II SA/Sz 212/21

II SA/Sz 212/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /przewodniczący/
Bolesław Stachura
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 6767/21 - Postanowienie NSA z 2023-07-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 310
art. 33 ust. 1, 3 i 4, art. 35 ust. 1, 2 i 3 pkt 1, art. 267 pkt 1, art. 268 ust. 1, art. 270 ust. 1, 2 i 2a, art. 272 ust. 1, art. 298 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1463
art. 4 ust. 1 i 4, art. 32 ust. 1 i 2 pkt 3, art. 35 ust. 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi P. [...] M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za okres III kwartału 2018 r. za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej P. [...] M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2021 r. znak [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "organ") ustalił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwu M. (dalej: "Nadleśnictwo") za III kwartał 2018 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki G. .
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W informacji z [...] grudnia 2020 r. organ ustalił Nadleśnictwu opłatę zmienną za usługę wodną w postaci poboru wód podziemnych za III kwartał 2018 r. w wysokości [...] zł na potrzeby Leśniczówki G.. Wyjaśnił, że podstawą ustalenia opłaty jest art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310 ze zm., dalej: "P.w.").
Nadleśnictwo złożyło reklamację od informacji z [...] grudnia 2020 r. Zakwestionowało zasadność naliczenia opłaty w sytuacji, gdy sporny pobór jest tzw. zwykłym korzystaniem z wód.
Po rozpoznaniu reklamacji, uznając ją za niezasadną, zaskarżoną decyzją organ ustalił sporną opłatę jak w informacji z [...] grudnia 2020 r. Organ nie zgodził się z klasyfikacją spornego poboru jako zwykłego korzystania z wód, wskazując że zgodnie z art. 33 P.w. zwykłe korzystanie z wód przysługuje właścicielowi gruntu do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego w ilości średniorocznie do 5m3 na dobę. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 pkt 1 P.w. przepisy o właścicielu mogą być odpowiednio stosowane jedynie do posiadacza samoistnego lub użytkownika wieczystego (prowadzącego instalację). Przepisy nie zwalniają z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody lub odprowadzanie ścieków w ilości do 5 m3 na dobę na potrzeby działalności gospodarczej. Zdaniem organu, Lasy Państwowe są jedną z wielu instytucji, którym przysługuje reprezentowanie Skarbu Państwa. Żadnej z tych instytucji nie przysługuje szczególne uprawnienie do korzystania z wód, podobnie jak nie przysługuje ono samemu Skarbowi Państwa i posiadaczom zależnym korzystającym z mienia Skarbu Państwa. Powołując regulacje art. 32 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2020 r., poz. 1463) i art. 3 pkt 20 ustawy z dnia prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2020 r., poz. 1219 ze zm.) organ wywiódł, że Lasy Państwowe jakkolwiek nie mają statusu przedsiębiorstwa, to są jednostką organizacyjną o jakiej mowa w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska i korzystają ze środowiska, korzystają z usług wodnych. Podmiotem dokonującym poboru wód w przedmiotowej sprawie jest więc Nadleśnictwo prowadzące działalność statutową. Z tych powodów zwykłe korzystanie z wód nie może dotyczyć leśniczówek oraz innych budynków. Korzystanie z wód na potrzeby takich budynków wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Organ wyjaśnił, że podstawą ustalenia opłaty jest art. 272 ust. 1 P.w., zaś wysokość opłaty stanowi iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do innych celów niż wymienione w lit. 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności: cele socjalno – bytowe (0,115 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (1,25) i ilości pobranych wód podziemnych (199 m3). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, do których stosuje się procesy odżelaziania lub utleniana (§ 5 ust. 2 pkt 2 w/w rozporządzenia).
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, złożyło Nadleśnictwo (dalej: "skarżący"), w której zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:
1. przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 77,art.78 art. 107 § 3 K.p.a. polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie celu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody składającego się z jednej studni głębinowej, zlokalizowanego w miejscowości (działka nr [...] obręb ewidencyjny [...] G. gm. C., ob. wiejski oraz wielkości dobowego poboru wody pod kątem zbadania czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej z ujęcia wody w miejscowości G., [...], a tym samym pominięciem dowodu z oględzin na gruncie przedmiotowej studni w celu ustalenia faktycznego sposobu korzystania z niej.
2. art. 7a K.p.a. polegające na zaniechaniu zastosowania tego przepisu tj. orzeczenia w razie wątpliwości na korzyść Strony, w sytuacji wątpliwości co do znaczenia pojęcia "zwykłego korzystania z wody" oraz z pojęcia "dostarczania wody ludności";
3. art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 P.w., polegające na błędnym uznaniu, iż zwykłe korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego jakim jest Nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa, bez szczegółowego odniesienia się do faktycznego sposobu korzystania z wody podziemnej. Zdaniem skarżącego, dokonanie oceny stanu faktycznego pod kątem występowania przesłanki określonej w art. 33 ust. 3 P.w. powinno przede wszystkim uwzględniać cele, dla których pobierana jest woda podziemna. Ponadto Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie ujęcie wody w miejscowości G. [...] powstało w 2012 roku i obecnie służy do zaopatrzenia w wodę budynku leśniczówki, stanowiącej mieszkanie leśniczego.
4. art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w. poprzez nieuzasadnione naliczenie opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych stanowiący konsekwencję błędnej wykładni przepisów oraz błędnego ustalenia, że Nadleśnictwo dokonało poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego.
5. art. 120 pkt 1 P.w. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie przez organ, że konieczne jest w przedmiotowym stanie faktycznym uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, pomimo iż dostarczanie wody nie dotyczy zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi czyli zbiorowiska osób ani zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, ani także ujęcie w miejscowości G., [...], z którego dostarczana jest woda nie podlega ochronie zasobów wodnych;
6. art. 121 ust.3 P.w. polegające, na błędnym uznaniu, że przedmiotowe ujęcie służy zaopatrzeniu ludności w wodę i nie jest ujęciem służącym zwykłemu korzystaniu z wody.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie określenia opłaty zmiennej za okres III kwartału 2018r. w wysokości [...] PLN za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki G., [...], gm. C., ob. wiejski ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przewodnicząca Wydziału I zarządzeniem z dnia 28 maja 2021 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem sporu pomiędzy stroną skarżącą, a organem jest kwestia samej zasadności ustalenia Nadleśnictwu opłaty zmiennej, w sytuacji, gdy według skarżącej brak było podstaw do jej naliczania z uwagi na to, że pobór wód podziemnych stanowi zwykłe korzystanie z wód, które nie podlega obowiązkowi ponoszenia opłaty za usługi wodne, natomiast - w ocenie organu - zwykłe korzystanie z wód nie dotyczy leśniczówek, co oznacza, że korzystanie z wód na potrzeby takich budynków wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i ponoszenia opłat za usługi wodne.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm.); dalej: "P.w.", oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502 ze zm.).
Zgodnie z brzmieniem art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w., usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Przepis art. 267 P.w. stanowi natomiast, że instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami stanowią m.in. opłaty za usługi wodne (pkt 1). Stosownie także do art. 268 ust. 1 P.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (ust. 1 pkt 1). Zgodnie z art. 270 ust. 1 P.w., opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych, przy czym opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz do celów elektrowni wodnych (ust. 2), a także za pobór wód do celów ochrony przyrody w lasach lub ochrony przeciwpożarowej lasu (ust. 2a). Stosownie do brzmienia art. 33 ust. 1 P.w., właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 P.w.). Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza natomiast art. 33 ust. 4 P.w. stanowiąc, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, 2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Szczególnym korzystaniem z wód jest natomiast korzystanie wykraczające poza powszechne korzystanie z wód (dotyczące wód powierzchniowych) oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące czynności wymienione w art. 34 P.w. Stosownie natomiast do art. 35 ust. 1 P.w., usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód.
Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że usługami wodnymi podlegającymi - zgodnie art. 268 P.w. - opłatom są zatem usługi wodne polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczegółowego korzystania z wód. Wynika z tej regulacji także, że - tak rozumiane usługi wodne - obejmują m.in. pobór wód podziemnych (art. 35 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 P.w.) przez gospodarstwa domowe, ale wyłącznie w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód. Przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną jest - na gruncie art. 33 ust. 4 P.w. - ilość pobieranych wód podziemnych (średniorocznie nieprzekraczająca łącznie 5 m3 na dobę) przez gospodarstwo domowe.
Zatem, zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Potwierdza to brzmienie przepisu art. 33 ust. 1 P.w., który w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów, którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa. Sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33
ust. 4 P.w., tj. poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, czy wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez jednostki organizacyjne posiadające jak i nieposiadające osobowości prawnej oznaczałaby, że wszelkie postacie korzystania z własności do wód tych podmiotów, stanowiłyby postać szczególnego korzystania z wód. Szczególne korzystanie z wód nie tylko wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat, ale także z obowiązkiem posiadania pozwolenia wodnoprawnego, czyli zgody właściwego organu na niestandardową postać dostępu do wód. Brak jest jednak racjonalnych powodów, które pozwalałyby na tak istotne różnicowanie podmiotów prawa w korzystaniu z podlegającego równej ochronie prawa własności. Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych, w tym Skarbu Państwa, nie pozwala organom władzy publicznej konstytucyjna zasada równości ustanowiona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1389/18).
Sąd orzekający w tej sprawie aprobuje zaprezentowaną w ww. wyroku wykładnię "zwykłego korzystania z wód", zauważając dodatkowo, że termin ten był tak samo rozumiany również w poprzednim stanie prawnym, tj. pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.), w której odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2919/16).
Ponadto należy wskazać, że Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, zaś zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Skarżąca działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, a to oznacza, że jej działania są działaniami tej osoby prawnej. Przepisy ustawy o lasach, powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, przesądzają o możliwości wykonywania przez tę jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym - co oczywiste - czerpania z uprawnień wypływających z przepisów P.w., przewidujących zwykłe korzystanie z wód. Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonuje podmiot publiczny, jakim są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Brak jest zatem prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód. Nadleśnictwo, wykonując swoje ustawowe zadania, zobligowane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Dlatego Nadleśnictwo, pomimo że nie posiada osobowości prawnej, z racji wykonywania czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarbu Państwa, może być adresatem przepisów definiujących korzystanie zwykłe z wód, tj. art. 33 ust. 1 P.w. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 558/19).
W odniesieniu do akcentowanej przez organ kwestii "prowadzenia działalności gospodarczej" przez skarżącą, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie podmiotem obciążonym opłatą jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, które - zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U z 2020 r. poz. 1463 ze zm.); dalej: "u.o.l." - zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 4 ust. 4 u.o.l., w ramach sprawowanego zarządu, Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami, innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. Na podstawie natomiast art. 32 ust. 1 u.o.l., Lasy Państwowe, jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia, a nadleśnictwo jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych (art. 32 ust. 2 pkt 3 u.o.l.). Nadleśniczy samodzielnie prowadzi gospodarkę leśną oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, kieruje nadleśnictwem, bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi w zarządzie lasów państwowych, inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa (art. 35 ust. 1 u.o.l.).
W orzecznictwie zauważa się, że z powyższych uregulowań prawnych wynikają, z jednej strony - uprawnienia Lasów Państwowych do prowadzenia działalności gospodarczej i występowania w roli przedsiębiorców, z drugiej jednak strony - szereg kompetencji o charakterze władczym, nakazujące uznawać jednostki Lasów Państwowych jako elementy ustroju administracji publicznej. Organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej, łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych. Taki status prawny Lasów Państwowych nie pozwala zatem ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą - zarobkową. W szczególności, nie przesądza o tym, że wszelka aktywność Lasów Państwowych jest działalnością gospodarczą. Na podstawie art. 4 ust. 3 u.o.l. nie można bowiem stawiać kategorycznego wniosku o wyłącznie zarobkowym charakterze czynności zarządczych, których przedmiotem są lasy należące do Skarbu Państwa. Poza tym, jak wynika z powołanych regulacji, do Lasów Państwowych nie należą tylko i wyłącznie zadania z zakresu, o jakim jest mowa w art. 4 ust. 3 u.o.l. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1354/19 oraz z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1391/18).
Sąd w składzie orzekającym w sprawie - odnosząc się do argumentacji organu przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - w pełni aprobuje stanowisko przedstawione w powołanych wyrokach, zauważając jednocześnie, że powołane orzeczenia sądów administracyjnych dotyczyły także przypadków, w których pobór wód przez nadleśnictwa następował w sytuacji braku pozwolenia wodnoprawnego. Jednak, w orzecznictwie przyjmuje się, że pozwolenie wodnoprawne stanowi źródło danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty, lecz sam fakt jego wydania nie przesądza także o obowiązku uiszczenia opłaty przez jego adresata, gdyż w pierwszej kolejności organ winien wziąć pod uwagę zasadność określenia takiej opłaty (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 405/18 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 października 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 579/18).
Mając powyższe okoliczności na uwadze, należy uznać, że nałożenie na Nadleśnictwo obowiązku poniesienia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych dla potrzeb bytowych mieszkańców Leśniczówki, jest co najmniej przedwczesne, gdyż organ w toku postępowania nie wyjaśnił i nie poddał rozwadze wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby woda w jakikolwiek sposób była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Nie zbadano w istocie, na jaki cel i w jakiej ilości pobierana jest faktycznie woda z ujęcia będącego przedmiotem sprawy (czy pobór ten spełnia przesłanki zwykłego korzystania z wód). W zakresie tym w istocie nie przeprowadzono postępowania dowodowego, przyjmując a priori, że prowadzenie działalności gospodarczej przez właściciela gruntu wyklucza w każdej sytuacji korzystanie z wód na tym gruncie w ramach korzystania zwykłego. Tymczasem, jak już wskazano, Skarbowi Państwa jako właścicielowi, a w konsekwencji Lasom Państwowym jako państwowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, reprezentującej Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia
(i w konsekwencji Nadleśnictwu, jako jednostce organizacyjnej wchodzącej w skład Lasów Państwowych), przysługuje prawo właściciela gruntu do zwykłego korzystania z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie (art. 33 ust. 1 P.w.), zaś działalność Lasów Państwowych nie polega wyłącznie na podejmowaniu działalności gospodarczej, ale również na pełnieniu funkcji organów administracji, zaś mienie Lasów może służyć różnym celom, w tym mieszkalnym, związanym z zaspokajaniem potrzeb własnego gospodarstwa domowego (art. 33 ust. 3 P.w.), na co w istocie wskazywało Nadleśnictwo w piśmie wyjaśniającym z dnia 11 stycznia 2021 r., a co - z uwagi na błędną wykładnię art. 33 P.w. - organ zignorował jako okoliczność mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Brak zatem wyjaśnienia kluczowych dla sprawy kwestii - funkcjonowania budynku Leśniczówki, której mieszkańcy czy użytkownicy dokonują poboru wody podziemnej, celów, jakim służy pobierana woda, ale również średniorocznej ilości pobieranej wody - potwierdza podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 7
i art. 77 k.p.a., które to przepisy obligują organy administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić niewątpliwy stan faktyczny sprawy, odpowiadający rzeczywistości.
Stwierdzone przez sąd uchybienia w zakresie stosowania przepisów k.p.a. dotyczących obowiązku dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy
(art. 7 i art. 77 k.p.a.), mogły mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż organ nie wykazał przesłanek pozwalających na zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego w, tj. art. 298 pkt 1 i art. 272 ust. 1 p.w., a więc przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
W tej sytuacji, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a." - orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. sąd wskazuje, aby organ - ponownie rozpoznając sprawę - wyjaśnił, czy Nadleśnictwo pobiera wodę podziemną z ww. ujęcia w ramach zwykłego korzystania z wód.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 209, art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, pobrany od skarżącej na podstawie § 1
pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.); koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie z §14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz kwota [...]zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. Nr 225 poz. 1635 ze zm.).