II SA/Sz 155/22

II SA/Sz 155/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-06-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 2271/22 - Postanowienie NSA z 2023-07-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 624
art. 35 ust. 3 pkt 1 ,  art. 267, art. 268 ust. 1 , art. 270 ust. 1, art. 33 ust. 1 , art. 270 ust. 1, art. 33 ust. 1 , art. 33 ust. 3, art. 33 ust. 4, art. 35 ust. 1 , art. 268, art. 298 pkt 1 i art. 272 ust. 1,
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 736
§ 1 pkt 1,  § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministra z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Państwowego [...] M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 21 grudnia 2021 r. nr SZ.ZUO.4.470.2664.OZ.2018.AŁ w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Państwowego [...] M. kwotę 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 21 grudnia 2021 r. nr SZ.ZUO.4.470.2664.OZ.2018.AŁ, określił wobec P. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") za okres II kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 4 zł za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki G. ,
P. w gm. C..
Stan sprawy przedstawiał się następująco.
Organ wydał w dniu 29 listopada 2021 r. na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624 ze zm.), dalej: "u.p.w." informację ustalającą Stronie opłatę zmienną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki G. , P. w gm. C..
Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 u.p.w.
jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do innych celów niż wymienione w lit. 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) – 0,115 zł za 1 m3 pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania – 1,25 i ilości pobranych wód podziemnych – 29 m3.
Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1
pkt 36 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 736), dalej: "rozporządzenie RM"). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, do których stosuje się procesy odżelaziania lub utleniania (§ 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia RM).
Strona złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z podstawą naliczenia ww. opłaty. Strona podała, że nie doszło do korzystania z wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki w sensie świadczenia usługi, która wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Leśniczówka jest budynkiem mieszkalnym, w którym mieszka leśniczy wraz z rodziną, którzy korzystają z wody na zasadzie zwykłego korzystania z wód.
Strona w dniu 14 grudnia 2021 r. uiściła przedmiotową opłatę.
W dniu 21 grudnia 2021 r. organ wydał decyzję, w której powołał przepisy
art. 33 ust. 1-4, art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 273 ust. 6 i art. 298 u.p.w. oraz art. 3 pkt 20,
art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
(Dz. U. z 2021 r., poz.1973 ze zm.), dalej: "p.o.ś.", art. 32 ust. 1-2 ustawy
z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2021 r., poz. 1275 ze zm.), dalej: "u.o.l.". Zdaniem organu w sprawie zaistniała przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej za okres II kwartału 2018 r. w wysokości 4 zł
za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki.
Organ wskazał, że pomimo, iż ustawodawca wyłączył z przepisów p.o.ś. regulacje dotyczące wód i kompleksowo uregulował je w przepisach u.p.w., to jednak p.o.ś nadal jest podstawowym aktem prawnym w systemie polskiego prawa w zakresie przepisów ochrony środowiska. Wyjaśnił, że potwierdzenie takiego stanowiska stanowi m.in. brak w u.p.w. definicji pojęcia podmiotu korzystającego z usług wodnych, który stanowi jeden z przykładów podmiotów korzystających ze środowiska, o których mowa w art. 3 pkt 20 p.o.ś. W dalszej kolejności organ stwierdził, że przyjmując, iż Lasy Państwowe nie mają statusu przedsiębiorcy w rozumieniu prawa o przedsiębiorcach, nie posiadają osobowości prawnej to i tak są podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu przepisów p.o.ś., a więc i podmiotem korzystającym z usług wodnych w rozumieniu u.p.w.
Organ przeprowadził analizę przepisu art. 33 ust. 3 u.p.w. i zwrócił uwagę, że zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego, więc zakresem definicji pojęcia zwykłego korzystania z wód poza wymaganiami określonymi w treści art. 33 ust. 1, 3 i 4 u.p.w., jest również objęty cel jakiemu to korzystanie ma służyć. Każde inne korzystanie, w tym na cele statutowe jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną, nie będzie się mieściło w zakresie dyspozycji normy wynikającej z art. 33 u.p.w.
Organ uznał, że wszelkie korzystanie z wód w celu realizacji zadań ustawowych lub statutowych, czy jego innej działalności będzie skutkowało obowiązkiem,
w tym obowiązkiem ponoszenia opłat za usługi wodne.
Organ podał, że prawo do zwykłego korzystania z wód przysługuje wyłącznie właścicielowi i nie może on przenieść tego uprawnienia na inne podmioty. Stwierdził, że zajmowanie mieszkania służbowego związane jest nie tylko z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych pracowników Lasów Państwowych, lecz również związane jest z działalnością statutową Lasów Państwowych, tj. rozlokowania pracowników w ramach poszczególnych jednostek Lasów Państwowych.
Końcowo organ przedstawił sposób wyliczenia przedmiotowej opłaty i związane z nim przepisy prawa.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1) art. 6, art. 7, art. 77, art. 78, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a.", polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie celu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody składającego się z jednej studni głębinowej, zlokalizowanego przy Leśniczówce (działka nr [...] obręb ewidencyjny [...] G., gm. C.) oraz wielkości dobowego poboru wody pod kątem zbadania czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej z ujęcia wody w miejscowości G., a tym samym pominięciem dowodu z oględzin na gruncie przedmiotowej studni w celu ustalenia faktycznego sposobu korzystania z niej;
2) art. 7a k.p.a., polegające na zaniechaniu zastosowania tego przepisu, tj. orzeczenia w razie wątpliwości na korzyść strony, w sytuacji wątpliwości co do znaczenia pojęcia "zwykłego korzystania z wody" oraz z pojęcia "dostarczania wody ludności";
3) art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.w., polegające na błędnym uznaniu, iż zwykłe korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego jakim jest Nadleśnictwo, reprezentujące Skarb Państwa, bez szczegółowego odniesienia
się do faktycznego sposobu korzystania z wody podziemnej. Zdaniem Skarżącego, dokonanie oceny stanu faktycznego pod kątem występowania przesłanki określonej w art. 33 ust. 3 u.p.w. powinno przede wszystkim uwzględniać cele, dla których pobierana jest woda podziemna. Ponadto Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie ujęcie wody w miejscowości G., P. powstało w 2012 r. i obecnie służy do zaopatrzenia w wodę budynku leśniczówki, stanowiącej mieszkanie leśniczego;
4) art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w., przez nieuzasadnione naliczenie opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych stanowiący konsekwencję błędnej wykładni przepisów oraz błędnego ustalenia, że Nadleśnictwo dokonało poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego;
5) art. 120 pkt 1 u.p.w., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie przez organ, że konieczne jest w przedmiotowym stanie faktycznym uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, pomimo iż dostarczanie wody nie dotyczy zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi czyli zbiorowiska osób ani zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, ani także ujęcie w miejscowości G., z którego dostarczana jest woda nie podlega ochronie zasobów wodnych;
6) art. 121 ust. 3 u.p.w., polegające, na błędnym uznaniu, że przedmiotowe ujęcie służy zaopatrzeniu ludności w wodę i nie jest ujęciem służącym zwykłemu korzystaniu z wody.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Wyjaśnić na wstępie należy, że Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
(Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Zastępca Przewodniczącej Wydziału I zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2022 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności ustalenia Skarżącemu opłaty zmiennej, w sytuacji, gdy według niego, brak było podstaw do jej naliczania z uwagi na to, że pobór wód podziemnych stanowi zwykłe korzystanie z wód, które nie podlega obowiązkowi ponoszenia opłaty za usługi wodne. W ocenie organu, zajmowanie mieszkania służbowego jest związane z zatrudnieniem przez Lasy Państwowe,
a więc nie tylko są zaspokajane potrzeby mieszkaniowe osób tam zamieszkujących, ale również potrzeby Lasów Państwowych - jako podmiotu prowadzącego swoją działalność statutową, która może być wykonywana poprzez rozlokowanie odpowiedniej ilości pracowników w ramach poszczególnych jednostek organizacyjnych, jakimi są również poszczególne leśnictwa.
Sąd zauważa, iż analogiczne sprawy dotyczące zasadności naliczenia Skarżącemu opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki, były już przedmiotem rozpoznania tutejszego Sądu, który wyrokami z dnia 30 czerwca 2021 r. o sygn. akt II SA/Sz 212/21 oraz II SA/Sz 211/21 uchylił zaskarżone decyzje. Sąd w obecnym składzie podzielając zaprezentowane tam stanowisko, w dalszej części uzasadnienia w dużej mierze posłuży się przedstawioną w powołanych wyrokach argumentacją.
Zgodnie z brzmieniem art. 35 ust. 3 pkt 1 u.p.w., usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Przepis art. 267 u.p.w. stanowi natomiast, że instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami stanowią m.in. opłaty za usługi wodne (pkt 1).
Stosownie także do art. 268 ust. 1 u.p.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (ust. 1 pkt 1).
Zgodnie z art. 270 ust. 1 u.p.w., opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych, przy czym opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz do celów elektrowni wodnych (ust. 2), a także za pobór wód do celów ochrony przyrody w lasach lub ochrony przeciwpożarowej lasu (ust. 2a).
Stosownie do brzmienia art. 33 ust. 1 u.p.w., właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 u.p.w.).
Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza natomiast art. 33 ust. 4 u.p.w. stanowiąc, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę,
2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę.
Szczególnym korzystaniem z wód jest natomiast korzystanie wykraczające poza powszechne korzystanie z wód (dotyczące wód powierzchniowych) oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące czynności wymienione w art. 34 u.p.w.
Stosownie natomiast do art. 35 ust. 1 u.p.w., usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód.
Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że usługami wodnymi podlegającymi - zgodnie art. 268 u.p.w. - opłatom są zatem usługi wodne polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczegółowego korzystania z wód. Wynika z tej regulacji także i to, że tak rozumiane usługi wodne - obejmują m.in. pobór wód podziemnych (art. 35 ust. 1, ust. 2 i ust. 3
pkt 1 u.p.w.) przez gospodarstwa domowe, ale wyłącznie w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód. Przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną jest - na gruncie art. 33 ust. 4 u.p.w. - ilość pobieranych wód podziemnych (średniorocznie nieprzekraczająca łącznie 5 m3 na dobę) przez gospodarstwo domowe.
Zatem, zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Potwierdza to brzmienie przepisu art. 33 ust. 1 u.p.w., który w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów, którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności
z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa. Sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 u.p.w., tj. poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, czy wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez jednostki organizacyjne posiadające, jak i nieposiadające osobowości prawnej oznaczałaby, że wszelkie postaci korzystania z własności do wód tych podmiotów, stanowiłyby postać szczególnego korzystania z wód. Szczególne korzystanie z wód nie tylko wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat, ale także z obowiązkiem posiadania pozwolenia wodnoprawnego, czyli zgody właściwego organu na niestandardową postać dostępu do wód. Brak jest jednak racjonalnych powodów, które pozwalałyby na tak istotne różnicowanie podmiotów prawa w korzystaniu z podlegającego równej ochronie prawa własności. Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych, w tym Skarbu Państwa, nie pozwala organom władzy publicznej konstytucyjna zasada równości ustanowiona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt
II SA/Rz 1389/18).
Sąd orzekający w tej sprawie aprobuje zaprezentowaną w ww. wyroku wykładnię "zwykłego korzystania z wód", zauważając dodatkowo, że termin ten był
tak samo rozumiany również w poprzednim stanie prawnym, tj. pod rządami
ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.),
w której odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok NSA z dnia
21 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2919/16).
Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, zaś zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Skarżący działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, co oznacza, że jego działania są działaniami ww. osoby prawnej. Przepisy u.o.l. powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, decydują o możliwości wykonywania przez tę jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym co oczywiste czerpania z uprawnień wypływających z przepisów u.p.w., a przewidujących zwykłe korzystanie z wód.
W świetle prawa Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonuje podmiot publiczny jakim są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Dlatego słusznie Skarżący podnosi brak prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód.
Nadleśnictwo wykonując ustawowe zadania, zobligowane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Dlatego nadleśnictwo pomimo, że nie posiada osobowości prawnej, z racji wykonywania czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarbu Państwa może być adresatem przepisów definiujących korzystanie zwykłe z wód, tj. art. 33 ust. 1 u.p.w. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 558/19).
W odniesieniu do akcentowanej przez organ kwestii "prowadzenia działalności gospodarczej" przez Skarżącego, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie podmiotem obciążonym opłatą jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, które - zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.l. zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 4 ust. 4 u.o.l., w ramach sprawowanego zarządu, Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami, innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość.
Na podstawie natomiast art. 32 ust. 1 u.o.l., Lasy Państwowe, jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia, a nadleśnictwo jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych (art. 32 ust. 2 pkt 3 u.o.l.). Nadleśniczy samodzielnie prowadzi gospodarkę leśną oraz odpowiada za stan lasu,
a w szczególności reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych,
kieruje nadleśnictwem, bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi w zarządzie lasów państwowych, inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa
(art. 35 ust. 1 u.o.l.).
W orzecznictwie zauważa się, że z powyższych uregulowań prawnych wynikają, uprawnienia Lasów Państwowych do prowadzenia działalności gospodarczej i występowania w roli przedsiębiorców oraz szereg kompetencji o charakterze władczym, nakazujące uznawać jednostki Lasów Państwowych jako elementy ustroju administracji publicznej. Organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej, łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych.
Taki status prawny Lasów Państwowych nie pozwala zatem ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą - zarobkową. W szczególności, nie przesądza o tym, że wszelka aktywność Lasów Państwowych jest działalnością gospodarczą. Na podstawie art. 4 ust. 3 u.o.l. nie można bowiem stawiać kategorycznego wniosku o wyłącznie zarobkowym charakterze czynności zarządczych, których przedmiotem są lasy należące do Skarbu Państwa. Poza tym, jak wynika z powołanych regulacji, do Lasów Państwowych nie należą tylko i wyłącznie zadania z zakresu, o jakim jest mowa w art. 4 ust. 3 u.o.l. (por. wyroki WSA w Rzeszowie
z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1354/19; z dnia 20 lutego 2019 r.,
sygn. akt II SA/Rz 1391/18).
Sąd w składzie orzekającym w sprawie, odnosząc się do argumentacji organu przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w pełni aprobuje stanowisko przedstawione w powołanych wyrokach, zauważając jednocześnie, że powołane orzeczenia sądów administracyjnych dotyczyły także przypadków, w których pobór wód przez nadleśnictwa następował w sytuacji braku pozwolenia wodnoprawnego. Jednak, w orzecznictwie przyjmuje się, że pozwolenie wodnoprawne stanowi źródło danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty, lecz sam fakt jego wydania nie przesądza także o obowiązku uiszczenia opłaty przez jego adresata, gdyż w pierwszej kolejności organ winien wziąć pod uwagę zasadność określenia takiej opłaty (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 405/18 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 października 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 579/18).
Mając powyższe okoliczności na uwadze, należy uznać, że nałożenie na Skarżącego obowiązku poniesienia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych dla potrzeb bytowych mieszkańców Leśniczówki, jest co najmniej przedwczesne, gdyż organ w toku postępowania nie wyjaśnił i nie poddał rozwadze wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby woda w jakikolwiek sposób była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Nie zbadano w istocie, na jaki cel i w jakiej ilości pobierana jest faktycznie woda z ujęcia będącego przedmiotem sprawy (czy pobór ten spełnia przesłanki zwykłego korzystania z wód). W zakresie tym w istocie nie przeprowadzono postępowania dowodowego, przyjmując a priori, że prowadzenie działalności gospodarczej przez właściciela gruntu wyklucza w każdej sytuacji korzystanie z wód na tym gruncie w ramach korzystania zwykłego. Tymczasem, jak już wskazano, Skarbowi Państwa jako właścicielowi,
a w konsekwencji Lasom Państwowym jako państwowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, reprezentującej Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia (i w konsekwencji Skarżącemu, jako jednostce organizacyjnej wchodzącej w skład Lasów Państwowych), przysługuje prawo właściciela gruntu do zwykłego korzystania z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie
(art. 33 ust. 1 u.p.w.), zaś działalność Lasów Państwowych nie polega wyłącznie na podejmowaniu działalności gospodarczej, ale również na pełnieniu funkcji organów administracji, zaś mienie Lasów może służyć różnym celom, w tym mieszkalnym, związanym z zaspokajaniem potrzeb własnego gospodarstwa domowego (art. 33 ust. 3 u.p.w.), na co w istocie wskazywał Skarżący.
Brak zatem wyjaśnienia kluczowych dla sprawy kwestii - funkcjonowania budynku Leśniczówki, której mieszkańcy czy użytkownicy dokonują poboru wody podziemnej, celów, jakim służy pobierana woda, ale również średniorocznej ilości pobieranej wody, potwierdza naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., które to przepisy obligują organy administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić niewątpliwy stan faktyczny sprawy, odpowiadający rzeczywistości.
Stwierdzone przez Sąd uchybienia w zakresie stosowania przepisów k.p.a. dotyczących obowiązku dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy
(art. 7 i art. 77 k.p.a.), mogły mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż organ nie wykazał przesłanek pozwalających na zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego w, tj. art. 298 pkt 1 i art. 272 ust. 1 u.p.w., a więc przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
W tej sytuacji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a." orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. sąd wskazuje, aby organ ponownie rozpoznając sprawę wyjaśnił, czy Skarżący pobiera wodę podziemną z ww. ujęcia w ramach zwykłego korzystania z wód.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 209, art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się:
wpis od skargi w wysokości 100 zł, pobrany od Skarżącego na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.); koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie 90 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw.
z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265)
oraz kwota 17 zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225 poz. 1635 ze zm.).
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.