II SA/Sz 227/25

II SA/Sz 227/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /sprawozdawca/
Wiesław Drabik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 37a  ust. 1,  art. 30 ust. 5,  ust. 5c, ust. 5g, art. 30 ust. 6 i art. 30 ust. 7, art. 29 ust. 1 pkt 7;
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58, art. 59;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. W. i T. W. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 10 stycznia 2025 r. nr K-AP-2.7840.76.2024.AN (1) w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 14 listopada 2024 r., nr BS.6740.499.2024.X, Starosta [...]
na podstawie art. 37a w związku z art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej: "u.p.b.") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku T. W. z 5 listopada 2024 r., o wydanie pozwolenia na budowę obiektu tymczasowego o funkcji gospodarczej
na działce nr [...] i nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] miasta S., odmówił wydania pozwolenia na budowę.
Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca 5 kwietnia 2024 r. złożył do organu I instancji zgłoszenie budowy dotyczące "budynku gospodarczego w technologii drewnianej o pow. zabudowy 72,33 m2, posadowionego bezpośrednio na terenie utwardzonym". Jako planowany termin rozpoczęcia robót wskazano 27 kwietnia 2024 r., a jako planowany termin rozbiórki – 22 października 2024 r.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2024 r. organ I instancji na podstawie art. 30 ust. 5c. u.p.b. i art. 123 k.p.a. nałożył na zgłaszającego obowiązek "usunięcia nieprawidłowości" w zgłoszeniu poprzez:
1) ujednolicenie wypełnionego punktu 4 zgłoszenia z załączonymi opisami i rysunkami planowanej budowy spełniających przepisy art. 29 ustawy Prawo budowlane (zgłoszenie dotyczy budynku gospodarczego a opis i rysunki dotyczą tymczasowego budynku gospodarczego);
2) dołączenie do zgłoszenia dowodu wykonania decyzji z 20 czerwca 2022 r.
nr PINB.5160.25.11.2021.2022.MSz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w S. nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego, znajdującego się na działce nr [...] przy ul. [...] w obrębie ewidencyjnym [...] miasta S. wraz z uporządkowaniem terenu (zgłoszony do budowy obiekt w części usytuowany jest na rzucie obiektu, co do którego wydano nakaz rozbiórki);
3). wykazania, że planowany do budowy obiekt o wymiarach 17,07 m x 4,24 m x 4,43 m ze względu na swoje gabaryty narażony na obciążenia oraz działanie sił statycznych i dynamicznych, związanych chociażby z działaniem czynników atmosferycznych, nie wymaga trwałego związania z gruntem.
Organ I instancji ustalił termin "usunięcia nieprawidłowości" do 27 maja 2024 r., pod rygorem wydania decyzji o wniesieniu sprzeciwu.
W odpowiedzi na powyższe postanowienie, pismem z 24 kwietnia 2024 r., wnioskodawca przedstawił uzupełnioną dokumentację wskazując, że stanowi wykonanie nałożonych obowiązków.
Organ I instancji nie wniósł sprzeciwu do zgłoszenia. Na piśmie zgłaszającego budowę z 24 kwietnia 2024 r. widnieje stosowna adnotacja pracownika organu sporządzona 7 maja 2024 r.
Realizując wniosek zgłaszającego z 12 lipca 2024 r., organ I instancji wydał
17 lipca 2024 r., zaświadczenie, w którego treści stwierdził brak podstaw do wniesienia sprzeciwu.
W motywach uzasadnienia wymienionej na wstępie decyzji organ I instancji wskazał, że inwestor złożył 5 listopada 2024 r. wniosek o wydanie pozwolenia na budowę obiektu tymczasowego o funkcji gospodarczej na działce ew. nr [...] i nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] miasta S. dołączając do wniosku: 1) 3 egzemplarze projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego wraz załącznikami, 2) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 3) oświadczenie o braku możliwości podłączenia obiektu do sieci ciepłowniczej, 4) ostateczną decyzję o warunkach zabudowy.
Organ podkreślił, że w punkcie 4 zgłoszenia budowy z 5 kwietnia 2024 r. wpisano 27 kwietnia 2024 r. jako planowany termin rozpoczęcia budowy obiektu tymczasowego o funkcji gospodarczej.
Pismem z 6 listopada 2024 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania i stwierdził, że w terminie ustalonym w zawiadomieniu w sprawie nie wniesiono zastrzeżeń i uwag.
Wskazując na art. 28 ust. 2 u.p.b. organ administracji architektoniczno- budowlanej określił strony postępowania, uznając za stronę inwestora
i współwłaścicieli działki ewidencyjnej nr [...] i nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] miasta S..
Organ I instancji stwierdził, że redakcja art. 37a i art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b. jest precyzyjna i w sposób bezpośredni wskazuje, że wiążący jest termin rozpoczęcia prac określony w zgłoszeniu. Na podstawie tego terminu, jako początkowego, ustala się termin 180 dni funkcjonowania obiektu tymczasowego, przyjmując możliwość skorzystania przez inwestora ze złożenia wniosku o pozwolenie na budowę.
Orzekający organ administracji architektoniczno-budowlanej ustalił, że od wskazanego przez inwestora w zgłoszeniu budowy obiektu tymczasowego z 5 kwietnia 2024 r. terminu rozpoczęcia robót budowlanych, tj. od 27 kwietnia 2024 r. - do dnia złożenia wniosku o pozwolenie na budowę obiektu tymczasowego tj. do 5 listopada 2024 r. - upłynęło 192 dni.
Według organu I instancji inwestor, aby uzyskać oczekiwany skutek w postaci pozytywnego załatwienia wniosku o pozwolenie na budowę obiektu tymczasowego
w postaci decyzji musiał być zachowany termin 180 dni od rozpoczęcia budowy określony w zgłoszeniu, a przy braku zachowania wymogu określonego w art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b. orzeczono o odmowie wydania pozwolenia na budowę.
M. W. i T. W., dalej również jako: "skarżący", od powyższej decyzji złożyli odwołanie zarzucając naruszenie:
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w ocenie postanowienia z 11 kwietnia 2024 r. oraz brak uwzględnienia faktu uzupełnienia wymienionych w nim braków przez zgłaszającego 24 kwietnia 2024 r., co doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że termin na złożenie wniosku o pozwolenie na budowę obiektu tymczasowego upłynął 5 listopada 2024 r., a nie - przy możliwym sprzeciwie organu - 15 maja 2024 r., a w konsekwencji wniosek o pozwolenie na budowę został złożony w 174 dniu od daty rozpoczęcia robót budowlanych przez inwestora;
- art. 30 ust. 5 i ust. 5d u.p.b. przez brak zastosowania i uznanie, że termin na rozpoczęcia robót budowlanych przez inwestora rozpoczął się w dniu 27 kwietnia 2024 r., podczas gdy we wskazanej dacie organ administracji był uprawniony do wydania decyzji o sprzeciwie, natomiast do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w terminie 21 dni, a więc inwestor był uprawniony do rzeczywistego rozpoczęcia robót budowlanych w terminie 15 maja 2024 r.;
- naruszenie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w związku z art. 37a ust. 1 u.p.b. polegające na tym, że organ mimo błędnego stwierdzenia, że odwołujący się złożyli wniosek o pozwolenia na budowę obiektu tymczasowego o funkcji gospodarczej po upływie terminu, o którym mowa w art. 37a ust. 1 u.p.b., zaniechał powiadomienia odwołujących się o uchybieniu terminu
i nie wyznaczył terminu na złożenie wniosku o jego przywrócenie, o czym stanowi art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu Covid-19.
Odwołujący się wnieśli o zmianę decyzji organu I instancji, ewentualnie
o jej uchylenie.
Decyzją z 10 stycznia 2025 r. nr, K-AP-2.7840.76.2024.AN (1), Wojewoda, działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy stan sprawy oraz powołał brzmienie przepisów art. 29 ust. 1 pkt 7 oraz art. 37a ust. 1
i ust. 2 u.p.b.
Dalej organ II instancji ustalił, że w sprawie inwestor wystąpił
o wydanie pozwolenia na budowę tymczasowego obiektu budowlanego 5 listopada 2024 r. Wniosek został złożony na obowiązującym druku P-8 wprowadzonym rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 12 lutego 2021 r.
w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o wydanie pozwolenia na budowę tymczasowego obiektu budowlanego (Dz.U. z 2021 r., poz. 356).
Organ odwoławczy wskazał, że w punkcie 4 wniosku zawarto informacje
o zgłoszeniu z 5 kwietnia 2024 r., którego wniosek dotyczy, natomiast w punkcie 5 wskazano 27 kwietnia 2024 r. jako termin rozpoczęcia robót określonych w zgłoszeniu. Termin ten jest zgodny z terminem określonym w zgłoszeniu obiektu tymczasowego złożonym przez T. W. 5 kwietnia 2024 r. a także w skorygowanym wniosku sporządzonym 24 kwietnia 2024 r. i złożonym w tym dniu w Starostwie Powiatowym
w S..
Według Wojewody oznacza to, że inwestor mógł skorzystać z uprawnienia do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę istniejącego na działce nr [...] i nr [...] obręb [...] miasta S. tymczasowego obiektu budowlanego nie później niż 24 października 2024 r., gdyż tego dnia upływał 180 dzień od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
W ocenie organu II instancji brzmienie zarówno art. 29 ust. 1 pkt 7 jak i art. 37a ust. 1 ustawy Prawo budowlane jednoznacznie wskazuje, że 180-dniowy termin należy liczyć od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Zatem wbrew przedstawianym w odwołaniu argumentom brak jest podstaw do przyjęcia, że termin rozpoczęcia robót należy ustalić w oparciu o przepisy art. 30 ust. 5 i ust. 5d ustawy Prawo budowane.
Ponadto, według organu odwoławczego, w sprawie nie znajduje zastosowanie wskazywany w odwołaniu art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) - dalej: ustawa Covid.
Obowiązek zawiadomienia przez organ administracji publicznej strony o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie, miał zastosowanie, zgodnie z jego treścią, w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.
Stan epidemii został zniesiony od 16 maja 2022 r. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 maja 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii Dz. U. z 2022 r. poz. 1025). Odwołano również z dniem 1 lipca 2023 r. stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 - rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1118).
W ocenie organu II instancji dokonane ustalenia potwierdzają uchybienie przez inwestora terminowi określonemu w art. 37a ustawy Prawo budowlane, dlatego zasadnym było wydanie przez organ I instancji decyzji odmawiającej pozwolenia na budowę obiektu tymczasowego opisanego we wniosku.
M. W. i T. W., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli na powyżej opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której zarzucili:
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz niewyczerpujące rozpatrzeniu materiału dowodowego, skutkujące wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji błędnym zastosowaniem prawa materialnego, w szczególności poprzez:
pominięcie w ocenie postępowania administracyjnego postanowienia
z 11 kwietnia 2024 r. (znak: BS.6740.236.2024.X), wzywającego do usunięcia braków formalnych zgłoszenia,
brak uwzględnienia faktu uzupełnienia tych braków przez zgłaszającego
24 kwietnia 2024 r.,co doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że termin na złożenie wniosku o pozwolenie na budowę obiektu tymczasowego upłynął 5 listopada 2024 r., podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego w sprawie powinna doprowadzić do wniosku, że rzeczywisty i możliwy termin na rozpoczęcia robót budowlanych określonych w zgłoszeniu, na skutek uzupełnienia braków formalnych zgłoszenia z dnia 24 kwietnia 2024 r. i możliwym sprzeciwie organu, rozpoczął się 15 maja 2024 r., a zatem w 174 dniu od daty rozpoczęcia robót budowlanych przez inwestora,
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że termin 180 dni, o którym mowa w art. 37a ust. 1 Prawa budowlanego, należy liczyć od daty wskazanej w zgłoszeniu budowy (27 kwietnia 2024 r.), podczas gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów prowadzi do wniosku, że termin ten powinien być liczony od dnia następującego po upływie terminu na wniesienie sprzeciwu przez organ (15 maja 2024 r.), co skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że wniosek o pozwolenie na budowę został złożony po terminie;
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 5 i 5d Prawa budowlanego przez brak zastosowania i uznaniu, że termin na rozpoczęcie robót budowlanych przez inwestora rozpoczął się 27 kwietnia 2024 r. podczas gdy we wskazanej dacie organ administracji był uprawniony do wydania decyzji o sprzeciwie, natomiast do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w terminie 21 dni, a więc w terminie do 15 maja 2024 r.
Mając na uwadze ww. zarzuty skarżący wnieśli:
- na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
- na podstawie art. 119 pkt 2 ww. ustawy o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wnoszący ją wskazali, że nie ulega wątpliwości,
iż 5 kwietnia 2024 r. został złożony wniosek zgłoszenia budowy lub wykonania innych robót budowlanych (PB-2) z planowanym terminem rozpoczęcia 27 kwietnia 2024 r. oraz planowanym terminem rozbiórki 22 października 2024 r., a w dniu 11 kwietnia 2024 r. zostało wydane postanowienie nr BS.6743.236.2O24.X nakładające na zgłaszającego usunięcie nieprawidłowości z terminem ich usunięcia do 27 maja 2024 r., które zostały usunięte 24 kwietnia 2024 r.
Zdaniem skarżących z brzmienia art. 30 ust. 5, ust. 5c i ust. 5d u.p.b. wynika, że w sytuacji, gdy organ nałoży na zgłaszającego obowiązek uzupełnienia braków formalnych, termin do wniesienia sprzeciwu przez organ rozpoczyna swój bieg od nowa od dnia uzupełnienia tych braków.
W ocenie skarżących, organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego, co doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że wniosek o pozwolenie na budowę został złożony po terminie. Podczas gdy postanowienie o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych zgłoszenia miało istotny wpływ na bieg terminu na wniesienie sprzeciwu przez organ. Dopiero po uzupełnieniu zgłoszenia organ mógł skutecznie rozpatrywać sprawę i ewentualnie wnieść sprzeciw. Zatem, termin rozpoczęcia robót budowlanych nie mógł biec wcześniej niż po upływie terminu na wniesienie sprzeciwu. Skarżący w dacie uzupełnienia braków formalnych wniosku wykonał zobowiązanie organu tylko co do zakresu wskazanego w wezwaniu, bowiem organ nie pouczył skarżących o konieczności wskazania nowego, a zarazem obiektywnego możliwego terminu rozpoczęcia budowy.
W ocenie skarżących, termin na wniesienie sprzeciwu przez organ zaczął biec dopiero od dnia następującego po uzupełnieniu zgłoszenia, tj. od 25 kwietnia 2024 r. Zgodnie z art. 30 ust. 5 i ust. 5d u.p.b., organ ma 21 dni na wniesienie sprzeciwu. Skoro Starosta nie wniósł sprzeciwu, to termin na rozpoczęcie robót budowlanych należy liczyć od dnia następującego po upływie terminu na wniesienie sprzeciwu, tj. od 15 maja 2024 r. W konsekwencji, organ nieprawidłowo obliczył termin, w którym inwestor miał możliwość złożenia wniosku o pozwolenie na budowę obiektu tymczasowego. Złożenie wniosku 5 listopada 2024 r. mieściło się w przewidzianym 180-dniowym terminie liczonym od daty 15 maja 2024 r. - był to 174 dzień od planowanego rozpoczęcia robót budowlanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższych kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten odpowiada prawu.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] odmawiającą inwestorowi wydania pozwolenia budowlanego dla obiektu tymczasowego o funkcji gospodarczej na działce ewidencyjnej nr [...] i nr [...], położonych
w obrębie ewidencyjnym [...] miasta S..
Materialnoprawna podstawa wydanych w sprawie decyzji znajduje się
w przepisach art. 37a i art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b.
Art. 37a ust. 1 u.p.b. stanowi, że inwestor może, przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, złożyć wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7, lub przed upływem 2 lat, w przypadku, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 30a. Przepisy art. 32-36 stosuje się.
W przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, inwestor może powstrzymać się od rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 oraz w art. 29 ust. 1 pkt 30a, do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę (ust. 2).
W myśl art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Przedmiotem sporu jest określenie terminu rozpoczęcia budowy, którego zachowanie umożliwia uzyskanie pozwolenia na budowę tymczasowego obiektu budowlanego. Według strony skarżącej wskazującej na niezastosowanie w sprawie przepisów art. 30 ust. 5 i 5d u.p.b. "termin rozpoczęcia robót budowlanych nie mógł biec wcześniej, niż po upływie terminu do złożenia sprzeciwu". Orzekające organy zaś uznały, że należało zachować termin przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przewidzianego wprost w art. 37a ust. 1 u.p.b.
Zdaniem Sądu, w sporze należy przyznać rację orzekającym organom administracji.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że o tym, jaki charakter ma dany termin, rozstrzyga obowiązująca regulacja prawna. Jeżeli termin dotyczy podjęcia czynności proceduralnej w toku postępowania administracyjnego, to jest to termin procesowy, podlegający przywróceniu na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a. Natomiast termin prawa materialnego to taki, z upływem którego następuje pozbawienie możliwości ukształtowania praw i obowiązków strony postępowania, a tym samym prowadzi on do utraty przez organ prawa do wykonywania kompetencji w danej sprawie. Termin prawa materialnego nie podlega przywróceniu. W konsekwencji do takich terminów nie mają zastosowania przepisy art. 58 i art. 59 k.p.a., regulujące przywracanie terminów procesowych, czyli terminów do podejmowania przez stronę określonych czynności o charakterze proceduralnym - procesowym (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2095/20, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z tym należy zauważyć, że termin 180 dni zakreślony w art. 37a § 1 u.p.b. biegnie od dnia rozpoczęcia budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b., określonego w zgłoszeniu – a więc nie jest on powiązany z żadnym toczącym się postępowaniem administracyjnym. Ponadto termin ten jest w istocie tożsamy z maksymalnym terminem określonym w art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b., na jaki można posadowić tymczasowy obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem i przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce, bez uzyskiwania pozwolenia na budowę, a jedynie na podstawie zgłoszenia.
Jednocześnie w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że tymczasowy obiekt budowlany postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 7 (dawniej art. 29 ust. 1 pkt 12 u.p.b.), jednak nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, zgodnie z którym jeżeli tymczasowy obiekt budowlany będzie użytkowany w miejscu ustawienia w okresie dłuższym niż wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 7, to budowa takiego obiektu wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę (por. np.: wyroki NSA z 31 sierpnia 2017 r. II OSK 3053/15, 26 kwietnia 2023 r. II OSK 1462/20) - wyrok WSA w Olsztynie z 7 listopada 2024 r., II SA/Ol 498/24). Innymi słowy, po upływie ww. terminu taki obiekt staje się tzw. samowolą budowlaną. Oznacza to, że bezskuteczny upływ terminu określonego w art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b. – a co za tym idzie: także w art. 37a § 1 u.p.b. – wywołuje bezpośrednio skutki materialnoprawne.
Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że w przypadku tymczasowego obiektu budowlanego posadowionego na podstawie zgłoszenia to od inwestora zależało, czy podejmie decyzję o rozbiórce lub przeniesieniu tego obiektu budowlanego w inne miejsce przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, czy też zamierza pozostawić obiekt w tym samym miejscu na dłuższy czas.
Aby umożliwić legalne dłuższe pozostawienie tymczasowego obiektu budowlanego w tym samym miejscu ustawodawca wprowadził w art. 37a Prawa budowlanego odrębną instytucję prawną - decyzję o pozwoleniu na budowę tymczasowego obiektu budowlanego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 874/21).
W konsekwencji należy uznać, że, okres wynikający z art. 37a u.p.b. jest czasem, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki
w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Jeżeli wnioskodawca składa wniosek o pozwolenie na budowę z uchybieniem powyższego terminu, to nie może się on skutecznie domagać ukształtowania sytuacji prawnej zgodnie z treścią art. 37a u.p.b., czyli nie jest uprawniony do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę dla istniejącego tymczasowego obiektu budowlanego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 851/24).
Przedłożone akta administracyjne potwierdzają ustalenie organu odwoławczego, że w punkcie 4 wniosku o wydanie pozwolenia na budowę zawarto informacje o zgłoszeniu z 5 kwietnia 2024 r., którego wniosek dotyczy. Natomiast w punkcie 5 wskazano 27 kwietnia 2024 r. jako termin rozpoczęcia robót określonych w zgłoszeniu. Jak również ustalenie, że termin ten jest zgodny z terminem określonym w zgłoszeniu obiektu tymczasowego złożonym przez inwestora 5 kwietnia 2024 r. a także w skorygowanym wniosku sporządzonym 24 kwietnia 2024 r. i złożonym w tym dniu w Starostwie Powiatowym w S.. Inwestor nie wskazał też innego terminu rozpoczęcia robót objętych zgłoszeniem, a następnie wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę.
Zdaniem Sądu, trafnie zatem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wywiódł, że inwestor mógł skorzystać z uprawnienia do złożenia wniosku
o pozwolenie na budowę istniejącego na działce nr [...] i nr [...] obręb [...] miasta S. tymczasowego obiektu budowlanego nie później niż 24 października 2024 r., gdyż tego dnia upływał 180 dzień od dnia rozpoczęcia budowy określonego
w zgłoszeniu.
Wbrew twierdzeniu skargi, uznać należy, że organ prawidłowo obliczył termin,
w którym inwestor miał możliwość złożenia wniosku o pozwolenie na budowę obiektu tymczasowego. Złożenie wniosku 5 listopada 2024 r. nie mieściło się
w przewidzianym 180-dniowym terminie liczonym od daty 27 kwietnia 2024 r.
Podkreślić więc należy, że nieuprawnione jest twierdzenie, że termin 180 dni, o którym mowa w art. 37a ust. 1 Prawa budowlanego, który rozpoczął bieg w wyniku zdarzenia zaistniałego "poza procesem", a którego upływ wywołuje bezpośrednio skutki materialnoprawne, byłby zależny na osi czasu od terminu wskazanego w art. 30 ust. 5 u.p.b., w związku z ust. 5c i ust. 5d powołanego uregulowania. Czym innym jest bowiem wynikające z treści art. 37a ust. 1 u.p.b., zdarzenie wykreowane przez inwestora, wyznaczające początek biegu terminu do skorzystania przez niego z fakultatywnego uprawnienia do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę tymczasowego obiektu budowlanego, tj. dzień rozpoczęcia budowy określony w zgłoszeniu, a czym innym ziszczenie się przesłanki z przepisu art. 30 ust. 5 u.p.b., iż objęte zgłoszeniem roboty budowlane mogą być rozpoczęte dopiero po upływie 21 dni od doręczenia kompletnego zgłoszenia organowi, tj. po wygaśnięciu kompetencji organu architektoniczno-budowlanego do wydania decyzji administracyjnej w sprawie sprzeciwu.
Dlatego też nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w postaci nieuwzględnienia w ocenie przez organ administracji okoliczności wydania postanowienia z 11 kwietnia 2024 r. oraz uzupełnienia braków przez zgłaszającego przy piśmie z 24 kwietnia 2024 r. Zgłoszenie, o którym mowa w art. 30 u.p.b., stanowi bowiem skierowane do organu oświadczenie inwestora o zamiarze przystąpienia do realizacji określonej inwestycji budowlanej. W wyniku dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych organ administracji architektoniczno-budowlanej prowadzi postępowanie uproszczone, w ramach którego sprawdza, czy objęte zgłoszeniem budowa lub roboty budowlane faktycznie podlegają procedurze zgłoszenia zgodnie z art. 29 u.p.b., czy zgłoszenie jest kompletne oraz czy nie mają miejsca inne okoliczności wymienione w art. 30 ust. 5g, art. 30 ust. 6 i art. 30 ust. 7 u.p.b., wykluczające zgłoszenie jako prawną formę powiadomienia organu pozwalającą na rozpoczęcie robót budowlanych.
Inwestor celem skutecznego dokonania zgłoszenia zamiaru realizacji inwestycji zobowiązany jest do dokonania kompletnego zgłoszenia. Dopiero w razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia z uwagi na jego niekompletność właściwy organ, w trybie art. 30 ust. 5c u.p.b., nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw w drodze decyzji.
Okoliczności wydania postanowienia z 11 kwietnia 2024 r. oraz działania w celu uzupełnienia zgłoszenia, na które powołują się skarżący, dotyczyły zatem uproszczonej formy postępowania, jaką jest zgłoszenie budowy. Jak już wyżej wskazano w celu legalnego dłuższego pozostawienia tymczasowego obiektu budowlanego w tym samym miejscu ustawodawca wprowadził w art. 37a u.p.b., decyzję o pozwoleniu na budowę tymczasowego obiektu budowlanego, jak i wprowadził warunek dla skutecznego złożenia wniosku inicjującego postępowanie w tej sprawie w postaci terminu 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Warto też wspomnieć, że inwestor w zgłoszeniu z 5 kwietnia 2024 r. wskazał datę planowanej rozbiórki obiektu ustaloną na 22 października 2024 r., co wydaje się wskazywać, że zdawał sobie sprawę z możliwości skorzystania z uprawnienia do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę istniejącego tymczasowego obiektu budowlanego na podstawie art. 37a ust. 1 Prawa budowlanego nie później niż do 24 października 2024 r., którą to datę prawidłowo ustaliły orzekające organy. Tego dnia upływał bowiem 180-dzień od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Ponadto warto zauważyć, że przepisy u.p.b. nie przewidują, jak chcieliby skarżący, definicji "rzeczywistego i możliwego terminu rozpoczęcia robót budowlanych określonych w zgłoszeniu".
Niezależnie od powyższego jako niezrozumiały jawi się zarzut naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy Covid, mając na uwadze termin zgłoszenia budowy. Ocena prawna organu odwoławczego wskazuje niewadliwie, że powołany przepis nie miał zastosowania w kontrolowanej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności,
które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a.
- oddalił skargę.