II SA/Sz 208/24

II SA/Sz 208/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Katarzyna Sokołowska
Marzena Iwankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 1, art. 145 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 74 ust. 3a pkt 1, pkt 2, pkt 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 par. 1 pkt 4, art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 12 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy Ś. decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] znak: [...], po rozpoznaniu wniosku Spółki A. (dalej "Inwestor"), stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie wytwórni mas bitumicznych - instalacji do produkcji masy mineralno-bitumicznej na działce nr [...] obręb ewidencyjny [...], gmina Ś. oraz określił warunki i wymagania korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Wnioskiem z dnia [...] A.A. (dalej jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją wskazując, że jako strona bez własnej winy nie brał w nim udziału. Wyjaśnił, że jest właścicielem działki nr [...], która bezpośrednio graniczy z działką nr [...], a o decyzji dowiedział się w dniu [...].
Wójt Gminy Ś. po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. - określanej dalej "k.p.a."), odmówił uchylenia ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uznając, że nie wystąpiła wskazana we wniosku o wznowienie postępowania przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na treść art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 2373 ze zm. - określanej dalej jako "u.i.o.ś.") wyjaśnił między innymi, że działka nr [...]obręb [...] oddalona jest o przeszło 250 m od granic terenu, na którym będzie realizowane planowane przedsięwzięcie. Z kolei, pozostałe działki będące współwłasnością Wnioskodawcy oddalone są od terenu inwestycji o ok. 1 km do 1,5 km w linii prostej. Podsumowując organ I instancji stwierdził, że wnioskodawcy nie można uznać za stronę postępowania, gdyż planowania inwestycja:
- nie znajduje się w odległości 100 m od działki nr [...]obręb [...],
- na działce [...] obręb [...] w wyniku realizacji i eksploatacji planowanej inwestycji nie zostaną przekroczone standardy jakości środowiska,
- działka [...] obręb [...] nie znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, a inwestycja nie wprowadzi ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości działki [...], zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, wskazując na następujące naruszenia:
1) art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że w niniejszej sprawie nie występuje przesłanka do wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.,
2) art. 74 ust. 3a pkt 1 u.i.o.ś. poprzez wadliwe jego zastosowanie, co spowodowało odmowę uznania go za stronę postępowania,
3) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych w zakresie, że teren inwestycji oddalony jest od jego nieruchomości o 250 metrów, podczas gdy organ I instancji nie dokonał tych ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego, w szczególności załączoną przez niego mapę do wniosku o wznowienie postępowania z której wynika, że teren planowanej inwestycji bezpośrednio graniczy z jego nieruchomością, zaś karta informacyjna przedsięwzięcia, na podstawie której organ winien ustalać teren przedsięwzięcia jak i owa odległość nie odpowiada rygorom stawianym jej m.in. w art. 62a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy,
4) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązków zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący w szczególności poprzez zaniechanie dokładnego określenia miejsca przedsięwzięcia jakie będzie realizował Inwestor na działce [...], albowiem przedłożone mapy wraz z kartą informacyjną są w części nieczytelne, zbyt małe aby dokonać prawidłowej ich oceny i nie zawierają numerów działek graniczących z terenem planowanej inwestycji, jak i wyraźnych granic nieruchomości sąsiednich,
5) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co polegało na oddaleniu jego wniosków dowodowych, tj. informacji dr hab. R.W. z dnia [...] oraz opinii biegłego z listy wojewody w zakresie ochrony przyrody i w zakresie postępowań wodnoprawnych prof. dr hab. inż. T.H. z dnia [...],
6) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, z pokrzywdzeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w dniu [...], w sytuacji gdy w licznych pismach i wnioskach dowodowych wskazywał, że ww. biegli są w toku opracowywania specjalistycznych opinii na poparcie jego stanowiska strony, które przedłoży do akt sprawy do dnia [...],
7) art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez nakazanie Inwestorowi sporządzenia raportu oceny oddziaływania na środowisko.
Niezależnie od podniesionych zarzutów Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przedłożonego wraz z odwołaniem dokumentu: ekspertyzy dotyczącej działki [...] (park zabytkowy) w miejscowości [...] oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z opinii znajdujących się w aktach sprawy, tj. informacji dr hab. R.W. z dnia [...], opinii biegłego z listy wojewody w zakresie ochrony przyrody i w zakresie postępowań wodnoprawnych prof. dr hab. inż. T.H. z dnia [...], opinii o uwarunkowaniach przyrodniczych układu urbanistycznego założenia pałacowo - parkowego w miejscowości [...] w gm. Ś. z dnia [...], sporządzonej przez prof. dr hab. inż. T.H.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 74 ust. 3a pkt 1-3 u.i.o.ś. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że spełnione zostały formalne przesłanki warunkujące wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, tj. we wniosku powołano się na jedną z podstaw wznowienia oraz dochowano terminu wskazanego w art. 148 k.p.a. Z kolei, odnosząc się do przesłanki wznowienia, określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ wyjaśnił, że przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji inwestycji wynika z art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. Z powyższego przepisu wynika, że co do zasady stroną owego postępowania ma być oprócz wnioskodawcy także podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Organ II instancji zaznaczył, że pojęcie obszaru oddziaływania zostało zmienione ustawą z dnia [...] o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1712).
Organ II instancji, kierując się nomą wywiedzioną z art. 74 ust. 3a pkt 1- 3 ustawy przyjął, że w realiach niniejszej sprawy analiza przymiotu strony w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dokonana przez organ I instancji na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach była poprawna, zaś w obecnie procedowanej sprawie dotyczącej wniosku o wznowienie postępowania organ I instancji ponownie przeanalizował przymiot strony w postępowaniu, przyjmując, że przymiotem tym nie legitymizuje się Skarżący. Kolegium podzielając te ustalenia jednocześnie podniosło, że warunkiem koniecznym dla czynienia ustaleń w przedmiocie analizy materiału dowodowego w postaci ekspertyz byłoby uprzednie ustalenie, iż wnioskodawcy przysługuje przymiot strony. Organy administracji związane są przesłanką z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w przypadku zaś przyjęcia, iż wnioskodawcy postępowania przymiot ten nie przysługuje, co ma miejsce w analizowanej sprawie, dalsze zarzuty dotyczące zebrania i oceny materiału dowodowego w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach nie mogą podlegać analizie. W realiach niniejszej sprawy zarzut formułowany przez pełnomocnika strony, a dotyczący naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. nie może się ostać bowiem w przedmiotowej sprawie przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie występuje.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa, bowiem analiza akt postępowania pozwala na czynienie ustaleń, że Skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu, zaś uciążliwości wynikające z użytkowania obiektów i wzmożonego ruchu samochodowego podnoszone przez Skarżącego należy rozpatrywać w kontekście jedynie interesu faktycznego.
Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak i o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia [...] sygn. akt II SA/Sz 443/22 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Sąd podzielił ustalenia organów, że wbrew twierdzeniom Skarżącego nie doszło do naruszenia art. 74 ust.3a pkt 1 u.i.o.ś. oraz art. 74 ust.3a pkt 3 u.i.o.ś.
Natomiast Sąd ocenił, że organy administracji nie wyjaśniły należycie przesłanki określonej w art. 74 ust.3a pkt 2 ustawy, tj. czy w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia nie dojdzie na działce Skarżącego do przekroczenia standardów ochrony środowiska. Ustalenia co do braku przekroczenia standardów ochrony środowiska organy oparły wyłącznie na materiałach zebranych w sprawie o wydanie decyzji środowiskowej, w tym na analizach obliczeń i załącznikach graficznych zawartych w sporządzonej na zlecenie Skarżącego, karcie informacyjnej przedsięwzięcia, podczas, gdy obowiązkiem organów była również ocena dokumentacji przedłożonej przez Skarżącego. Z lektury uzasadnienia wynika bowiem, że organy ww. dokumentację uznały za nieistotną dla sprawy z uwagi na to, że Skarżący nie jest stroną postępowania i odmówiły ich oceny jako dowodów w sprawie.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia [...] znak: [...] odmówił uchylenia na skutek wznowienia ostatecznej decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia [...]., mocą której ustalono środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Budowie wytwórni mas bitumicznych- instalacji do produkcji masy mineralno- bitumicznej", na działce nr [...] obręb ewidencyjny [...], gmina Ś.. W motywach rozstrzygnięcia organ podał między innymi, że po ocenie materiału dowodowego w postaci opinii i ekspertyz oraz stanowiska RDOŚ Skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu, a ocena materiału dowodowego potwierdziła pierwotne ustalenia.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący, składając odwołanie od niniejszej decyzji i zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
naruszenie przepisu art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w sytuacji cofnięcia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej dokonanie merytorycznego rozstrzygnięcia, zamiast umorzenia postępowania przy jednoczesnym uznaniu przez organ I instancji zbędności wydania decyzji merytorycznej;
naruszenie art. 86 d ust.1 u.i.o.ś. poprzez brak uznania, że w niniejszej sprawie nie można umorzyć postępowania i należy rozstrzygnąć sprawę merytorycznie z uwagi na zagrożenie interesu społecznego w umorzeniu postępowania;
naruszenie art. 151 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że w niniejszej sprawie nie występuje przesłanka do wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a przez to orzeczenie o odmowie uchylenia ww. decyzji z dnia [...],
naruszenie art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez nienakazanie Inwestorowi sporządzenia raportu oceny oddziaływania na środowisko.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wójta Gminy Ś. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 74 ust. 3a pkt 1-3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 570) decyzją z dnia [...] nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium wskazało, że w sprawie niekwestionowane jest, że działka [...] stanowi współwłasność Skarżącego i zgodnie z zapisami księgi wieczystej nr [...] położona jest w sąsiedztwie działki inwestycyjnej nr [...]. Odległość od granic obszaru inwestycji do najbliżej od tej granicy wysuniętej części działki [...] wynosi 25 cm na mapie 1:1000, co stanowi 250 m w terenie, zatem działka ta położona jest w znacznej odległości od części działki inwestycyjnej. Tym samym warunek art. 74 ust.3a pkt 1 nie jest spełniony, a ustalenia niniejsze podzielił Sąd.
Organ podał dalej, że realizując wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] sygn. akt II SA/Sz 443/22, organ I instancji - Wójt Gminy Ś. postanowieniem znak: [...] z dnia [...] dopuścił dowód z opinii prof. dr hab. inż. T.H. oraz ekspertyzy dr hab. R.W. w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy Ś. z dnia [...] znak: [...] dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Budowie wytwórni mas bitumicznych- instalacji do produkcji masy mineralno- bitumicznej na działce nr [...] obręb ewidencyjny [...], gmina Ś.".
Kolegium wyjaśniło, że w oparciu o przedłożone ekspertyzy pomimo stwierdzenia, że ww. przedsięwzięcie może mieć wpływ na siedliska występujące na działce [...] należałoby, jak wskazuje RDOŚ, zinwentaryzować siedliska i zweryfikować ich stan i kolejno ocenić ewentualny wpływ realizacji inwestycji na siedliska. Tymczasem w dokumencie pn. "Ekspertyza dotycząca działki [...] (park zabytkowy) w miejscowości [...] i wypływu na ten teren inwestycji drogowej na działce nr [...] (wytwórnia mas bitumicznych) autorstwa dr hab. inż. R.W. wskazano, że w dniach [...] przeprowadzono wizje w terenie w miejscowości [...] i wykonano ogólną ocenę siedlisk przyrodniczych oraz drzew występujących na terenie zabytkowego parku.
Organ odwoławczy podzielił zatem ocenę prawną sprawy dokonaną przez organ I instancji, gdyż przedsięwzięcie polegające na budowie wytwórni mas bitumicznych należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Ocenie w toku postępowania podlegały potwierdzone siedliska i wydane zostały środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych oraz ograniczenia uciążliwości do terenów sąsiednich. W decyzji wskazano warunki i wymagania korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia dotyczącymi m.in. funkcjonowania wytwórni w godz. 6-22 (zatem wbrew stanowisku prof. dr hab. inż. T.H. dotyczącego dużego prawdopodobieństwa pracy wytwórni w godzinach nocnych- wytwórnia nie pracowała w godzinach nocnych), odpowiedniego zabezpieczenia terenu inwestycji dotyczącego pułapek antropogenicznych dla zwierząt, środowiska gruntowo - wodnego, powietrza atmosferycznego.
Kolegium podzieliło również ustalenia organu I instancji, potwierdzone protokołem oględzin działki nr [...] z dnia [...], a także pismem Inwestora z dnia [...], że bezprzedmiotowym staje się badanie wpływu instalacji na środowisko, która zakończyła swoją eksploatację. Organ odwoławczy podkreślił, że zamiarem Skarżącego jest doprowadzenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach celem nałożenia na Inwestora obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Jednakże, aby hipotetycznie przyjąć, taką możliwość wnioskodawca winien mieć przymiot strony w postępowaniu. Tymczasem analiza przepisu art. 74 ust.3a u.i.o.ś. dokonana przez organ I instancji, którą organ ten podzielił w kontekście przedstawionych opinii i ekspertyz pozwala na przyjęcie, że Skarżący nie legitymował się przymiotem strony w postępowaniu zakończonym wydaną decyzją środowiskową, a ocena statusu strony nie uległa zmianie w kontekście przedstawionych opinii i ekspertyz. Biorąc pod uwagę ocenę prawną dokonaną przez Sąd w wyroku z dnia [...] organ I instancji przeanalizował przesłanki z art. 74 ust.3a u.i.o.ś., w szczególności poddając analizie przesłankę z art. 74 ust.3a pkt 2 tej ustawy.
Odnosząc się do zarzutu odwołania sprowadzającego się do naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. polegającym na merytorycznym rozpatrzeniu sprawy w sytuacji cofnięcia przez Inwestora wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...], Kolegium zauważyło, że zarzut ten nie może odnieść skutku. Inną sprawą administracyjną rozpatrywaną na innych podstawach materialnoprawnych jest sprawa zainicjowana wnioskiem inwestora z dnia [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach od sprawy procedowanej w nadzwyczajnym trybie z wniosku z dnia [...] złożonego przez Skarżącego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W ocenie Kolegium niezrozumiały zatem jest wniosek pełnomocnika o wycofanie wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, skoro sprawa ta zakończyła się w administracyjnym toku instancji decyzją z dnia [...] znak [...] która to decyzja jest ostateczna i podlega ochronie trwałości decyzji ostatecznych wywiedzionej z art. 16 k.p.a. Nadto jest decyzją korzystną dla Inwestora, którego interesów winien strzec pełnomocnik. Postępowanie administracyjne ma swoje etapy i nie można cofnąć wniosku w sytuacji, gdy zapadło po jego rozpatrzeniu rozstrzygnięcie, które jest ostateczne.
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie przepis art. 86 d ust. 1 nie może zostać zastosowany, gdyż regulacja ta dotyczy postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas gdy postępowanie to zostało zakończone wydaną przez Wójta Gminy Ś. decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...], znak: [...]. Obecne postępowanie dotyczy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji , a także o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze zarzucił naruszenie następujących przepisów:
- art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że w niniejszej sprawie nie występuje przesłanka do wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., a przez to orzeczenie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, zamiast jej uchylenie;
- art. 74 ust. 3a pkt 1 u.i.o.ś. poprzez wadliwie jego zastosowanie, co spowodowało odmowę uznania go za stronę postępowania;
- art. 74 ust.3a pkt 2 i 3 u.i.o.ś. poprzez jego niezastosowanie, co spowodowało odmowę uznania go za stronę postępowania;
- art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący w szczególności poprzez błędne ustalenie, że terenem inwestycji jest obszar wskazany przez Inwestora w toku sprawy, a nie cały teren działki [...], jak wynika wprost z treści decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia [...];
- art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co polegało na pominięciu i nierozpoznaniu wniosków dowodowych strony, tj. informacji dr hab. R.W. z dnia [...], opinii biegłego z listy Wojewody w zakresie ochrony przyrody i w zakresie postępowań wodnoprawnych prof. dr hab. inż. T.H. z dnia [...], opinii o uwarunkowaniach przyrodniczych układu urbanistycznego założenia pałacowo-parkowego w miejscowości [...] w gm. Ś. z dnia [...] prof. dr hab. inż. [...], ekspertyzy dotyczącej działki [...] (park zabytkowy) w miejscowości [...] i wpływu na teren inwestycji drogowej na działce sąsiadującej nr [...] (wytwórnia mas bitumicznych) dr hab. R.W., a przez to niedokonanie przez organy obu instancji ustaleń faktycznych wskazujących, że przysługuje mu status strony na podstawie art. 74 ust. 3a pkt. 2 i 3 u.i.o.ś.;
- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy, zamiast zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] uczestnik postępowania – Spółka A., zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi, przychylając się tym samym do stanowiska Kolegium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powyższymi zasadami należało uznać, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem prawa materialnego. Nie stwierdzono także naruszenia procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Ś., wydana po ponownym rozpoznaniu wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie wytwórni mas bitumicznych - instalacji do produkcji masy mineralno-bitumicznej" na działce nr [...] obręb ewidencyjny [...], gmina Ś..
Przypomnieć należy, że Skarżący we wniosku o wznowienie postępowania powołał się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Zauważyć tez trzeba, że w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania odnosi się do przesłanki, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., weryfikacja twierdzeń wnioskodawcy jest w istocie badaniem przesłanek wznowienia, co następuje po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. determinuje zatem zakres postępowania wszczętego na jej podstawie, którego przedmiotem jest w pierwszej kolejności ustalenie czy z wnioskiem o wznowienie wystąpił podmiot rzeczywiście legitymujący się przymiotem strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną.
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji zgodnie przyjęły, że powołana we wniosku przesłanka wznowienia nie wystąpiła, gdyż Skarżący nie ma przymiotu strony w ostatecznie zakończonej sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań realizacji ww. przedsięwzięcia.
O tym kto jest stroną postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań stanowi art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisku (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm., dalej "u.i.o.ś.").
Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:
1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
W świetle cytowanego przepisu do kręgu stron postępowania w sprawie decyzji środowiskowej - oprócz wnioskodawcy, tj. inwestora, należą wyłącznie te podmioty, których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Ustawodawca zdefiniował pojęcie obszaru oddziaływania poprzez wyliczenie trzech przesłanek. Przy spełnieniu którejkolwiek z nich dany podmiot winien być uznany za stronę w postępowaniu. Przepis ten zawęża zatem pojęcie "strony" w porównaniu z art. 28 k.p.a.
Wbrew zarzutom Skarżącego w sprawie nie doszło do naruszenia art. 74 ust. 3a pkt 1 u.i.o.ś. Podzielić należy ustalenia organów, że działka [...] - stanowiąca współwłasność Skarżącego nie znajduje się w odległości 100 m od granic terenu, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie. Co prawda działka ta graniczy bezpośrednio z działką nr [...], jednakże sam ten fakt nie może przesądzać o przyznaniu Skarżącemu przymiotu strony.
Zaznaczenia wymaga, że ustawą z dnia 9 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1712) zmodyfikowano pojęcie obszaru oddziaływania w zakresie przedmiotowej przesłanki. W stanie prawnym sprzed ww. nowelizacji stroną postępowania był podmiot, któremu przysługiwało prawo rzeczowe do działki przylegającej bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie. Na mocy dokonanej zmiany, która weszła w życie z dniem 24 września 2019 r., ustawodawca zrezygnował z wymogu bezpośredniego sąsiedztwa działek, posługując się stałym kryterium odległościowym wynoszącym 100 metrów i pojęciem terenu, zamiast działki. W uzasadnieniu projektu wskazano, że celem wprowadzonej zmiany było uniknięcie sytuacji, w których status strony przysługiwałaby podmiotom posiadającym prawa rzeczowe do nieruchomości położonych w znacznej odległości od terenu planowanej inwestycji (np. w sytuacji gdy inwestycja realizowana jest jedynie na małym fragmencie rozległej działki) mimo, że w sprawie nie zachodziłyby pozostałe przesłanki do uznania za stronę postępowania. Uwagi te prowadzą wprost do wniosku, że nie sposób utożsamiać pojęcia "przewidywanego terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie" z działką ewidencyjną, gdyż terenem tym może być również tylko fragment działki.
Ponownie podkreślić należy, że właśnie taki przypadek wystąpił w niniejszej sprawie, albowiem wniosek o wydanie decyzji środowiskowej dotyczył tylko południowej części działki i tak też określono lokalizację inwestycji w pkt 1 decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jak i w charakterystyce przedsięwzięcia będącej załącznikiem do ww. decyzji. Na mapie przedłożonej przez Inwestora, a pochodzącej z zasobu geodezyjnego i kartograficznego, oznaczono granice obszaru inwestycji oraz obszaru w zasięgu 100 m od tych granic i nie budzi żadnych wątpliwości, że działka Skarżącego nie spełnia omawianej przesłanki odległościowej, warunkującej przyznanie statusu strony. Teren inwestycji nie jest zlokalizowany w obszarze 100 metrów od działki Skarżącego i to nawet jeśliby przyjąć sugestie Skarżącego, że do terenu inwestycji należy zaliczyć również całą drogę, przez którą asfalt będzie wożony przez ciężarówki na teren budowy.
Sąd nie dopatrzył się również zarzutu uchybienia art. 74 ust. 3a pkt 3 u.i.o.ś. Z akt sprawy wynika, że działka [...], stanowiąca zgodnie z zapisami księgi wieczystej nr [...] współwłasność Skarżącego, położona jest w sąsiedztwie działki inwestycyjnej nr [...], jednakże odległość od granic obszaru inwestycji do najbliżej od tej granicy wysuniętej części działki [...] wynosi 25 cm na mapie 1:1000, co stanowi 250 m w terenie. Tym samym działka ta położona jest w znacznej odległości od części działki inwestycyjnej. Skoro zatem działka Skarżącego znajduje się w znacznej odległości od planowanego przedsięwzięcia (250 metrów), a w ewidencji gruntów i budynków oznaczona jest jako tereny rekreacyjno-wypoczynkowe, drogi i nieużytki, organy orzekające w sprawie miały podstawy do przyjęcia, że planowana inwestycja nie wprowadzi ograniczenia w zagospodarowaniu działki [...], zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
W ocenie Sądu, także w świetle art. 74 ust. 3a pkt 2 u.i.o.ś Skarżący nie był stroną postępowania w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że "dla ustalenia kręgu stron postępowania istotne jest nie tyle to czy na badanym obszarze doszło już do przekroczenia standardów jakości środowiska lecz to czy w następstwie realizacji danego przedsięwzięcia dojdzie do przekroczenia tych standardów," (por. WSA w Gliwicach z dnia 23 września 2021 r., sygn. II SA/Gl 611/21).
Mówiąc o znaczącym oddziaływaniu, należy mieć na względzie okoliczność, że może ono wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Definicja ta posługuje się więc elementem potencjalności, a co za tym idzie istotna jest okoliczność, że na nieruchomości wystąpi możliwość ograniczenia w jej zagospodarowaniu (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. II OSK 3964/19).
Celem dokonania oceny, czy dany podmiot będzie miał przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach konieczne jest ustalenie do jakich nieruchomości przysługuje mu prawo rzeczowe oraz - jeśli nie graniczą one z terenem planowanej inwestycji - jakie jest ich aktualne i potencjalne przeznaczenie wynikające z planu miejscowego, gdyż tak należy rozumieć zwrot: "zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem" i czy z uwagi na usytuowanie w stosunku do terenu planowanej inwestycji, inwestycja ta spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska na tych nieruchomościach lub może wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu.
Zdaniem Sądu ocena dokonana przez organy orzekające w sprawie dotycząca zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 74 ust. 3a pkt 2 u.i.o.ś jest prawidłowa. Została ona dokonana na podstawie dowodu z opinii prof. dr hab. inż. [...] z dnia [...] oraz ekspertyzy dr hab. R.W. z dnia [...] - na okoliczność negatywnego wpływu inwestycji i zagrożeń środowiskowych dla działki [...] związanych z hałasem odorami, zapyleniem i transportem, w związku z uchyleniem przez tut. Sąd decyzji Kolegium z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Z ww. analiz wynika bowiem, że przedsięwzięcie polegające na budowie mas bitumicznych należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a ocenie w toku postępowania podlegały potwierdzone siedliska i wydane zostały środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Jednocześnie w ww. decyzji wskazano warunki i wymagania korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, dotyczące między innymi funkcjonowania wytwórni w godz. 6-22, odpowiedniego zabezpieczenia terenu inwestycji dot. pułapek antropogenicznych dla zwierząt, środowiska gruntowo-wodnego, powietrza atmosferycznego.
Pomimo stwierdzenia w przedłożonych opiniach oraz ekspertyzach, że przedsięwzięcie może mieć negatywny wpływ na siedliska występujące na działce [...] obręb [...], rację należy przyznać organom, że należałoby jak wskazał Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zinwentaryzować siedliska i zweryfikować ich stan i kolejno ocenić ewentualny wpływ realizacji inwestycji na siedliska. Z dokumentu pn. "Ekspertyza dotycząca działki [...] (park zabytkowy) w miejscowości [...] i wpływu na ten teren inwestycji drogowej na działce sąsiadującej nr [...] (wytwórnia mas bitumicznych) autorstwa dr hab. inż. R.W. (Warszawa, październik 2021 r.) wynika, że w dniach [...] przeprowadzono wizję terenową w miejscowości [...] i wykonano ogólną ocenę siedlisk przyrodniczych oraz drzew występujących na terenie zabytkowego parku.
Nadto, z analiz przedstawionych obliczeń wraz z prezentacją graficzną rozkładu stężeń substancji emitowanych do powietrza, wynika, że w związku z funkcjonowaniem przedmiotowego przedsięwzięcia, nie nastąpi przekroczenie dopuszczalnych poziomów stężeń substancji. W związku z budową wytwórni mas bitumicznych może nastąpić pogorszenie jakości powietrza na analizowanym terenie, jednakże, oddziaływania te będą miały charakter czasowy oraz odwracalny i ustąpią po zakończeniu eksploatacji instalacji, która określona została na 3 lata.
W wyniku analizy przedstawionych obliczeń wraz z prezentacją graficzną rozkładu izolinii hałasu dla pory dnia stwierdzono, że projektowane przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku na najbliżej położonych terenach podlegających ochronie w tym zakresie, dla których wartość dopuszczalna wynosi 55 dB w ciągu dnia (tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej), instalacja funkcjonować będzie jedynie w porze dziennej. Nie przewiduje się negatywnego wpływu planowanej inwestycji na lokalnie występujące gatunki awifauny. Realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie spowoduje również pogorszenia stanu zachowania siedliska przyrodniczego pn. "torfowiska przejściowe i trzęsawiska". Nie przewiduje się negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na bioróżnorodność analizowanego terenu, na walory krajobrazowe analizowanego terenu. Nie przewiduje się także kumulacji oddziaływań. Nadto ww. inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko wodne i gruntowe, a tym samym nie nastąpi degradacja wód podziemnych i powierzchniowych spowodowana jakimikolwiek zanieczyszczeniami, jak również nie nastąpi pogorszenie potencjału ekologicznego i stanu chemicznego JCWP oraz stanu ilościowego i chemicznego JCWPd.
Podkreślić też trzeba, że w związku z pismem Inwestora dotyczącym wycofania wniosku o wydanie decyzji dla przedmiotowego przedsięwzięcia z dnia [...]organ ustalił, że wytwórnia mas bitumicznych planowana na 3 lata, zakończyła funkcjonowanie, instalacja została zdemontowana i wywieziona, na działce nr [...] obręb [...] nie produkuje się masy bitumicznej.
W związku z powyższym, jak słusznie uznały organy orzekające w sprawie na działkach Skarżącego nie dojdzie do przekroczenia standardów jakości środowiska. Tym samym nie ma podstaw do uznania Skarżącego za stronę postępowania w świetle art. 74 ust. 3a u.o.o.ś.
Reasumując, mając przy tym na względzie dotychczasowe rozważania, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, a zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.