II SA/Sz 187/24

II SA/Sz 187/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1465
art. 241 indeks 9  par. 1,  art. 241 indeks 11 par. 1, art. 241 indeks 12  par. 1, art. 241 indeks 13 par. 1,  art. 94 pkt 5
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1614
art. 1, art. 10 ust. 1 pkt 1,  art. 11 pkt 1-4, 6-7, art. 21, art. 31 ust. 1,  ust. 4,  ust. 5, ust. 6, art. 11a, art. 33 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 2 lit. a,
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200,  art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1935
art. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Inspektor Pracy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy nakaz Inspektora Pracy Inspektor Pracy z dnia [...] r., nr [...], w pkt od [...], II. uchyla nakaz Inspektora Pracy Inspektor Pracy z dnia [...] r., nr [...], w części dotyczącej pkt od [...], III. zasądza od Inspektor Pracy na rzecz strony skarżącej I. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w S. na podstawie art. 11 pkt 7 w zw. z art. 33 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1614; dalej "u.p.i.p.") wydał w dniu 11 grudnia 2023 r. nakaz nr 140164-53-K058-Np01/23,
w którym nakazał [...] Liceum Ogólnokształcącemu [...] w S. (dalej "Liceum", "skarżący") wypłacić waloryzację płac:
1. za styczeń 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. - [...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. - [...] zł; J. P. - [...] zł;
2. za luty 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. - [...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. - [...] zł; J. P. - [...] zł;
3. za marzec 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. - [...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. - [...] zł; J. P. - [...] zł;
4. za kwiecień 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. -[...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. - [...] zł; J. P. - [...] zł;
5. za maj 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. - [...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. - [...] zł; J. P. - [...] zł;
6. za czerwiec 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. - [...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. – [...] zł; M. P. – [...] zł; K. S. – [...] zł; B. W. – [...] zł; K. G. – [...] zł; J. P. – [...] zł;
7. za lipiec 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. - [...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. - [...] zł; J. P. - [...] zł;
8. za sierpień 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. – [...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. - [...] zł; J. P. - [...] zł;
9. za wrzesień 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. - [...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. - [...] zł; J. P. - [...] zł;
10. za październik 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. - [...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. – [...] zł, J. P. - [...] zł;
11. za listopad 2023 r. pracownikom w kwotach brutto: E. S. -[...] zł; I. K. - [...] zł; B. K. - [...] zł; M. P. - [...] zł; K. S. - [...] zł; B. W. - [...] zł; K. G. – [...] zł; zł, J. P. -[...] zł.
Nakazem również zobowiązano Liceum w pkt 12 do wypłaty:
- wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. pracownikom w kwotach brutto: I. R. - [...] zł; A. K. - [...] zł; A. P. - [...] zł.
Decyzjom zawartym w nakazie nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 11 pkt 7 u.p.i.p. Jako podstawę decyzji wskazano art. art. 11 pkt 7 u.p.i.p., art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465; dalej "K.p."), art. 4 Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników nie będących nauczycielami zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez Powiat S. zawarty w dniu 26 stycznia
2005 r. w S. S., zarejestrowany w Ministerstwie Gospodarki
i Pracy w dniu 11.02.2005 r. obowiązujący od 1.03.2005 r. nr rej. U-CLXV (dalej "PUZP"), Protokół dodatkowy nr 6 z dnia 14. 12. 2022 r. w zw. z art. 10 PUZP.
Organ I instancji podał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 8 grudnia 2023 r. stwierdził, że pracodawca nie zastosował waloryzacji wynagrodzeń począwszy od 1.01.2023 r. wobec wszystkich zatrudnionych pracowników zatrudnionych na stanowiskach niepedagogicznych, którzy nie zostali objęci podwyżką wynagrodzeń w maju 2023 r. na podstawie art. 4 PUZP. W trakcie kontroli ustalono również, że niektórzy uprawnieni pracownicy nie otrzymali wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. zgodnie z tabelą zaszeregowania, wprowadzoną w życie protokołem dodatkowym nr 6 do PUZP, obowiązującym od 14.12.2022 r. Należne kwoty, objęte nakazem zostały naliczone przez Główną Księgową oraz Specjalistę ds. Płac skarżącego. Decyzje zostały opatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności
z uwagi na fakt, iż termin wypłaty świadczeń pieniężnych, wynikających ze stosunku pracy na dzień kontroli upłynął, a w interesie społecznym leży, aby pracownik otrzymał niezwłocznie należne mu świadczenia pieniężne, wynikające ze stosunku pracy.
Liceum złożyło odwołanie od ww. nakazu i wskazało, że choć należności związane z waloryzacją zostały lub mogły być naliczone to nie zostały zatwierdzone do wypłaty z uwagi na rozbieżności w wykładni przepisów PUZP, którego skutki związane z waloryzacją rozciągają się od dnia 1 stycznia danego roku. Liceum podało m.in., że przy realizacji obowiązków, o których mowa w art. 4 PUZP w zakresie podwyższenia wynagrodzenia za pracę pracownikom objętym tym układem zbiorowym pracy, jako podstawę do wyliczenia należy przyjąć wynagrodzenie jakie powinna dana osoba otrzymać za pracę miesięcznie w 2022 r. przy pełnym wymiarze czasu pracy. Jedynie w przypadku gdy po przeprowadzonych wyliczeniach otrzymana suma miesięcznego wynagrodzenia będzie niższa niż ta określona na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę wówczas zlecający będzie musiał je stosownie podwyższyć do tej kwoty minimalnej. W ocenie Liceum, brak było podstaw do przyjęcia takiej wykładni postanowień PUZP, że powinno się w pierwszej kolejności z pominięciem postanowień o podwyższeniu wynagrodzenia określonych w art. 4 PUZP podnieść wynagrodzenia do kwoty minimalnej obowiązującej od dnia 1 stycznia 2023 r. i dopiero wtedy tak podwyższone wynagrodzenie objąć klauzulą waloryzacyjną. Liceum podkreśliło, że podwyższone wynagrodzenie zgodnie z PUZP podlega wyrównaniu w tym przypadku od dnia 1 stycznia 2023 r. i dopiero wtedy tak podwyższone wynagrodzenie należy objąć klauzulą waloryzacyjną. Liceum podniosło, że podwyższone wynagrodzenie zgodnie z postanowieniami PUZP podlega wyrównaniu w tym przypadku od dnia 1 stycznia 2023 r. Licem wskazało, że inspektor pracy może nakazać wypłatę wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia jedynie, gdy jego wysokość i podstawa są bezsporne, a fakt niewypłacenia należności nie budzi wątpliwości. Do weryfikacji spornych roszczeń dotyczących stosunku pracy właściwy jest jedynie sąd pracy. Zdaniem Liceum, z uwagi na kwestie sporne dotyczące wykładni postanowień PUZP brak było podstaw do wydania nakazu w przedmiocie wypłaty waloryzacji wynagrodzenia, po jego uprzednim podwyższeniu do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Liceum wniosło o uchylenie decyzji, zwartych w nakazie w całości i umorzenie postępowania oraz o wstrzymanie wykonania nakazu.
Okręgowy Inspektor Pracy w S. wydał w dniu 10 stycznia 2024 r. postanowienie, w którym odmówił wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji zawartych w zaskarżonym nakazie.
Pismem z dnia 19.01.2024 r. Liceum zostało poinformowane o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie oraz możliwości zapoznania się z aktami postępowania odwoławczego. Pismo z powyższymi informacjami strona odebrała
w dniu 22.01.2024 r., nie skorzystała jednak ze swojego prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Okręgowy Inspektor Pracy w S. wydał w dniu 5 lutego 2024 r. decyzję nr SZ-PPR-A.5112.14.2023, w której utrzymał mocy wszystkie decyzje zawarte
w nakazie z dnia 11 grudnia 2023 r.
Organ odwoławczy wskazał, że w dniach: 19.07.2023 r. i 20.07.2023 r. przeprowadzono czynności kontrolne w Liceum, których celem było sprawdzenie realizacji postanowień PUZP dla pracowników niebędących nauczycielami zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez powiat [...] w zakresie realizacji Protokołu dodatkowego nr 6 z dnia 25.11.2022 r., obowiązującego od dnia 14.12.2022 r. oraz obligatoryjnej waloryzacji wynagrodzeń na podstawie art. 4 PUZP.
W protokole kontroli ujawniono, że w styczniu 2023 r. podwyższono pracownikom wynagrodzenie zasadnicze w związku ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jednakże w maju 2023 r. nie wszyscy pracownicy, którym podwyższono wynagrodzenie zasadnicze od dnia 01.01.2023 r., zostali objęci waloryzacją wynagrodzenia na podstawie art. 4 PUZP. Waloryzacją w maju 2023 r. nie zostali objęci pracownicy, którzy otrzymywali wynagrodzenie zasadnicze określone w III kategorii zaszeregowania, zatrudnieni na stanowisku: starsza sprzątaczka, starszy szatniarz. Część pracowników, którzy w styczniu 2023 r. otrzymali wzrost wynagrodzenia w związku ze zwiększeniem minimalnego wynagrodzenia za pracę
w maju 2023 r. zostali objęci waloryzacją wynagrodzeń. Byli to pracownicy zatrudnieni na stanowiskach: konserwatora, sekretarki, starszej woźnej. Ustalono, że w Liceum
w 2023 r. objęto waloryzacją pracowników na podstawie art. 4 PUPZ, którzy w styczniu 2023 r. oraz w kwietniu 2023 r. (dot. P. P. zatrudnionej od dnia 3.04.2023 r.) otrzymywali wynagrodzenie zasadnicze wyższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Byli to pracownicy zatrudnieni na stanowisku m.in.: kierownika gospodarczego, sekretarki, sekretarza szkoły.
W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu 27.07.2023 r. wydano zalecenie nr 2- w wystąpieniu nr rej. 140164-53-K031-Ws01/23, zobowiązujące Liceum do zastosowania waloryzacji wynagrodzeń począwszy od 1.01.2023 r. wobec wszystkich pracowników zatrudnionych na stanowiskach niepedagogicznych, którzy nie zostali objęci podwyżką wynagrodzeń w maju 2023 r. na podstawie art. 4 PUZP.
Ponadto ustalono, że w związku z obowiązywaniem od dnia 14.12.2022 r. Protokołu dodatkowego nr 6 do PUZP oraz wprowadzeniem załącznika nr 1, określającego tabelę miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego pracowników, od dnia 14.12.2022 r. do dnia 31.12.2022 r. nie podwyższono pracownikom wynagrodzenia zasadniczego, dodatku za wieloletnią pracę, premii regulaminowej. W związku z tym wydano zalecenie nr 3 - w ww. wystąpieniu, zobowiązujące Liceum do naliczenia
i wypłacenia uprawnionym pracownikom niepedagogicznym wynagrodzenia zasadniczego i innych pozostałych składników wynagrodzenia za grudzień 2022 r. zgodnie z tabelą zaszeregowania, wprowadzoną w życie Protokołem dodatkowym nr 6 do PUZP, obowiązującym od dnia 14.12.2022 r.
W dniu 8.12.2023 r. ponownie podjęto czynności kontrolne w Liceum, których wynik zawarto w protokole kontroli. Celem kontroli było sprawdzenie realizacji zaleceń zawartych w ww. wystąpieniu. Ustalono, że zalecenia nr 2 i 3 nie zostały wykonane przez Liceum. Organ odwoławczy opisał szczegółowo należne wynagrodzenia danym pracownikom za poszczególne okresy. Organ odwoławczy podał, że ww. kwoty należnych wynagrodzeń zostały naliczone przez specjalistę ds. płac i główna księgową Liceum, lecz nie zostały one wypłacone pracownikom. Organ odwoławczy wskazał, że protokół kontroli z 8 grudnia 2023 r. został podpisany przez Liceum, które nie wniosło zastrzeżeń do niego. Liceum jako pracodawca nie przedłożyło dokumentów, potwierdzających wypłatę waloryzacji płac pracowników, objętych PUZP oraz wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. W związku z wyliczeniem
i niewypłaceniem przez pracodawcę wyżej wskazanych kwot, inspektor pracy skierował do pracodawcy 12 decyzji, zawartych w zaskarżonym nakazie.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 11 pkt 7 u.p.i.p., art. 94 pkt 5 K.p., art. 4 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i 4 PUZP i wskazał, że z postanowień PUZP wynika obowiązek pracodawcy podwyższenia wynagrodzeń pracowników. Waloryzacji płac pracowników objętych ponadzakładowym układem zbiorowym pracy dokonuje pracodawca
w okresie trzech miesięcy po dacie ogłoszenia ustawy budżetowej na dany rok
z wyrównaniem od 1 stycznia tego roku. Ustawa budżetowa na rok 2023 z dnia 15.12.2022 r. weszła w życie w dniu 8.02.2023 r. Kontrola wykazała, że pracodawca dokonał waloryzacji płac na podstawie art. 4 PUZP w maju 2023 r. wobec części pracowników, zaś część pracowników została pominięta. Byli to pracownicy, którzy otrzymywali wynagrodzenie zasadnicze określone w III kategorii zaszeregowania zatrudnieni na stanowisku: starsza sprzątaczka, starszy szatniarz.
Zdaniem organu odwoławczego, obowiązek waloryzacji wynagrodzenia pracowników objętych ponadzakładowym układem zbiorowym pracy wynika wprost
z art. 4 PUZP. Na podstawie dokumentów sporządzonych i przedstawionych przez pracodawcę inspektor pracy ustalił, że pracodawca naliczył, ale nie wypłacił pracownikom wskazanym w decyzjach kwot z tytułu waloryzacji wynagrodzeń. Postanowienia PZUP nie przewidują żadnych wyłączeń w tym zakresie. Waloryzacja wynagrodzeń powinna zatem obejmować wszystkich pracowników niepedagogicznych.
Organ odwoławczy wskazał, że w 2022 r. pracownikom niepedagogicznym podwyższono wynagrodzenie zasadnicze w styczniu w związku ze zmianą minimalnego wynagrodzenia za pracę, a następnie w marcu tegoż roku wszyscy pracownicy niepedagogicznie zostali objęci waloryzacją wynagrodzeń na podstawie art. 4 PUZP. Organ odwoławczy przedstawił terminy i wysokość podwyższenia wynagrodzenia na przykładzie dwóch pracowników niepedagogicznych.
Organ odwoławczy podał, że część pracowników, którzy w styczniu 2023 r. otrzymali wzrost wynagrodzenia w związku ze zwiększeniem minimalnego wynagrodzenia za pracę została objęta waloryzacją w maju 2023 r. na podstawie art. 4 PUZP. Organ odwoławczy zobrazował ten fakt na przykładzie konkretnego pracownika niepedagogicznego.
Według organu odwoławczego, powyższe przykłady pokazały, że pracodawca w roku 2022 nie miał wątpliwości co do interpretacji art. 4 PUZP. Wszyscy pracownicy niepedagogiczni zostali objęci waloryzacją wynagrodzeń na podstawie art. 4 PUZP. Jak wynikało z ustaleń dokonanych przez inspektora pracy pracodawca w styczniu 2022 r. dokonał podwyższenia wynagrodzenia w związku ze zmianą minimalnego wynagrodzenia za pracę, a następnie w marcu tegoż roku pracownicy niepedagogiczni zostali objęci podwyżką wynagrodzeń na podstawie art. 4 PUZP. Natomiast w roku 2023 tylko część pracowników niepedagogicznych została objęta taką podwyżką.
W piśmie z dnia 21.07.2023 r., stanowiącym zastrzeżenia do protokołu kontroli nr 140164-53-K031-Pt/23 pracodawca wskazał, że wszystkim pracownikom podwyższono wynagrodzenie od dnia 1.01.2023 r. Niektórzy pracownicy otrzymali gwarantowaną ponadzakładowym układem zbiorowym pracy podwyżkę w styczniu
(w związku z terminami określonymi w przepisach o minimalnym wynagrodzeniu za pracę), a niektórzy w maju 2023 r., w związku z terminem uchwalenia ustawy budżetowej, w której podano wskaźnik o jaki należy podnieść wynagrodzenie.
Organ odwoławczy podał, że takie działanie pracodawcy stanowi naruszenie art. 4 ust. 2 PUZP zgodnie, z którym wzrost wynagrodzeń pracowników objętych układem następuje w okresie trzech miesięcy po dacie ogłoszenia ustawy budżetowej na dany rok z wyrównaniem od 1 stycznia tego roku. Według organu, pracodawca zobowiązany był zatem dokonać waloryzacji wynagrodzeń wszystkim pracownikom, a nie tylko niektórym pracownikom w terminie trzech miesięcy po dacie ogłoszenia ustawy budżetowej, w której podano wskaźnik o jaki należy podnieść wynagrodzenie. Tym bardziej, że pracodawca informował pracowników w styczniu 2023 r. o wzroście ich wynagrodzenia w związku ze zmianą wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, a nie w związku z podwyżką określoną w art. 4 ust. 2 PUZP.
W ocenie organu odwoławczego, różnicowanie sytuacji pracowników w zakresie waloryzacji wynagrodzeń za pracę może stanowić naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu z art. 183a § 1 K.p.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 10 PUZP, pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku związanym z kierowaniem zespołem przysługuje dodatek funkcyjny. Procentową tabelę miesięcznych stawek dodatku funkcyjnego określa załącznik nr 3. Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje również pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku nie związanym z kierowaniem zespołem, dla którego załącznik nr 3 przewiduje dodatek funkcyjny. Protokołem dodatkowym nr 6 do PUZP, który wszedł w życie i obowiązuje od dnia 14.12.2022 r. zmianie uległa Tabela miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego pracowników. W ocenie organu odwoławczego, pracodawca nie zastosował się do postanowień tego protokołu. Kontrola przeprowadzona w lipcu 2023 r. wykazała, że w związku
z wejściem w życie Protokołu dodatkowego nr 6 do PUZP w grudniu 2022 r. pracodawca nie dokonał podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego i pozostałych składników wynagrodzenia, których wysokość uzależniona jest od wysokości wynagrodzenia zasadniczego. W toku kontroli w grudniu 2023 r. ustalono, że uprawnieni pracownicy nie otrzymali wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. zgodnie z tabelą zaszeregowania. Pracodawca naliczył ww. pracownikom kwoty dodatku funkcyjnego, ale ich nie wypłacił. W zakresie dodatku funkcyjnego pracodawca nie wniósł zastrzeżeń do protokołu kontroli i nie przedłożył dokumentów na wypłatę tych dodatków.
Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji był uprawniony do wydania zaskarżonego nakazu, gdyż świadczenia pieniężne objęte nakazem były należne. Prawo do nich wynika z postanowień PUZP. Zostały one naliczone przez pracodawcę, lecz nie wypłacone. W roku 2022 pracodawca zgodnie z PUZP dokonał waloryzacji wynagrodzeń wszystkim pracownikom niepedagogicznym, natomiast w roku 2023 część z nich pominął. Ponadto, w związku ze zmianą PUZP pracodawca naliczył, ale nie wypłacił wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. Powyższe ustalenia znalazły swój wyraz w protokole kontroli i dołączonych do niego dokumentach. Protokół został podpisany przez pracodawcę, który mimo zawartego w nim pouczenia o prawie do zgłoszenia zastrzeżeń, nie wniósł ich.
Liceum złożyło skargę na ww. decyzję i wniosło o jej uchylenie w całości.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 11 pkt 7 u.p.i.p., przez jego niezasadne zastosowanie i przyjęcie, że należności związane z waloryzacją wynagrodzenia o pracę są należne, pomimo tego że mogły zostać naliczone, ale nie zostały zatwierdzone do wpłaty z uwagi na rozbieżności w wykładni ponadzakładowego układu zbiorowego, którego skutki związane z waloryzacją rozciągają się od dnia 1 stycznia danego roku, tym samym przy zastosowaniu;
2. art. 94 ust. 5 K.p. w zw. z art. 4 ust. 1 -3 PUZP, przez ich nieprawidłowe zastosowanie poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, ze skarżący pracodawca jest zobowiązany do zapłaty należnej tytułem wynagrodzenia, sumy związanej z naliczoną ale nie zatwierdzoną należnością wynikła z corocznej waloryzacji wynagrodzenia, której skutki rozciągają się od dnia 1 stycznia danego roku, podczas gdy jednocześnie od dnia 1 stycznia danego roku obowiązuje również wartość minimalnego wynagrodzenia za pracę, co skutkuje nieprawidłowym zastosowaniem klauzuli waloryzacyjnej do wynagrodzenie należnego już za nowy rok po jego podwyższeniu do minimalnego wynagrodzenia za pracę, podczas gdy prawidłowe zastosowanie klauzuli waloryzacyjnej skutkuje wprost tym, że począwszy od dnia 1 stycznia danego roku osoby których dotyczy nakaz zarabiały przynajmniej stawkę minimalnego wynagrodzenia, gdyż skutek waloryzacji jest odnoszony od dnia 1 stycznia danego roku;
3. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej "K.p.a") w zw. z art. 12 u.p.i.p., przez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że:
- waloryzacja nie została zastosowana w stosunku do wszystkich pracowników, podczas gdy podwyżki zostały obliczone dla wszystkich zatrudnionych podwyżki zgodnie z układem zbiorowym czyli w stosunku do wynagrodzenia za rok poprzedni, podczas gdy kwota ustalonego przez ustawę minimalnego wynagrodzenia należnego za pracę w 2023 r. była wyższa niż podwyżka wynagrodzenia za 2022 r., stąd też pracodawca nie miał podstaw do wypłacenia tej podwyżki bo wynagrodzenie pracowników wzrosło i tak z uwagi na funkcję gwarancyjną przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę;
- pracodawca powinien objąć zakresem corocznej podwyżki wynagrodzenia zgodnie
z układem zbiorowym nie średnie wynagrodzenia należne pracownikowi za rok 2023 r., ale minimalne wynagrodzenie za pracę ustalone na rok 2023r, co jest całkowicie sprzeczne z treścią układu zbiorowego i zasadami logicznego rozumowania, gdyż jest mowa o corocznej podwyżce wynagrodzenia w stosunku do wynagrodzeń należnych w roku poprzednim, a nie minimalnego wynagrodzenia ustalonego dla danego roku i podwyższenia go w tym samym roku zgodnie z zasadami określonymi w układzie zbiorowym.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wskazał, że PUZP w 2024 r. został wypowiedziany oraz wyjaśnił, że skarga dotyczy wyłącznie wypłaty waloryzacji wynagrodzeń pracownikom za 2023 r., objętych przedmiotowym nakazem. Kwestia wypłaty wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. wskazanym pracownikom nie jest sporna. Pełnomocnik złożył również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że nakaz z 11 grudnia 2023 r. objęty niniejszym postępowaniem sądowym zawiera 12 punktów, stanowiących odrębne decyzje. Nakaz z pkt 12 dotyczący wyrównania dodatku funkcyjnego za grudzień 2022 r. wskazanym pracownikom nie był kwestionowany przez skarżącego i nie został objęty złożoną skargą, według oświadczenia pełnomocnika skarżącego złożonego na rozprawie.
Wyjaśnić należy, że dział 11 Kodeksu pracy dotyczy układów zbiorowych pracy. Zmiany do układu zbiorowego pracy wprowadza się w drodze protokołów dodatkowych do których stosuje się przepisy dotyczące układu (art. 2419 § 1 K.p.). Układ podlega wpisowi do rejestru (art. 24111 § 1 K.p.). Zgodnie z art. 24112 § 1 K.p. układ wchodzi w życie w terminie w nim określonym, nie wcześniej jednak niż z dniem zarejestrowania. Korzystniejsze postanowienia układu, z dniem jego wejścia w życie, zastępują z mocy prawa wynikające z dotychczasowych przepisów prawa pracy warunki umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy (art. 24113 § 1 K.p.).
Z § 2 protokołu nr 6 z dnia 25 listopada 2022 r. wynikało, że został zawarty na czas nieokreślony i zgodnie z § 3 – wszedł w życie z dniem zarejestrowania. Jak wynikało z akt, ww. protokół wpisany został do rejestru w dniu 14 grudnia 2022 r. Niezależnie od dnia doręczenia ww. protokołu pracodawcy (17 kwietnia 2023 r.), przepisy nim wprowadzone obwiązywały pracodawcę już z dniem 14 grudnia 2022 r. Protokołem nr 6 uległa zmianie tabela miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego pracowników.
Spór w sprawie dotyczy wydania przez organ I instancji nakazów z dnia 11 grudnia 2023 r. od pkt 1 do pkt 11, obejmujących wypłatę waloryzacji wynagrodzenia wskazanym pracownikom od stycznia do listopada 2023 r.
Wskazać należy, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie (art. 1 u.p.i.p.).
Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy m.in. nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych (art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.i.p.).
W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do m.in. nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu (art. 11 pkt 7 u.p.i.p.).
Pracodawca jest obowiązany m.in. do terminowej i prawidłowej wypłaty wynagrodzenia pracownikowi (art. 94 pkt 5 Kodeksu pracy).
Nakaz wypłaty pracownikowi należnego wynagrodzenia lub innego przysługującego mu świadczenia stanowi drugą - obok postępowania przed sądem powszechnym - administracyjną drogę dochodzenia roszczeń o wynagrodzenia i inne świadczenia. Aby mógł być wydany nakaz, wynagrodzenie lub świadczenie musi być należne, tj. prawo do niego nie może budzi wątpliwości (świadczenie naliczono, lecz nie wypłacono lub prawo do niego wynika wprost z przepisów prawa). Gdy istnieją wątpliwości, inspektor pracy może skierować wystąpienie lub sprawę rozstrzygnąć może sąd pracy. Nakaz ten podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.
Postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa
i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń (art. 21 u.p.i.p.). Ustalenia kontroli dokumentowane są, z zastrzeżeniem ust. 10, w formie protokołu (art. 31 ust. 1 u.p.i.p.). Podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole (art. 31 ust. 4 u.p.i.p.). Zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu (art. 31 ust. 5 u.p.i.p.). W razie zgłoszenia zastrzeżeń,
o których mowa w ust. 4, inspektor pracy przeprowadzający kontrolę zobowiązany jest je zbadać, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń - zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu (art. 31 ust. 6 u.p.i.p.).
W wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy m.in. wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1 - 4 i pkt 6 - 7 oraz art. 11a u.p.i.p. (art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.i.p.).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 PUZP, procentowy wzrost wynagrodzeń pracowników objętych układem nie może być w danym roku kalendarzowym niższy od prognozowanego średniego wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określonego w ustawie budżetowej na ten rok.
Stosownie do art. 4 ust. 2 PUZP, wzrost wynagrodzeń, o których mowa w ust. 1 następuje w ramach środków na wynagrodzenia pracowników objętych układem, w okresie trzech miesięcy po dacie ogłoszenia ustawy budżetowej na dany rok z wyrównaniem od 1 stycznia tego roku.
Corocznie, niezależnie od wzrostu wynagrodzeń, o którym mowa w ust.1 tworzy się fundusz na przeszeregowania i awanse pracowników objętych układem
w wysokości 10 % kwoty środków przeznaczonych na ww. wzrost wynagrodzeń (art. 4 ust. 3 PUZP).
Na podstawie art. 10 ust. 1 PUZP, pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku związanym z kierowaniem zespołem przysługuje dodatek funkcyjny. Procentową tabelę miesięcznych stawek dodatku funkcyjnego określa załącznik nr 3 (art. 10 ust. 2 PUZP). Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje również pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku niezwiązanym z kierowaniem zespołem, dla którego załącznik nr 3 przewiduje dodatek funkcyjny (art. 10 ust. 3 PUZP).
Wskazać należy, że pierwsza kontrola w Liceum odbyła się w dniach 19 – 20 lipca 2023 r. i zakończyła się wydaniem wystąpienia z 27 lipca 2023 r., w którym m.in. organ I instancji wniósł o zastosowanie waloryzacji wynagrodzeń z dniem 1 stycznia 2023 r. wobec wszystkich zatrudnionych na stanowiskach niepedagogicznych, którzy nie zostali objęci podwyżką wynagrodzeń w maju 2023 r. na podstawie art. 4 PUZP oraz naliczenie i wypłacenie uprawnionym pracownikom niepedagogicznym wynagrodzenia zasadniczego i innych składników wynagrodzenia za grudzień 2022 r. zgodnie z tabelą zaszeregowania. Z kontroli tej sporządzono protokół, do którego Liceum wniosło zastrzeżenia, które inspektor pracy rozpoznał pismem z 24 lipca 2023 r. Zastrzeżenia dotyczyły waloryzacji wynagrodzeń pracowników na podstawie art. 4 PUZP oraz interpretacji ww. przepisu.
Wystąpienie jest środkiem prawnym, za pomocą którego inspektor pracy występuje o usunięcie stwierdzonych naruszeń prawa pracy bądź o wyciągnięcie konsekwencji w stosunku do osób winnych naruszeń. Jest to niewładczy środek działania Inspekcji Pracy w przeciwieństwie do nakazu – decyzji administracyjnej.
Druga kontrola w Liceum odbyła się w grudniu 2023 r. i zakończyła się wydaniem nakazu z 11 grudnia 2023 r., opisanego powyżej w uzasadnieniu. Z tej kontroli sporządzono protokół kontroli, do którego Liceum nie wniosło zastrzeżeń.
W odwołaniu Liceum zakwestionowało uznanie przez organ I instancji wynagrodzeń, objętych nakazem za należne w rozumieniu art. 11 pkt 7 u.p.i.p.
w sytuacji istnienia rozbieżności w wykładni przepisów PUZP dotyczących waloryzacji wynagrodzeń.
Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że przepisy art. 4 PUZP są jasne
i waloryzacja wynagrodzeń winna objąć wszystkich pracowników, zaś pracodawca pominął część pracowników otrzymujący wynagrodzenie zasadnicze w kategorii III. Ponadto inspektorzy ustalili, że waloryzacja wynagrodzenia pominiętych pracowników została naliczona przez służby księgowe pracodawcy, lecz niewypłacona. Organ odwoławczy wskazał również, że w 2022 r. pracodawca zastosował waloryzację wynagrodzeń w stosunku do wszystkich pracowników na podstawie art. 4 PUZP, zatem nie miał on wątpliwości co do interpretacji tego przepisu.
Jak już wyżej wskazano w uzasadnieniu, ustawodawca wprowadził dwutorowe dochodzenie realizacji prawa do wypłaty należnego wynagrodzenia:
1. na drodze postępowania przed sądem powszechnym na podstawie art.1 K.p.c., która oparta jest na zasadzie skargowości, tj. roszczeniu pracownika o zapłatę należnego wynagrodzenia;
2. na drodze administracyjnej zgodnie z art. 9 ust. 2 lit.a u.p.i.p, gdzie inspektor PIP właściwy jest do wydania nakazu w formie decyzji administracyjnej (art. 21 lit.a u.p.i.p.) wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę.
Powyższe tryby nie są konkurencyjne. Wydanie nakazu przez inspektora jest możliwe wyłącznie w sytuacji gdy wynagrodzenie pracownika jest należne, a prawo do niego nie budzi żadnej wątpliwości.
Tymczasem w niniejszej sprawie już w takcie pierwszej kontroli skarżący podniósł zastrzeżenia co do należnej waloryzacji wynagrodzeń wskazanym pracownikom, wynikającej z art. 4 PUZP. Skarżący w inny sposób niż organ interpretował ww. przepis, co miało wpływ na wysokość wynagrodzeń wymienionych pracowników.
Okoliczność, że sporna część wynagrodzenia została naliczona przez służby finansowo-księgowe, lecz niewypłacona przez skarżącego, nie ma wpływu na wynik sprawy z uwagi na to, że naliczenie tych wynagrodzeń nastąpiło w związku zaleceniami, wynikającymi z wystąpieniem inspektora PIP z dnia 27 lipca 2023 r. (protokół kontroli z 8 grudnia 2023 r. str.3) i nie stanowi to podstawy przyjęcia, że wynagrodzenie było należne w takiej kwocie w rozumieniu art. 11 pkt 7 u.p.i.p . Nadto wyliczenie tych wynagrodzeń przez służby finansów-księgowe skarżącego nie zostało zweryfikowane przez inspektora, który przyjął je bez zastrzeżeń.
Także okoliczność podnoszona przez organ odwoławczy, że w 2022 r. skarżący nie miał wątpliwości co do interpretacji art. 4 PUZP nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż stan faktyczny mógł być odmienny. Ponadto nie wiadomo, czy waloryzacja wynagrodzeń pracowników w 2022 r. została prawidłowo przeprowadzona przez skarżącego.
Również fakt, że od protokołu z dnia 8 grudnia 2023 r. skarżący nie złożył zastrzeżeń pozostaje bez wpływu na rozpoznanie sprawy, gdyż pracodawca swoje zastrzeżenia odnośnie wypłaty waloryzacji wynagrodzeń pracowników za 2023 r. złożył już do protokołu pierwszej kontroli z lipca 2023 r. i nadal je podnosił w odwołaniu i w skardze.
Wbrew twierdzeniom organów, nie można zatem uznać, że prawo do waloryzacji wynagrodzeń pracowników za 2023 r. w zakresie objętym nakazem było bezsporne.
W ugruntowanym i jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że można uznać, iż wynagrodzenie lub inne świadczenie jest należne kiedy prawo do nich nie budzi wątpliwości. Nakaz zapłaty może być wydany tylko wtedy, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny w czasie przeprowadzenia kontroli, tak więc bezsporne muszą być wysokość i podstawa do wypłaty świadczenia, które nie zostało wypłacone.
Pojęcie należnego wynagrodzenia lub innego świadczenia ma charakter obiektywny, niezależny od przekonania samego inspektora pracy. Nie można mówić
o należnym świadczeniu, jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy ocena
i kwalifikacja podnoszonych przez niego zdarzeń prawnych może być różna (por. wyrok NSA z 18 maja 2023 r. o sygn. akt III OSK 6743/21 i powołane tam orzecznictwo).
Należy zatem przyjąć, że tylko w sytuacji, gdy ocena zdarzeń jednoznacznie wskazuje w świetle obowiązujących przepisów, że określone świadczenie przysługuje pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, inspektor pracy może skorzystać
z uprawnień przewidzianych w art. 11 pkt 7 u.p.i.p. Natomiast, gdy świadczenie przysługujące pracownikowi budzi kontrowersje, w szczególności gdy strony stosunku pracy interpretują odmiennie zaistniałą sytuację (co wysokości świadczenia lub
w ogóle jego należności), jedynym organem uprawnionym do weryfikacji spornych roszczeń wynikających ze stosunku pracy jest sąd pracy.
Podkreślić należy, że Państwowa Inspekcja Pracy powołana jest tylko do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy. Nie może wkraczać
w zakres kompetencji zastrzeżonych przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych - sądów pracy.
Sądy administracyjne nie są uprawnione do zastępowania sądów pracy
w orzekaniu. Rozpoznanie zarzutów skargi w niniejszej sprawie wymagałoby dokonania przez Sąd wykładni art. 4 PUZP i ustalenia prawidłowości objętych nakazem kwot wynagrodzeń, co stanowiłoby naruszenie właściwości rzeczowej.
Kwestia możliwości potrącenia wypłaconych kwot pracownikom pozostaje poza zakresem rozstrzygania w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2019 r. o sygn. akt I OSK 1840/17 dotyczący możliwości prawnych potrącenia z wynagrodzeń pracowniczych).
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję w części, utrzymującej nakaz z 11 grudnia 2023 r. w pkt od 1 do 11 oraz ww. nakaz w części dotyczącej pkt od 1 do 11.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw.
z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na rzecz skarżącego przyznano od organu odwoławczego kwotę 680 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania sądowego, na którą składa się [...] zł – wpisu sądowego i [...] zł – wynagrodzenia pełnomocnika.
Orzeczenia sądów administracyjny przywołane w uzasadnieniu dostępne są na [...]