II SA/Sz 235/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-05-11
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneroboty budowlanepozwolenie na budowęnadzór budowlanypostępowanie administracyjnestrony postępowaniauchylenie decyzjiprzekazanie do ponownego rozpatrzeniasprzeciw od decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił sprzeciw od decyzji uchylającej postanowienie o umorzeniu postępowania budowlanego, uznając zasadność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu spółki z o.o. wobec decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora o umorzeniu postępowania w sprawie rozbudowy portierni. Organ odwoławczy wskazał na naruszenia proceduralne, w tym nieprawidłowe ustalenie stron postępowania i braki w materiale dowodowym. Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw, ocenił jedynie zasadność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy, uznając, że stwierdzone nieprawidłowości uzasadniały uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Sprawa wywodzi się ze sprzeciwu wniesionego przez [...] Spółkę z o.o. Spółki komandytowej w S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2023 r., która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 czerwca 2022 r. o umorzeniu postępowania w przedmiocie prowadzenia robót budowlanych (rozbudowy portierni) niezgodnie z projektem. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, gdyż roboty budowlane zostały wykonane z nieistotnymi odstępstwami od projektu, zaakceptowanymi przez projektanta, a okno od strony działki sąsiedniej było zgodne z pozwoleniem na budowę. Inwestor oraz A. J., współwłaścicielka sąsiedniej działki, wnieśli odwołanie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 28 k.p.a. (nieprawidłowe ustalenie stron postępowania, gdyż nie uwzględniono wszystkich współwłaścicieli sąsiedniej działki) oraz braki w materiale dowodowym (niespójne opisy na rysunkach, brak decyzji o pozwoleniu na budowę, niejasne ustalenia dotyczące odległości od granicy i okien). Pełnomocnik inwestora wniósł sprzeciw od decyzji kasatoryjnej, zarzucając bezpodstawne zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i kwestionując status A. J. jako strony postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając sprzeciw, skupił się na ocenie zasadności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy. Sąd uznał, że stwierdzone przez organ odwoławczy naruszenia przepisów postępowania (w tym kwestia ustalenia stron) oraz konieczność uzupełnienia materiału dowodowego (np. w zakresie zgodności wykonania z pozwoleniem na budowę i obszaru oddziaływania) uzasadniały uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd oddalił sprzeciw, uznając działanie organu odwoławczego za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji (w tym nieprawidłowe ustalenie stron) oraz uznał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co wymagało uzupełnienia materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że organ odwoławczy prawidłowo zidentyfikował naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, takie jak niepełne ustalenie stron postępowania i braki w materiale dowodowym. Konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, w tym weryfikacji zgodności wykonania z pozwoleniem na budowę i obszaru oddziaływania, wykraczała poza możliwości postępowania uzupełniającego przed organem odwoławczym, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1-2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151a § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 81 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 277

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 50 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na naruszenia przepisów postępowania i konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Ustalenie stron postępowania wymagało wnikliwej analizy przez organ I instancji, a nie można było automatycznie odmawiać statusu strony właścicielowi sąsiedniej nieruchomości. Niespójności w dokumentacji i braki dowodowe uzasadniały uchylenie decyzji organu I instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzut skarżącej spółki, że organ odwoławczy bezpodstawnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Argument skarżącej spółki, że tylko ona jest stroną postępowania, a pismo A. J. było skargą osoby trzeciej.

Godne uwagi sformułowania

kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. nie zostały należycie wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności a zakres niezbędnych ustaleń wykraczałby poza dopuszczone na mocy art. 136 k.p.a. postępowanie uzupełniające kognicja sądu administracyjnego przy rozpoznaniu sprzeciwu [...] jest ograniczona [...] wyłącznie do badania przesłanek zastosowania właśnie tego przepisu.

Skład orzekający

Krzysztof Szydłowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sprawach budowlanych, kwestia ustalania stron postępowania administracyjnego w kontekście naruszeń przepisów budowlanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki kontroli sądowej nad decyzjami kasatoryjnymi organów administracji (art. 151a P.p.s.a.) oraz procedury w sprawach budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie budowlanym, takich jak ustalanie stron postępowania i zakres kontroli sądowej nad decyzjami administracyjnymi. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Kiedy sąd uchyla decyzję organu odwoławczego? Kluczowe zasady stosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 235/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par 1 -2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 1, art. 3 art. 134 par 1 , art. 151 a par 2, art 64 e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par 2 , art. 136, art. 61 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 81 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze sprzeciwu [...] Spółki z o.o. Spółki komandytowej w S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2023 r. nr WOA.7721.144.2022.KS w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Decyzją z 21 czerwca 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., powołując się na art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 poz. 735 ze zm.), orzekł o umorzeniu postępowania w przedmiocie prowadzenia przez H. Sp. z o. o S. K. robót budowlanych tj. rozbudowy portierni na działce nr [...], [...] oraz [...] przy ul. [...] w U. w sposób niezgodny z projektem.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie powiatowy organ nadzoru budowalnego wyjaśnił, że z przedłożonej informacji geodety wynika, iż obiekt budowalny zrealizowany na podstawie projektu budowalnego usytuowany jest z odstępstwami od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu w zakresie zmian nieistotnych, zaakceptowanych przez uprawnionego projektanta. Nadto jak ustalił organ, mapa inwentaryzacji powykonawczej wskazuje, iż obiekt budowalny jest usytuowany w odległości 3,04 m od granicy z działką sąsiednią. Natomiast okno zlokalizowane w ścianie budynku od strony działki sąsiedniej jest wybudowane zgodnie z pozwoleniem na budowę. Zdaniem organu powyższe ustalenia sprawiają, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe czego skutkiem jego umorzenie.
Po doręczeniu powyższej decyzji inwestorowi oraz A. J. (współwłaścicielce sąsiedniej działki oznaczonej nr [...]), która zarzucała w szczególności posadowienie ściany rozbudowanego budynku z otworami zbyt blisko granicy jej działki nr [...], ta wywiodła odwołanie. Oświadczyła między innymi, iż w ścianie, która miała nie mieć otworów są otwory i nie ma wyjaśnienia, dlaczego tuż za otworem w ścianie znajdują się drzwi. Nadto wentylacja jest jeszcze bardziej zbliżona do granicy.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 19 stycznia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż po przeprowadzeniu na działkach nr [...], [...] i [...] kontroli prowadzonych przez inwestora robót budowlanych zawiadomiono pismem z 10 maja 2022 r. ustalone strony postępowania tj. H. Sp. z o.o. S. K. oraz A. J. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie prowadzenia robót budowlanych niezgodnie z projektem.
W toku powyższego postępowania organ otrzymał od inwestora: oświadczenie autora projektu, informację od geodety, mapę geodezyjną w skali 1:500 i kopię projektu zagospodarowania terenu z naniesionymi zmianami przez projektanta. Następnie zaś, po umożliwieniu wskazanym wyżej stronom zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wydał decyzję o umorzeniu postępowania.
W ocenie organu wojewódzkiego dokonana przez organ I instancji ocena, iż przymiot stron postępowania przysługiwał A. J., jako właścicielce dz. nr [...] oraz H. może naruszać art. 28 k.p.a. Wynika to z faktu, iż jak ustalono na podstawie danych księgi wieczystej działka nr [...] obok A. J. miała innych współwłaścicieli, których organ I instancji nie traktował jako strony postępowania i nie uzasadnił swojego stanowiska w tym zakresie. Osoby te nie zostały zawiadomione o wszczętym postępowaniu ani nie kierowano do nich pozostałej korespondencji, w tym zaskarżonej decyzji.
Organ wskazał także, iż A. J., nie będąc informowana o uprzednio zaplanowanych czynnościach kontrolnych organu powiatowego - który to organ, w toku wszczętego postępowania powinien przeprowadzić oględziny zgodnie z wymogami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego - będąc stroną postępowania, nie miała możliwości w nich uczestniczyć na zasadach określonych w art. 79 § 1 i § 2 k.p.a.
Organ odwoławczy wskazał także na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o aktualny wypis z rejestru gruntów a także na potrzebę poczynienia dalszych ustaleń. Wskazano, iż z akt wynika, że pomieszczenie rozbudowanego budynku portierni, usytuowane za otworem drzwiowym we wnęce tego obiektu (od strony działki nr [...]), zawiera niespójne opisy na załączonych do akt rysunkach, natomiast ustalenia poczynione przez organ powiatowy w wyniku czynności kontrolnych tej kwestii nie wyjaśniają. Nadto do akt nie załączono zatwierdzonej, decyzji o pozwoleniu na budowę, dokumentacji projektowej — części opisowej, która mogłaby być pomocna w ustaleniu zaprojektowanego przeznaczenia pomieszczenia, do którego prowadzą drzwi we wnęce położone, od strony granicy działki nr [...]. Za niejasne uznano też poczynione przez organ powiatowy ustalenia dotyczące z jednej strony posadowienia budynku w odległości 3,04 m od granicy działki z drugiej zaś wskazujące, że okno zlokalizowane w ścianie budynku od strony działki sąsiedniej jest wybudowane zgodnie z pozwoleniem na budowę
Końcowo uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wyjaśnił, iż w jego ocenie z uwagi na niepełny materiał dowodowy, naruszenie przepisów art. 7 art. 61 § 2, art. 77 k.p.a., art. 79 § 1 § 2 i art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a., jak zakres koniecznego do przeprowadzenia w niniejszej sprawie postępowania dowodowego, należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Pismem z 16 lutego 2023 r. pełnomocnik inwestora wniósł sprzeciw od powyższej decyzji organu odwoławczego zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, albowiem nie spełniły się określone w tym przepisie przesłanki wydania decyzji kasatoryjnej.
Wskazując na powyższe pełnomocnik inwestora wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, iż wskazany w decyzji kasatoryjnej zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. jest niezasadny, albowiem tylko i wyłączenie skarżący jest stroną postępowania, a pismo A. J. - które spowodowało wszczęcie postępowania - należy zakwalifikować jako skargę osoby trzeciej (art. 277 k.p.a.), na skutek której postępowanie zostało wszczęte z urzędu.
Wyjaśnił, iż na gruncie wydanej (i potem zmienionej) decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na budowę obszar oddziaływania obiektu ogranicza się do nieruchomości, na której realizowane jest przedsięwzięcie i w szczególności nie obejmuje on działki nr [...]. Okoliczność ta była znana organowi I instancji w dacie wszczęcia postępowania i była to wówczas okoliczność pewna, potwierdzona dokumentami urzędowymi, w tym ostatecznymi decyzjami administracyjnymi o pozwoleniu na budowę i jego zmianie. Sam fakt, iż dowolna osoba mająca tytuł prawny do sąsiedniej nieruchomości bezpodstawnie zarzuca w swojej skardze naruszenie przepisów dotyczących umiejscowienia obiektu budowlanego względem granic działki nie może prowadzić do automatycznego uznawania takiej osoby za stronę postępowania. O tym, czy dana osoba jest stroną postępowania decyduje obiektywne istnienie interesu prawnego w uzyskaniu rozstrzygnięcia. Na gruncie określonego przez organ I instancji przedmiotu postępowania, który powiązać należy z art. 50 ust. 1 pkt 4) ustawy Prawo budowlane nie ulega wątpliwości, że tylko i wyłącznie dla skarżącego mogą wynikać z tego przepisu prawa lub obowiązki - a więc tylko i wyłącznie skarżący jest stroną postępowania. Tylko do skarżącego mogłoby być adresowane postanowienie o wstrzymaniu robót budowalnych wydane w takim postępowaniu, gdyby stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości (i następnie, stosownie do okoliczności, decyzja administracyjna).
Również pozostałe kwestie opisane w decyzji organu odwoławczego nie uzasadniały wydania decyzji kasatoryjnej. Są to kwestie, które mogłoby być dodatkowo zbadane przez organ II instancji na podstawie dokumentów.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej przywoływana jako: P.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
W myśl art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Według art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).
W świetle powyższych przepisów podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Dokonując kontroli takiego rozstrzygnięcia sąd nie odnosi się zatem do meritum sprawy oraz innych ewentualnych naruszeń prawa procesowego.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu w następstwie wniesionego sprzeciwu jest rozstrzygnięcie wojewódzkiego organu nadzoru budowalnego, który uchylił decyzję organu powiatowego umarzające postępowanie w przedmiocie prowadzenia przez inwestora robót budowlanych w sposób niezgodny z projektem budowalnym. Przy czym głównym przedmiotem zainteresowania organu w powyższym postępowaniu było wykonanie robót budowalnych przy granicy działki inwestycyjnej z działką nr [...]. Podstawowe ustalenia organu nadzoru budowalnego dotyczyły zachowania przy rozbudowie budynku norm odległościowych, wynikających z przepisów techniczno – budowalnych.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Do przesłanek podjęcia decyzji kasacyjnej należą zatem: stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (czyli przepisów k.p.a. lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych) oraz wykazanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tym samym, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1386/15). W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje natomiast wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a.
W tym miejscu ponownie podkreślenia wymaga, że kognicja sądu administracyjnego przy rozpoznaniu sprzeciwu - inaczej niż w przypadku skargi na decyzje wydane na innej podstawie niż art. 138 § 2 k.p.a. – jest ograniczona, na mocy art. 64e P.p.s.a, wyłącznie do badania przesłanek zastosowania właśnie tego przepisu. W rezultacie w ramach tego postępowania ocena motywów organu drugiej instancji dokonywana powinna być tylko pod kątem, czy wykazano zasadność wydania decyzji kasacyjnej. Sprawowana kontrola ma zatem charakter formalny.
W pierwszej koleinowości rozważenia wymaga kwestowana zarówno przez organ odwoławczy jak skarżącą spółkę, choć z różnych przyczyn, kwestia ustalenia stron postępowania wszczętego z badanej sprawie z urzędu przez powiatowy organ nadzoru budowalnego.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (art. 61 § 4 k.p.a.).
Stosowanie zaś do art. 81 ust. 1 Prawa budowlanego, do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego. Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego (ust.4).
O podjęcie czynności kontrolnych przez organ nadzoru budowlanego może wystąpić zatem każdy kto dostrzega potrzebę zbadania stanu faktycznego pod kątem obowiązujących norm budowlanych. Jednakże zareagowanie przez organ na skargę lub wniosek o podjęcie określonej kontroli nie oznacza automatycznie wszczęcia postępowania administracyjnego, które kończy się wydaniem decyzji lub postanowienia zgodnie z regułami k.p.a. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowane jest w tym zakresie stanowisko, że postępowanie kontrolne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego, nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego (vide: Komentarz do ustawy Prawo budowlane, pod redakcją prof. Z. Niewiadomskiego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011 r., str. 722; wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1108/09, wyrok NSA z dnia 10 marca 2015r. sygn. akt II OSK 2402/14, postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1500/09).
Zatem dopiero w przypadku stwierdzenia w toku czynności kontrolnych naruszeń prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Dokumentacja powstała w takim postępowaniu kontrolnym wchodzi w skład materiału dowodowego w sprawie i jest podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia, ale datą wszczęcia postępowania w sprawie nie jest zawiadomienie strony zainteresowanej o pierwszej czynności kontrolnej, lecz zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie. Powyższe wynika z faktu, iż o tym czy w ogóle postępowanie zostanie wszczęte i w jakim przedmiocie, organ nadzoru budowlanego decyduje dopiero po dokonaniu czynności kontrolnych i ustaleniu czy zastany stan faktyczny jest zgodny z przepisami prawa budowlanego. Podjęte przez organ nadzoru budowlanego czynności sprawdzające mogą przecież doprowadzić do wniosku, iż nie stwierdzono nieprawidłowości i naruszeń prawa budowlanego, w związku z czym postępowanie jurysdykcyjne nie będzie w ogóle prowadzone.
W badanej sprawie organ powiatowy po przeprowadzeniu czynności kontrolnych zdecydował o potrzebie prowadzenia postępowania i zawiadomił o jego wszczęciu z urzędu inwestora oraz współwłaściciela sąsiedniej nieruchomości zgłaszającego zarzuty co do sposobu rozbudowy obiektu budowalnego. Wbrew zatem tezie skargi, to nie pismo A. J. spowodowało wszczęcie postępowania, lecz działanie organu nadzoru budowalnego po przeprowadzonej kontroli.
Zarówno na etapie wszczęcia postępowania jaki w dalszym jego toku na każdym z etapów, rolą organów administracji jest prawidłowe ustalenie stron postępowania. Przy czym nie budzi wątpliwości, że inwestorowi w takim postępowaniu przysługiwał powyższy status. Nie jest jednak tak - jak wskazano w sprzeciwie - iż to wyłącznie inwestorowi mógł taki status przysługiwać, albowiem możliwy decyzja wydana w zainicjowanym postępowaniu będzie wpływać na interes prawny innych podmiotów. W szczególności potwierdzenie przez organ naruszenia norm techniczno-budowalnych w zakresie wznoszenia ścian budynków przy granicy z nieruchomościami sąsiednimi mogłoby przesądzać o zasadności przypisania takiego statusu właścicielowi nieruchomości sąsiedniej.
Co do zasady organ odwoławczy trafnie też dostrzegł, iż jeśli za stronę uznano jednego ze współwłaścicieli sąsiedniej nieruchomości, odmowa uznania analogicznego statusu u pozostałych współwłaścicieli tej samej nieruchomości wymagałaby należytego uzasadnienia, którego próżno szukać w decyzji organu I instancji.
Innymi słowy jakkolwiek trafne jest twierdzenie skarżącej spółki, iż samo zgłoszenie zastrzeżeń do sposobu prowadzenia robót budowalnych nie uczyniło współwłaścicieli nieruchomości sąsiedniej stronami postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowalnego, to jak wskazano wyżej, nie jest wykluczone, iż taki status w postępowaniu prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego powinien im przysługiwać. Ustalenia w powyższym zakresie powinny były zostać dokonane przez organ I instancji w sposób należycie wnikliwy i zostać odpowiedni odzwierciedlone w aktach postępowania oraz decyzji kończącej postępowanie.
W ocenie Sądu stwierdzone przez organ odwoławczy niespójności opisów na rysunkach, brak kompletnej decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z odpowiednią częścią dokumentacji projektowej a także opisane w decyzji nieścisłości co do poczynionych ustaleń w zakresie posadowienia jednej ze ścian rozbudowanego budynku względem granicy - uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji celem uzupełnienia postępowania. Nie zostały bowiem należycie wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności a zakres niezbędnych ustaleń wykraczałby poza dopuszczone na mocy art. 136 k.p.a. postępowanie uzupełniające. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rolą organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy nie zaś jej rozstrzyganie w zastępstwie organu I instancji. Tym samym w ocenie Sądu uprawnionym był wniosek organu wojewódzkiego, iż dopiero opisane w decyzji kasacyjnej uzupełnienie materiału dowodowego oraz odpowiednio wnikliwa jego weryfikacja może stanowić w badanej sprawie najpierw podstawę ustalenia jego stron a dalej będzie umożliwiać organowi wydanie decyzji kończącej postępowanie, skierowanej do uprawnionych podmiotów z poszanowaniem ich uprawnień procesowych.
Podnoszona w sprzeciwie okoliczność, iż zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na budowę obszar oddziaływania obiektu ogranicza się do nieruchomości na której realizowane jest przedsięwzięcie, a zatem w szczególności nie obejmuje działki nr [...], pomija okoliczność, iż organ weryfikował zgodność realizacji obiektu budowalnego z powyższą decyzją. Tym samym dopiero należyte potwierdzenie zgodności wykonanych robót budowalnych z opisaną powyżej decyzją dawałoby podstawy do przyjęcia określonego w niej obszaru oddziaływania inwestycji. Natomiast stwierdzenie odstępstw od takiej decyzji mogłoby prowadzić do stwierdzenia, iż obszar oddziaływania inwestycji uległ zmianie.
Wobec powyższego w ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie uznał, iż zaskarżona odwołaniem decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotne znacznie dla jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy zasadnie dopatrzył się też potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego, co umożliwi należytą weryfikację statusu stron zarówno u dotychczasowych uczestników postępowania administracyjnego jak i ewentualnie innych osób. Działanie organu mieściło się zatem w zakresie przewidzianym w art. 138 § 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organ odwoławczy był uprawniony do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W następstwie powyższego, na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI