II SA/SZ 164/25

II SA/Sz 164/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151,  art. 153;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 81a,  art. 107  par. 1 pkt 5, par. 3, art. 113 par. 1,  par. 3,  art. 136;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 389 pkt 1,  art. 35 ust. 1 i 2, ust. 3 pkt 5,  art. 16 pkt 65  lit. a i f,  art. 396 ust. 1 pkt 1 i 8,  art. 403 ust. 6  pkt 3,  art. 407  ust. 2 i 5,  art. 400 ust.8,  art. 401 ust.1  art. 403 ust.1,  art. 393  ust. 4, art. 234 ust. 1 pkt 2, ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi M. K. i K. K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 grudnia 2024 r. nr SZ.RUZ.4219.1.14.2023.EM, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, po rozpatrzeniu odwołania M. K.
i K. K. (prawidłowo: K. K. – dopisek WSA) - dalej: "skarżący",
na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: "k.p.a."), w punkcie 1 decyzji uchylił w całości decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. PGW WP z 24 października 2023 r., nr SZ.ZUZ.2.4210.144.2023.EK i w punkcie 2 decyzji udzielił pozwolenia wodnoprawnego P. Sp. z o.o.
w S. (dalej również jako: "wnioskodawca", "Spółka") na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków komunalnych pochodzących
z gminnej oczyszczalni ścieków w G. , zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] do rowu (R-9), poprzez istniejący wylot betonowy o średnicy 200 mm, znajdujący się
w granicach działki nr [...], obręb [...] G. , o współrzędnych w geodezyjnym układzie odniesienia [...] X: [...], na warunkach określonych w dalszej części rozstrzygnięcia (punkty 2.1-9).
Orzekający organ w punkcie 3 rozstrzygnięcia zobowiązał wnioskodawcę
w szczególności do:
- utrzymywania we właściwym stanie techniczno-eksploatacyjnym urządzeń wodnych służących do korzystania z usług wodnych: istniejącego wylotu ścieków oczyszczonych, poprzez utrzymanie drożności przewodu wylotu, wraz z usuwaniem zatorów mogących utrudniać odpływ wód z wylotu (punkt 3.3.),
- utrzymywania urządzenia wodnego - rowu melioracji wodnych zlokalizowanego na terenie działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb G., gm. G., na odcinku od włączenia wylotu ścieków oczyszczonych aż do włączenia rowu poniżej przepustu kolejowego, poprzez wykaszanie i wygrabianie skarp i dna rowu, odmulanie dna oraz utrzymywanie stałej drożności koryta rowu, z zachowaniem jego pierwotnych parametrów, wykonywanych co najmniej dwa razy w roku, w okresie jesieni i wiosny bądź częściej, w zakresie wynikającym z potrzeb bieżącej eksploatacji (punkt 3.4.),
- pokrycia ewentualnych strat i usuwania szkód mogących powstać w wyniku korzystania z pozwolenia (punkt 3.8.).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikają następujące ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy:
5 czerwca 2023 r. do organu I instancji wpłynął wniosek P. Sp. z o.o. w S. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Pismem z 20 czerwca 2023 r. organu I instancji wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie z 20 czerwca 2023 r. wnioskodawca, pismem z 27 czerwca 2023 r., przedłożył informacje w sprawie. 4 lipca 2023 r. skarżący wnieśli o uznanie ich za stronę przedmiotowego postępowania.
Pismem z 11 września 2023 r. organ I instancji wezwał profesjonalnego pełnomocnika skarżących do udokumentowania, iż zasięg oddziaływania zrzutu oczyszczonych ścieków obejmuje odcinek rowu znajdującego się w granicach ich działki. Pismem z 18 września 2023 r. pełnomocnik skarżących odniosła się do zobowiązania.
12 września 2023 r. organ I instancji zawiadomił strony o terminie oględzin, a 18 września 2023 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień na piśmie, które wpłynęły w piśmie z 25 września 2023 r.
Decyzją z 24 października 2023 r., nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w K. udzielił pozwolenia wodnoprawnego P. Sp. z o.o. w S. na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków komunalnych pochodzących z gminnej oczyszczalni ścieków w G. .
M. K. i K. K., działając przez radcę prawnego złożyli do organu II instancji odwołanie od powyżej opisanej decyzji, wskazując na naruszenie:
1. art. 81a k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i ustaleniu wobec faktu, że: "układ rowów i odwodnienia na (...) obszarze jest bardzo skomplikowany pod względem technicznym i własnościowym", że nie jest możliwe jednoznaczne określenie, czy przebiegający przez grunt skarżących rów znajdował się w obszarze oddziaływania oczyszczalni, co jest niezgodne z przywołanym przepisem, który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane
na korzyść strony,
2. art. 401 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w zw. z art. 28 k.p.a. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne ustalenie, że skarżącym nie przysługuje status strony postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego, pomimo że stanowiąca własność skarżących nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, dla którego zostało wydane pozwolenie,
3. art. 400 w zw. z art. 401 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 10 oraz art. 73 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącym statusu strony, pomimo że przepis art. 401 ustawy Prawo wodne stanowi, że stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń,
4. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez brak przeprowadzenia samodzielnego postępowania dowodowego, analizy i oceny zgromadzonych materiałów i poprzestanie wyłącznie na oświadczeniu złożonym przez wnioskodawcę w dniu 17 lipca 2023 r. (jeszcze przed złożeniem przez skarżących wniosku o udostępnienie im akt i przyznanie statusu stron), oparcie wydanego rozstrzygnięcia o operat sporządzony przez pracownika wnioskodawcy oraz pominięcie okoliczności, że we wcześniej prowadzonym postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z gminnej oczyszczalni ścieków w G. do rowu (R-9) poprzez istniejący wylot betonowy zlokalizowany w granicach działki nr [...], obręb [...] w miejscowości G. status strony został Państwu K. przyznany,
5. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, z jakiego powodu we wcześniej prowadzonym postępowaniu nieruchomość Państwa K. znajdowała się w obszarze oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, a w zakończonym zaskarżoną decyzją już nie, pomimo braku zmian w stanie faktycznym i prawnym, w konsekwencji czego skarżącym odmówiono przyznania statusu strony w prowadzonym postępowaniu,
6. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,
7. art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia,
8. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, brak odniesienia się do zarzutów skarżących oraz brak uzasadnienia prawnego w zakresie oceny spełniania przesłanek uznania skarżących za stronę w świetle art. 401 ustawy Prawo wodne,
9. art. 73 § 1 i art. 28 k.p.a. poprzez bezpodstawne zaaprobowanie błędnego stanowiska wnioskodawcy i w konsekwencji odmowę udostępnienia akt stronie postępowania i ustalenie, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu,
10. błędne ustalenia w uzasadnieniu decyzji w szczególności w zakresie opisu stanu sprawy, danych skarżących (błędne dane: "M. i K.' zamiast "M. i K.", dat złożenia wniosków o udostępnienie akt sprawy, a także dat wyników badań (29.09.2033 r. s. 5 decyzji), błędnych ustaleń faktycznych ("wprawdzie w poprzednim postępowaniu, w sprawie ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego Państwo K. byli uznani za stronę postępowania, ale za ich zgodą wniosek został cofnięty, a postępowanie umorzone"), ("organ umożliwił dokonanie czynności procesowych poprzez wykazanie, że wprowadzanie ścieków komunalnych do rowu, będzie oddziaływać na działkę Państwa K. "), w tym miejscu skarżący wskazali, że organ w żaden sposób nie umożliwił skarżącym podejmowanie czynności w sprawie, odmawiając im statusu strony i utrudniając uzyskanie informacji o sprawie,
11. art. 107 k.p.a. poprzez brak ujęcia w decyzji wszystkich koniecznych elementów składowych określonych w tym przepisie, brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie wyjaśnienia, z jakiego powodu we wcześniej prowadzonym postępowaniu nieruchomość Państwa K. znajdowała się w obszarze oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, a w aktualnie prowadzonym już nie, pomimo braku zmian w stanie faktycznym i prawnym sprawy, w konsekwencji czego skarżącym odmówiono przyznania statusu strony w prowadzonym postępowaniu i poprzestanie wyłącznie na powoływaniu się na zaniedbania wnioskodawcy w zakresie uwzględnienia we wcześniejszym operacie nieprawidłowych i niezweryfikowanych przez spółkę (zgodnie z oświadczeniem spółki) wyliczeń i danych ze starych map, a tym samym obciążenie skarżących zaniedbaniami samego wnioskodawcy.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Decyzją z 23 stycznia 2024 r. znak: SZ.RUZ.4219.1.14.2023.EM, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. uchylił w całości decyzję organu I instancji z 24 października 2023 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznając sprzeciw złożony przez pełnomocnika Spółki od ww. decyzji organu odwoławczego, w wyroku z 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 108/24, na podstawie art. 151a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), uchylił decyzję organu odwoławczego z 23 stycznia 2024 r. Sądu uznał, że organ odwoławczy winien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, przy ewentualnym uzupełnieniu postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. w zakresie, w jakim uzna to za stosowne.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy 9 lipca 2024 r.
i 19 sierpnia 2024 r. wezwał Spółkę do uzupełnienia dokumentów w sprawie, co nastąpiło
w pismach z 31 lipca 2024 r. i z 25 września 2025 r.
27 września 2024 r. organ odwoławczy wystąpił do Starostwa Powiatowego w S. o wydanie uproszczonego wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...]., uzyskując odpowiedź 4 października 2024 r.
W dniu 7 października 2024 r. organ II instancji zawiadomił o podjęciu postępowania z udziałem wszystkich stron postępowania zgodnie z otrzymanymi uproszczonymi wypisami z rejestru gruntów. Jednocześnie informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w sprawie.
W odpowiedzi skarżący złożyli swoje stanowisko 28 października 2024 r.,
a wnioskodawca 18 listopada 2024 r.
W motywach uzasadnienia zaskarżonej decyzji z 30 grudnia 2024 r. organ odwoławczy wskazał na podstawy prawne wydanej decyzji, tj. na art. 389 pkt 1 oraz art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy Prawo wodne dodając, że normują usługi wodne polegające na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków do rowu oraz art. 401 ust. 1 ustawy Prawo wodne, który wyznacza zasięg oddziaływania korzystania z wód i jest przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 28 k.p.a. W konsekwencji organ ten uznał, że stronami postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego w sprawie są podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania zrzutu ścieków w sytuacji, gdy korzystanie z tego odprowadzania oddziałuje na nieruchomości innych podmiotów, tj. właściciele nieruchomości, na których zlokalizowane jest koryto rowu, będące odbiornikiem ścieków, stanowiącym jednocześnie urządzenie umożliwiające hydrauliczne przeprowadzenie ścieków do wód rzeki P. A zatem zasięg oddziaływania obejmuje koryto rowu od włączenia do niego wylotu ścieków oczyszczonych aż do włączenia rowu do rzeki P.
Organ II instancji wskazał, że nie podziela stanowiska prezentowanego przez wnioskodawcę, który zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z usług wodnych określił jako 10 m - odcinek rowu poniżej wylotu ścieków oczyszczonych, które to założenia zostały przejęte przez organ I instancji. Dodał, że operat wodnoprawny nie wskazuje również w sposób jednoznaczny, którym z rowów na terenie działki nr [...] odbywa się odpływ wód po włączeniu górnego odcinka rowu, poniżej przepustu kolejowego. Wyznaczenie zasięgu oddziaływania przyjęte zostało przez autorkę operatu w oparciu o wyliczenie na podstawie wzorów empirycznych teoretycznej drogi całkowitego wymieszania ścieków. W wyniku wezwania organu II instancji wnioskodawca powinien był dokonać korekt obliczeń oraz ponownej analizy powyższego zagadnienia, której wynik przedstawił poprzez dokonanie kolejnych wyliczeń drogi pełnego wymieszania ścieków, ustalając ostatecznie zasięg oddziaływania jako najwyższy uzyskany wynik, o wartości 38,59 m poniżej wylotu ścieków. Stanowisko to wnioskodawca podtrzymuje i uzasadnia, wskazując na przeprowadzone na zlecenie zakładu badania jakościowe wód rowu.
Organ odwoławczy wskazując na wezwanie z 19 sierpnia 2024 r. i tam zaprezentowane uzasadnienie stwierdził, że pozostaje na stanowisku, że o ile wzory empiryczne mogą służyć do ustalenia orientacyjnych długości na jakich następuje mieszanie, o tyle jednak uzyskane wyniki różnić będą się od siebie w zależności od zastosowanego wzoru oraz przyjmowanych współczynników, co zresztą potwierdził sam zakład, wykonując obliczenia przy przyjęciu różnych innych wzorów, uzyskując rożne i odmienne wyniki.
Organ II instancji wskazał również, że o ile możliwe jest wyznaczanie teoretycznej długości drogi wymieszania ścieków, o tyle jednak ładunki zanieczyszczeń wprowadzane do rowu nie znikają, lecz stanowią składową wód prowadzonych korytem rowu na całej jego długości, niezależenie od uzyskanych wyników obliczeń, nieuwzględniających zresztą w ogóle zagadnień związanych z jakością wprowadzanych do odbiornika ścieków. Wzmacniając wypowiedź stanowiskiem piśmiennictwa organ ten wskazał, że teoretyczne wymieszanie ścieków oznacza zatem, że dochodzi do sytuacji, w której "stopień wymieszania w przekroju wynosi co najmniej 98%, czyli stężenie zanieczyszczania w pobliżu dna lub zwierciadła w przypadku mieszania zachodzącego w kierunku pionowym oraz w pobliżu powierzchni brzegów cieku w sytuacji mieszania w kierunku poziomym różni się najwyżej o 2% od stężenia maksymalnego w danym przekroju" [Aleksandra Skowycz, Instytut Geofizyki PAN - o wykorzystaniu wzorów empirycznych do obliczania długości grogi (...) str .239].
Z uwagi na powyższe, w ocenie organu II instancji, twierdzenie jakoby zasięg oddziaływania dla usługi wodnej polegającej na prowadzaniu do rowu melioracji wodnych oczyszczonych ścieków komunalnych, w ilości 800 m3/d (ośmiuset tysięcy litrów na dobę) zamykał się na odcinku 10, lub po korekcie 38,59 m koryta rowu poniżej wylotu ścieków oczyszczonych, nie może zostać przyjęty jako ostateczny wyznacznik do ustalenia stron postępowania administracyjnego. Przyjęcie przez zakład powyższych założeń, pozwalałoby na ograniczenie stron postępowania do górnego odcinka rowu, od wylotu ścieków do przepustu kolejowego, które to strony były powołane w poprzednim postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem na rzecz zakładu pozwolenia wodnoprawnego - decyzją Starosty [...] z dnia 26 sierpnia 2013 r. znak: [...]. Powyższe założenie nie uwzględniało rowów melioracji wodnych R9 i nr 9 zlokalizowanych na terenie działki nr [...], które to rowy prowadzą wody z górnego odcinka rowu powyżej przepustu kolejowego do rzeki P.
Zdaniem organu II instancji, jako strony postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie powołani powinni zostać wszyscy właściciele nieruchomości, na których zlokalizowany jest odbiornik ścieków - rów melioracji wodnych na odcinku od wylotu urządzeń kanalizacyjnych aż do ujścia do rzeki P. Kluczowym do rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia jest fakt konieczności ustalenia i określenia w pozwoleniu wodnoprawnym pierwszego odbiornika ścieków, które to ustalenie w dalszej kolejności determinuje warunki udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, wymogi dotyczące jakości wprowadzanych ścieków, konieczne do spełniania przez odbiornik parametry umożliwiające wprowadzania ścieków, czy też samą konieczność i wysokość uiszczania opłat za korzystanie z usług wodnych. Co do zasady zatem, odbiornik powinien zapewnić przyjęcie określonych ilości ścieków, o jakości spełniającej normy wywodzone z aktów wykonawczych do ustawy Prawo wodne, nie stanowiąc jednocześnie zagrożenia dla wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody, w tym ustaleń planów i wymagań wskazanych w art. 396 ustawy Prawo wodne. W przedmiotowej sprawie odbiornikiem ścieków oczyszczonych jest rów melioracji wodnych, od górnego odcinka na wysokości wylotu ścieków oczyszczonych aż do jego włączenia do rzeki P. Analiza przedmiotowej dokumentacji pozwala również stwierdzić, że o ile górny odcinek rowu w obrębie wylotu posiada znaczący spadek podłużny, pozwalający na szybki odpływ wód jego korytem, o tyle dolny odcinek rowu poniżej przepustu, na terenie działki nr [...], charakteryzuje się już niewielkim spadkiem, co za tym idzie zdecydowanie wolniejszym odpływem wód w kierunku rzeki. Rów ten przyjmuje oczyszczone ścieki i pozwala na ich hydrauliczne przeprowadzenie swoim korytem do rzeki. Wprowadzone do koryta rowu ścieki infiltrują w grunt w obrębie koryta (w przypadku okresowego suchego koryta, bądź prowadzącego niewielkie ilości wody) bądź rozprowadzane są w obrębie koryta, w dół jego biegu, wraz z wodą którą prowadzi. Wnioskodawca zakłada jednak wydzielony odcinek rowu, nie uwzględniając w ogóle założenia, że zarówno ścieki jak i wprowadzone ładunki nie pozostaną na wskazanym odcinku (ok 40 m), zanikając i pozostając bez wpływu na odcinek dolny.
Zdaniem organu odwoławczego w tego typu sprawach konieczne jest uwzględnienie założeń innych niż najbardziej korzystne i optymistyczne, jak chociażby awaria oczyszczalni, dla którego to zdarzenia (co wskazuje sam wnioskodawca) najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających podwyższa się maksymalnie do 50%, a wymaganą redukcję substancji zanieczyszczających obniża się nie więcej niż do 50 %, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1311.). Wprowadzane do rowu ścieki komunalne powodować będą stały dopływ biogenów w postaci fosforu, azotu i potasu, stanowiących substancje odżywcze, powodujące zwiększone przyrosty makrofitów w obrębie koryta rowu, a co za tym idzie zwiększone nakłady i zaangażowanie w zakresie konserwacji rowu, szczególnie w dolnym jego odcinku, o zdecydowanie mniejszych wartościach przepływu wód. Wraz ze ściekami komunalnymi wnoszone będą również zawiesiny ogólne, które osiadając w dolnym odcinku przyczyniać się będą do jego zamulania, a co za tym idzie zwiększać będą koszty utrzymania urządzeń melioracji wodnych. Wnioskodawca zdaje się zupełnie abstrahować od powyższych okoliczności i faktów.
Zdaniem organu II instancji, przejęcie przez wnioskodawcę zasięgu oddziaływania, jako ściśle określonego odcinka rowu poniżej wylotu (niespełna 40 m) nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, a tym bardziej udowodnione. Powyższe założenie znajdowałoby zastosowanie w przypadku rowu chłonnego, dla którego przy założonej ilości ścieków i odpowiadającej jej wypełnieniu koryta urządzenia, możliwe byłoby przyjęcie odpowiedniego współczynnika filtracji gruntu i oszacowaniu długości koryta rowu niezbędnej do infiltracji zadanej ilości ścieków. Powyższe założenie nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdzie (zgodnie z informacjami zawartymi w operacie, opartymi o długoletnie doświadczenia zakładu oraz przeprowadzone pomiary hydrometryczne) rów prowadzi wodę stale. Z uwagi na powyższe, do odprowadzenia zarówno wód ciążących do górnego odcinak rowu, jak również wprowadzanych do niego oczyszczonych ścieków komunalnych niezbędne jest całe koryto rowu, począwszy od wylotu aż do ujścia rowu do rzeki P. Powyższe urządzenie stanowi zatem "odprowadzalnik", związany funkcjonalnie z instalacją i niezbędny do jej prawidłowego funkcjonowania, które to urządzenie pozostaje pod wpływem wprowadzanych do jego koryta i przeprowadzanych nim ścieków komunalnych.
Innym, przesądzającym zdaniem wnioskodawcy czynnikiem, potwierdzającym zasięg oddziaływania oczyszczalni są przeprowadzone przez zakład w 2013 i 2023 roku badania jakościowe wód w rowie, z których zdaniem zakładu wynika, że "oczyszczalnia nie wpływa na zmianę jakości wody w rowie, która na całym zbadanym odcinku jest bardzo dobra".
Zdaniem orzekającego organu o ile wykonane przez zakład badania jakościowe wód w rowie, pozwalają na ustalenie zawartości badanych substancji w chwili dokonywania pomiaru, o tyle jednak ich przeprowadzenie oraz uzyskane wyniki nie stanowią wyznacznika do ustalenia zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, który pozwoliłyby na stwierdzenie, że w jego zasięgu jest tyko wyznaczony przez zakład górny odcinek rowu. Znamienne jest również, że przeprowadzone badania dotyczą tylko górnego odcinka rowu, nie uwzględniając w ogóle rowów na terenie działki nr [...], a więc dolnych koryt urządzeń poniżej przepustu kolejowego, które są ostatecznie włączone do rzeki P. , a które ze względu na niewielki spadek podłużny i związany z nim wolniejszy odpływ wód posiadają większe możliwości do akumulacji substancji niesionych wraz z wodami rowu. W tym miejscu należy wskazać, że o ile istnieją metodyki służące klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, o tyle jednak powyższe nie obowiązują w przypadku rowów, zatem urządzeń wodnych.
Organ odwoławczy nadmienił, że w przypadku wprowadzania ścieków do urządzeń wodnych ścieki spełniać muszą wymagania jakościowe przewidziane w przywołanym już wyżej Rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej u Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1311.), zaś względem odbiornika zachowany musi być warunek oddzielenia dna urządzenia wodnego warstwą gruntu o miąższości co najmniej 3m od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego. Powyższe warunki są spełnione przez wnioskodawcę, w zakresie jaki został ustalony dla przypadku wprowadzania ścieków do urządzenia wodnego, co jednak nie może być rozciągane na możliwości ustalenia zasięgu oddziaływania tego korzystania. Nawet przedłożone przez wnioskodawcę badania wód prowadzonych rowem, uwzględniwszy fakt, że stanowią bardzo niewielki okres działalności zakładu, wskazują na wzrost zawartości badanych wskaźników poniżej wylotu ścieków, bez uwzględnienia jednak wyników badań dla odcinka rowu poniżej przepustu, a więc na terenie działki nr [...]. Wyniki uzyskanych w ten sposób badań i tak nie uwzględniają takich czynników jak aktualny przepływ wody w urządzeniu, jej stan, wartości jakościowe i ilościowe odprowadzanych w okresie poboru próbek ścieków komunalnych. Powyższe wynika oczywiście z faktu braku ustalenia referencyjnych metodyk do prowadzenia tego typu badań, jak ma to miejsce w przypadku jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Uznać zatem należy, że koryto rowu na całej jego długości stanowi odbiornik ścieków. Odbiornik ten jest w stanie przyjąć i przeprowadzić zamierzone do wprowadzenia z instalacji oczyszczalni oczyszczone ścieki komunalne we wnioskowanej ilości, z zachowaniem parametrów jakościowych ścieków. O ile organ nie kwestionuje wskazywanych przez zakład okoliczności i faktów, jak konieczność zachowania ciągłości pracy oczyszczalni, brak awarii, bardzo dobre efekty oczyszczania, o tyle jednak okoliczności te pozostają bez wpływu na ustalenie zasięgu oddziaływania oraz wyznaczenie stron postępowania, co ostatecznie jest rolą organu prowadzącego postępowanie administracyjne.
Organ II instancji ustalił, że celem zamierzonego korzystania z wód jest wprowadzanie istniejącym wylotem ścieków oczyszczonych z funkcjonującej oczyszczalni ścieków w G. do rowu na działce ewidencyjnej [...] oraz [...] obręb [...] G. . Oczyszczalnia ścieków obsługuje w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków aglomerację G. o aktualnej równoważnej liczbie mieszkańców (RLM) 4810. Obszar aglomeracji G. obejmuje miejscowości: [...] Oczyszczalnia oczyszcza dopływające ścieki, ujęte w zbiorcze systemy kanalizacyjne na terenie Gminy G. oraz ścieki dowożone (nieczystości ciekłe) pochodzące z terenów gminy nieobjęte siecią kanalizacyjną. Teren gminy nie jest uprzemysłowiony. Ścieki po oczyszczeniu wprowadzane są do odbiornika, co stanowi główne oddziaływanie oczyszczalni na środowisko. Ścieki odprowadzane z istniejącej oczyszczalni ścieków są ściekami komunalnymi. Operat dotyczy istniejącego sposobu korzystania z wód i nie będą wykonywane w związku z tym żadne urządzenia wodne lub inne zamierzenia inwestycyjne lub przedsięwzięcia. Oczyszczone ścieki są wprowadzane do rowu, który bierze swój początek w oczku wodnym zlokalizowanym powyżej oczyszczalni ścieków i ostatecznie ma ujścia do rzeki P. ok. km 9+875. Długość rowu poniżej punktu zrzutu ścieków wynosi 1010 m.
W ocenie organu odwoławczego zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć.
Opisywany teren znajduje się w obszarze jednolitej części wód powierzchniowych oznaczonych kodem RW6000104423 "P. od źródeł do kanału Granicznego" oraz w obszarze jednolitej części wód podziemnych o kodzie GW60009. Eksploatacja oczyszczalni ścieków w G. nie wiąże się z poborem wód podziemnych mającym wpływ na zasoby tych wód.
Według organu II instancji planowane przez wnioskodawcę działania w zakresie wskazanym we wniosku oraz w treści jego decyzji nie stoją w sprzeczności z ustaleniami Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry (IlaPGW) przyjętego Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 16 listopada 2022 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry (Dz. U. z 2023 r. poz. 335) oraz nie zagrażają osiągnięciu celów środowiskowych wyznaczonych dla tych części wód. W odniesieniu zatem do zaplanowanych przez wnioskodawcę działań w obrębie wymienionych wyżej jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych, w ocenie orzekającego organu, nie zostały one zaklasyfikowane do czynników, których przekroczenie uzasadniało ostateczne określenie statusu przedmiotowych jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych, ani też nie zostały wskazane jako czynniki determinujące konieczność odstępstwa od założonego terminu osiągnięcia wyznaczonych dla JCWP celów środowiskowych.
Zdaniem organu odwoławczego planowane przez wnioskodawcę korzystanie z usług wodnych nie może zostać zaklasyfikowane do czynników zagrażających osiągnięciu celów środowiskowych wyznaczonych dla jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych, pozostających w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, do których to działań wnioskodawca będzie uprawniony na podstawie postanowień niniejszej decyzji. Wprowadzane do środowiska substancje zanieczyszczające charakterystyczne dla zamierzonej do realizacji usługi wodnej jak również charakter zamierzonych działań nie zostały wskazane jako presje determinujące aktualny stan wód przedmiotowych jednolitych części wód. Zamierzone przez zakład działania nie stoją również w sprzeczności z celami środowiskowymi wyznaczonymi dla obszarów chronionych, zlokalizowanych na terenie jednolitych części wód. Zapisy przywołanej wyżej aktualizacji Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry wskazują na ogólny zły stan wód JCWP, wynikający z braku możliwości dokonania oceny potencjału ekologicznego i stanu chemicznego poniżej dobrego. Jako wskaźniki determinujące potencjał ekologiczny, w zakresie wskaźników fizykochemicznych wskazane zostały azot ogólny, fitoplankton, fitobentos, makrofity, makrobezkręgowce, ichtiofauna. Status przedmiotowej JCWP o kodzie RW6000104423 określony został jako naturalna część wód (NAT), zaś ocena ryzyka nieosiągnięcia wyznaczonego celu środowiskowego zagrożona.
W odniesieniu zaś do ustaleń II aPGW względem jednolitej części wód podziemnych GW60009, w ocenie organu II instancji, przedmiotowa JCWPd jest w stanie słabym, wynikającym z dobrego stanu chemicznego oraz słabego stanu ilościowego, co jest zgodne z wyznaczonymi dla tej jednolitej części wód podziemnych celami środowiskowymi określonymi jako dobry stan ilościowy i dobry stan chemiczny. Nie stwierdzono przesłanek mogących wskazywać na zagrożenia nieosiągnięcia wyznaczonych celów środowiskowych, wynikających z zamierzonego przez zakład korzystania z usług wodnych.
Na podstawie mapy zagrożenia powodziowego, organ odwoławczy ustalił, że teren którego dotyczy opracowanie położony jest poza obszarami szczególnego zagrożenia powodzią, na których prawdopodobieństwo powodzi wynosi p=l% i p=10% oraz poza obszarami narażonymi na niebezpieczeństwo powodzi, na których prawdopodobieństwo powodzi jest niskie i wynosi p=0,2%. Teren oczyszczalni ścieków położony jest na obszarze: IV klasy ekstremalnie zagrożonym suszą atmosferyczną, II klasy umiarkowanego zagrożenia suszą rolniczą, III klasy zagrożenia suszą hydrologiczną oraz II klasy umiarkowanego zagrożenia suszą hydrogeologiczną.
Dalej organ II instancji nadmienił, że aglomeracja G. została wyznaczona Uchwałą nr [...] Rady Gminy G. z dnia 28 grudnia 2020 r. Dz. U. Województwa Z. z dnia 14 stycznia 2021 r. poz. [...]. W zasięgu oddziaływania usług wodnych nie występują obszary podlegające ochronie według ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Reasumując, zdaniem organu odwoławczego, niniejsze pozwolenie nie narusza ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, ustaleń planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych, ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym, ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy, ustaleń programu ochrony wód morskich, ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy, jak i przepisów odrębnych.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 403 ust. 6 pkt 2 ustawy Prawo wodne zobowiązał wnioskodawcę do konserwacji urządzeń wodnych - utrzymywania we właściwym stanie techniczno-eksploatacyjnym istniejącego wylotu ścieków oczyszczonych oraz utrzymywanie urządzenia wodnego - rowu melioracji wodnych zlokalizowanego na terenie działek nr [...], [...], [...] i [...] obr. G. , gm. G., na odcinku od włączenia wylotu ścieków oczyszczonych aż do włączenia rowu poniżej przepustu kolejowego, co w połączeniu z prawidłowym utrzymaniem urządzeń oczyszczalni ścieków powinno zapewnić prawidłowe funkcjonowanie instalacji oczyszczania, nie zagrażając jednocześnie odbiornikowi ścieków oraz sąsiadującym z nim nieruchomościom.
Dalej orzekający organ uznał zatem, że ustalił w niniejszej decyzji obowiązek utrzymania odbiornika ścieków w zakresie jaki był ustalony w poprzednim pozwoleniu wodnoprawnym - Starosty [...] z 26 sierpnia 2013 r. znak: [...], przyjmując że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie ujawniono dowodów umożliwiających ustalenie innego i rozszerzonego zakresu utrzymania urządzenia wodnego.
Organ odwoławczy odnotował, że włączeni do kręgu stron postępowania administracyjnego właściciele działki nr [...], na której zlokalizowany jest dolny odcinek rowu melioracji wodnych poinformowali go 28 października 2024 r. pismem z 20 października 2024 r. o niewyrażeniu zgody na odprowadzanie ścieków do urządzenia wodnego w postaci rowu melioracyjnego oznaczonego R9 w jego części zlokalizowanej na działce nr [...], warunkując zgodę:
zobowiązaniem się przez eksploratora urządzeń, właściciela oczyszczalni do przeprowadzenia corocznej konserwacji rowu R9, na terenie działki nr [...];
uiszczenia odszkodowania za okres ostatnich sześciu lat bezumownego i bezkosztowego korzystania z mienia;
zawarcia stosownego pisemnego porozumienia obejmujące przedstawione wyżej warunki.
Organ II instancji podał, że 12 listopada 2024 r. uwagi do toczącego się postępowania administracyjnego wniosła reprezentująca właścicieli działki nr [...] radca prawny wskazując jednoznacznie, że: "właściciele nieruchomości rolnej oznaczonego jako działka gruntu [...] (...) nie wyrażają zgody na korzystanie przez Przedsiębiorstwo ze zlokalizowanego na ich działce rowu w sposób oznaczony w operacie wodnoprawnym stanowiącym podstawę wydanego w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, sporządzonym w maju 2023 r., na wprowadzanie do rowu oczyszczonych ścieków komunalnych z gminnej oczyszczalni ścieków w G. w jego uzupełnionej wersji z września 2024 r.". Pełnomocniczka stron wskazała dodatkowo, że właściciele działki nr [...] pozostają na stanowisku, że: "zasięg oddziaływania dotyczy całego rowu, tj. do rzeki P. W związku z tym obowiązek utrzymania rowu powinien dotyczyć takiego zakresu".
Odnosząc się zatem do podnoszonych przez strony zagadnień dotyczących nałożenia na wnioskodawcę przywołanych wyżej warunków i obowiązków, organ odwoławczy stwierdził, że nie zawarł ich w postanowieniach niniejszej decyzji, uwzględniając następujące okoliczności:
1. Zgodnie z przepisem art. 393 ust. 4 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Informację tej treści zamieszcza się w pozwoleniu wodnoprawnym. Cytując zatem za organem I instancji: "sam fakt udzielenia pozwolenia wodnoprawnego nie świadczy o możliwości korzystania z nieruchomości i urządzeń wodnych, zaś w celu realizacji uprawnień nadanych w pozwoleniu, kwestie praw do nieruchomości niezbędnej do tej realizacji powinny zostać rozwiązane w trybie cywilnoprawnym". Przedstawione zatem przez strony warunki wyrażenia zgody na udzielenie na rzecz wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego nie mogą znaleźć rozstrzygnięcia w postanowieniach pozwolenia wodnoprawnego;
2. Wymóg uzyskania zgody na udzielenie pozwolenia wodnoprawnego został zastrzeżony przez ustawodawcę tylko dla jednego rodzaju pozwoleń wodnoprawnych, tj. szczególnego korzystania z wód polegającego na wprowadzeniu do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 100 ust. 1, o którym mowa w przepisie art. 34 pkt 3 ustawy Prawo wodne. Tylko ten rodzaj pozwoleń wodnoprawnych wymaga przedłożenia wraz z wnioskiem zgody właściciela urządzeń kanalizacyjnych, zgodnie z art. 407 ust. 5 ustawy Prawo wodne, co nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie;
3. Wskazany przez strony postępowania warunek zobowiązania się przez wnioskodawcę do corocznej konserwacji rowu melioracji na działce nr [...], ustalony został przez strony w zakresie corocznego "dwukrotnego obkoszenia skarp i jednokrotnego odmulenia rowu". Powyższy zakres robót, obejmujący cały odcinek rowu na terenie działki nr [...] (około 900 m), stanowi właściwie zobowiązanie do corocznej całkowitej konserwacji urządzenia, bez uzasadnienia przyjęcia takiego zakresu robót. O ile uznać należy, że urządzenia melioracji wodnych na terenie działki nr [...] pozostają w zasięgu oddziaływania zamierzonego przez wnioskodawcę korzystania z usług wodnych, zaś sposób korzystania z wód może powodować wzrost ponoszonych przez właścicieli nieruchomości nakładów na roboty konserwacyjne, a więc konieczność ustalenia ich udziału w konserwacji urządzenia, o tyle jednak powyższe czynniki nie zostały w żaden miarodajny sposób przedstawione przez właścicieli działki nr [...], zaś zobowiązanie wnioskodawcy do utrzymania urządzenia wodnego na całej jego długości byłoby rażąco niesprawiedliwe i nieuzasadnione;
4. Zakład został zobowiązany do konserwacji odcinka rowu, od włączenia do niego wylotu ścieków oczyszczonych aż do wylotu przepustu kolejowego na terenie działki nr [...]. Powyższy zakres utrzymania urządzenia wodnego odpowiada temu ustalonemu w ostatnim pozwoleniu wodnoprawnym. Rowy R-9 oraz nr 9, zlokalizowane na terenie działki nr [...], stanowiące dolne odcinki urządzenia (odbiornika ścieków), wprowadzone do rzeki P. zaliczane są do urządzeń melioracji wodnych, o których mowa w przepisie art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Utrzymanie urządzeń wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów rolnych pozostających w zasięgu ich korzystnego oddziaływania, bądź też spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, zgodnie z przepisem art. 205 ustawy Prawo wodne. Obowiązek utrzymania urządzeń melioracji wodnych zlokalizowanych na terenie działki nr [...] należy zatem do właścicieli działki, którzy to właściciele utrzymują te urządzenia, wykonując prace konserwacyjne oraz wnosząc składki do spółki wodnej, co wynika z informacji przedłożonych przez strony w piśmie z 20 października 2024 r.;
5. Urządzenia wodne związane z funkcjonowaniem oczyszczalni ścieków są zatem utrzymywane, odpowiednio przez zakład prowadzący oczyszczalnię (górny odcinek rowu od wylotu ścieków oczyszczonych do przepustu kolejowego), zgodnie z zobowiązaniem zawartym w pozwoleniu wodnoprawnym oraz przez właścicieli działki nr [...] (odcinek rowu od przepustu kolejowego do włączenia do rzeki P. ), zgodnie z obowiązkiem utrzymania urządzeń melioracji wodnych. Wykonywanie powyższych prac utrzymaniowych pozwala na swobodny niezakłócony odpływ wód prowadzonych rowem wraz ze ściekami komunalnymi wprowadzanymi do jego koryta. Wieloletnie funkcjonowanie obiektu nie pozwoliło na ujawnienie okoliczności, świadczących o szkodach w środowisku lub mieniu spowodowanym działaniem instalacji lub niewłaściwym, czy niewystarczającym utrzymaniem urządzeń wodnych;
6. Udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, w zakresie ustalonym w niniejszej decyzji, nie zamyka właścicielom działki nr [...] możliwości ustalenia podmiotów odnoszących korzyści z urządzeń melioracji wodnych pozostających ich własnością, zatem rowów melioracji wodnych R9 i nr 9 zlokalizowanych na terenie działki nr [...], włączonych do rzeki P. Powyższe zagadnienia powinny znaleźć rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy art. 188 ust. 2 ustawy Prawo wodne stanowiące, że w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Przepis stosuje się także m.in. w przypadku wprowadzania ścieków. Zgodnie zaś z przepisem art. 188 ust. 3 ww. ustawy na wniosek właściciela urządzenia wodnego organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych, w drodze decyzji, dokonuje podziału kosztów utrzymywania urządzeń wodnych. Wskazać przy tym należy, że ciężar dowodu w tym przypadku leży po stronie właściciela urządzenia wodnego, który powinien wskazać i uzasadnić zakres odnoszonych korzyści oraz wielkość udziału w kosztach utrzymania urządzenia wodnego. Uwzględniając zatem całkowicie odmienne i wydające się nie do pogodzenia stanowiska wnioskodawcy oraz właściciela urządzeń melioracyjnych zlokalizowanych na działce nr [...], dotyczące zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z usług wodnych, ustalenie obowiązku partycypacji w kosztach w trybie wskazanym w przepisie art. 188 ustawy Prawo wodne pozwoli na wydanie pozwolenia wodnoprawnego, koniecznego do zgodnego z prawem funkcjonowania oczyszczalni ścieków, umożliwiając jednoczenie właścicielowi urządzeń melioracyjnych ustalenie w formie decyzji administracyjnej partycypacji zakładu w kosztach utrzymania odbiorników ścieków.
Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii lub ekspertyzy biegłego oraz oględzin, złożonego przez pełnomocnika skarżących, organ II instancji zaznaczył, iż ustalił zasięg oddziaływania oczyszczonych ścieków komunalnych pochodzących z gminnej oczyszczalni ścieków w G. , tj. długość rowu [...] do ujścia wód rzeki P.
W odpowiedzi na wniosek o zarządzenie przeprowadzenia oględzin nieruchomości z udziałem biegłego o specjalności z zakresu ochrony środowiska przed zanieczyszczeniem wód i gleby, organ odwoławczy wskazał, że Spółka przedłożyła sprawozdania z badań dla potrzeb technologicznych. Zaś co do przesłuchania świadka, organ ten zajął stanowisko, że przedstawiciel Spółki biorący udział w oględzinach 28 września 2023 r. oświadczył, że "poprzedni operat nie zawierał obliczeń, nikt do tej pory nie próbował ustalić dokładnego zasięgu oddziaływania", natomiast w piśmie z 17 lipca 2023 r. złożonym przez Spółkę wskazano, że "dane zawarte w operacie nie zachowały swojej ważności i są sprzeczne ze stanem faktycznym. W związku ze złożonym wcześniej oświadczeniem o aktualności danych Spółka miała nie tylko prawo wycofania wniosku, ale i obowiązek".
W ocenie organu II instancji zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. a ustawy Prawo wodne ilekroć w ustawie jest mowa o urządzeniach wodnych - rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym: urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy. Zgodnie z operatem wodnoprawnym Spółka prowadzi pełną dokumentację związaną z pracą oczyszczalni, która prowadzona jest na bieżąco i archiwizowana
w formie elektronicznej.
Końcowo organ odwoławczy powołał brzmienie art. 393 ust. 4 ustawy Prawo wodne oraz wyjaśnił, że informację tożsamą z brzmieniem ww. przepisu zamieszcza się w pozwoleniu wodnoprawnym.
Pismem z 12 lutego 2025 r. skarżący działając przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zaskarżając ją w części w zakresie pkt 3.4 oraz w zakresie oznaczenia strony postępowania (imię Skarżącego - "K. " zostało przez organ zastąpione imieniem: "K. , przy czym organ stosuje w treści decyzji oba imiona wymiennie).
Skarżący zarzucili naruszenie:
art. 403 ust. 1 oraz ust. 6 pkt 3 w związku z art. 389 pkt 1, art. 35 ust. 3 punkt 5, art. 400 oraz art. 401 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233) poprzez brak określenia w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązków Spółki niezbędnych ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, w zakresie nieruchomości stanowiących własność skarżących, pomimo przyznania w treści decyzji wprost, że nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania zamierzonego korzystania z wód i w oparciu o ten fakt, przyznania skarżącym statusu strony, a także wobec nałożenia takiego obowiązku przez wcześniej obowiązujące w tym zakresie decyzje o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego;
naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez brak przeprowadzenia samodzielnego postępowania dowodowego, analizy i oceny zgromadzonych materiałów, a szczególnie w zakresie konieczności konserwacji rowu w zakresie, w którym położony jest na nieruchomości stanowiącej własność skarżących i ustaleń dotyczących udziałów w konserwacji urządzenia oraz nakładów na roboty konserwacyjne (s. 20 decyzji, gdzie organ stwierdza, że powyższe czynniki nie zostały w żaden miarodajny sposób przedstawione przez właścicieli działki nr [...], zaś zobowiązanie do utrzymania urządzenia wodnego na całej jego długości byłoby rażąco niesprawiedliwie i nieuzasadnione"), a w konsekwencji:
naruszenie art. 81a k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i ustaleniu, że: pomimo stwierdzenia, że działka nr [...] pozostaje w zakresie oddziaływania zamierzonego przez wnioskodawcę korzystania z usług wodnych, a sposób korzystania z wód może powodować wzrost ponoszonych przez właścicieli nieruchomości nakładów na roboty konserwacyjne, a więc konieczność ustalenia ich udziału w konserwacji rowu w części, w której położony jest na nieruchomości stanowiącej własność skarżących, nie jest możliwe jednoznaczne określenie, w jakim ma to miejsce zakresie, co jest niezgodne z przywołanym przepisem;
Na marginesie skarżący wskazali, że w odwołaniu z dnia 10 listopada 2023 r. wnosili o: "przeprowadzenie dowodu z oględzin stanowiącej własność Magdaleny i K. K. nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka gruntu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze KW [...], przez którą przebiega rów melioracyjny, w zakresie obejmującym nieruchomość zajętą przez ten rów oraz przylegający do niego pas gruntu wraz z porastającą go roślinnością na fakt: odprowadzania przez P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością ścieków do rowu melioracyjnego zlokalizowanego na działce [...], wpływu odprowadzanych przez Spółkę ścieków na charakterystyczną i naturalną dla rejonu, przez który przebiega rów, biocenozę, celem ustalenia, czy odprowadzanie przez Spółkę ścieków wpływa na czystość, naturalną mętność, barwę i zapach wody oraz czy wpływa na formowanie się w niej osadów lub piany", jednak organ nie podjął odnośnie ustalenia tych faktów postępowania wyjaśniającego;
naruszenie art. 234 ust. 1 pkt 2 związku z art. 396 ust. 1 punkt 8 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez nieuwzględnienie faktu, że brak obowiązku konserwacji rowu zlokalizowanego na działce stanowiącej własność skarżących może prowadzić w szczególności do jego niekontrolowanego zamulenia, co narusza przewidziany w przywołanej wyżej normie zakaz zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, a także grozić może naruszeniem zasad ochrony zdrowia ludzi, środowiska i ochrony przyrody;
naruszenie art. 396 w związku z art. 403 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez uznanie, że utrzymanie rowu nie powinno obejmować całej jego długości, a tylko wybrane jego odcinki;
naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie właścicieli gruntów, a tym samym naruszenie zasad równości, proporcjonalności oraz obowiązku działania organu w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej poprzez nierówne traktowanie właścicieli gruntów, naruszenie zasady legalizmu oraz obowiązku dochowania staranności i obiektywizmu przez organ administracji publicznej.
Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w części co do dotychczasowej treści punktu 3.4 i nałożenie na Spółkę (dodatkowo łącznie z dotychczasową treścią punktu 3.4) obowiązku w zakresie stanowiącej własność skarżących, Magdaleny i K. K. nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka gruntu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze KW [...], przez którą przebiega rów melioracyjny poprzez utrzymywanie urządzenia wodnego - rowu melioracji wodnych zlokalizowanego na terenie działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] obr. G. , gm. G., na odcinku od włączenia wylotu ścieków oczyszczonych aż do ujścia rowu do rzeki P. poprzez wykaszanie i wygrabianie skarp i dna rowu, odmulanie dna oraz utrzymywanie stałej drożności koryta rowu, z zachowaniem jego pierwotnych parametrów, wykonywanych co najmniej dwa razy w roku, w okresie jesieni i wiosny, bądź częściej, w zakresie wynikającym z potrzeb bieżącej eksploatacji;
- sprostowanie zaskarżonej decyzji administracyjnej w zakresie oznaczenia strony postępowania (imię skarżącego - "K. " zostało przez organ zastąpione imieniem: "K. , przy czym organ stosuje w treści decyzji oba imiona wymiennie);
- zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych.
Dodatkowo skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając powyższe stanowisko skarżący wskazali iż nie zgadzają się z ustaleniem organu, że odcinek rowu na ich działce jako "charakteryzujący się już niewielkim spadkiem, co za tym idzie zdecydowanie wolniejszym odpływem wód w kierunku rzeki" nie wymaga konserwacji. Ich zdaniem to właśnie tam dochodzi do największego ryzyka zamulenia i utraty drożności rowu. Zdaniem skarżących taki stan rzeczy może prowadzić do niekontrolowanego zamulenia, co narusza przewidziany w normie art. 234 w związku z art. 396 ust. 1 punkt 8 ustawy Prawo wodne zakaz zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, a w konsekwencji grozić może naruszeniem zasad ochrony zdrowia ludzi, środowiska i ochrony przyrody. W konsekwencji wydanie pozwolenia wodnoprawnego bez określenia obowiązku utrzymania rowu na wszystkich odcinkach, w tym na działce skarżących, jest naruszeniem prawa w szczególności prawa własności, polegającym na odprowadzaniu oczyszczonych ścieków na grunt sąsiedni w tym przypadku do prywatnego rowu melioracyjnego, który stanowi prywatny grunt bez uregulowania warunków tego odprowadzania i uzyskania stosownej zgody.
Zdaniem skarżących urządzenie wodne, które przebiega przez ich działkę jest takim samym składnikiem infrastruktury oczyszczalni jak urządzenia wskazane w części merytorycznej decyzji, a korzystanie z niego generuje koszty, dlatego nie zgadzają się z brakiem uwzględnienia obowiązku utrzymania rowu i ponoszenia z tego tytułu kosztów po stronie Spółki w punktach 3.3. i 3.4 zaskarżonej decyzji. Ich zdaniem doszło do nieuzasadnionego różnicowania właścicieli gruntów, na których znajduje się rów z naruszeniem zasad równości, proporcjonalności, przewidywalności działań organu. Nadto, w ich ocenie, stwarza to wrażenie dowolności w podejmowaniu decyzji.
Skarżący zakwestionowali zastosowanie art. 205 ustawy Prawo wodne w odniesieniu do ustaleń stanu faktycznego opisanego przez orzekający organ na str. 20 decyzji, podkreślając, że nie została z nimi zawarta jakakolwiek umowa przewidująca warunki opisanego w decyzji stanu rzeczy.
Skarżący są zdania że doszło w sprawie do pominięcia przez organ art. 403 ustawy Prawo wodne, albowiem organ przyznał w treści decyzji, że nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, a jednocześnie nie zrealizował obowiązku określenia obowiązków Spółki także w zakresie działki skarżących.
Zdaniem skarżących orzekający organ nie wypełnił wytycznych zawartych w wyroku tut. Sądu z 4 kwietnia 2024 r. Ich zdaniem jeżeli organ II instancji uznał, że niektóre z okoliczności sprawy nie są dla niego jasne, co nie pozwala mu na nałożeniu na Spółkę obowiązku utrzymania rowu także na nieruchomości stanowiącej własność strony skarżącej, to powinien był w tym zakresie przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W wydanym 24 kwietnia 2025 r. postanowieniu Sąd odmówił skarżącym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – zwanej dalej: "p.p.s.a.").
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien podnosić z urzędu wadliwości kontrolowanego aktu.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z 30 grudnia 2024 r., którą uchylono w całości decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. PGWWP z 24 października 2023 r. i udzielono pozwolenia wodnoprawnego P. Sp. z o.o. w S. na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków komunalnych pochodzących z gminnej oczyszczalni ścieków w G. , zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] do rowu (R-9), poprzez istniejący wylot betonowy o średnicy 200 mm, znajdujący się w granicach działki nr [...], obręb [...] G. , na warunkach określonych w dalszej części rozstrzygnięcia.
Spór dotyczy prawidłowości określenia w decyzji zakresu obowiązków nałożonych pozwoleniem wodnoprawnym na P. Sp. z o.o. w S. w zakresie utrzymywania urządzenia wodnego – rowu na działce nr ew. [...] należącej do skarżących. Dodatkowo skarżący zarzucają błędne oznaczenia strony postępowania.
Podstawą materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm., dalej również jako: "u.p.w.").
Zgodnie z art. 389 pkt 1 ww. ustawy jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne.
Usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód (art. 35 ust. 1 u.p.w.). Gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą zapewnia się dostęp do usług wodnych na zasadach określonych w przepisach ustawy (art. 35 ust. 2 u.p.w.).
W myśl art. 35 ust. 3 pkt 5 usługi wodne obejmują wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, w tym także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych.
Stosownie do art. 16 pkt 65 lit. a i f u.p.w., przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym: urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych.
Z powyższych przepisów wynika, że na usługę wodną polegającą na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków komunalnych pochodzących z gminnej oczyszczalni ścieków wymagane było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego.
Zgodnie z art. 396 ust. 1 u.p.w., pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać:
1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, z wyłączeniem okoliczności, o których mowa w art. 66;
2) ustaleń planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych;
3) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym;
4) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy;
5) ustaleń programu ochrony wód morskich;
6) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych;
7) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;
8) wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych.
Stosownie do art. 399 ust. 1 pkt 1 u.p.w., wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli projektowany sposób korzystania z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8. Z akt niniejszej sprawy nie wynika by zaistniały przesłanki z ww. przepisu.
Treść wydanego pozwolenia wodnoprawnego nie narusza art. 403 u.p.w. Do wniosku o wydanie pozwoleń wodnoprawnych dołączono, m.in.: operat wodnoprawny w wersji zaktualizowanej stan na miesiąc wrzesień 2024 r. wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności; zaświadczenie o braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, tj. dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 u.p.w.
Czas obowiązywania pozwoleń wodnoprawnych został określony w decyzji i nie narusza art. 400 u.p.w. Pozwolenie wodnoprawne zostało wydane na podstawie operatu wodnoprawnego oraz zgromadzonych w toku postępowania dowodów, dokumentów i informacji zgodnie z art. 400 ust. 8 u.p.w.
Organ właściwy do udzielania pozwolenia wodnoprawnego, jako wyspecjalizowany w dziedzinie Prawa wodnego, był uprawniony do dokonania oceny zasadności wniosków wyciągniętych przez autora operatu i nie miał obowiązku ich bezkrytycznego zastosowania w toku orzekania oraz mógł wyciągnąć ze zgromadzonego dowodu swoje wnioski, co też uczynił prawidłowo.
W szczególności, zdaniem Sądu, na aprobatę zasługuje krytyczna ocena organu odwoławczego wskazująca, że warunki spełnione przez wnioskodawcę w zakresie jakości ścieków dotyczy zakresu wprowadzania ścieków do urządzenia wodnego, co nie koresponduje z zagadnieniem możliwości ustalenia zasięgu oddziaływania tego korzystania. Słusznie organ wywiódł, że w tego typu sprawach konieczne jest uwzględnienie założeń innych niż najbardziej korzystne i optymistyczne, jak chociażby awaria oczyszczalni, jednak nie przekłada się to na zagadnienie wyznaczenia stron postępowania, co ostatecznie jest rolą organu prowadzącego postępowanie administracyjne.
W tym miejscu nadmienić należy, że w sprawie z mocy art. 153 p.p.s.a. wiążący był dla orzekającego organu i Sądu prawomocny wyrok tut. Sądu z 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 108/24. Z wytycznych tam zawartych wynikało, że organ odwoławczy winien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, przy ewentualnym uzupełnieniu postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. w zakresie, w jakim uzna to za stosowne. Zdaniem Sądu obowiązki te orzekający organ wypełnił.
Stosownie do brzmienia art. 401 ust. 1 u.p.w. stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych.
Wyjaśnić w tym miejscu należy celem usystematyzowania terminologii, że z niebudzących wątpliwości ustaleń organu odwoławczego (str. 17 decyzji) zbieżnych z oświadczeniem skargi o braku zmiany stanu faktycznego, w stosunku do poprzednio wydanego pozwolenia wodnoprawnego, jasno wynika, że w sprawie nie wystąpiły żadne planowane do wykonania urządzenia wodne. Dlatego też mając na uwadze treść przepisu art. 401 ust. 1 u.p.w. w tej sprawie nie mogło być brane pod uwagę przy ustalaniu stron postępowania kryterium "zasięgu oddziaływania" odnoszące się do mających powstać urządzeń, a jedynie "oddziaływanie" w zakresie zamierzonego korzystania z wód. Odmiennie będzie zaś w przypadku stosowania art. 403 ust. 1 u.p.w. określającego treść samego pozwolenia wodnoprawnego, gdzie określa się zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód.
Z akt sprawy wynika, że pozyskano uproszczone wypisy z rejestru gruntów i uwzględniono skarżących jako stronę postępowania administracyjnego (vide: zawiadomienie z 7 października 2024 r. ). Ponadto z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika ustalenie, że jako strony postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie powołani powinni zostać wszyscy właściciele nieruchomości, na których zlokalizowany jest odbiornik ścieków - rów melioracji wodnych na odcinku od wylotu urządzeń kanalizacyjnych aż do ujścia do rzeki P. , wynikające z założenia uwzględniającego, iż urządzenia wodne w postaci rowów melioracji wodnej R9 i nr 9 zlokalizowane na terenie działki skarżących nr [...], prowadzą wody z górnego odcinka rowu powyżej przepustu kolejowego do rzeki P. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy ustalił zatem, że odbiornikiem ścieków oczyszczonych jest rów melioracji wodnych, od górnego odcinka na wysokości wylotu ścieków oczyszczonych aż do jego włączenia do rzeki P.
Sąd podzielił stanowisko organu, że w myśl art. 393 ust. 4 u.p.w., pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Pozwolenie wodnoprawne stanowi jedynie zgodę władzy publicznej na podjęcie działań wskazanych we wniosku inwestora. Pozwolenie wodnoprawne można uzyskać dla przedsięwzięcia położonego na cudzym gruncie lub obiekcie bez zgody właściciela, a nawet wbrew jego woli. Co do zasady inwestor bez zgody właściciela nie może korzystać z urządzeń, czy też wejść na daną nieruchomość. Jednak błędnie skarżący odbierają wymóg uzyskania powyższej zgody jako warunek wydania pozwolenia wodnoprawnego. Słusznie organ odwoławczy wywiódł, że przedstawione przez strony warunki udzielenia zgody na wydanie na rzecz wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego nie mogą znaleźć rozstrzygnięcia
w pozwoleniu wodnoprawnym.
Organ odwoławczy klarownie wskazał przypadek, kiedy wymóg uzyskania zgody na udzielenie pozwolenia wodnoprawnego został zastrzeżony przez ustawodawcę. A mianowicie tylko dla jednego rodzaju pozwoleń wodnoprawnych, w postaci szczególnego korzystania z wód polegającego na wprowadzeniu do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 100 ust. 1, o którym mowa w przepisie art. 34 pkt 3 ustawy Prawo wodne. Tylko ten rodzaj pozwoleń wodnoprawnych wymaga przedłożenia wraz z wnioskiem zgody właściciela urządzeń kanalizacyjnych, zgodnie z art. 407 ust. 5 ustawy Prawo wodne, co nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Sąd nie znajduje podstaw do kwestionowania oceny organu dokonanej w powyższym zakresie.
Zdaniem Sądu za chybiony należy uznać zarzut skargi naruszenia art. 403 ust. 1 oraz ust. 6 pkt 3 w zw. z art. 389 pkt 1, art. 35 ust. 3 pkt 5, art. 400 oraz art. 401 ustawy Prawo wodne. Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji niewątpliwie określa w punkcie 3 obowiązki, których adresatem jest P. Sp. z o.o. w S. w związku z udzieleniem pozwolenia wodnoprawnego. Eksponowane przez skarżących w odwołaniu i skardze oczekiwania oraz niezadowolenie z zakresu ustalonych przez orzekający organ obowiązków same w sobie nie mogą stanowić skutecznej argumentacji podważającej legalność wydanego pozwolenia wodnoprawnego. Zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący wywodzą swoje żądanie z ustalenia organu dotyczącego oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, a więc dotyczącego uznania ich za stronę postępowania. Jednocześnie nadmienić należy, że przepis art. 403 ust. 6 pkt 3 u.p.w. ma charakter fakultatywny, wynika to wprost z jego brzmienia. Warto też wspomnieć, że wnioskodawca został zobowiązany w punkcie 3.8 rozstrzygnięcia decyzji do pokrycia ewentualnych strat i usuwania szkód mogących powstać w wyniku korzystania z pozwolenia.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi naruszenia ar. 234 ust. 1 pkt 2 u.p.w. w związku z art. art. 396 ust. 1 punkt 8 u.p.w. Stanowi on, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Natomiast w niniejszej sprawie złożono wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, co oznacza, że zaistniała przesłanka do wyłączenia zastosowania tej ogólnej zasady na rzecz normy z art. 389 pkt 1, art. 35 ust. 3 pkt 5 i art. 403 ust. 1 u.p.w. Zgodzić się należy z ustaleniem organu odwoławczego, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie ujawniono dowodów umożliwiających określenie innego i rozszerzonego zakresu utrzymania odbiornika ścieków, dlatego też podnoszone w skardze pominięcie argumentacji w zakresie wzrostu ponoszonych przez właścicieli nieruchomości nakładów na roboty konserwacyjne jest bezzasadne.
Przy czym zaznaczenia wymaga, że w orzecznictwie funkcjonuje pogląd prawny, iż sankcja zawarta w art. 234 ust. 3 u.p.w. oraz związane z nią obowiązki - wyraźnie powiązana jest z zachowaniem polegającym na zmianie stanu wody na gruncie. Sankcja ta nie może więc być stosowana przez organy administracji do zachowania polegającego na odprowadzaniu wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (por. wyroki: NSA z dnia 18 czerwca 2019 r. II OSK 2036/17, LEX nr 2696268 na gruncie tożsamego w treści art. 29 prawa wodnego z 2001r., wyrok WSA w Krakowie z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 1474/24). Tym samym ewentualne domaganie się przez skarżących ochrony na podstawie ww. przepisu nie byłoby możliwe w niniejszej sprawie. Nadto zaktualizowała się w sprawie korzystna dla skarżących, w świetle omawianego uregulowania, sytuacja przewidziana w ust. 4 przepisu.
Przy tym zauważyć wypada, że skarżący całkowicie pomijają w swoim stanowisku, że z mocy prawa na podstawie art. 188 ust. 1 u.p.w. ciąży na nich obowiązek utrzymywania urządzeń wodnych i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Skarżący eksponują przede wszystkim tezę, że rów funkcjonuje jako odbiornik ścieków z oczyszczalni prowadzonej przez Spółkę. Podczas gdy z akt sprawy wynika, że przedmiotowe urządzenie wodne stanowi również część systemu nawadniającego użytki rolne (vide. zał. nr 5 do pisma strony z 12 listopada 2024 r.). Okoliczność ta koresponduje z ustaleniem organu, że opisywane rów jest urządzeniem melioracji wodnej, o którym mowa w przepisie art. 197 ust. 1 pkt 1 u.p.w. Nie można również nie zauważać, że są to urządzenia wodne często wykorzystywane
w praktyce do odprowadzania wód opadowych i roztopowych do wód.
Z tych przyczyn stanowisko orzekającego organu, że zobowiązanie wnioskodawcy do utrzymania urządzenia wodnego na całej jego długości byłoby rażąco niesprawiedliwe i nieuzasadnione, jawi się jako racjonalne. Natomiast argumentacja skargi, że pominięcie ustanowienia obowiązku konserwacji rowu na działce skarżących przez Spółkę w związku z ustaleniami organu co do szybkości przepływu wód na poszczególnych odcinkach rowu i na tej podstawie stwierdzenie skarżących o ryzyku zamulenia i utraty drożności rowu na ich działce, w wyniku działania wyłącznie oczyszczonych ścieków, nie może odnieść zamierzonego skutku, skoro opisywane urządzenie wodne ma różne funkcje, a zatem różne czynniki mogą powodować wskazywany niepożądany stan.
Na aprobatę zasługuje również argumentacja organu administracji, że udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, w zakresie ustalonym w niniejszej decyzji, nie zamyka skarżącym możliwości ustalenia podmiotów odnoszących korzyści z urządzeń melioracji wodnych pozostających ich własnością. Skarżący mają możliwość podjęcia działań w oparciu o przepisy art. 188 ust. 2 i ust. 3 u.p.w. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Przepis stosuje się także w przypadku ochrony przed powodzią lub suszą, żeglugi, poboru wód, energetycznego wykorzystania urządzeń wodnych, wprowadzania ścieków lub odprowadzania wody do urządzeń wodnych oraz innych usług wodnych, a także działalności gospodarczej związanej z wykorzystaniem urządzeń wodnych do celów rekreacyjnych, z wyłączeniem działalności wykonywanej przez uprawnionych do rybactwa. Drugi przewiduje tryb wnioskowy i nakłada na właściwy organ obowiązek wydania stosownej decyzji.
W granicach prawa własności ewentualne niewykonywanie obowiązków utrzymaniowych w zakresie melioracji wodnych, zabezpiecza również uregulowanie art. 206 u.p.w., w którym jasno wskazano, że dopiero stwierdzone niewykonywanie obowiązku, o którym mowa w art. 205 u.p.w. stanowi przesłankę do wydania decyzji. W postępowaniach zmierzających do rozstrzygnięcia tej sprawy i sprawy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego badane są inne przesłanki materialnoprawne wynikające z odrębnych przepisów. Zatem nie ma racjonalnych podstaw do przyjęcia, że takiego ustalenia ma dokonywać organ w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto z przepisu art. 205 u.p.w. jasno wynika kolejność podmiotów zobowiązanych do wypełniania opisywanego obowiązku. W pierwszej kolejności są to właściciele gruntów, następnie zaś spółka wodna działająca na terenie gminy. Jak odnotował organ II instancji skarżący w piśmie z 20 października 2024 r. w zaprezentowanym stanowisku oświadczyli, że należą do spółki wodnej i uiszczają składki przeznaczone na działania utrzymaniowe. Spółka w ich ramach dokonuje konserwacji urządzeń wodnych obszaru zmeliorowanego. Część prac konserwacyjnych dokonują we własnym zakresie. Nie może zatem odnieść zamierzonego skutku brak zgody skarżących na wynikający z przepisów prawa podział obowiązków w zakresie prac utrzymaniowych rowu melioracji wodnych.
Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego oznaczenia strony postępowania
i problematyki sprostowania omyłek w decyzjach organu administracji publicznej należy wskazać na regulację art. 113 § 1 i § 3 k.p.a., który stanowi, iż organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. wyroki NSA z dnia 10.02.1994r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2/65, z dnia 23.04.2001 r., II SA863/00, System orzecznictwa LEX Nr 75522). Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami.
Należy odróżnić sytuację, gdy błędnie ustalono osobę, o której prawach
i obowiązkach rozstrzyga określony indywidualny akt administracyjny od sytuacji gdy wadliwość sprowadza się do wpisania imienia lub nazwiska strony w błędnym brzmieniu. W tym wypadku adresat ustalony jest prawidłowo, a jedynie niewłaściwie "oznaczony" - inaczej "nazwany" – (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.03.2010r., sygn. akt III SA/Wa 1708/09- niepubl.). W wyroku z 14 listopada 2003 r sygn. I SA 1463/03 – Lex nr 158425, NSA zawarł pogląd prawny, iż błędne oznaczenie strony – adresata decyzji może polegać na mylnym podaniu brzmienia jego imienia i nazwiska lub mylnym podaniu tylko imienia lub mylnym podaniu tylko nazwiska. Taki błąd jest możliwy do sprostowania, jako oczywista omyłka pisarska, w trybie określonym w art.113 § 1 k.p.a.
Podzielając powyższe poglądy stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie do żadnej z wyżej opisanych sytuacji nie doszło. Adresatem obowiązków wynikających
z decyzji w żadnej mierze nie są skarżący. Błąd w oznaczeniu imienia skarżącego
w niniejszej sprawie nie mógł mieć charakteru istotnego, mogącego mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Na marginesie warto zauważyć, że doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło na adres profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego przez skarżących. Tym samym nie zostały zagrożone uprawnienia procesowe skarżących.
Nie są też trafne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem organ należycie rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i zweryfikował
go w zakresie wystarczającym dla wydania skarżonego rozstrzygnięcia. W szczególności za całkowicie chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 81a k.p.a. w sytuacji gdy z lektury zaskarżonej decyzji nie wynika, że na skarżących nałożono obowiązek bądź ograniczono lub odebrano im jakiekolwiek uprawnienia. Rozstrzygnięcie i uzasadnienie decyzji przedstawione przez organ odwoławczy jawi się jako spełniające w pełni wymogi art. 107 § 1 pkt 5 i § 3 k.p.a. Stanowisko organu, które legło u podstaw wydania oczekiwanego pozwolenia wodnoprawnego poddaje się bowiem kontroli Sądu
a wskazane okoliczności były wystarczające dla wydania decyzji. Okoliczność,
że z zebranego materiału dowodowego skarżący wywodzą inne wnioski niż organy nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania.
Wobec powyższego nie dopatrzywszy się wad wyszczególnionych w skardze ani też innych naruszeń prawa uzasadniających uchylenie z urzędu skarżonej decyzji,
Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.
Cytowane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl