II SA/Sz 24/05

II SA/Sz 24/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Iwona Tomaszewska /przewodniczący/
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Rz 844/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2007-10-03
II OSK 151/06 - Wyrok NSA z 2007-01-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant St. Sekr. Sąd. Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 sprawy ze skargi Z na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza oddala skargę
Uzasadnienie
Spółka Z. w [...] złożyła w dniu [...] r. do Marszałka Województwa wniosek o zwrot opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za okres [...] r, dołączając opinię Departamentu Administracji Morskiej i Śródlądowej w Ministerstwie Infrastruktury z dnia [...] r.
Marszałek Województwa w dniu [...] r. decyzją Nr [...] na podstawie art. 286 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska / Dz. U. Nr 62, poz. 627 z póź. zm. / oraz art. 107§ 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm. / w sprawie opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza powstających podczas spalania paliw przez statki w okresie od [...]r. w łącznej wysokości [...] złotych odmówił zwrotu wniesionych opłat.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że strona załączyła do wniosku opinię Departamentu Administracji Morskiej i Śródlądowej w Ministerstwie Infrastruktury z dnia [...] r. znak: [...], która prezentuje pogląd, iż przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska nie odnoszą się do statków, ponieważ prawo ochrony środowiska morskiego przed zanieczyszczeniem ze statków, zasady oraz organy administracji określają odrębne przepisy, a problematyka przedmiotowych opłat regulowana jest przez konwencję MARPOL 1973/78 i ustawę z dnia 12 września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunków ze statków / Dz. U. Nr 166, poz. 1361 /, w związku z czym nie ma podstawy prawnej do egzekwowania opłat za emisję na polskim obszarze morskim.
Organ dokonał analizy powyższych przepisów i uznał, że dotyczą one zasad postępowania z odpadami oraz pozostałościami ładunkowymi ze statków, a opłaty o których w nich mowa dotyczą tylko zanieczyszczania środowiska morskiego związanego z gospodarowaniem odpadami ze statków i pozostałościami ładunkowymi ze statków. Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunków ze statków opłata ta obejmuje następujące kategorie odpadów ze statków :
- odpady olejów i ich mieszanin z wodą z przestrzeni maszynowej, takie jak wody zęzowe, szlamy i zużyte i przepracowane oleje- wymienione z załączniku I Konwencji MARPOL 1973/78;
- odpady powstające na statkach- wymienione w załączniku V Konwencji MARPOL , w tym odpady związane z ładunkiem, inne niż pozostałości ładunkowe;
- odpady ścieki- wymienione w załączniku IV Konwencji MARPOL .
Powyższe przepisy nie dotyczą wprowadzania gazów i pyłów do powietrza powstających podczas spalania paliw w silnikach spalinowych statków oraz innych maszyn i urządzeń pływających, w związku z tym należne opłaty z tytułu takiego korzystania ze środowiska reguluje ustawa Prawo ochrony środowiska, w związku z czym wniesione przed podmiot opłaty w okresie od [...]r. były należne i uiszczone zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Pełnomocnik spółki Z. w [...] złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę i uwzględnienie wniosku o zwrot opłat, podnosząc że zaskarżona decyzja jest nietrafna z następujących powodów :
1. "zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy Prawo o ochronie środowiska , zasady ochrony morza przed zanieczyszczeniami przez statki (...) określają przepisy odrębne;
2. zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 21 marca 1991 r. o obszarach morskich RP i administracji morskiej, obszarem morskim Rzeczypospolitej Polskiej są morskie wody wewnętrzne, morze terytorialne i wyłączna strefa ekonomiczna;
3. zgodnie z art. 2 ust. 3 powołanej ustawy , zwierzchnictwo terytorialne Rzeczypospolitej polskiej nad morskimi wodami wewnętrznymi i morzem terytorialnym rozciąga się m.in. na przestrzeń powietrzną nad tymi wodami;
4. zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczania morza przez statki, ustawę tę stosuje się do statków znajdujących się w polskich obszarach morskich;
5. skoro obszar morski RP obejmuje też przestrzeń powietrzną nad nim, więc do ochrony tegoż powietrza stosowana może być tylko wskazana wyżej ustawa, gdyż nie odsyła ona w żadnym zakresie do ustawy Prawo o ochronie środowiska;
6. statki Zakładu Usług Żeglugowych spółka z o.o. w Szczecinie są jednostkami przystosowanymi do żeglugi morskiej i tę żeglugę uprawiają, wobec czego przebywają najczęściej bądź to na obszarze morskim RP , bądź tez na pełnym morzu i obszarach morskich innych państw , gdzie z przyczyn oczywistych zwierzchnictwo terytorialne naszego państwa nie sięga;
7. w czasie pobytu w portach polskich, do statków stosuje się ustawę z dnia 12 września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy; art. 2 ust. 3 ustawy w sprawach przez nią nieuregulowanych odsyła co prawda do ustawy Prawo ochrony środowiska, ale tylko w odniesieniu do portowych urządzeń do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków, a nie samych statków.
Jak z powyższego wynika, ustawie Prawo ochrony środowiska podlega lądowy obszar terytorium Polski z wyłączeniem portów, a więc obszar , na którym statki morskie z natury swej nie przebywają i nie wprowadzają do powietrza nad tym obszarem żadnych gazów bądź pyłów."
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm./ w związku z art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska / Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 z póź. zm./ po rozpoznaniu odwołania Spółki.Z w [...], od decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] r., znak:[...],w sprawie odmowy zwrotu wniesionych opłat za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza powstających podczas spalania paliw przez statki w okresie [...]r. w łącznej wysokości [...] złotych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 ze zm.) - "Zasady ochrony morza przed zanieczyszczeniem przez statki oraz organy administracji właściwe w sprawach tej ochrony określają przepisy odrębne", literalna wykładnia zacytowanego przepisu prowadzi do wniosku, iż szczególnym uregulowaniom, pozostającym poza zakresem działania ustawy Prawo ochrony środowiska, pozostaje wyłącznie sfera ochrony morza przed zanieczyszczeniem przez statki.
Wobec faktu, że ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, nie precyzuje przyjętego w art. 2 ust. 4 pojęcia "morze", koniecznym było odwołanie się do ustawowej definicji obszarów morskich zawartej w przepisie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz.U. z 1003r. Nr 153, poz. 1502 ze zm.), stosownie do którego, obszarami morskimi Rzeczypospolitej Polskiej są morskie wody wewnętrzne, morze terytorialne oraz wyłączna strefa ekonomiczna. .
Kolegium wskazało, iż przywoływany przez odwołującego się przepis art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej polskiej i administracji morskiej, wskazujący na zakres terytorialnego zwierzchnictwa Rzeczypospolitej Polskiej nad morskimi wodami wewnętrznymi i morzem terytorialnym, rozciągającego się również na przestrzeń powietrzną nad tymi wodami, nie może stanowić podstawy prawnej uzasadniającej -objęcie tejże przestrzeni wyłączeniem spod działania ustawy Prawo ochrony środowiska. Rozważany przepis dotyczy bowiem kwestii zasięgu terytorialnego zasadniczego atrybutu państwowości, jaką jest jego zwierzchnictwo. Regulacja w przedmiocie określenia morskich granic państwowości nie jest jednoznaczna z samym pojęciem morza lub obszaru morskiego. Granice władztwa Państwa są pojęciem szerszym niż pojęcie obszary morskie. Powyższe wskazuje, że odrębne uregulowania ustawowe dotyczą wyłącznie zanieczyszczenia morza, w sensie obszaru wód, co potwierdzają przepisy art. 4, art. 5 i art. 15 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej. Każde zanieczyszczenie obszaru innego niż wyżej omówiony podlega przepisom ustawy Prawo ochrony środowiska, wobec braku wyłączenia jej działania w pozostałym zakresie, tj. w zakresie zanieczyszczeń przez statki powietrza. Słusznym jest stanowisko organu I instancji co do zakresu regulacji, zarówno konwencji MARPOL 1973/78, jak też ustawy z dnia 12 września 2003r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunków ze statków (Dz.U. z 2002r. Nr 166, poz. 1361). Przepisy te dotyczą zasad postępowania z odpadami oraz pozostałościami ładunkowymi ze statków, a opłaty, o których w nich mowa dotyczą tylko zanieczyszczenia środowiska morskiego związanego z gospodarowaniem odpadami ze statków i pozostałościami ładunków ze statków.
Zakresy przedmiotowe regulacji omawianych ustaw nie pokrywają się, dlatego też ustalone na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska opłaty, znajdują uzasadnienie w objętych jej materią stanach faktycznych i brak jest podstaw prawnych do żądania zwrotu uiszczonych opłat.
Opinie prawne przedstawione w sprawie, co do braku podstaw prawnych stosowania rzeczonej ustawy do zanieczyszczeń w postaci wprowadzonych do powietrza gazów i pyłów powstałych podczas spalania paliw w silnikach spalinowych statków oraz innych maszyn i urządzeń pływających, nie są dla organów orzekających wiążące, a stanowią wyłącznie podlegający swobodnej ocenie organu dowód w sprawie. Interpretacja powszechnie obowiązujących przepisów prawa regulujących kwestie stanowiące przedmiot sprawy, należy do organów stosujących prawo i stanowi jego zasadniczy element.
Pełnomocnik spółka Z. w [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na " decyzje Marszałka Województwa z dnia [...] r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy zwrotu opłat ", wnosząc o ich uchylenie i zasądzenie na rzecz skarżącej należnych kosztów postępowania. Podniósł, że obie decyzje oparte są na wadliwej interpretacji art. 2 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska, art.2 ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, art. 2 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków, z następujących powodów :
" 1. art. 2 ust. 4 ustawy Prawo o ochronie środowiska stanowi, że zasady ochrony morza przed zanieczyszczeniem przez statki określają odrębne przepisy. Powstaje zatem pytanie o znaczenie słowa "morze" użytego w tym przepisie. Ustawa Prawo ochrony środowiska nie zawiera definicji morza, a w szczególności nie ustala, czy morze oznacza tylko wodę wypełniającą określony obszar, czy też jest to wycinek kuli ziemskiej, obejmujący określony obszar rozciągający się od brzegu morza do ustalonej ustawą granicy (obszary morskie RP) lub do brzegu przeciwległego (obszary morskie + morze otwarte).
2. definicję obszarów morskich RP zawiera ustawa z 21 marca 1991 r. o obszarach morskich RP ( ...), która w art. 2 ust. 3 stanowi, że na obszar morski RP składają się nie tylko morskie wody wewnętrzne i morze terytorialne, ale również przestrzeń powietrzna nad tymi wodami.
3. obie zaskarżone decyzje ujmują zasięg działania ustawy Prawo o ochronie środowiska w płaszczyźnie horyzontalnej, zamiast wertykalnej. Decyzje te oparte są na założeniu, że obszary morskie RP należy podzielić na część wodną, która podlega ochronie na podstawie ustawy z 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki, oraz na rozciągającą się nad nią część powietrzną, podległą ustawie Prawo ochrony środowiska. Pogląd taki nie znajduje żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach, a przede wszystkim jest sprzeczny z brzmieniem art. 2 ust. 3 ustawy o obszarach morskich RP.
4. teoretycznie można skonstruować taką odrębną ochronę wód morskich i powietrza nad tymi wodami, ale w obowiązującym stanie prawnym rozciąganie zakresu obowiązywania ustawy Prawo ochrony środowiska na powietrze nad polskimi obszarami morskimi mogłoby wynikać tylko z bardzo rozszerzającej interpretacji tej ustawy, zdaniem skarżącego niedopuszczalnej. Bez szczególnej regulacji nie może być tak, że zakres terytorialnego zasięgu ustawy jest różny dla lądu, obszarów morskich i powietrza.
5. art. 2 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki stanowi, że ustawie tej podlegają wszystkie statki znajdujące się na polskich obszarach morskich, a statki o polskiej przynależności, także poza granicami tych obszarów. Ustawa Prawo ochrony środowiska nie zawiera analogicznego zapisu, nie można więc jej stosować do ochrony powietrza nad polskim obszarem morskim, skoro sam obszar morski jej nie podlega, ani też do polskich statków niezależnie od miejsca pobytu; powietrze nad obszarem morskim może być zanieczyszczane tylko przez statki i inne obiekty pływające. Ustawa o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki obejmuje swym działaniem nie wodę czy powietrze, tylko statki i reguluje kwestię ochrony przed zanieczyszczeniami morza rozumianego jako określony obszar geograficzny ograniczony wertykalnie, a nie horyzontalnie. W art. 1 pkt. 1 lit. b omawiana ustawa powołuje się na Konwencję o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, zwaną Konwencją Helsińską. Konwencja ta w art. 3 ust. 5 stanowi, że "Umawiające się Strony zapewnią, że pomiary i obliczenia emisji i zrzutów ze źródeł punktowych oraz ze źródeł rozproszonych do wody i powietrza będą przeprowadzane w sposób właściwy z naukowego punktu widzenia, w celu oceny stanu środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego (...)" Art. 3 ust. 6 Konwencji ustala, że "Umawiające się Strony dołożą wszelkich starań w celu zapewnienia, aby wykonywanie niniejszej konwencji nie powodowało transgranicznego zanieczyszczenia na obszarach leżących poza obszarem Morza Bałtyckiego. Ponadto odpowiednie środki nie powinny prowadzić do niepożądanych efektów ekologicznych mających wpływ na jakość powietrza i atmosfery.(...)". Przepis 3 Załącznika nr IV do Konwencji zatytułowany "Definicje" w ust. 2 lit. b stanowi, że "zrzut" w odniesieniu do substancji szkodliwych lub odpływów zawierających takie substancje oznacza każde, bez względu na przyczynę, wydostanie się poza statek i obejmuje każde wypłynięcie, usunięcie, rozlanie, przeciek, wypompowanie, emisję lub opróżnienie. Oczywiste jest zatem, że ustawa o zapobieganiu zanieczyszczania morza przez statki oraz Konwencja Helsińska, której stosowanie jest obligatoryjne, obejmuje cały obszar morski RP, nie tylko wody, ale również powietrze, inaczej mówiąc, przepisy te dotyczą ochrony zarówno wód morskich jak i powietrza nad nimi przed zanieczyszczeniami pochodzącymi od statków. Omawiane przepisy nie zawierają żadnego odesłania do ustawy Prawo ochrony środowiska.
6. ustalenie, że ustawa o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki obejmuje zapobieganie zarówno zanieczyszczaniu wody jak i powietrza jest też zgodne z zasadami logicznego rozumowania. Ustawa Prawo ochrony środowiska ustala obowiązek wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska ograniczonego geograficznie, granicami państwa, nie zaś przedmiotowo (lądu, wody czy powietrza). Statki przeznaczone są do odbywania podróży morskich, w trakcie których stale się przemieszczają. Gdyby przyjąć, że ustawie Prawo ochrony środowiska podlegają statki, to należałoby ustalać, ile dób w przyjętym okresie rozliczeniowym statek przebywał na obszarze morskim RP, kiedy go opuścił i kiedy powrócił, by znów korzystać z polskiego środowiska. Powietrze także nie ma skłonności do trzymania się granic państwa więc jego ochrona musi koncentrować się na ograniczaniu emisji gazów i pyłów przez te obiekty i urządzenia, które emisji dokonują, bowiem rozszerzanie zasięgu terytorialnego ustawy samo w sobie nic nie daje; ma ono znaczenie, gdy na danym terenie są używane obiekty i urządzenia emitujące zanieczyszczenia do powietrza. Powszechnie wiadomo, że mimo niskiej emisji gazów i pyłów z obiektów i urządzeń użytkowanych w strefie podbiegunowej, badania naukowe wykazały, że w tamtejszych lodach znajduje się wiele zanieczyszczeń przyniesionych przez wiatry znad terenów uprzemysłowionych. Poddanie zanieczyszczania powietrza nad wodami morskimi rygorom ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz Konwencji Helsińskiej zamiast ustawy Prawo ochrony środowiska nie oznacza więc ani braku ochrony środowiska, ani nawet gorszej ochrony; jest to po prostu ochrona adekwatna do specyfiki morza i jego użytkowników.
7. w czasie pobytu w portach polskich, do statków stosuje się ustawę z dnia 12 września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków, zgodnie z art. 4 ust l pkt. l tej ustawy; art. 2 ust. 3 ustawy w sprawach przez nią nieuregulowanych odsyła co prawda do ustawy Prawo ochrony środowiska, ale tylko w odniesieniu do portowych urządzeń do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków, a nie do samych statków ani też do określonych, innych rodzajów zanieczyszczeń. Analogicznie do relacji między ustawami wyżej wskazanymi, nie można zasadnie twierdzić, że ustawa o portowych urządzeniach (...) dotyczy tylko wody, a nie powietrza. Niezależnie od tego, wody portów, zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o obszarach morskich RP (...) są częścią morskich wód wewnętrznych, składających się na obszar morski RP.
8. prawdą jest, że opinie ministerstw przedstawione w sprawie nie są dla organów orzekających wiążące i nie są nawet dowodem w sprawie, wskazują jedynie, że stanowisko skarżącego nie jest jego własnym dziwacznym wymysłem odosobnionym na tle powszechnej praktyki; wg wiedzy skarżącego, przedmiotowych opłat nie wnoszą inni polscy armatorzy .
Jak z powyższego wynika, ustawie Prawo ochrony środowiska podlega lądowy obszar terytorium Polski wraz z przestrzenią powietrzną nad tym terytorium z wyłączeniem portów, a więc obszar, na którym statki morskie z natury swej nie przebywają i nie wprowadzają do powietrza nad tym obszarem żadnych gazów bądź pyłów."
Armator może być zobligowany do wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska tylko wtedy, gdy oprócz eksploatacji statków prowadzi inną jeszcze działalność gospodarczą, powodującą np. emisję pyłów i gazów do powietrza nad terytorium Polski. Tenże armator opłatom tym nie podlega z tytułu eksploatacji statków morskich, gdyż statki te nie emitują do powietrza nad lądowym terytorium Polski żadnych gazów i pyłów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga nie jest zasadna.
Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, uzasadnienie jej zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, zaś jej uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawę prawną orzeczenia z przytoczeniem przepisów.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska / pełnomocnik skarżącej w swoich pismach czasami nazywa ją ustawą Prawo o ochronie środowiska, lecz nie ma wątpliwości, że chodzi o wskazaną wyżej ustawę / w art.1 określa zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jego zasobów, w tym kosztów korzystania ze środowiska, w art. 284 ust. 1 reguluje tryb wnoszenia opłaty za korzystanie z środowiska w ten sposób, że podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, ma to zastosowanie też do opłaty za wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, wynikających z eksploatacji urządzeń / art. 277 ust. 2/, zaś wysokość tej opłaty zależy od ilości i rodzajów gazów i pyłów wprowadzanych do powietrza / art. 274 ust. 1 pkt 1/. W razie nieuiszczenia przez podmiot korzystający ze środowiska opłaty albo uiszczenia opłaty w wysokości nasuwającej zastrzeżenia marszałek województwa wymierza opłatę w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub kontroli oraz wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska./ art. 288 ust 1./
Nie ma wątpliwości , że skarżąca jest podmiotem korzystającym ze środowiska, gdyż jest przedsiębiorcą / art. 3 pkt 20/, posiada statki, które jako środki transportu w rozumieniu powyższej ustawy objęte są pojęciem urządzenia/ art. 3 pkt 42/. Jeżeli eksploatacja takiego urządzenia powoduje wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, przez które ustawa rozumie powietrze znajdujące się w troposferze, z wyłączeniem wnętrz budynków i miejsc pracy / art. 3 pkt 26/, to należne są stosowne opłaty.
Pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje faktu zanieczyszczania powietrza przez statki skarżącej, lecz samą istotę odpłatności z tegoż tytułu na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska, z czym nie można się zgodzić.
Art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podaje " każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa."
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska obowiązuje wszystkie podmioty korzystające ze środowiska na całym terytorium Rzeczypospolitej i określa zakres przedmiotowy tej ochrony, z wyjątkami ujętymi w art. 2 tejże ustawy. Ustęp 4 powyższego artykułu stanowi, że zasady ochrony morza przed zanieczyszczeniem przez statki oraz organy administracji właściwe w sprawach tej ochrony określają przepisy odrębne, na dzień 2 grudnia 2004 r. / data wydania orzeczenia II instancji / były to :
1. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19.04.2004 r.
Certyfikaty stwierdzające zabezpieczenie finansowe odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane zanieczyszczeniem olejami ze statku. /Dz.U.04.114.1196/
2. ustawa z dnia 19.02.2004 r. Rybołówstwo /Dz. U. 04.62.574/
3. Międzynarodowa konwencja o gotowości do zwalczania zanieczyszczeń morza olejami oraz współpracy w tym zakresie (Konwencja OPRC). Londyn.1990.11.30. / Dz.U.04.36.323/
4. rozporządzenie Rad Ministrów z dnia 9.10.2003 r. Rozciągnięcie niektórych przepisów ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki na jednostki pływające Marynarki Wojennej, Straży Granicznej i Policji oraz okręgowych inspektorów rybołówstwa morskiego. / Dz.U.03.180.1760 /
5. ustawa z dnia 21.03.1991r. Obszary morskie Rzeczypospolitej Polskiej i administracja morska. / Dz.U.03.153.1502 /
6. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.05.2003 r. Udzielanie statkom zwolnień z obowiązku zdawania odpadów przed opuszczeniem portu. /Dz.U.03.101.937/
7. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.05.2003 r. Przekazywanie informacji o odpadach znajdujących się na statku. / Dz.U.03.101.936 /
8. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3.12.2002 r. Organizacja i sposób zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu. / Dz.U.02.239.2026 /
9. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4.10.2002 r. Wymagania, jakim powinny odpowiadać morskie wody wewnętrzne i wody przybrzeżne będące środowiskiem życia skorupiaków i mięczaków. / Dz.U.02.176.1454 /
10. ustawa z 18.09.2001 r. Kodeks morski. tyt.VII dział III / Dz.U.01.138.154 /
11. Międzynarodowa konwencja o utworzeniu Międzynarodowego Funduszu Odszkodowań za Szkody Spowodowane Zanieczyszczeniem Olejami z 1992 r. Bruksela.1971.12.18. / Dz.U.01.136.1530 /
12. Międzynarodowa konwencja o odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane zanieczyszczeniem olejami z 1992 r. Bruksela.1969.11.29 /Dz.U.01.136.1527/
13. Konwencja o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego. Helsinki.1992.04.09. / Dz.U.00.28.346/
13. rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.01.2000 r. Organ inspekcyjny dla jednostek pływających Marynarki Wojennej oraz tryb przeprowadzania przeglądów i inspekcji, a także ich rodzaje / Dz.U.00.3.40 /
14. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8.06.1999 r. Organy inspekcyjne dla jednostek pływających Straży Granicznej i Policji oraz tryb przeprowadzania przeglądów i inspekcji, a także ich rodzaje. / Dz.U.99.57.604 /
15. rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 6.01.1998 r. Tryb wydawania zezwoleń na usuwanie do morza urobku z pogłębiania dna oraz na zatapianie w morzu odpadów lub innych substancji. / Dz.U.98.6.20 /
16. rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 20.12.1996 r. Przepisy techniczne w zakresie zapobiegania zanieczyszczaniu morza przez statki, tryb przeprowadzania przeglądów i inspekcji, wzory międzynarodowych świadectw, wysokość opłat z tym związanych oraz powierzenie niektórych zadań organu inspekcyjnego instytucji klasyfikacyjnej / Dz.U.97.2.16 /
17. ustawa z dnia 16.03.1995 r. Zapobieganie zanieczyszczaniu morza przez statki. / Dz.U.95.47.243 /
18. Międzynarodowa konwencja o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki. Londyn.1973.11.02 wraz z załącznikami I, II, III, IV i V oraz Protokół dotyczący tej konwencji, wraz z załącznikiem I. Londyn.1978.02.17. /Dz.U.87.17.101 - zał. /
19. Protokół dotyczący interwencji na morzu pełnym w razie zanieczyszczenia morza substancjami innymi niż olej. Londyn.1973.11.02. / Dz.U.84.24.116 - zał. /
20. Konwencja o zapobieganiu zanieczyszczaniu mórz przez zatapianie odpadów i innych substancji. Moskwa. Waszyngton. Londyn. Meksyk. 1972.12.29. /Dz.U.84.11.46 - zał. /
21. ustawa z dnia 17.12.1977 r. Polska strefa rybołówstwa morskiego. /Dz.U.77.37.163 /
22. Międzynarodowa konwencja dotycząca interwencji na morzu pełnym w razie zanieczyszczenia olejami. Bruksela.1969.11.29. / Dz.U.76.35.207 – zał. /
23. Międzynarodowa konwencja o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza olejami. Londyn.1954.05.12. / Dz.U.61.28.135 - zał. /
24. rozporządzenie (WE) Nr 2037/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.06.2000 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową /Dz.UE.L.00.244.1 /
25. rozporządzenie (WE) Nr 782/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14.04.2003 r. w sprawie zakazu stosowania związków cynoorganicznych na statkach / Dz. U. UE.L.03.115.1 /
Z wymienionych powyżej przepisów jedynie rozporządzenie (WE) Nr 2037/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.06.2000 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową / Dz. U. UE.L.00.244.1 / dotyczy ochrony powietrza, regulując zagadnienie związane z eksploatacją urządzeń i instalacji zawierających substancje zubożające warstwę ozonową, które ma zastosowanie również do statków, pozostałe przepisy wiążą się z ochroną środowiska morskiego przed zanieczyszczeniami przez statki wód różnymi substancjami.
Nadmienić należy, że Polskę dopiero od dnia 29 lipca 2005 r. obowiązuje Załącznik VI do Konwencji MARPOL zawierający przepisy o zapobieganiu zanieczyszczaniu powietrza przez statki wraz z kodeksem technicznym kontroli emisji tlenków azotu z okrętowych silników wysokoprężnych / Dz. U. Nr 202, poz. 1679/. Zmiana ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki weszła w życie z dniem 1 listopada 2005 r. / Dz. U. Nr 203, poz. 1683 /.
Organ II instancji prawidłowo dokonał interpretacji art. 2 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska, art. 2 ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, art. 2 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków wykazując, że poza zakresem działania ustawy Prawo ochrony środowiska, pozostaje wyłącznie sfera ochrony morza przed zanieczyszczeniami przez statki, w pozostałej części, w tym do zanieczyszczenia powietrzna nad polskim obszarem morskim, który określa ustawa o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, stosuje się ustawę Prawo ochrony środowiska, pozostałe ustawy związane są tylko z kwestią zanieczyszczania wód morskich.
Zaznaczyć należy, że Konwencja Helsińska o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego z 1992 r. zgodnie z art. 4 ma zastosowanie do ochrony środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, które obejmuje wodę i dno morskie łącznie z ich żywymi zasobami i innymi formami życia w morzu. Zanieczyszczenie Morza Bałtyckiego w rozumieniu niniejszej konwencji / art. 2/ oznacza wprowadzenie przez człowieka, bezpośrednio lub pośrednio do morza, łącznie z ujściami rzek, substancji lub energii, które mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia człowieka, niszczyć żywe zasoby i morskie ekosystemy, stwarzać utrudnienie w dozwolonym użytkowaniu morza łącznie z rybołówstwem, pogarszać jakość użytkowanej wody morskiej oraz prowadzić do zmniejszenia walorów rekreacyjnych morza; zanieczyszczenie morza pochodzić może także ze źródeł lądowych punktowych lub rozproszonych, co oznacza wprowadzanie zanieczyszczeń drogą wodną, powietrzną lub bezpośrednio z wybrzeża. Obejmuje ono zanieczyszczenie pochodzące z jakiegokolwiek rozmyślnego usunięcia dokonanego pod dnem morskim w miejscu posiadającym dostęp z wybrzeża przez tunel, rurociąg lub w inny sposób. Powyższa konwencja nie zajmuje się kwestią ochrony powietrza nad obszarem Morza Bałtyckiego, mimo twierdzeń pełnomocnika skarżącej, a fakt że nie zawiera odesłania do ustawy Prawo ochrony środowiska jest oczywisty, bowiem konwencje nie zawierają odesłań do konkretnych ustaw, a jedynie zobowiązują strony konwencji do wprowadzania stosownych uregulowań, o czym mówi art. 3 ust. 1 ww. konwencji - strony zobowiązane zostały do podjęcia indywidualnie lub wspólnie wszelkich właściwych ustawodawczych, administracyjnych i innych odpowiednich środków zapobiegających i eliminujących zanieczyszczenia w celu popierania odnowy ekologicznej obszaru Morza Bałtyckiego i zachowania jego równowagi ekologicznej.
Ustawa o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki nie ma odesłania do przepisów ustawy ochrony środowiska, bowiem stosownie tejże ustawy do zasad ochrony morza zostało wyłączone zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy ochrony środowiska.
W niniejszej sprawie chodzi o zanieczyszczanie powietrza przez statki skarżącej na terytorium Polski, w skład którego wchodzą morskie wody wewnętrzne / do których zalicza się m.in. obszar portu[...] / i morze terytorialne, a także przestrzeń powietrzna nad tymi wodami. Skoro w związku z eksploatacją powyższych statków podczas spalania przez nie paliw dochodzi do wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, podmiot korzystający ze środowiska zobowiązany jest uiścić stosowne opłaty zgodne z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska. Należy zatem przyjąć, że skarżąca dokonywała ich naliczania prawidłowo w przedmiotowym okresie zależnie od ilości i rodzajów gazów i pyłów wprowadzanych do powietrza, powstałych w wyniku spalania paliw przez jej statki na obszarze morskim Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem nie było ze strony organu administracji żadnych zastrzeżeń, które by skutkowały wymierzeniem ww. opłaty w drodze decyzji, tym bardziej że skarżąca kwestionuje samą zasadę odpłatności a nie sposób wyliczania tejże opłaty. Powszechnie wiadomo, że przepisy ustaw krajowych obowiązują na terytorium danego państwa i ich obowiązywanie nie rozciąga się na inne państwa oraz na obszar otwartego morza tj. na obszar mórz i oceanów poza obrębem wód terytorialnych, otwartego dla żeglugi wszystkich narodów.
Fakt, że ustawa ochrony środowiska nie zawiera definicji "morza", świadczy, że ustawodawca nie widział takiej potrzeby i należy przyjąć w tym zakresie prostą wykładnię językową tego słowa- jako obszaru wód, wyodrębnioną część oceanu.
Powoływanie się przez stronę, że inni armatorzy nie uiszczali ww. opłat, ani istnienie w strefie podbiegunowej lodów, zawierających wiele zanieczyszczeń przyniesionych przez wiatry znad terenów uprzemysłowionych, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, zaś przedstawione opinie nie są dla Sądu wiążące.
Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 z póź. zm./ orzekł jak w sentencji.