II SA/Sz 197/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-05-17
NSAbudowlaneWysokawsa
ochrona gruntów rolnychwyłączenie gruntówbudownictwo mieszkanioweopłatynależnościinterpretacja przepisówprawo administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki dotyczącą naliczania opłat za trwałe wyłączenie gruntów rolnych pod budowę jednorodzinnych domów mieszkalnych, potwierdzając ścisłą interpretację przepisów o zwolnieniach.

Spółka zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta, która zezwalała na trwałe wyłączenie gruntów rolnych pod budowę zespołu jednorodzinnej zabudowy mieszkalnej. Głównym zarzutem skarżącej było błędne naliczenie opłat za wyłączenie gruntów, argumentując, że zwolnienie 0,05 ha powinno być stosowane wielokrotnie dla każdego planowanego budynku. Sąd uznał jednak, że przepis art. 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych należy interpretować ściśle i zwolnienie dotyczy gruntu pod jeden budynek, a nie całej inwestycji, odrzucając tym samym skargę.

Sprawa dotyczyła skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta zezwalającą na trwałe wyłączenie gruntów rolnych pod budowę zespołu jednorodzinnej zabudowy mieszkalnej. Spółka kwestionowała sposób naliczenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów, argumentując, że zwolnienie od opłat w wysokości 0,05 ha na budynek jednorodzinny powinno być stosowane wielokrotnie, proporcjonalnie do liczby planowanych budynków (74 budynki). Skarżąca powoływała się na szeroką interpretację przepisów, obejmującą również infrastrukturę towarzyszącą, taką jak drogi dojazdowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucili te argumenty. Sąd podkreślił, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma na celu ograniczenie przeznaczania cennych gruntów rolnych na cele nierolnicze, a przepisy dotyczące opłat i zwolnień powinny być interpretowane ściśle. Sąd uznał, że art. 12a pkt 1 ustawy, który przewiduje zwolnienie do 0,05 ha dla budynku jednorodzinnego, należy stosować do gruntu pod jeden budynek, a nie wielokrotnie dla całej inwestycji. Sąd odwołał się również do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdza ścisłą wykładnię tego przepisu i wyklucza rozszerzające stosowanie zwolnienia na infrastrukturę drogową. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zwolnienie z opłat w wysokości 0,05 ha dotyczy gruntu pod jeden budynek jednorodzinny i nie stosuje się go wielokrotnie w zależności od liczby planowanych budynków.

Uzasadnienie

Przepis art. 12a pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi lex specialis i musi być interpretowany ściśle. Użycie liczby pojedynczej 'budynku jednorodzinnego' wskazuje, że zwolnienie dotyczy gruntu pod jeden budynek, a nie całej inwestycji. Brak jest podstaw do rozszerzającej interpretacji lub stosowania krotności zwolnienia dla budynków jednorodzinnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.o.g.r.l. art. 12a § pkt 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Zwolnienie z opłat dotyczy gruntu pod jeden budynek jednorodzinny do 0,05 ha, nie stosuje się go wielokrotnie dla wielu budynków ani na infrastrukturę.

Pomocnicze

u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 7

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 12a § pkt 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Zwolnienie z opłat dla budynku wielorodzinnego do 0,02 ha na lokal mieszkalny.

u.o.g.r.l. art. 10a

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 2a

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.t.u. art. 146 § ust. 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ścisła interpretacja art. 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jako lex specialis. Zwolnienie z opłat dotyczy gruntu pod jeden budynek jednorodzinny, a nie wielokrotnie dla całej inwestycji. Zwolnienie nie obejmuje gruntów pod infrastrukturę drogową.

Odrzucone argumenty

Możliwość wielokrotnego stosowania zwolnienia 0,05 ha dla każdego planowanego budynku jednorodzinnego. Szerokie rozumienie celu budownictwa mieszkaniowego, obejmujące również infrastrukturę drogową.

Godne uwagi sformułowania

Przepis art. 12a stanowi lex specialis w stosunku do art. 12 u.o.g.r.l., co oznacza, że przepis ten musi być wykładany ściśle. Użyto liczby pojedynczej 'w przypadku budynku jednorodzinnego', a nie liczby mnogiej 'budynków jednorodzinnych'. Ścisła wykładnia art. 12a u.o.g.r.l. wyklucza możliwość zastosowania wyłączenia [...] również w odniesieniu do gruntów nieprzeznaczonych pod budowę budynków mieszkalnych, a przeznaczonych pod budowę niezbędnej infrastruktury, w tym dróg dojazdowych.

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

przewodniczący

Katarzyna Sokołowska

sprawozdawca

Marzena Iwankiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów dotyczących zwolnień z opłat za wyłączenie gruntów rolnych pod budownictwo mieszkaniowe, zwłaszcza w kontekście wielokrotnego stosowania zwolnienia i włączenia infrastruktury."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia gruntów rolnych pod budownictwo jednorodzinne w granicach administracyjnych miast.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu naliczania opłat za wyłączenie gruntów pod budowę, a rozstrzygnięcie sądu jasno precyzuje zasady interpretacji przepisów, co jest istotne dla deweloperów i właścicieli gruntów.

Deweloperze, uważaj! Sąd wyjaśnia: zwolnienie z opłat za wyłączenie gruntu rolnego nie działa 'na okrągło'.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 197/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Katarzyna Sokołowska /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
I OSK 2142/23 - Wyrok NSA z 2025-07-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1161
art. 12 ust. 1, art. 12a  pkt 1, art. 7 ust. 2a, art. 10a
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Protokolant St.sekr.sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi Spółka na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), w związku z art. 5 ust. 1, art. 11 ust.1 i 4, art. 12 ust. 7, art. 12a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1161, dalej: "ustawa", "u.o.g.r.l."), Prezydent Miasta S. po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia 11 maja 2022 r., uzupełnionego na wezwanie, w sprawie wydania decyzji zezwalającej na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...] miasta S. zezwolił A. Sp. z o.o. w S. (dalej: "strona", "wnioskodawczyni", "skarżąca"), na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej od 1 sierpnia 2022 r. gruntów rolnych przeznaczonych pod budowę zespołu jednorodzinnej zabudowy mieszkalnej wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną sklasyfikowanych jako: - Rlllb o pow. 0,5586 ha stanowiących działkę nr [...] obręb [...], - Rlllb o pow. 0,3877 ha stanowiących część działki nr [...] obręb [...], - Rlllb o pow. 0,2025 ha stanowiących część działki nr [...] obręb [...], - Rlllb o pow. 0,7246 ha stanowiących działkę nr [...] obręb [...], - Rlllb o pow. 0,1002 ha stanowiących część działki nr [...] obręb [...] oraz gruntów rolnych przeznaczonych zgodnie z załączonym do wniosku projektem pod pieszo-jezdnię i miejsca postojowe sklasyfikowanych jako Rlllb o pow. 0,0247 ha stanowiących część działki nr [...] obręb [...] (punkt 1).
Organ w punkcie 2 rozstrzygnięcia ustalił następujące warunki wyłączenia:
1) nie naliczył należności i opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów rolnych o pow. 0,05 ha, sklasyfikowanych jako Rlllb dla działek nr: [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...];
2) nie naliczył należności z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów rolnych: - Rlllb o pow. 0,5086 ha stanowiących działkę nr [...] obręb [...], - Rlllb o pow. 0,3377 ha stanowiących działkę nr [...] obręb [...], - Rlllb o pow. 0,1525 ha stanowiących działkę nr [...] obręb [...], - Rlllb o pow. 0,6746 ha stanowiących działkę nr [...] obręb [...], - Rlllb o pow. 0,0502 ha stanowiących działkę nr [...] obręb [...], - Rlllb o pow. 0,0247 ha stanowiących działkę nr [...] obręb [...].
Z kolei w punkcie 3 rozstrzygnięcia Prezydent określił obowiązek uiszczania opłaty rocznej z tytułu użytkowania na cele nierolnicze gruntu wyłączonego z produkcji rolniczej podając kwoty dla oddzielnie oznaczonych działek.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał m.in.,
że w przedmiotowej sprawie ustalono, że inwestycja planowana jest w oparciu o zapisy decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z [...].03.2022r., znak [...] w związku z czym spełniony jest warunek przeznaczenia gruntów na cele inne niż rolnicze.
Wyjaśniając podstawy prawne naliczenia należności i opłat rocznych organ powołał art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l. i wskazał, że przy naliczeniu należności i opłat rocznych za podstawę wyliczenia przyjęto kwoty wyrażone w złotych zgodnie z obowiązującymi należnościami za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntów rolnych, których wysokości określono w art. 12 ust. 7 cyt. ustawy.
Wobec faktu, że inwestycja realizowana na gruncie działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], w obrębie [...] dotyczy budowy domów jednorodzinnych, zgodnie z delegacją zawartą w art. 12a pkt 1 u.o.g.r.l. stanowiącą, że obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych nie dotyczy wyłączenia do 0,05 ha gruntów z produkcji rolniczej na cele budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego, organ przedstawił powierzchnię gruntów przewidzianych do wyłączenia pomniejszonych o 0,05 ha.
Następnie organ wskazał sposób obliczenia należności dla poszczególnych działek zestawiając wartości gruntów (wszystkie w klasie bonitacyjnej Rlllb), z oświadczeń spółki, z wysokością należności wyliczonych w oparciu o art. 12 ust. 7 u.o.g.r.l. oraz wskazując na odstąpienie od naliczenia wynikające z art. 12 ust. 6 ustawy.
Dla gruntu o pow. 0,5086 ha, działki nr [...], przy deklarowanej wartości gruntu [...] zł organ ustalił, że przewyższa odpowiednio wysokości należności wyliczonych w oparciu o art. 12 ust. 7 ustawy ([...] zł). Wskazał sposób obliczenia należności: 0,5086 ha Rlllb x [...] zł/ha Rlllb = [...] zł. Organ wskazał, że opłatę roczną ustalono w wysokość [...] zł, co stanowi 10 % należności za wyłączenie z produkcji gruntów rolnych klasy Rlllb o pow. 0,5086 ha. Przestawił sposób naliczenia opłaty rocznej: Rlllb [...] zł x 10% = [...] zł.
Dla gruntu o pow. 0,3377 ha, działki nr [...], przy deklarowanej wartości gruntu [...] zł organ ustalił, że przewyższa odpowiednio wysokości należności wyliczonych w oparciu o art. 12 ust. 7 ustawy ([...] zł). Wskazał sposób obliczenia należności: 0,3377 ha Rlllb x [...] zł/ha Rlllb = [...] zł. Organ wskazał, że opłatę roczną ustalono w wysokości [...] zł, co stanowi 10 % należności za wyłączenie z produkcji gruntów rolnych klasy Rlllb o pow. 0,3377 ha. Przestawił sposób naliczenia opłaty rocznej: Rlllb [...] zł x 10% = [...] zł.
Dla gruntu o pow. 0,1525 ha, działki nr [...], przy deklarowanej wartości gruntu [...] zł organ ustalił, że przewyższa odpowiednio wysokości należności wyliczonych w oparciu o art. 12 ust. 7 ustawy ([...] zł). Wskazał sposób obliczenia należności: 0,1525 ha Rlllb x [...] zł/ha Rlllb = [...] zł. Organ wskazał, że opłatę roczną ustalono w wysokości [...] zł, co stanowi 10 % należności za wyłączenie z produkcji gruntów rolnych klasy Rlllb o pow. 0,1525 ha. Przestawił sposób naliczenia opłaty rocznej: Rlllb [...] zł x 10% = [...] zł.
Dla gruntu o pow. 0,6746 ha, działki nr [...], przy deklarowanej wartości gruntu [...] zł organ ustalił, że przewyższa odpowiednio wysokości należności wyliczonych w oparciu o art. 12 ust. 7 ustawy ([...] zł). Wskazał sposób obliczenia należności: 0,6746 ha Rlllb x [...] zł/ha Rlllb = [...] zł. Organ wskazał, że opłatę roczną ustalono w wysokości [...] zł, co stanowi 10 % należności za wyłączenie z produkcji gruntów rolnych klasy Rlllb o pow. 0,6746 ha. Przestawił sposób naliczenia opłaty rocznej: Rlllb [...] zł x 10% = [...] zł.
Dla gruntu o pow. 0,0502 ha, działki nr [...], przy deklarowanej wartości gruntu [...] zł organ ustalił, że przewyższa odpowiednio wysokości należności wyliczonych w oparciu o art. 12 ust. 7 ustawy ([...] zł). Wskazał sposób obliczenia należności: 0,0502 ha Rlllb x [...] zł/ha Rlllb = [...] zł. Organ wskazał, że opłatę roczną ustalono w wysokości [...] zł, co stanowi 10 % należności za wyłączenie z produkcji gruntów rolnych klasy Rlllb o pow. 0,0502 ha. Przestawił sposób naliczenia opłaty rocznej: Rlllb [...] zł x 10% = [...] zł.
Dla gruntu o pow. 0,0247 ha, działki nr [...], przy deklarowanej wartości gruntu [...] zł organ ustalił, że przewyższa odpowiednio wysokości należności wyliczonych w oparciu o art. 12 ust. 7 ustawy ([...] zł). Wskazał sposób obliczenia należności: 0,0247 ha Rlllb x [...] zł/ha Rlllb = [...] zł. Organ wskazał, że opłatę roczną ustalono w wysokości [...] zł, co stanowi 10 % należności za wyłączenie z produkcji gruntów rolnych klasy Rlllb o pow. 0,0247 ha. Przestawił sposób naliczenia opłaty rocznej: Rlllb [...] zł x 10% = [...] zł.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją A. Sp. z o.o. w S. złożyła od niej odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie punktu 2, jego podpunktów 1-4, (w decyzji podpunkty oznaczono myślnikami: dopisek WSA), określającego warunki wyłączenia z produkcji rolnej oraz nakładającego na odwołującego obowiązek uiszczenia należności i opłaty rocznej z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie w powyższym zakresie i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi I instancji bądź zmianę decyzji.
Odwołująca się zarzuciła decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego art. 12a pkt 1 u.o.g.r.l. poprzez błędną wykładnię i art. 12a pkt 1 ustawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem wyłączenia z produkcji rolnej było w sprawie sześć gruntów - działek
rolnych klasy RIIIb nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], przy czym działka nr [...] nie była przeznaczona pod budowę budynku mieszkalnego, tylko pod budowę pieszo-jezdni
i miejsc postojowych. Na potrzeby obliczenia należności i opłaty rocznej zgodnie z art. 12a ustawy organ I instancji powierzchnię każdego gruntu rolnego - za wyjątkiem działki nr [...] - pomniejszył o 0,05 ha.
Kolegium uznało za prawidłowe stanowisko organu I instancji, że w przypadku działki nr [...] zastosowanie art. 12a ustawy nie było możliwe, bowiem przepis ten pozwala na wyłączenie z powierzchni grunty powierzchni 0,05 ha pod warunkiem, że grunt będzie przeznaczony pod budowę budynku, ale nie pod budowę drogi (ciągu pieszo-jezdnego).Podobnie pozytywnie oceniło zastosowanie przepisów art. 12 ust. 7 i 6 ustawy.
Odnosząc się do ustalenia przez Prezydenta wysokości opłaty rocznej
za wyłączenie z produkcji rolnej dla poszczególnych gruntów rolnych organ odwoławczy wskazał, że opłata roczna została ustalona w wysokości 10% należności ustalonej zgodnie z art. 12 ust. 7 ustawy po zastosowaniu art. 12a pkt 1 ustawy.
Następnie organ II instancji wskazał, że przedmiotem sporu jest sposób zastosowania przepisu art. 12a pkt 1 ustawy. W ocenie organu I instancji
w stosunku do każdego gruntu rolnego przewidzianego pod budowę budynku mieszkalnego możliwość pomniejszenia powierzchni gruntu o 0,05 ha stosuje się jednorazowo. W ocenie skarżącej natomiast jeśli planowana inwestycja zakłada budowę na gruntach rolnych więcej niż jednego budynku - w niniejszej sprawie mają to być 74 budynki - to przy ustalaniu opłaty rocznej stosuje się krotność wartości 0,05 ha w zależności od ilości planowanych budynków. Kolegium uznało, że stanowisko skarżącej jest błędne.
W ocenie Kolegium przepis art. 12a ustawy stanowi lex specialis w stosunku do regulacji zawartych w art. 12 ustawy, w związku z czym przepis art. 12a ustawy należy stosować ściśle. W treści art. 12a punkt 1 ustawy brak jest zwrotu pozwalającego na stosowanie krotności wartości 0,05 ha jeżeli inwestycja zakłada budowę na gruncie rolnym więcej niż jednego budynku mieszkalnego. Możliwość stosowania krotności jest przewidziana w przypadku budynków mieszkalnych wielorodzinnych - art. 12a pkt 2 ustawy. Skoro prawodawca wprost dopuścił taką możliwość w przypadku budynków mieszkalnych wielorodzinnych, a nie przewidział takiej możliwości w przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych, to mając na względzie fakt, że przepis art. 12a ustawy stanowi lex specialis nie można rozszerzać stosowania regulacji z art. 12a pkt 1 ustawy w taki sposób, że w przypadku zamiaru budowy więcej niż jednego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na gruncie rolnym można stosować krotność wartości 0,05 ha. Kolegium podkreśliło, że stanowisko to znajduje również potwierdzenie w judykaturze.
Końcowo organ odwoławczy wskazał, że skoro wnioskodawczyni ubiega się
o wyłączenie z produkcji rolnej sześciu gruntów rolnych, z czego tylko pięć ma być przeznaczonych pod budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych,
to pomniejszenie powierzchni gruntów o wartość 0,05 ha stosuje się jednorazowo
w stosunku do każdego gruntu bez możliwości stosowania krotności w zależności
od ilości planowanych budynków.
A. Sp. z o.o. w S., działając przez adwokata, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję, wnosząc m.in. o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej punktu 2, podpunktów 1-4, jak i zwrot kosztów postępowania oraz zastępstwa adwokackiego.
Skarżąca zarzuciła zaskarżanej decyzji naruszenie prawa materialnego:
- art. 12a pkt 1 u.o.g.r.l., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu,
że określone w powołanym przepisie wyłączenia naliczenia należności i opłat rocznych w odniesieniu do gruntów przeznaczonych na cele budownictwa mieszkalnego do 0,05 ha są naliczane jednorazowo, tj. bez względu na liczbę budynków jednorodzinnych, w sytuacji w której prawidłowa wykładnia powołanego przepisu nakazuje przyjąć, że wyłączenie w zakresie 0,05 ha odnosi się do każdego (jednostkowego) budynku jednorodzinnego posadowionego na nieruchomości, a w konsekwencji czego na skarżącą został nałożony obowiązek uiszczenia należności i opłat, w sytuacji w której w przedmiotowej sprawie, z uwagi na liczbę budynków jednorodzinnych należności i opłaty nie powinny być w ogóle ustalane od skarżącej;
- art. 12a pkt 1 ustawy poprzez brak uwzględnienia obszarów zajętych pod infrastrukturę techniczną związaną z budownictwem mieszkaniowym, w sytuacji w której w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że do terenu, którego wyłączenie z produkcji rolniczej zwolnione jest z obowiązku uiszczenia należności zalicza się również tereny pod infrastrukturę związaną z budownictwem mieszkaniowym, w tym w szczególności drogi.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie uwzględnił stanowiska organu I instancji z pisma przekazującego odwołanie, w którym wskazano, że odwołanie skarżącej zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej błędnego naliczenia opłat związanych z wyłączeniem gruntów rolnych z produkcji rolnej w związku z budową 74 budynków mieszkalnych jednorodzinnych, niezgodnego z zapisami art. 12a pkt 1 ustawy.
Ponadto spółka podzieliła pogląd prawny WSA w Gliwicach zawarty w wyroku
z dnia 11 października 2012 roku, sygn. akt II SA/Gl 638/12, zgodnie z którym grunty przeznaczone na cele budownictwa mieszkaniowego, o których mowa w art. 12a ustawy oznaczają nie tylko teren zgodny z obrysem budynku, ale także teren szeroko pojętej, niezbędnej dla istnienia budynku infrastruktury. Stosownie do takiego rozumienia przepisu nie można wykluczyć możliwości uznania, iż do terenu, którego wyłączenie z produkcji rolniczej zwolnione jest z obowiązku uiszczenia należności i opłat zaliczyć można także drogę, której wybudowanie pomiędzy działką, na której stanie budynek, a drogą publiczną jest konieczne, zwłaszcza że inwestycja ta warunkuje dopuszczalność zabudowy działki.
Skarżąca szerokie rozumienie przepisu art. 12a ustawy dostrzega również
w piśmiennictwie, podając w przypisie odniesienie do źródła i w brzmieniu art. 146 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało w pełni swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana, na podstawie art. 1 § 1 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), według kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten nie narusza prawa. Tym samym zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Jej przedmiotem uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej odwołaniem części to jest punktu 2 ppkt 1 – 4.
W istocie skarżąca zakwestionowała zasadność naliczenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania na cele nierolnicze gruntów wyłączonych decyzją Prezydenta Miasta S. z produkcji rolniczej. Osią sporu w niniejszej sprawie pozostaje interpretacja art. 12a u.o.g.r.l., która w ocenie skarżącej została dokonana przez organ wadliwie, co doprowadziło do ustalenia opłat w sytuacji, gdy – przy zastosowaniu wykładni zaproponowanej przez skarżącą nie było podstaw do ich naliczenia. Skarżąca w swoich wywodach podparła się wyrokami WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 638/12 i WSA w Krakowie z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 276/20 wskazując, że prawidłowa interpretacja użytego w treści art. 12a u.o.g.r.l. zwrotu "na cele mieszkaniowe" powinna być dokonywana szerzej i obejmować nie tylko grunt pod budynkiem mieszkalnym, ale także teren szeroko pojętej, niezbędnej dla istnienia budynku infrastruktury.
Zdaniem skarżącej, wadliwe jest również stanowisko organu w zakresie braku możliwości zastosowania krotności wyłączenia, o którym mowa w art. 12a pkt 1 u.o.g.r.l.
Na wstępie rozważań należy podkreślić, iż celem ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wynikającym wprost z art. 1 tego aktu, jest ograniczenie przeznaczania terenów wartościowych rolniczo, a więc gruntów o najwyższych klasach bonitacyjnych na cele nierolnicze i nieleśne. Służyć temu mają przewidziane w przepisach ustawy instrumenty, które poddają tego rodzaju wyłączenia kontroli właściwego ministra wymagając jego zgody, bądź uzależniają możliwość pominięcia zgody od wystąpienia ściśle określonych okoliczności przewidzianych w art. 7 tej ustawy.
Niewątpliwie jednym z instrumentów, które służyć mają rozważnej gospodarce gruntami o najwyższych klasach bonitacyjnych i z tego powodu najbardziej przydatnych dla celów rolniczych jest konieczność uiszczania opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, których wniesienie ma stanowić swego rodzaju rekompensatę za pozbawienie ich dotychczasowej funkcji.
Jakkolwiek, z mocy art. 10a u.o.g.r.l. przeznaczenie gruntów rolnych wysokich klas bonitacyjnych, położonych w granicach administracyjnych miast jest wyłączone z konieczności uzyskania zgody właściwego ministra i nie zachodzi tu również konieczność spełnienia warunków, o których mowa w art. 7 ust. 2a tej ustawy, to jednak wyłączenie takich gruntów z produkcji rolniczej nie zostało zwolnione z obowiązku uiszczenia opłat, o których mowa w art. 12.
Przepis ten w ust. 1 stanowi, że osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Stanowi on generalną normę statuującą obowiązek uiszczenia opłat, natomiast w art. 12a przewidziano pewne wyłączenia z obowiązku uiszczania należności i opłat rocznych, które powiązano z celem, na który przeznaczane są grunty wyłączone z produkcji rolniczej.
Zgodnie z treścią tego przepisu obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych, a w odniesieniu do gruntów leśnych również jednorazowego odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 1, nie dotyczy wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego:
1) do 0,05 ha w przypadku budynku jednorodzinnego;
2) do 0,02 ha, na każdy lokal mieszkalny, w przypadku budynku wielorodzinnego.
Rację ma organ odwoławczy wskazując, że art. 12a stanowi lex specialis w stosunku do art. 12 u.o.g.r.l., co oznacza, że przepis ten musi być wykładany ściśle. Skoro zatem w pkt 1 przewidziano, że wyłączeniu z obowiązku uiszczania należności i opłat podlega grunt o powierzchni do 0,05 ha w przypadku budynku jednorodzinnego to oznacza to, że wyłączeniu z ustalenia opłaty podlega grunt pod jeden budynek mieszkalny jednorodzinny na jednej działce, a nie jak chciałaby tego skarżąca grunt pod wszystkimi budynkami, które zamierza na tej działce wybudować. Oceny tej nie zmienia przywoływana przez skarżącą okoliczność, iż w pkt 2 ustalono inne zasady dla budynku wielorodzinnego, przy czym podkreślenia wymaga, że z treści pkt 2 wynika również, że chodzi o jeden budynek wielorodzinny.
Za taką interpretacją omawianej regulacji przemawia, w ocenie Sądu, okoliczność, iż użyto liczby pojedynczej "w przypadku budynku jednorodzinnego", a nie liczby mnogiej "budynków jednorodzinnych". Gdyby intencją ustawodawcy, któremu z pewnością znana jest okoliczność, iż na dużych działkach budowanych jest więcej budynków jednorodzinnych, to przepis ten zostałby zredagowany w ten sposób, że przewidziano by możliwość wyłączenia gruntu do 0,05 ha w odniesieniu do każdego budynku jednorodzinnego. W praktyce oznaczałoby to możliwość zastosowania przy obliczaniu zwolnienia od konieczności ponoszenia opłaty mechanizmu kompensaty, o którym mowa w skardze. Takiej możliwości omawiany przepis jednak nie przewiduje.
Dalej wyjaśnić należy, że – w ocenie Sądu, konieczność dokonywania ścisłej wykładni art. 12a u.o.g.r.l. wyklucza możliwość zastosowania wyłączenia, o którym mowa w treści tego przepisu również w odniesieniu do gruntów nieprzeznaczonych pod budowę budynków mieszkalnych, a przeznaczonych pod budowę niezbędnej infrastruktury, w tym dróg dojazdowych.
Sąd nie podzielił zatem zarzutu naruszenia art. 12a pkt 1 w sposób opisany w skardze. Na marginesie dodać należy, że w przywołanym w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 184/21, Sąd ten wyjaśnił, że "nie jest już sporne stanowisko, że art. 12a u.o.g.r.l. nie może być interpretowany rozszerzająco, stanowi on bowiem lex specialis w stosunku do art. 12 tej ustawy. Jako lex specialis art. 12a musi być interpretowany ściśle ze swoim brzmieniem. Oznacza to, że art. 12a zwalnia z obowiązku uiszczenia należności i opłat rocznych w stosunku do gruntu pod konkretny budynek. Linia ta ukształtowała się począwszy od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2001 r., sygn. akt I SA 1793/00 (Lex nr 110515). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku art. 12a u.o.g.r.l. zwalnia z obowiązku uiszczenia należności i opłat rocznych w stosunku do gruntu pod konkretny budynek (do określonego ustawowo obszaru). Nie przewiduje się więc zwolnienia z obowiązku uiszczenia należności i opłat rocznych całego gruntu pod projektowane osiedle, a więc obok gruntów pod budynki, także gruntów pod drogi dojazdowe (wewnętrzne lub publiczne). Ewentualne objęcie zwolnieniem z obowiązku uiszczenia należności i opłat także gruntów pod drogi dojazdowe na projektowanym osiedlu wymagałoby de lege ferenda specjalnej regulacji ustawowej (zob. również wyroki NSA z: 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 161/20; 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 655/10; 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1619/09 – wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA")".
Dodać należy, że NSA krytycznie ocenił stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 638/12, co do wykładni art. 12a u.o.g.r.l.
Nie zasługiwał również na uwzględnienie podnoszony w skardze zarzut, iż organ odwoławczy nie odniósł się do pisma Prezydenta Miasta S. z dnia 14 lipca 2022 r., w którym organ ten stwierdził, że odwołanie strony jest częściowo zasadne. Wbrew wywodom skarżącej spółki organ wyjaśnił, że stanowiskiem organu I instancji nie jest związany, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił wyczerpująco z jakich względów odwołanie nie zostało uwzględnione. Na marginesie jedynie należy dostrzec, że stanowisko organu I instancji przedstawione w piśmie z dnia 14 lipca 2022 r. jest wewnętrznie sprzeczne, bowiem organ z jednej strony wskazuje, że opłaty związane z wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej zostały naliczone błędnie, z drugiej zaś przytacza argumentację przemawiającą za tym, że jego rozstrzygnięcie było prawidłowe.
Z powyższych względów, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – j.t.), orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI