II SA/Sz 23/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które organy uznały za nienależnie pobrane z powodu śmierci dłużnika alimentacyjnego. Skarżąca otrzymywała świadczenia, mimo że dłużnik zmarł w lipcu 2020 r. Strona twierdziła, że dowiedziała się o śmierci dłużnika dopiero w kwietniu 2022 r. z postanowienia komornika, po czym niezwłocznie zrezygnowała z dalszego pobierania świadczeń. Organy administracji obu instancji uznały świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podkreślając obiektywny charakter tej przesłanki i niezależność od subiektywnych okoliczności strony. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. oraz błędną wykładnię przepisów materialnych, wskazując na rozróżnienie między świadczeniem nienależnym a nienależnie pobranym, które wymaga przypisania złej wiary. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie dla ustalenia obowiązku zwrotu ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Skoro skarżąca nie wiedziała o śmierci dłużnika do momentu otrzymania postanowienia komornika i niezwłocznie podjęła działania po uzyskaniu tej wiedzy, nie można jej przypisać złej wiary ani uznać świadczeń za nienależnie pobrane. W związku z tym sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'świadczenia nienależnie pobranego' w kontekście funduszu alimentacyjnego, gdzie kluczowe jest ustalenie świadomości strony o okolicznościach powodujących utratę prawa do świadczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze świadczeniami z funduszu alimentacyjnego i śmiercią dłużnika. Wymaga indywidualnej oceny stanu wiedzy strony.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone po śmierci dłużnika alimentacyjnego, o której to śmierci strona nie wiedziała, mogą być uznane za nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona nie miała wiedzy o śmierci dłużnika i niezwłocznie podjęła działania po jej uzyskaniu, nie można jej przypisać złej wiary ani uznać świadczeń za nienależnie pobrane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe dla ustalenia obowiązku zwrotu jest świadomość strony o okolicznościach powodujących utratę prawa do świadczenia. Brak wiedzy o śmierci dłużnika i niezwłoczne działania po jej uzyskaniu wykluczają przypisanie złej wiary.
Czy pojęcie 'świadczenia nienależnie pobranego' (art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) wymaga przypisania złej wiary lub zawinionego zaniechania stronie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku świadczeń nienależnie pobranych (art. 2 pkt 7 lit. a), w odróżnieniu od świadczeń nienależnych, znaczenie ma stan świadomości strony i jej działania.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, które rozróżnia świadczenie nienależne (obiektywne) od nienależnie pobranego (wymagającego przypisania stronie określonych cech świadomości lub działań). Obowiązek zwrotu obciąża tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze.
Przepisy (8)
Główne
u.p.o.u.a. art. 2 § pkt 7 lit. a
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części (np. śmierć dłużnika).
u.p.o.u.a. art. 23 § ust. 1 i ust. 1a
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub istotne naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (lit. a) lub istotnego naruszenia przepisów postępowania (lit. c).
P.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może umorzyć postępowanie administracyjne, jeśli zachodzą ku temu podstawy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Strona nie wiedziała o śmierci dłużnika alimentacyjnego do momentu otrzymania postanowienia komornika. • Po uzyskaniu wiedzy o śmierci dłużnika, strona niezwłocznie podjęła działania zmierzające do zaprzestania pobierania świadczeń. • Świadczenia pobrane przez stronę przed uzyskaniem wiedzy o śmierci dłużnika nie mogą być uznane za nienależnie pobrane w złej wierze.
Odrzucone argumenty
Śmierć dłużnika alimentacyjnego jest obiektywną przesłanką do uznania świadczeń za nienależnie pobrane, niezależnie od wiedzy strony. • Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie uzależnia obowiązku zwrotu od winy czy złej woli pobierającego.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać, że Skarżąca działała w złej wierze, a w konsekwencji, że nienależnie pobierała świadczenie w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. a ustawy. • dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. • nie należy utożsamiać ze sobą świadczenia nienależnego ze świadczeniem nienależnie pobranym.
Skład orzekający
Renata Bukowiecka-Kleczaj
przewodniczący
Patrycja Joanna Suwaj
sprawozdawca
Krzysztof Szydłowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'świadczenia nienależnie pobranego' w kontekście funduszu alimentacyjnego, gdzie kluczowe jest ustalenie świadomości strony o okolicznościach powodujących utratę prawa do świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze świadczeniami z funduszu alimentacyjnego i śmiercią dłużnika. Wymaga indywidualnej oceny stanu wiedzy strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście sądu do sytuacji strony, nawet w przypadku przepisów dotyczących zwrotu świadczeń. Podkreśla znaczenie dobrej wiary i świadomości strony.
“Czy musisz oddać świadczenia, jeśli nie wiedziałeś o zmianie sytuacji? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.