II SA/SZ 179/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-06-07
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowykara pieniężnaustawa SENTkontrolaprzewoźniknaruszenie przepisówuchylenie decyzjipostępowanie administracyjnesytuacja finansowainteres przewoźnika

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem sytuacji finansowej przewoźnika.

Skarżący, nowy przedsiębiorca w branży transportowej, został ukarany karą 20 000 zł za niewykonanie wezwania do przedstawienia środka transportu do kontroli w ramach systemu SENT. Skarżący argumentował, że nałożenie kary może doprowadzić do zamknięcia jego działalności ze względu na kredyt zaciągnięty na zakup sprzętu. Organy administracji utrzymały karę, uznając argumenty skarżącego za niewystarczające. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem sytuacji finansowej przewoźnika i możliwości odstąpienia od nałożenia kary.

Sprawa dotyczyła skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł. Kara została nałożona za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli na podstawie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (ustawa SENT). Skarżący, który od niedawna prowadził działalność gospodarczą, argumentował, że nałożenie kary może spowodować zamknięcie jego firmy z uwagi na kredyt zaciągnięty na zakup sprzętu transportowego. Podnosił również zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów, w tym pominięcia zasad proporcjonalności i zaufania do organów państwowych przy ocenie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary. Organy administracji uznały, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, wskazując m.in. na brak interesu publicznego oraz brak zastosowania przepisów Prawa przedsiębiorców o odstąpieniu od nałożenia kary w okresie 12 miesięcy od rozpoczęcia działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że organy nie odniosły się w sposób wyczerpujący do kwestii „ważnego interesu przewoźnika”, w szczególności obciążeń kredytowych skarżącego, które mogłyby prowadzić do zamknięcia działalności. Nakazano organom uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie i ponowne rozpatrzenie sprawy, mając na uwadze, że odstąpienie od nałożenia kary może być uzasadnione, jeśli naruszenie było jednokrotne, niezamierzone, a skutki kary byłyby nieproporcjonalne do celu ochrony interesu publicznego. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów dotyczących miejsca przeprowadzenia kontroli.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że organy powinny ponownie rozpatrzyć sprawę z uwzględnieniem sytuacji finansowej przewoźnika i możliwości odstąpienia od nałożenia kary, jeśli naruszenie było jednokrotne, niezamierzone, a skutki kary nieproporcjonalne do celu ochrony interesu publicznego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy nie odniosły się wyczerpująco do "ważnego interesu przewoźnika", w tym jego obciążeń kredytowych i ryzyka zamknięcia działalności, co stanowi istotne naruszenie przepisów procesowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

ustawa SENT art. 22 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa SENT art. 5 § ust. 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 12a § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § ust. 2

p.p.s.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo przedsiębiorców art. 12

O.p. art. 207 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § par. 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § par. 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

TUE art. 5

Traktat o Unii Europejskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewyczerpujące rozpatrzenie przez organy przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w szczególności "ważnego interesu przewoźnika" (sytuacja finansowa, kredyt, ryzyko zamknięcia działalności). Potencjalne naruszenie przepisów procesowych (art. 121, 122, 187, 191 O.p.) poprzez brak uzupełnienia materiału dowodowego w kluczowych kwestiach.

Odrzucone argumenty

Zarzut dotyczący miejsca przeprowadzenia kontroli jako podstawy do niewykonania wezwania.

Godne uwagi sformułowania

nie leży bowiem w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień nie zawsze to, co jest ważne dla strony będzie ważne dla organu. Nie oznacza to jednak, że ową "wagę" interesu organ może swobodnie bagatelizować.

Skład orzekający

Katarzyna Sokołowska

przewodniczący

Patrycja Joanna Suwaj

sprawozdawca

Krzysztof Szydłowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w sprawach dotyczących ustawy SENT, zwłaszcza w kontekście sytuacji finansowej przedsiębiorcy i zasady proporcjonalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów ustawy SENT i oceny możliwości odstąpienia od kary. Konieczność indywidualnej oceny każdej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku, gdy organy administracji nie uwzględniają w pełni sytuacji życiowej i finansowej przedsiębiorcy, nawet przy naruszeniu przepisów. Podkreśla znaczenie zasady proporcjonalności i indywidualnej oceny.

Kara 20 000 zł za błąd w systemie SENT mogła zamknąć firmę. Sąd stanął po stronie przewoźnika.

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 179/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-06-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 1635/23 - Wyrok NSA z 2024-04-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 5 ust. 1, art. 22 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 121 par. 1. art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego T. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Dnia [...] marca 2022 r. [...] (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), zarejestrował zgłoszenie [...], na przewóz towarów, w którym wskazał siebie jako przewoźnika.
Zgłoszenie zostało zarejestrowane jako kompletne i zawierało wezwanie do zgłoszenia środka transportu wraz z towarem do kontroli na podstawie przepisów ustawy SENT; samo wezwanie natomiast nie zostało wykonane.
2. Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. [...] maja 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie.
3. Pismem z dnia 9 maja 2022 r. Skarżący zwrócił się do Organu aby nie nakładał kary pieniężnej z uwagi na to, że od niedawna prowadzi działalność gospodarczą, stara się wszystko wykonywać zgodnie z przepisami. Ponadto, że firma, dla której Skarżący wykonuje przewozy poinformowała go tylko o tym, że powinien zgłaszać przewozy do SENT, nie zaś o zgłoszeniu się do kontroli, Skarżący zaś zaufał tej firmie i nie sprawdził, czy poza SENT ma coś jeszcze zgłaszać. Skarżący wskazał, że nałożenie kary pieniężnej może spowodować zamknięcie działalności, gdyż musi on spłacać kredyt zaciągnięty na zakup ciągnika siodłowego oraz naczepy.
4. W toku postępowania Organ zgromadził dokumenty dotyczące sytuacji finansowej Skarżącego, korzystania z tarcz antykryzysowych i stanu jego rozliczeń z fiskusem i ZUS-em.
5. Pismem z dnia 6 sierpnia ponownie Skarżący zwrócił się do Organu o nienakładanie na niego kary pieniężnej i powtórzył wcześniejsze argumenty.
6. Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem, objętego zgłoszeniem przewozu [...], w celu przeprowadzenia kontroli.
W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 207 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) oraz art. 2 pkt 8, art. 3 ust 11, art. 12a ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz.1857 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 104; dalej przywoływana jako: "ustawa SENT") oraz § 1 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego.
7. W odwołaniu Skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 12a ust. 3 ustawy SENT, poprzez zobowiązanie go jako przewoźnika do przedstawienia środka transportu w innym miejscu, iż wskazane w przepisach ustawy SENT;
2) błędną wykładnię art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 3 ustawy SENT, poprzez:
a) pominięcie w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" zasad: proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji doprowadziło do braku uznania, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej,
b) pominięcie w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy, co doprowadziło do nieodstąpienia od nałożenia kary pomimo nie uszczuplenia Skarbu Państwa w zakresie podatku akcyzowego, opłaty paliwowej i podatku VAT;
3) błędną wykładnię art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej przepisów ustawy SENT, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej, której wysokość jest niewspółmierna do naruszeń, podczas gdy nie doszło do żadnych uszczupleń należności publicznoprawnych;
4) naruszenie art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nałożenie kary za czyn nieistotny z punktu widzenia bezpieczeństwa podatkowo-prawnego należności podatkowych, co stoi w sprzeczności z zasadą proporcjonalności wyrażoną również w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej i wynikającej z orzecznictwa TSUE, zgodnie z którą, spośród możliwych do zastosowania środków działania przez administrację podatkową należy dokonywać wyboru tych, które są skuteczne, a zarazem najmniej uciążliwe dla podatników, a w każdym razie są uciążliwe nie bardziej niż jest to niezbędne do osiągnięcia wskazanych celów, do których środki te zmierzają.
W odwołaniu zawarto też wniosek o uchylenie decyzji Organu I instancji.
8. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Organ opisał przebieg postępowania oraz podstawy regulacji zawarte w ustawie SENT wskazując, że przedmiotowy przewóz jej podlega (co nie jest sporne). Dalej podał, że w przypadku, gdy przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 ustawy SENT na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000,00 zł (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT).
Odniósł się do zarzutu miejsca przeprowadzenia kontroli wskazując, że analiza trasy przewozu określonych w zgłoszeniu przewozu miejsc pozwala stwierdzić, że najbliżej zlokalizowanymi od miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju były oddziały celne w S., jednak z uwagi na kwestie logistyczne koniecznym było nieznaczne skorygowanie miejsca kontroli określonego w wezwaniu względem siedzib oddziałów celnych i nie dawało to podstawy do niewykonania wezwania.
Rozważając możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, Organ podkreślił, że jest ona oparta na tzw. uznaniu administracyjnym reprezentowanym przez pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego". Tego drugiego organ w sprawie nie znalazł, odwołując się do celów i funkcji ustawy SENT. Organ podkreślił, że Skarżący dokonał zgłoszenia i to on otrzymał od organu wezwanie do stawienia się w celu przeprowadzenia kontroli, którego nie wykonał. Zatem nie mógł i nie powinien oczekiwać, że to inna firma poinformuje go o konieczności takiej kontroli, gdyż firma ta takich informacji nie posiadała. Także argument o krótkim prowadzeniu działalności gospodarczej nie znalazł uznania Organu. Organ podkreślił, że art. 21a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 162 ze zm.) przewiduje możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za naruszenia, których przedsiębiorca dopuścił się w okresie 12 miesięcy od uzyskania wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, pod warunkiem jednak, że przedsiębiorca wykona wezwanie i usunie stwierdzone naruszenia przepisów prawa oraz skutki tych naruszeń, jeżeli wystąpiły. Organ wskazał, że przepis ten nie ma jednak zastosowania, gdyż przedsiębiorca rozpoczął działaln0ośc gospodarczą 15 października 2020 r. oraz, że nie może ani przedstawić środka do kontroli ani usunąć skutków naruszenia.
Odnosząc się do interesu przewoźnika na podstawie danych przekazanych przez ZUS i Urząd Skarbowy Organ stwierdził, że Skarżący nie kwestionuje ustaleń Organu I instancji w tym zakresie. Krótko natomiast wskazał, że Skarżący nie przekazał dokumentów dotyczących spłaty kredytu.
Organ nie dopatrzył się także możliwości odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes publiczny.
Podsumowując Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów naruszenia art. 120 i art. 122 O.p. i uwypuklił, że stanowisko Skarżącego w zakresie przesyłania danych geolokalizacyjnych oraz urządzeń GPS nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji, którą organ nałożył karę pieniężną za zupełnie inne naruszenie, tj. niewykonanie wezwania i nieprzedstawienie środka transportu do kontroli.
9. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu Skarżący zarzucił decyzji tożsame do wniesionego odwołania naruszenia :
1) naruszenie art. 12a ust. 3 ustawy SENT, poprzez zobowiązanie go jako przewoźnika do przedstawienia środka transportu w innym miejscu, iż wskazane w przepisach ustawy SENT;
2) błędną wykładnię art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 3 ustawy SENT, poprzez:
a) pominięcie w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" zasad: proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji doprowadziło do braku uznania, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej,
b) pominięcie w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy, co doprowadziło do nieodstąpienia od nałożenia kary pomimo nie uszczuplenia Skarbu Państwa w zakresie podatku akcyzowego, opłaty paliwowej i podatku VAT;
3) błędną wykładnię art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej przepisów ustawy SENT, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej, której wysokość jest niewspółmierna do naruszeń, podczas gdy nie doszło do żadnych uszczupleń należności publicznoprawnych;
4) naruszenie art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nałożenie kary za czyn nieistotny z punktu widzenia bezpieczeństwa podatkowo-prawnego należności podatkowych, co stoi w sprzeczności z zasadą proporcjonalności wyrażoną również w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej i wynikającej z orzecznictwa TSUE, zgodnie z którą, spośród możliwych do zastosowania środków działania przez administrację podatkową należy dokonywać wyboru tych, które są skuteczne, a zarazem najmniej uciążliwe dla podatników, a w każdym razie są uciążliwe nie bardziej niż jest to niezbędne do osiągnięcia wskazanych celów, do których środki te zmierzają.
Z uwagi na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały rozwinięte.
10. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej argumenty zasługują na uwzględnienie.
11. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
12. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Celem systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, regulowanego ustawą SENT, jest zapobieganie i zwalczanie nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym. Z tych też względów transport tychże towarów, ale także transport odpadów (jak to ma miejsce w kontrolowanej sprawie), podlega szczególnemu nadzorowi i daleko idącej formalizacji.
Z obowiązkami nałożonymi na uczestników tego obrotu (podmioty wysyłające, podmioty odbierające, przewoźnicy i kierujący) "sprzężony" jest system sankcji administracyjnoprawnych nakładanych w przypadku naruszenia przepisów ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju przepisy ustawy SENT przed rozpoczęciem przewozu towaru, nakładają na podmiot wysyłający obowiązek przesłania do rejestru zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego i przekazania tego numeru przewoźnikowi.
Obowiązkiem przewoźnika jest przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o dane dotyczące tego przewoźnika i transportu.
13. W sprawie nie ma wątpliwości i nie było również kwestionowane, że kontrolowany przewóz podlega przepisom ustawy SENT. Nie ma również sporu co do tego, że wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zgodnie z którym jest nim przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. Niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli stanowi istotne naruszenie przepisów ustawy SENT, które w zasadzie uniemożliwia realizację zamierzonych przez ustawodawcę celów.
Orzecznictwo sądowoadministracyjne w tej kwestii jest w zasadzie zgodne podkreślając, że takiego uchybienia nie można zatem uznać za nieistotne, czy mające mniejszą wagę (por. np. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 listopada 2022 r., II SA/Go 563/22). Chodzi o taki stan, w którym nie ma wątpliwości co do tego, że przewoźnik uchylił się od kontroli.
Dość rygorystycznym i w zasadzie zrozumiałym z punktu widzenia przedstawionych celów regulacji regułom stosowania administracyjnych kar pieniężnych za naruszenia przepisów ustawy SENT towarzyszą także i takie, które umożliwiają rygoryzm ten osłabić przewidując instytucję odstąpienia od nałożenia kary.
Przewidziane w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego mają, jak słusznie zauważył Organ charakter równoważny, co oznacza, że w przypadku zaistnienia choćby jednej z nich, organ ma możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Choć obie przesłanki mają charakter pojęć otwartych, niedookreślonych, to jednak zauważyć wypada, że ustawodawca nieprzypadkowo posługuje się zwrotem "ważny" interes przewoźnika, co w ocenie Sądu można i należy interpretować mając na uwadze, że nie zawsze to, co jest ważne dla strony będzie ważne dla organu. Nie oznacza to jednak, że ową "wagę" interesu organ może swobodnie bagatelizować.
W decyzji Organ tę wagę interesu przewoźnika argumentuje tak, jakby kwestia ta była nieistotna, tymczasem dla Skarżącego już na wstępnym etapie postępowania była, co podkreślał.
14. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący już 3 dni po wszczęciu postępowania, pismem z dnia 9 maja 2022 r. zwrócił się do Organu aby ten nie nakładał kary pieniężnej z uwagi na to, że od niedawna prowadzi działalność gospodarczą, stara się wszystko wykonywać zgodnie z przepisami. Ponadto, że nałożenie kary pieniężnej może spowodować zamknięcie działalności, gdyż musi on spłacać kredyt zaciągnięty na zakup ciągnika siodłowego oraz naczepy. Pismem z dnia 6 sierpnia ponownie Skarżący zwrócił się do Organu o nienakładanie na niego kary pieniężnej i powtórzył wcześniejsze argumenty.
Tymczasem Organ do powyższej, zdaje się świadczącej o być albo nie być dla Skarżącego kwestii nie odniósł się. Brak jest w aktach postępowania dowodów świadczących, że Organ zagadnienie obciążenia kredytowego Skarżącego, które jak podkreślał, ciąży na nim w związku z zakupem środków transportu służących mu do prowadzenia działalności gospodarczej (z akt wynika, że Skarżący dokonywał przewozu sam). I o ile na aprobatę zasługuje język decyzji, który jest jasny, czytelny i kierowany wprost do Skarżącego, to ideałem byłoby połączenie jasności i zrozumiałości przekazu ze szczegółową i wyczerpującą analizą wszystkich aspektów mających znaczenie w sprawie, szczególnie gdy są to kwestie "ważne" z punktu widzenia interesu przewoźnika.
Tymczasem w świetle rozważań decyzji Organów obu instancji kwestia ta wydaje się być nieistotna, co zdaniem Sądu skutkuje brakiem w postępowaniu dowodowym na tyle istotnym, że mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Co prawda, choć Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący nie przekazał dokumentów, to jednak, mając dwukrotną informację o kredycie i możliwości zamknięcia działalności gospodarczej, nie wezwał Skarżącego do ich przekazania. Tylko w przypadku braku reakcji Skarżącego Organ mógłby uznać, że z jednej strony działa w myśl zasady budowania zaufania do organów państwa, z drugiej zaś, że wyczerpująco zebrał i rozważył materiał dowodowy.
Sam Organ zauważył, że instytucja odstąpienia od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy. Nie zwalnia to jednak organu z obowiązku szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia powodów rezygnacji z zastosowania tej instytucji, wręcz przeciwnie. W takim przypadku nie powinno budzić najmniejszych wątpliwości, że Organ wszystkie podnoszone przez stronę argumenty z należytą wnikliwością rozważył.
Zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu Organ uzupełni materiał dowodowy w zakresie analizy sytuacji finansowej Skarżącego także o informacje o obciążeniach kredytowych w związku z zakupem środka transportu służącego mu do prowadzenia działalności gospodarczej.
15. Końcowo Sąd wskazuje, że z treści decyzji Organów obu instancji nie sposób wywieść, czy na korzyść Skarżącego przemawia czy wręcz przeciwnie, że nie posiada on zadłużenia w ZUS czy też z tytułu zobowiązań kredytowych ani też, że nie korzystał z instrumentów tarcz antykryzysowych.
16. Sąd podziela pogląd prezentowany już w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych obu instancji, że przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy uwzględnić czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie leży bowiem w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., II GSK 1133/19; 18 maja 2020 r., II GSK 220/20; 2 lipca 2020 r., II GSK 406/20 i 27 listopada 2020 r., II GSK 790/20).
W jednym z najnowszych orzeczeń NSA z dnia 14 lutego 2023 r., (II GSK 1000/22) podkreśla się, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień. Stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT powinno oczywiście mieć charakter wyjątkowy.
Nie ulega wątpliwości, że profesjonalny przewoźnik, nawet ten, który relatywnie krótko prowadzi działalność gospodarczą, musi znać zakres swoich obowiązków, wynikających z ustawy o SENT i ponosi odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia. Jednakże w sytuacji gdy stwierdzone uchybienie, nawet mimo swej wagi, było naruszeniem jednokrotnym i niezamierzonym, zaś skutki nałożenia kary spowodują zamknięcie działalności gospodarczej to rozważenia wymaga, czy nałożenie kary w znacznej wysokości (20 000 zł) jest niezbędne do ochrony interesu publicznego i czy zachodzi proporcja między efektem jaki wywołać ma sankcja, a jej dolegliwością - ocenioną w zestawieniu z konkretną sytuacją finansową przewoźnika.
17. Odnosząc się do zarzutu miejsca przeprowadzenia kontroli Sąd natomiast podziela argumenty Organu wskazując, że analiza trasy przewozu określonych w zgłoszeniu przewozu miejsc pozwalała prawidłowo stwierdzić, że najbliżej zlokalizowanymi od miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju były oddziały celne w S., jednak z uwagi na kwestie logistyczne koniecznym i możliwym było nieznaczne skorygowanie miejsca kontroli określonego w wezwaniu względem siedzib oddziałów celnych. Zabieg ten, zdaniem Sądu nie dawał podstawy do niewykonania wezwania.
18. Ze względów podniesionych powyżej, stwierdziwszy naruszenie przepisów prawa procesowego to jest art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa mogące mieć wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozpoznając sprawę ponownie Organ będzie związany dokonaną przez sąd oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sądowego należnych Stronie skarżącej, której skarga
i jej zarzuty okazały się uzasadnione, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., biorąc pod uwagę uiszczony wpis od skargi.
Wszystkie przytaczane w uzasadnieniu wyroku orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą ze strony: www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI