II SA/Sz 156/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Szczecinie uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni ustalającą opłatę zmienną za pobór wód podziemnych, uznając pobór ten za zwykłe korzystanie z wód przez gospodarstwo domowe leśniczówki.
Sprawa dotyczyła opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki, którą organ administracji ustalił na podstawie Prawa wodnego. Skarżący, Nadleśnictwo, argumentował, że pobór wody na potrzeby zamieszkiwanej przez leśniczego z rodziną leśniczówki stanowi zwykłe korzystanie z wód, niepodlegające opłacie. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego, interpretując pojęcie 'zwykłego korzystania z wód' jako dostępne również dla podmiotów instytucjonalnych, takich jak Lasy Państwowe, w zakresie zaspokajania potrzeb gospodarstwa domowego, o ile nie przekracza ono limitu 5 m3 na dobę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni, która ustaliła opłatę zmienną za pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki. Organ argumentował, że pobór ten stanowi korzystanie z usług wodnych, a nie zwykłe korzystanie z wód, ponieważ jest związany z działalnością statutową Lasów Państwowych, a nie tylko zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych. Skarżący podniósł, że leśniczówka jest budynkiem mieszkalnym, a pobór wody służy zaspokojeniu potrzeb jego gospodarstwa domowego, co kwalifikuje się jako zwykłe korzystanie z wód, zwolnione z opłat. Sąd przyjął wykładnię, zgodnie z którą prawo do zwykłego korzystania z wód przysługuje każdemu właścicielowi gruntu, w tym podmiotom instytucjonalnym jak Lasy Państwowe, w zakresie zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego, o ile ilość pobieranej wody nie przekracza 5 m3 na dobę. Sąd uznał, że pobór wody na potrzeby leśniczówki, zamieszkiwanej przez leśniczego z rodziną, mieści się w definicji zwykłego korzystania z wód, a tym samym decyzja organu o naliczeniu opłaty była błędna. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki, zamieszkiwanej przez pracownika Lasów Państwowych z rodziną, stanowi 'zwykłe korzystanie z wód' przez gospodarstwo domowe, o ile nie przekracza limitu 5 m3 na dobę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawo do zwykłego korzystania z wód przysługuje każdemu właścicielowi gruntu, w tym podmiotom instytucjonalnym jak Lasy Państwowe, w zakresie zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego. Kluczowe jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i wspólne utrzymywanie się mieszkańców, a nie cel statutowy podmiotu zarządzającego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (23)
Główne
u.p.w. art. 33 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo do zwykłego korzystania z wód przysługuje właścicielowi gruntu, w tym podmiotom instytucjonalnym, w zakresie zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego.
u.p.w. art. 33 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego.
u.p.w. art. 33 § 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Zwykłe korzystanie z wód obejmuje pobór wód podziemnych lub powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę.
u.p.w. art. 272 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Określenie opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych.
u.p.w. art. 33 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód.
u.p.w. art. 33 § 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Definicja zwykłego korzystania z wód, w tym limit ilościowy poboru.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
Pomocnicze
u.p.w. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Usługi wodne polegają na zapewnieniu możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie.
u.p.w. art. 267
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Instrumenty ekonomiczne gospodarowania wodami obejmują opłaty za usługi wodne.
u.p.w. art. 268 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych.
u.p.w. art. 270 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Opłata za pobór wód składa się z opłaty stałej i zmiennej.
u.o.l. art. 46 § 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
Lasy Państwowe są zobowiązane zapewnić pracownikom Służby Leśnej bezpłatne mieszkanie, jeżeli stanowisko i charakter pracy tego wymagają.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest działać na podstawie przepisów prawa i wnikliwie ustalać stan faktyczny.
K.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
W razie wątpliwości co do treści przepisów prawnych, organ orzeka na korzyść strony.
u.p.w. art. 14 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
u.p.w. art. 14 § 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
u.p.w. art. 273 § 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
K.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.w. art. 120 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
u.p.w. art. 121 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczegółowe zasady zasądzania kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki stanowi zwykłe korzystanie z wód, a nie korzystanie z usług wodnych. Prawo do zwykłego korzystania z wód przysługuje również podmiotom instytucjonalnym, takim jak Lasy Państwowe, w zakresie zaspokajania potrzeb gospodarstwa domowego. Ilość pobranej wody nie przekraczała limitu 5 m3 na dobę, co kwalifikuje korzystanie jako zwykłe.
Odrzucone argumenty
Pobór wody związany jest z działalnością statutową Lasów Państwowych, a nie tylko zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Lasy Państwowe nie mogą być traktowane jako gospodarstwo domowe w rozumieniu przepisów Prawa wodnego.
Godne uwagi sformułowania
Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, zaś zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Zatem, zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 u.p.w.
Skład orzekający
Anna Sokołowska
przewodniczący sprawozdawca
Marzena Kowalewska
sędzia
Bolesław Stachura
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zwykłego korzystania z wód' przez podmioty instytucjonalne, w tym Lasy Państwowe, oraz zasady ustalania opłat za pobór wód."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa wodnego. Kluczowe jest ustalenie ilości pobieranej wody i faktycznego celu jej wykorzystania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak interpretacja pojęć prawnych (jak 'zwykłe korzystanie z wód') może wpływać na obowiązki finansowe instytucji publicznych. Jest to ciekawy przykład zastosowania przepisów o gospodarce wodnej w kontekście działalności Lasów Państwowych.
“Czy Lasy Państwowe płacą za wodę z własnych studni? Sąd rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 8 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 156/22 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2022-04-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-02-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Anna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/ Bolesław Stachura Marzena Kowalewska Symbol z opisem 6099 Inne o symbolu podstawowym 609 Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane III OSK 1950/22 - Postanowienie NSA z 2023-07-20 Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 624 art. 33, art. 35, art. 267 art. 268 ust. 1art. 270 ust. 1 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Dyrektora Zarządu Z. z dnia 21 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Z. na rzecz strony skarżącej P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej "organ") wydał w dniu 29 listopada 2021 r. na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624 ze zm.; dalej "u.p.w.") informację ustalającą P. (dalej "N. ", "skarżący") opłatę zmienną w wysokości 8 zł za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki G. gmina B. (dalej "Leśniczówka") za I kwartał 2018 r. Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 u.p.w. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do innych celów niż wymienione w lit. 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) – 0,115 zł za 1m3 pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania – 1, 25 i ilości pobranych wód podziemnych – 54,5m3. Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 36 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 736, dalej "rozporządzenie RM"). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, do których stosuje się procesy odżelaziania lub utleniania (§ 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia RM). Skarżący złożył reklamację, w której nie zgodził się z podstawą naliczenia ww. opłaty. Skarżący podał, że nie doszło do korzystania z wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki w sensie świadczenia usługi, która wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Leśniczówka jest budynkiem mieszkalnym, w którym mieszka leśniczy wraz z rodziną, którzy korzystają z wody na zasadzie zwykłego korzystania z wód. W dniu 14 grudnia 2021 r. skarżący uiścił przedmiotowa opłatę. Organ wydał w dniu 21 grudnia 2021 r. decyzję nr SZ.ZUO.4.470.2665.OZ.2018.AŁ na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "K.p.a."), w której określił skarżącemu opłatę zmienną w wysokości 8 zł za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki za okres I kwartału 2018 r. Organ przedstawił stan faktyczny i przywołał treść art. 33 ust. 1 – 4, art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 298 u.p.w.; art. 3 pkt 20 i pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm., dalej "u.p.o.ś."); art. 32 ust. 1-2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2021 r. poz. 1275 ze zm., dalej "u.o.l."). Organ wskazał, że pobór wody na potrzeby leśniczówek zamieszkiwanych przez pracowników Lasów Państwowych wraz z rodzinami nie spełnia wymogów zwykłego korzystania z wód na zasadach z art. 33 u.p.w. Organ podał, że opłatę za usługi wodne zobowiązany jest ponosić podmiot korzystający z usług wodnych. Lasy Państwowe nie posiadają osobowości prawnej i reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzającego mienia, nie mają też statusu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Lasy Państwowe są podmiotem korzystającym ze środowiska, a w konsekwencji podmiotem korzystającym z usług wodnych. Zdaniem organu, do Lasów Państwowych nie odnosi się pojęcie zwykłego korzystania z wód, gdyż jest ono związane z zaspokajaniem potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Każde inne korzystanie z wód, w tym na cele statutowe Lasów Państwowych, czy innej działalności skutkuje obowiązkiem ponoszenia opłat za usługi wodne. Organ podał, że prawo do zwykłego korzystania z wód przysługuje wyłącznie właścicielowi i nie może on przenieść tego uprawnienia na inne podmioty. Organ wskazał, że zajmowanie mieszkania służbowego związane jest nie tylko z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych pracowników Lasów Państwowych, lecz również związane jest z działalnością statutową Lasów Państwowych, tj. rozlokowania pracowników w ramach poszczególnych jednostek Lasów Państwowych. Organ przedstawił przepisy i sposób wyliczenia przedmiotowej opłaty. Skarżący złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Z uwagi na stan epidemii skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zarzucił organowi naruszenie: 1. przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 77, art. 78, art. 107 § 3 K.p.a., polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie celu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody składającego się z jednej studni głębinowej, zlokalizowanego przy Leśniczówce (działka nr [...] obręb ewidencyjny [...] S. , gm. B.), oraz wielkości dobowego poboru wody pod kątem zbadania czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej z ujęcia wody przy Leśniczówce, a tym samym pominięciem dowodu z oględzin na gruncie przedmiotowej studni w celu ustalenia faktycznego sposobu korzystania z niej; 2. art. 7a K.p.a., polegające na zaniechaniu zastosowania tego przepisu, tj. orzeczenia w razie wątpliwości na korzyść strony, w sytuacji wątpliwości co do znaczenia pojęcia "zwykłego korzystania z wody" oraz z pojęcia "dostarczania wody ludności"; 3. art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.w., polegające na błędnym uznaniu, iż zwykłe korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego jakim jest Nadleśnictwo, reprezentujące Skarb Państwa, bez szczegółowego odniesienia się do faktycznego sposobu korzystania z wody podziemnej. Zdaniem skarżącego, dokonanie oceny stanu faktycznego pod kątem występowania przesłanki określonej w art. 33 ust. 3 u.p.w. powinno przede wszystkim uwzględniać cele, dla których pobierana jest woda podziemna. Ponadto Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie ujęcie wody w miejscowości G. powstało w 2013 r. i obecnie służy do zaopatrzenia w wodę budynku leśniczówki, stanowiącej mieszkanie leśniczego; 4. art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w., przez nieuzasadnione naliczenie opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych stanowiący konsekwencję błędnej wykładni przepisów oraz błędnego ustalenia, że Nadleśnictwo dokonało poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego; 5. art. 120 pkt 1 u.p.w., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie przez organ, że konieczne jest w przedmiotowym stanie faktycznym uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, pomimo iż dostarczanie wody nie dotyczy zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi czyli zbiorowiska osób ani zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, ani także ujęcie w miejscowości G., z którego dostarczana jest woda nie podlega ochronie zasobów wodnych; 6. art. 121 ust. 3 u.p.w., polegające, na błędnym uznaniu, że przedmiotowe ujęcie służy zaopatrzeniu ludności w wodę i nie jest ujęciem służącym zwykłemu korzystaniu z wody. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 23 marca 2022 r. z uwagi na brak zgody wszystkich stron na przeprowadzenie rozprawy odmiejscowionej na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony pouczono o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności ustalenia skarżącemu opłaty zmiennej, w sytuacji, gdy według niego, brak było podstaw do jej naliczania z uwagi na to, że pobór wód podziemnych stanowi zwykłe korzystanie z wód, które nie podlega obowiązkowi ponoszenia opłaty za usługi wodne. W ocenie organu, zajmowanie mieszkania służbowego jest związane z zatrudnieniem przez Lasy Państwowe, a więc nie tylko są zaspokajane potrzeby mieszkaniowe osób tam zamieszkujących, ale również potrzeby Lasów Państwowych - jako podmiotu prowadzącego swoją działalność statutową, która może być wykonywana poprzez rozlokowanie odpowiedniej ilości pracowników w ramach poszczególnych jednostek organizacyjnych, jakimi są również poszczególne leśnictwa. Zgodnie z brzmieniem art. 35 ust. 3 pkt 1 u.p.w., usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Przepis art. 267 u.p.w. stanowi natomiast, że instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami stanowią m.in. opłaty za usługi wodne (pkt 1). Stosownie także do art. 268 ust. 1 u.p.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (ust. 1 pkt 1). Zgodnie z art. 270 ust. 1 u.p.w., opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych, przy czym opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz do celów elektrowni wodnych (ust. 2), a także za pobór wód do celów ochrony przyrody w lasach lub ochrony przeciwpożarowej lasu (ust. 2a). Stosownie do brzmienia art. 33 ust. 1 u.p.w., właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 u.p.w.). Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza natomiast art. 33 ust. 4 u.p.w. stanowiąc, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, 2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Szczególnym korzystaniem z wód jest natomiast korzystanie wykraczające poza powszechne korzystanie z wód (dotyczące wód powierzchniowych) oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące czynności wymienione w art. 34 u.p.w. Stosownie natomiast do art. 35 ust. 1 u.p.w., usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że usługami wodnymi podlegającymi - zgodnie art. 268 u.p.w. - opłatom są zatem usługi wodne polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczegółowego korzystania z wód. Wynika z tej regulacji także i to, że tak rozumiane usługi wodne - obejmują m.in. pobór wód podziemnych (art. 35 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 u.p.w.) przez gospodarstwa domowe, ale wyłącznie w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód. Przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną jest - na gruncie art. 33 ust. 4 u.p.w. - ilość pobieranych wód podziemnych (średniorocznie nieprzekraczająca łącznie 5 m3 na dobę) przez gospodarstwo domowe. Zatem, zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Potwierdza to brzmienie przepisu art. 33 ust. 1 u.p.w., który w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów, którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa. Sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 u.p.w., tj. poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, czy wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez jednostki organizacyjne posiadające, jak i nieposiadające osobowości prawnej oznaczałaby, że wszelkie postaci korzystania z własności do wód tych podmiotów, stanowiłyby postać szczególnego korzystania z wód. Szczególne korzystanie z wód nie tylko wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat, ale także z obowiązkiem posiadania pozwolenia wodnoprawnego, czyli zgody właściwego organu na niestandardową postać dostępu do wód. Brak jest jednak racjonalnych powodów, które pozwalałyby na tak istotne różnicowanie podmiotów prawa w korzystaniu z podlegającego równej ochronie prawa własności. Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych, w tym Skarbu Państwa, nie pozwala organom władzy publicznej konstytucyjna zasada równości ustanowiona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2019 r. o sygn. akt II SA/Rz 1389/18). Sąd orzekający w tej sprawie aprobuje zaprezentowaną w ww. wyroku wykładnię "zwykłego korzystania z wód", zauważając dodatkowo, że termin ten był tak samo rozumiany również w poprzednim stanie prawnym, tj. pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.), w której odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2017 r. o sygn. akt II OSK 2919/16). Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, zaś zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Skarżący działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, co oznacza, że jej działania są działaniami ww. osoby prawnej. Przepisy u.o.l. powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, decydują o możliwości wykonywania przez tą jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym co oczywiste czerpania z uprawnień wypływających z przepisów u.p.w., a przewidujących zwykłe korzystanie z wód. W świetle prawa Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonuje podmiot publiczny jakim są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Dlatego słusznie skarżący podnosi brak prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód. Nadleśnictwo wykonując ustawowe zadania, zobligowane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Dlatego Nadleśnictwo pomimo, że nie posiada osobowości prawnej, z racji wykonywania czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarb Państwa może być adresatem przepisów definiujących korzystanie zwykłe z wód, tj. art. 33 ust. 1 u.p.w. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lipca 2017 r. o sygn. akt II SA/Rz 558/19). Jak wskazuje się w doktrynie, organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych (J. Boć (red.:), Prawo administracyjne, Wrocław, 1993 r.). Taki status prawny Lasów Państwowych nie pozwala ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą (zarobkową) (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 maja 2021 r. o sygn. akt II SA/Sz 209/21; wyrok w WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2022 r. o sygn. akt III SA/Gd 539/21). W ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość (art. 4 ust. 3 u.o.l.). Podkreślić należy, że na Lasach Państwowych ciąży m.in. obowiązek zapewnienia pracownikom Służby Leśnej bezpłatnego mieszkania, jeżeli stanowisko oraz charakter pracy związane są z koniecznością zamieszkania w miejscu jej wykonywania (art. 46 ust. 1 pkt 1 u.o.l.). Nieruchomości do zamieszkania udostępniane pracownikom Lasów Państwowych pozostają w zarządzie Lasów Państwowych i mają związek z działalnością prowadzoną przez Lasy Państwowe, lecz nie powoduje to utraty przez te nieruchomości funkcji mieszkalnej i możliwości traktowania osób w nich zamieszkujących jako prowadzących gospodarstwo domowe na tle art. 33 ust. 3 u.p.w. Tym bardziej, że przepisy u.p.w. nie podają definicji gospodarstwa domowego. W tym zakresie należy odnieść się do rozumienia tego pojęcia w języku polskim. Według Uniwersalnego Słownika Języka Polskiego PWN, Warszawa 2008 pod red. S. Dubisza, gospodarstwo domowe (pojęcie ekonomiczne) to zespół osób razem mieszkających, wspólnie się utrzymujących i podejmujących decyzje finansowe, zwykle stanowiących rodzinę. Według Encyklopedii PWN (https://encyklopedia.pwn.pl/), gospodarstwo domowe (polityka społeczna) to zespół osób razem zamieszkujących i wspólnie utrzymujących się, w większości połączonych więzami biologicznymi i stanowiących rodziny, choć do gospodarstw domowych zalicza się również osoby niespokrewnione, ale wspólnie zamieszkujące i utrzymujące się, osoby samotne, utrzymujące się samodzielnie to jednoosobowe gospodarstwa domowe. Wskazać należy, że ustawodawca rzadko decyduje się na wprowadzenie definicji gospodarstwa domowego na tle danej ustawy. Jako przykład można wymienić: - definicję gospodarstwa domowego z art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 lutego 2022 r. o wsparciu gospodarstw domowych w ponoszeniu kosztów związanych ze zmianą standardu nadawania naziemnej telewizji cyfrowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 501), przez które należy rozumieć zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedną osobę utrzymującą się samodzielnie, gdy miejsce zamieszkania tych osób znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; - definicję gospodarstwa domowego z art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2021 ze zm.), przez które rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, samodzielnie zajmującą lokal mieszkalny albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Do członków gospodarstwa domowego nie wlicza się osób przebywających w instytucjach, o których mowa w art. 2 ust. 3. Zauważyć należy, że przywołane powyżej definicje odwołują się do kryterium w postaci zamieszkiwania w danym miejscu i stanowiących ośrodek życiowych interesów danej osoby lub osób. Gospodarstwa domowe mogą być wieloosobowe i jednoosobowe. Niesporny w sprawie był fakt, że według wypisu z Ewidencji gruntów i budynków Leśniczówka to budynek mieszkalny. Organ nie kwestionował również faktu zamieszkania w tym budynku leśniczego wraz z rodziną, a zatem też wspólnego utrzymywania się przez te osoby. Zdaniem Sądu, przesądza to możliwości uznania Leśniczówki za gospodarstwo domowe. Niesporna w sprawie była też ilość pobranej wody ze studni głębinowej wskazana przez skarżącego w piśmie z 5 lipca 2018 r. Zdaniem Sądu, okoliczności te wskazują, że w badanej sprawie należy mówić o zwykłym korzystaniu z wód przez gospodarstwo domowe - Leśniczówkę. Należało zatem przyjąć, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, a nałożenie przedmiotowej opłaty przez organ miało związek wyłącznie z błędną interpretacją przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzył postępowanie administracyjne. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...]zł, oraz kwota 17 zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI