II OSK 2645/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-18
NSAAdministracyjneWysokansa
samodzielność lokaluustawa o własności lokalibudynek jednorodzinnyzaświadczenieplan miejscowyodrębna własnośćnieruchomośćNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki N. sp. z o.o. sp. j. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokali w jednorodzinnych budynkach jednolokalowych, uznając, że przepisy ustawy o własności lokali nie pozwalają na wyodrębnienie lokalu w budynku, który sam w sobie stanowi jeden lokal.

Spółka N. sp. z o.o. sp. j. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO w Warszawie o odmowie wydania zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych w sześciu jednorodzinnych budynkach jednolokalowych. Spółka argumentowała, że przepisy planu miejscowego uniemożliwiają podział działki, a wyodrębnienie lokali jest jedynym sposobem na realizację jej interesów. NSA oddalił skargę, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego, zgodnie z którą w budynku obejmującym tylko jeden lokal nie można ustanowić odrębnej własności tego lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki N. sp. z o.o. sp. j. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Sprawa dotyczyła odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych w sześciu wolnostojących, jednorodzinnych budynkach jednolokalowych, zlokalizowanych na jednej działce. Spółka podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym dotyczące błędnej wykładni przepisów ustawy o własności lokali (u.w.l.) oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy możliwe jest wyodrębnienie odrębnej własności lokalu w budynku, który sam w sobie stanowi jednolokalowy budynek mieszkalny jednorodzinny. Spółka argumentowała, że przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uniemożliwiają podział działki na mniejsze nieruchomości gruntowe dla każdego budynku, a wyodrębnienie lokali jest jedynym sposobem na realizację jej interesów prawnych, w tym dalsze zbycie budynków. Podnosiła również zarzuty dotyczące naruszenia zasad pogłębiania zaufania i uzasadnionych oczekiwań. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2010 r. (sygn. akt III CZP 85/10), uznał, że w budynku obejmującym tylko jeden lokal nie można ustanowić odrębnej własności tego lokalu. Sąd podkreślił, że celem ustawy o własności lokali jest ustanowienie odrębnej własności lokali w budynku, a nie samego budynku jako lokalu. W przypadku jednorodzinnego budynku jednolokalowego, taki budynek sam w sobie stanowi całość i nie można go dalej dzielić na odrębne lokale w rozumieniu tej ustawy. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (wady uzasadnienia) czy art. 8 § 1 i 2 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania i uzasadnionych oczekiwań), uznając, że odmienna praktyka organów w przeszłości nie może prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy ustawy o własności lokali nie pozwalają na wyodrębnienie odrębnej własności lokalu w budynku, który sam w sobie stanowi jeden lokal.

Uzasadnienie

Ustawa o własności lokali ma na celu ustanowienie odrębnej własności samodzielnych lokali w budynku. W przypadku budynku jednorodzinnego jednolokalowego, cały budynek stanowi jeden lokal i nie można go dalej dzielić na odrębne lokale w rozumieniu tej ustawy. Odwołano się do uchwały Sądu Najwyższego III CZP 85/10.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.w.l. art. 2 § 2

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § 3

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Pomocnicze

u.w.l. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § 1a

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § 1c

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 7 § 3

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

k.p.a. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 217 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 218 § 2 k.p.a. przez oddalenie skargi mimo nieprzeprowadzenia przez organ II instancji postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie i pominięcia postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku zawierającego wady uniemożliwiające jego kontrolę instancyjną. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 218 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 2 ust. 1a u.w.l. przez błędne przyjęcie przez Sąd ograniczonych możliwości organu w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi i niestwierdzenie przez Sąd naruszenia przez organ zasady pogłębiania zaufania. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. przez oddalenie skargi i niestwierdzenie przez Sąd naruszenia przez organ zasady uprawnionych oczekiwań. Naruszenie art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 u.w.l. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie jest możliwe stwierdzenie zaświadczeniem samodzielności lokalu mieszkalnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym jednolokalowym, w którym nie znajduje się jeszcze choćby jeden lokal mający cechy samodzielności. Naruszenie art. 2 ust. 2 u.w.l. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że niedopuszczalne jest stwierdzenie zaświadczeniem samodzielności lokalu znajdującego się w budynku jednorodzinnym jednolokalowym. Naruszenie art. 2 ust. 1c u.w.l. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nieruchomość lokalową można wyodrębnić wyłącznie, gdy w budynku znajdują się minimum dwa lokale. Naruszenie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 3 i art. 7 ust. 1 i 3 u.w.l. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że spółka nie ma interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności sześciu lokali. Naruszenie art. 2 ust. 3 u.w.l. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie było podstaw do uznania przez Sąd, że Prezydent m.st. Warszawy powinien był uwzględnić wniosek i wydać zaświadczenie o samodzielności lokali.

Godne uwagi sformułowania

W budynku, który obejmuje tylko jeden lokal, nie można ustanowić odrębnej własności tego lokalu. Celem owego wyodrębnienia jest ustanowienie "nowego" przedmiotu własności z dotychczasowego, którym w tym przypadku jest budynek składający się między innymi z pomieszczeń odpowiadających definicji samodzielnego lokalu, określonej w art. 2 ust. 2 u.w.l. Zasada uzasadnionych oczekiwań nie może być rozumiana jako bezwzględna konieczność wydawania rozstrzygnięć powielających poprzednie rozstrzygnięcia, ponieważ mogłoby to prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Tomasz Bąkowski

sprawozdawca

Anna Szymańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o własności lokali w kontekście budynków jednorodzinnych jednolokalowych oraz możliwość wyodrębnienia odrębnej własności lokalu w takich budynkach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budynków jednorodzinnych jednolokalowych, gdzie wyodrębnienie lokalu jest niemożliwe z mocy prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu związanego z prawem własności lokali, który może mieć znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości jednorodzinnych. Wyjaśnia, dlaczego w pewnych sytuacjach nie można wyodrębnić lokalu, co może być zaskakujące dla osób niezaznajomionych z przepisami.

Czy Twój dom jednorodzinny może stać się odrębnym lokalem? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2645/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska
Robert Sawuła /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 779/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-06-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 737
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 - 3
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 8 § 1, art. 217 § 2 pkt 2, art. 218 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 779/20 w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 lutego 2020 r. znak KOC/410/Zs/20 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 779/20, oddalił skargę N. sp. z o.o. sp.j. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 lutego 2020 r., znak KOC/410/Zs/20 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu.
Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 stycznia 2020 r., nr 7/WIL/20, którym odmówiono wydania zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych jednolokalowych zlokalizowanych przy ul. B. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w dzielnicy [...] w W.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli N. sp. z o.o. sp.j. z siedzibą w W., B.Z. i M.Z., O.L. i Ł.T., J.J. i M.J., M.B., K.D. i M.D., M.K., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 218 § 2 k.p.a. przez oddalenie skargi mimo nieprzeprowadzenia przez organ II instancji postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie i pominięcia postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dla obszaru Z. i K.), a mianowicie § 5 ust. 3 uchwały nr [...] Rady Gminy Warszawa [...] z dnia [...] 2002 r. (tekst jednolity z [...] 2002 r.), z których wynika, że dla terenu MU3, na której położona jest przedmiotowa działka, powierzchnia nowo wydzielanej działki zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej nie może być dla zabudowy wolnostojącej jedno lub dwulokalowej mniejsza niż 1200 m2 (bez prawa wtórnego podziału działki), co prowadziło do zignorowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie istotnej okoliczności uzasadniającej treść wniosku o stwierdzenie samodzielności lokali położonych w budynkach wolnostojących jednolokalowych, której wzięcie pod uwagę uzasadniało uwzględnienie skargi wniesionej w niniejszej sprawie;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku zawierającego wady uniemożliwiające jego kontrolę instancyjną, w szczególności polegające na: zawarciu w uzasadnieniu ogólnikowych stwierdzeń, zwłaszcza dotyczących kwestii interesu prawnego do uzyskania zaświadczenia o samodzielności lokali w budynkach jednorodzinnych jednolokalowych, pominięcia w uzasadnieniu wyroku pisma spółki datowanego na 3 stycznia 2020 r., wniesionego w odpowiedzi na wezwanie Prezydenta m.st. Warszawy, w którym spółka szczegółowo wyjaśniła interes prawny w zakresie wydania zaświadczenia o samodzielności lokali, jak też nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do powołanych w skardze zarzutów, a mianowicie zarzutu naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. oraz wewnętrzne sprzeczności uzasadnienia, polegające na tym, że:
a. w jednej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że "jeżeli w budynku jest tylko jeden samodzielny lokal, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, to pokrywa się on w całości z budynkiem i brak jest podstaw prawnych do jego wydzielenia", a w innej części Sąd przyjął (za argumentacją z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. III CZP 85/10), że dopuszczalne jest wykorzystanie dla budynku jednorodzinnego jednolokalowego "konstrukcji odrębnej własności lokali także wówczas, gdy na wydzielonym gruncie postawiony jest więcej niż jeden budynek", kiedy to "warunkiem koniecznym jest jednak wykazanie braku możliwości podziału tej nieruchomości" – nie wiadomo więc w istocie jaką wykładnię prawa materialnego i dlaczego Sąd uznaje za prawidłową,
b. Sąd uznał, iż badanie dopuszczalności podziału nieruchomości w świetle postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego byłoby niedopuszczalne w ramach postępowania wyjaśniającego w sprawie o wydanie zaświadczenia (art. 218 § 2 k.p.a.), a jednocześnie sam Sąd stanowczo stwierdził, że skarżąca braku możliwości podziału nie wykazała – zdaniem skarżących Sąd powinien był przyjąć i uzasadnić jedno albo drugie stanowisko;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 218 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 2 ust. 1a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 737 ze zm., dalej: "u.w.l.") przez błędne przyjęcie przez Sąd ograniczonych możliwości organu w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie zaświadczenia o samodzielności lokali, polegających na uznaniu braku uprawnień do badania możliwości podziału nieruchomości wynikających wprost z treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji, w której – wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – badanie treści planu miejscowego nie stanowi przekroczenia granic koniecznego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wydania zaświadczenia, a jest wyrazem obowiązku organu zarówno wynikającego wprost ze wskazanego przepisu, jak i wobec tego, iż treść przepisów prawa – także miejscowego – organ powinien brać pod uwagę z urzędu;
4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi i niestwierdzenie przez Sąd naruszenia przez organ, który odmówił wydania zaświadczenia, zasady pogłębiania zaufania, które to naruszenie polegało na tym, że ten sam organ, co w pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczeń (i ten sam Referat Administracji Architektoniczno- Budowlanej w Wydziale Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...]), wydał także pozwolenia na ich budowę oraz na budowę innych budynków w ramach inwestycji "[...]" prowadzonej przez spółkę – a tym samym posiadał wiedzę o założeniach, w oparciu o które inwestycja ta jest realizowana, a także miał wiedzę o tym, że spółka będzie występować o wydanie zaświadczeń o samodzielności lokali w tych budynkach;
5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. przez oddalenie skargi i niestwierdzenie przez Sąd naruszenia przez organ, który odmówił wydania zaświadczenia, zasady uprawnionych oczekiwań, które to naruszenie polegało tym, Prezydent m.st. Warszawy (organ I instancji) odstąpił bez uzasadnionej przyczyny od swojej utrwalonej, i starostów sąsiednich powiatów, praktyki załatwiania spraw w takich samych stanach faktycznych i prawnych, polegającej na wydawaniu zaświadczeń o samodzielności lokalu w odniesieniu do jednolokalowych budynków, jeśli działka, na której są posadowione zabudowana jest więcej niż jednym budynkiem, która to praktyka uzasadniała racjonalne oczekiwanie spółki, że złożony przez nią wniosek o wydanie zaświadczeń o samodzielności lokali, kolejny tego rodzaju, zostanie rozstrzygnięty pozytywnie.
II. Przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 u.w.l. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie jest możliwe stwierdzenie zaświadczeniem samodzielności lokalu mieszkalnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym jednolokalowym, w którym – poza lokalem przeznaczonym do wyodrębnienia nie znajduje się jeszcze choćby jeden lokal mający cechy samodzielności, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią wskazanych przepisów należało przyjąć, że jest to dopuszczalne w sytuacji, w której na przedmiotowej nieruchomości znajdują się inne wolnostojące jednolokalowe budynki mieszkalne, a ich prawne wyodrębnienie, umożliwiające realizację interesów związanych z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, stosownie do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie jest możliwe w inny sposób, niż przez ustanowienie odrębnej własności lokali, do czego niezbędne jest uzyskanie zaświadczeń o samodzielności lokalu,
2. art. 2 ust. 2 u.w.l. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że niedopuszczalne jest stwierdzenie zaświadczeniem samodzielności lokalu znajdującego się w budynku jednorodzinnym jednolokalowym, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu, zwłaszcza wykładnia literalna i celowościowa, nie prowadzi do konstatacji o braku podstaw do odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, znajdującego się w budynku jednolokalowym,
3. art. 2 ust. 1c u.w.l. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nieruchomość lokalową można wyodrębnić wyłącznie, gdy w budynku znajdują się minimum dwa lokale, tymczasem prawidłowa wykładnia tego przepisu, prowadzi do wniosku, że przepis ten, używając sformułowania "co najwyżej" (a nie np. "co najmniej") jedynie określa maksymalną, a nie minimalną liczbę lokali, mogących podlegać wyodrębnieniu w budynku jednorodzinnym, zatem przepis ten nie wprowadza zakazu wyodrębniania jedynego lokalu w budynku jednorodzinnym,
4. art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 3 i art. 7 ust. 1 i 3 u.w.l. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że spółka nie ma interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności sześciu lokali położonych w budynkach wolnostojących jednolokalowych, co zdaniem Sądu wynika z tego, że oczywiste jest, iż budynek jednorodzinny jednolokalowy ma "wszelkie cechy samodzielności i odrębności" oraz z tego, że spółka miała nie wskazać jakich czynności prawnych nie może wykonać z uwagi na brak zaświadczenia, podczas gdy należało przyjąć, że interes prawny spółki uzasadniony jest prawną niemożliwością przeniesienia własności każdego z poszczególnych budynków oraz brakiem możliwości zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego podziału działki, na której budynki te są posadowione, przy czym oczywiste jest – zarówno dla organu rozpatrującego sprawę, jak i w świetle przepisów ustawy o własności lokali – że czynnością prawną, do której niezbędne jest uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokali, uzasadniającą istnienie interesu prawnego, jest ustanowienie odrębnej własności lokali (na podstawie art. 7 ust. 1 u.w.l.) celem ich dalszego zbycia,
5. art. 2 ust. 3 u.w.l. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie było podstaw do uznania przez Sąd, że Prezydent m.st. Warszawy powinien był uwzględnić wniosek i wydać zaświadczenie o samodzielności lokali, co powinno doprowadzić Sąd do wniosku o konieczności uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia SKO oraz postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a także postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 lutego 2020 r. (KOC/410/Zs/20) oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy z 10 stycznia 2020 r., nr 7/WII720, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w każdym z przypadków zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm prawem przepisanych.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik adw. M.S. oświadczył, że skarga kasacyjna została złożona wyłącznie w imieniu N. sp. z o.o. sp.j. z siedzibą w W. Nie jest zaś wnoszona w imieniu osób fizycznych wskazanych na wstępie skargi kasacyjnej w pkt. 2-7.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół charakteru relacji zachodzącej pomiędzy pojęciami samodzielnego lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.w.l. oraz jednolokalowego mieszkalnego budynku jednorodzinnego. Przy ustaleniu tej relacji trzeba w pierwszej kolejności odnieść się do przedmiotu i celu regulacji przepisów u.w.l. W tym względzie należy odwołać się do art. 1 ust. 1 u.w.l. oraz do art. 2 ust. 1 u.w.l. Według pierwszego z przywołanych przepisów: "Ustawa określa sposób ustanawiania odrębnej własności samodzielnych lokali mieszkalnych, lokali o innym przeznaczeniu, prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz zarząd nieruchomością wspólną." Zgodnie zaś z drugim ze wskazanych wyżej przepisów: "Samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej »lokalami«, mogą stanowić odrębne nieruchomości." W przepisach tych jest mowa odpowiednio o ustanawianiu "odrębnej własności samodzielnych lokali" oraz o "odrębnej nieruchomości". W obu przypadkach chodzi o odrębność (lokalu) wobec pozostałej części budynku, w którym znajdują się lokale. Celem owego wyodrębnienia jest ustanowienie "nowego" przedmiotu własności z dotychczasowego, którym w tym przypadku jest budynek składający się między innymi z pomieszczeń odpowiadających definicji samodzielnego lokalu, określonej w art. 2 ust. 2 u.w.l.
Uwzględniając powyższe, wniosek skarżącej kasacyjnie o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, zgodnie z art. 2 ust. 3 u.w.l., spełnianie przez jednolokalowy mieszkalny budynek jednorodzinny wymagań, o których mowa w art. 2 ust. 2 u.w.l., nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie, ponieważ z zaświadczenia o żądanej treści wynikałoby, że jednolokalowy mieszkalny budynek jednorodzinny może być wydzielony z pozostałej części budynku i stanowić nieruchomość odrębną od pozostałej części tego budynku, co z samej istoty jednolokalowego budynku nie jest możliwe.
Na brak możliwości zastosowania przywołanych przepisów do jednolokalowego mieszkalnego budynku jednorodzinnego wskazuje Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 listopada 2010 r. (III CZP 85/10, OSNC 2011, nr 5, poz. 57), przywoływanej zarówno przez Sąd I instancji, jak i skarżącą kasacyjnie. W uchwale tej przyjęto, że: "W budynku, który obejmuje tylko jeden lokal, nie można ustanowić odrębnej własności tego lokalu." Trzeba jednak przy tym zaznaczyć, że w uzasadnieniu przywołanej uchwały dopuszczono możliwość wykorzystania konstrukcji odrębnej własności lokali, gdy na wydzielonym gruncie postawiony jest więcej niż jeden budynek, a sposób zabudowy gruntu nie pozwala na przeprowadzenie podziału prowadzącego do powstania samodzielnych nieruchomości gruntowych, na których znalazłyby się poszczególne budynki.
Wypada w tym miejscu odnotować, że w niniejszej sprawie podnoszono, że brak możliwości wydzielenia działek dla poszczególnych budynków znajdujących się na działce nr [...] wynika z ustaleń planu miejscowego, nie zaś ze sposobu zabudowy gruntu, o którym mowa w powyższej uchwale.
W świetle poczynionych uwag należało zgodzić się z dokonaną przez Sąd I instancji oceną rozstrzygnięć organów administracji. Dlatego też nie jest trafny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 218 § 2 k.p.a. przez oddalenie skargi, mimo nieprzeprowadzenia (zdaniem skarżącej kasacyjnie) przez organ II instancji postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie i pominięcia postanowień planu miejscowego, z których wynika, że dla terenu, na którym jest położona działka, powierzchnia nowo wydzielanej działki zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej nie może być dla zabudowy wolnostojącej jedno lub dwulokalowej mniejsza niż 1200 m2.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (s. 3) w sposób klarowny odniósł się do okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych sprawy. Wskazał, że na działce nr [...] o powierzchni 0,2373 ha znajduje się 6 wolnostojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Każdy z nich jest jednym lokalem mieszkalnym, w którym nie ma wyodrębnionych innych lokali mieszkalnych. Przywołał też ustalenia planu miejscowego, wyłączającego na tym terenie możliwość wydzielania działek zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w zabudowie wolnostojącej o powierzchni poniżej 1200 m2.
Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu, w jakim naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a.: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania."
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy konieczne dla oceny legalności kontrolowanej uchwały, a zatem zostało sporządzone zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zaś skutecznie zwalczać przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy lub dokonanej wykładni prawa materialnego.
Brak szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej nie świadczy o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Z powołanego przepisu nie wynika bowiem, że Sąd musi się odnieść do wszystkich argumentów podnoszonych przez strony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera stanowisko Sądu I instancji co do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślenia wymaga, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (wyrok NSA z 29.02.2008 r., II FSK 1801/06, LEX nr 488006).
Skoro przepisy u.w.l. nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, to nie sposób uwzględnić zarzut skarżącej kasacyjnie, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nie odniósł się szczegółowo do kwestii interesu prawnego do uzyskania zaświadczenia o samodzielności lokali w budynkach jednorodzinnych jednolokalowych.
Z tych też względów nie można było uznać za uzasadniony zarzutu naruszenia przepisów postępowania art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 218 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 2 ust. 1a u.w.l. przez błędne uznanie braku uprawnień do badania możliwości podziału nieruchomości wynikających z treści planu miejscowego w sytuacji, gdy badanie treści planu miejscowego wynika z wyżej wymienionego art. 2 ust. 1a u.w.l. oraz zarzutów naruszenia prawa materialnego, to jest przepisów: art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 u.w.l.; art. 2 ust. 2 u.w.l.; art. 2 ust. 1c u.w.l.; art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 3 i art. 7 ust. 1 i 3 u.w.l.; art. 2 ust. 3 u.w.l., podniesionych w pkt II 1-5 skargi kasacyjnej.
Natomiast należy zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób zdawkowy odniesiono się do zarzutu naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Trzeba jednak zaznaczyć, że nie miało to wpływu na trafność rozstrzygnięcia.
Do powyższej kwestii należy odnieść się łącznie z zarzutami naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. (zarzut I 3) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. (zarzut I 4), które pozostają z nią w integralnym związku.
Przywołana przez skarżącą tożsamość organu wydającego pozwolenie na budowę domów wybudowanych na działce nr [...] oraz właściwego w sprawie zaświadczeń, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.w.l., nie pociąga za sobą obowiązku wydania zaświadczenia o żądanej treści na podstawie przepisów u.w.l., z powodu uprzednio udzielonego pozwolenia na budowę. Odmienność charakteru spraw, prawnych podstaw działania organu oraz wymogów stawianych wnioskodawcy w obu przypadkach (wydania pozwolenia na budowę i wydania zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych) czyniłoby weryfikację poprawności działalności organu w tych sprawach przy użyciu kryteriów przewidzianych art. 8 § 1 k.p.a. nieracjonalną.
Z kolei, wynikająca z art. 8 § 2 k.p.a. zasada uzasadnionych oczekiwań nie może być rozumiana jako bezwzględna konieczność wydawania rozstrzygnięć powielających poprzednie rozstrzygnięcia, ponieważ mogłoby to prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem. Nie może więc pozostawać w oderwaniu od obowiązującego porządku prawnego i być przeciwstawiana obowiązującym przepisom. "Postępowanie organu administracji pozostające w sprzeczności z przepisami prawa nie może prowadzić do powstania oczekiwań, których charakter byłby uzasadniony" (J. Lemańska, Uzasadnione oczekiwania w perspektywie prawa krajowego i regulacji europejskich, Warszawa 2016, s. 198).
Jeśli więc Sąd I instancji, podzielając pogląd wyrażony w przywołanej wyżej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2010 r. o braku możliwości ustanowienia odrębnej własności lokalu w budynku, który obejmuje tylko jeden lokal, nie zakwestionował rozstrzygnięć organów administracji, pomimo wskazywanej przez skarżącą kasacyjnie wcześniejszej odmiennej praktyki, nie mógł doprowadzić do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a.
Błędne też są twierdzenia skarżącej kasacyjnie o wewnętrznych sprzecznościach uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji, stwierdzając że w budynku jest tylko jeden samodzielny lokal, który pokrywa się w całości z budynkiem, przyjął że w takiej sytuacji, co do zasady, brak jest postaw do jego wydzielenia według przepisów określonych w u.w.l. Natomiast wskazując, że warunkiem koniecznym dla przyjęcia prawnej konstrukcji odrębnej własności lokali, unormowanej w przepisach u.w.l., jest wykazanie braku możliwości przeprowadzenia podziału prowadzącego do powstania samodzielnych nieruchomości gruntowych, na których znalazłyby się poszczególne budynki, odnosił się do stanowiska Sądu Najwyższego przyjętego w przywołanej wyżej uchwale z dnia 19 listopada 2010 r.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI