II SA/SZ 151/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2022-03-24
NSAinneWysokawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodnezwykłe korzystanie z wódgospodarstwo domoweleśniczówkaLasy Państwoweadministracja publicznawody podziemne

WSA w Szczecinie uchylił decyzję o nałożeniu opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki, uznając to za zwykłe korzystanie z wód przez gospodarstwo domowe.

Sprawa dotyczyła opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki. Organ administracji nałożył opłatę, uznając, że pobór ten nie stanowi zwykłego korzystania z wód, lecz korzystanie szczególne związane z działalnością Lasów Państwowych. Skarżący argumentował, że leśniczówka jest budynkiem mieszkalnym, a pobór wody służy zaspokojeniu potrzeb jego gospodarstwa domowego. Sąd administracyjny uchylił decyzję organu, stwierdzając, że pobór wody na potrzeby leśniczówki, zamieszkiwanej przez leśniczego z rodziną, stanowi zwykłe korzystanie z wód, które nie podlega opłatom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę ze skargi P. M. na decyzję organu ustalającą opłatę zmienną za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki za II kwartał 2018 r. Organ argumentował, że pobór wody na potrzeby leśniczówek zamieszkiwanych przez pracowników Lasów Państwowych wraz z rodzinami nie spełnia wymogów zwykłego korzystania z wód, a jest związany z działalnością statutową Lasów Państwowych, co skutkuje obowiązkiem ponoszenia opłat za usługi wodne. Skarżący podniósł, że Leśniczówka jest budynkiem mieszkalnym, a pobierana woda służy zaspokojeniu potrzeb jego gospodarstwa domowego, co kwalifikuje się jako zwykłe korzystanie z wód. Sąd, analizując przepisy Prawa wodnego, w tym definicję zwykłego korzystania z wód (art. 33 ust. 4), uznał, że prawo do zwykłego korzystania z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym, w tym Lasom Państwowym, reprezentującym Skarb Państwa. Kluczowe znaczenie ma ilość pobieranej wody (średniorocznie nieprzekraczająca 5 m3 na dobę) oraz cel jej wykorzystania. Sąd stwierdził, że pobór wody na potrzeby Leśniczówki, będącej budynkiem mieszkalnym, w którym mieszka leśniczy z rodziną, stanowi zwykłe korzystanie z wód przez gospodarstwo domowe. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki, będącej budynkiem mieszkalnym, w którym mieszka leśniczy z rodziną, stanowi zwykłe korzystanie z wód przez gospodarstwo domowe i nie podlega opłacie zmiennej za usługi wodne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że definicja zwykłego korzystania z wód (art. 33 ust. 4 Prawa wodnego) obejmuje również gospodarstwa domowe prowadzone przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne, takie jak Lasy Państwowe, pod warunkiem, że pobór wody nie przekracza 5 m3 na dobę i służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Leśniczówka jest budynkiem mieszkalnym, a jej mieszkańcy tworzą gospodarstwo domowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.w. art. 33 § ust. 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 33 § ust. 3

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 33 § ust. 4

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 35 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 267

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 268 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 270 § ust. 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 270 § ust. 2

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 270 § ust. 2a

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 272 § ust. 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 272 § ust. 17

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 273 § ust. 6

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.l. art. 4 § ust. 3

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

u.o.l. art. 46 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 5 § ust. 1 pkt 36 lit.a

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 5 § ust. 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit.a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 32 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki stanowi zwykłe korzystanie z wód przez gospodarstwo domowe. Lasy Państwowe, jako jednostka zarządzająca mieniem Skarbu Państwa, mogą korzystać z prawa do zwykłego korzystania z wód. Brak podstaw do naliczania opłaty zmiennej za pobór wód, który mieści się w definicji zwykłego korzystania.

Odrzucone argumenty

Pobór wód na potrzeby leśniczówki jest związany z działalnością statutową Lasów Państwowych, a nie zaspokojeniem potrzeb gospodarstwa domowego. Zwykłe korzystanie z wód nie dotyczy podmiotów instytucjonalnych.

Godne uwagi sformułowania

Sąd orzekający w tej sprawie aprobuje zaprezentowaną w ww. wyroku wykładnię "zwykłego korzystania z wód" Sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej

Skład orzekający

Joanna Wojciechowska

przewodniczący sprawozdawca

Bolesław Stachura

sędzia

Ewa Wojtysiak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"zwykłego korzystania z wód\" przez podmioty instytucjonalne, w tym Lasy Państwowe, oraz możliwość stosowania tej definicji do poboru wody na potrzeby leśniczówek."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji poboru wody na potrzeby leśniczówki i może wymagać analizy w kontekście innych rodzajów korzystania z wód przez instytucje.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia dostępu do wody i opłat, a jej rozstrzygnięcie ma znaczenie dla interpretacji pojęcia "zwykłego korzystania z wód" przez instytucje, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców.

Czy leśniczówka potrzebuje pozwolenia na wodę? Sąd wyjaśnia, co to jest "zwykłe korzystanie z wód".

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 151/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Ewa Wojtysiak
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1307/22 - Postanowienie NSA z 2023-07-18
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par 3, par 1 pkt 1, art. 200, art. 205 paR 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1121
art.. 35 UST. 3 pkt 1, art. 267, art.  268, art. 270 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a, art. 33 ust. 1 i ust. 3, art. 34, art. 35 ust. 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2022 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Inne z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Inne na rzecz strony skarżącej P. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor [...] (dalej "organ") wydał w dniu [...] listopada 2021 r. na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624 ze zm.; dalej "u.p.w.") informację ustalającą P. G. L. L. P. N. [...] (dalej "Nadleśnictwo", "skarżący") opłatę zmienną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki [...] (dalej "Leśniczówka") za II kwartał 2018 r.
Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 u.p.w. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do innych celów niż wymienione w lit. 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) – 0,115 zł za 1m3 pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania – [...] i ilości pobranych wód podziemnych – [...]. Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 36 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 736, dalej "rozporządzenie RM"). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, do których stosuje się procesy odżelaziania lub utleniania (§ 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia RM).
Skarżący złożył reklamację, w której nie zgodził się z podstawą naliczenia ww. opłaty. Skarżący podał, że nie doszło do korzystania z wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki w sensie świadczenia usługi, która wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Leśniczówka jest budynkiem mieszkalnym, w którym mieszka leśniczy wraz z rodziną, którzy korzystają z wody na zasadzie zwykłego korzystania z wód.
W dniu [...] grudnia 2021 r. skarżący uiścił przedmiotowa opłatę.
Organ wydał w dniu [...] grudnia 2021 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "K.p.a."),
w której określił skarżącemu opłatę zmienną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki za okres II kwartału 2018 r.
Organ przedstawił stan faktyczny i przywołał treść art. 33 ust. 1 – 4, art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 298 u.p.w.; art. 3 pkt 20 i pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm., dalej "u.p.o.ś."); art. 32 ust. 1-2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2021 r. poz. 1275 ze zm., dalej "u.o.l.").
Organ wskazał, że pobór wody na potrzeby leśniczówek zamieszkiwanych przez pracowników Lasów Państwowych wraz z rodzinami nie spełnia wymogów zwykłego korzystania z wód na zasadach z art. 33 u.p.w. Organ podał, że opłatę za usługi wodne zobowiązany jest ponosić podmiot korzystający z usług wodnych. Lasy Państwowe nie posiadają osobowości prawnej i reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzającego mienia, nie mają też statusu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Lasy Państwowe są podmiotem korzystającym ze środowiska, a w konsekwencji podmiotem korzystającym z usług wodnych. Zdaniem organu, do Lasów Państwowych nie odnosi się pojęcie zwykłego korzystania z wód, gdyż jest ono związane z zaspokajaniem potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Każde inne korzystanie z wód, w tym na cele statutowe Lasów Państwowych, czy innej działalności skutkuje obowiązkiem ponoszenia opłat za usługi wodne. Organ podał, że prawo do zwykłego korzystania
z wód przysługuje wyłącznie właścicielowi i nie może on przenieść tego uprawnienia na inne podmioty. Organ wskazał, że zajmowanie mieszkania służbowego związane jest nie tylko z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych pracowników Lasów Państwowych, lecz również związane jest z działalnością statutową Lasów Państwowych, tj. rozlokowania pracowników w ramach poszczególnych jednostek Lasów Państwowych. Organ przedstawił przepisy i sposób wyliczenia przedmiotowej opłaty.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Z uwagi na stan epidemii skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zarzucił organowi naruszenie:
1. przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 77, art. 78, art. 107 § 3 K.p.a., polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie celu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody składającego się z jednej studni głębinowej, zlokalizowanego w miejscowości (działka nr [...] obręb ewidencyjny [...] gm. M.), oraz wielkości dobowego poboru wody pod kątem zbadania czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej z ujęcia wody w miejscowości N. a tym samym pominięciem dowodu z oględzin na gruncie przedmiotowej studni
w celu ustalenia faktycznego sposobu korzystania z niej;
2. art. 7a K.p.a., polegające na zaniechaniu zastosowania tego przepisu, tj. orzeczenia w razie wątpliwości na korzyść strony, w sytuacji wątpliwości co do znaczenia pojęcia "zwykłego korzystania z wody" oraz z pojęcia "dostarczania wody ludności";
3. art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.w., polegające na błędnym uznaniu, iż zwykłe
korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego jakim jest Nadleśnictwo, reprezentujące Skarb Państwa, bez szczegółowego odniesienia się do faktycznego sposobu korzystania z wody podziemnej. Zdaniem skarżącego, dokonanie oceny stanu faktycznego pod kątem występowania przesłanki określonej
w art. 33 ust. 3 u.p.w. powinno przede wszystkim uwzględniać cele, dla których pobierana jest woda podziemna. Ponadto Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie ujęcie wody w miejscowości N. powstało w [...] r. i obecnie służy do zaopatrzenia w wodę budynku leśniczówki, stanowiącej mieszkanie leśniczego;
4. art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w., przez nieuzasadnione naliczenie
opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych stanowiący konsekwencję błędnej wykładni przepisów oraz błędnego ustalenia, że Nadleśnictwo dokonało poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego;
5. art. 120 pkt 1 u.p.w., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie przez organ, że konieczne jest w przedmiotowym stanie faktycznym uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, pomimo iż dostarczanie wody nie dotyczy zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi czyli zbiorowiska osób ani zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, ani także ujęcie w miejscowości N. z którego dostarczana jest woda nie podlega ochronie zasobów wodnych;
6. art. 121 ust. 3 u.p.w., polegające, na błędnym uznaniu, że przedmiotowe ujęcie służy zaopatrzeniu ludności w wodę i nie jest ujęciem służącym zwykłemu korzystaniu z wody.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] marca 2022 r. z uwagi na brak zgody wszystkich stron na przeprowadzenie rozprawy odmiejscowionej na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony pouczono o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności ustalenia skarżącemu opłaty zmiennej, w sytuacji, gdy według niego, brak było podstaw do jej naliczania z uwagi na to, że pobór wód podziemnych stanowi zwykłe korzystanie z wód, które nie podlega obowiązkowi ponoszenia opłaty za usługi wodne. W ocenie organu, zajmowanie mieszkania służbowego jest związane z zatrudnieniem przez Lasy Państwowe, a więc nie tylko są zaspokajane potrzeby mieszkaniowe osób tam zamieszkujących, ale również potrzeby Lasów Państwowych - jako podmiotu prowadzącego swoją działalność statutową, która może być wykonywana poprzez rozlokowanie odpowiedniej ilości pracowników w ramach poszczególnych jednostek organizacyjnych, jakimi są również poszczególne leśnictwa.
Zgodnie z brzmieniem art. 35 ust. 3 pkt 1 u.p.w., usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Przepis art. 267 u.p.w. stanowi natomiast, że instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami stanowią m.in. opłaty za usługi wodne (pkt 1).
Stosownie także do art. 268 ust. 1 u.p.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (ust. 1 pkt 1).
Zgodnie z art. 270 ust. 1 u.p.w., opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych, przy czym opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz do celów elektrowni wodnych (ust. 2), a także za pobór wód do celów ochrony przyrody w lasach lub ochrony przeciwpożarowej lasu (ust. 2a).
Stosownie do brzmienia art. 33 ust. 1 u.p.w., właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 u.p.w.).
Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza natomiast art. 33 ust. 4 u.p.w. stanowiąc, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, 2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę.
Szczególnym korzystaniem z wód jest natomiast korzystanie wykraczające poza powszechne korzystanie z wód (dotyczące wód powierzchniowych) oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące czynności wymienione w art. 34 u.p.w.
Stosownie natomiast do art. 35 ust. 1 u.p.w., usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód.
Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że usługami wodnymi podlegającymi - zgodnie art. 268 u.p.w. - opłatom są zatem usługi wodne polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczegółowego korzystania z wód. Wynika z tej regulacji także i to, że tak rozumiane usługi wodne - obejmują m.in. pobór wód podziemnych (art. 35 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 u.p.w.) przez gospodarstwa domowe, ale wyłącznie w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód. Przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną jest - na gruncie art. 33 ust. 4 u.p.w. - ilość pobieranych wód podziemnych (średniorocznie nieprzekraczająca łącznie 5 m3 na dobę) przez gospodarstwo domowe.
Zatem, zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Potwierdza to brzmienie przepisu art. 33 ust. 1 u.p.w., który w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów, którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności
z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa. Sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej,
w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 u.p.w., tj. poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, czy wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez jednostki organizacyjne posiadające, jak
i nieposiadające osobowości prawnej oznaczałaby, że wszelkie postaci korzystania
z własności do wód tych podmiotów, stanowiłyby postać szczególnego korzystania
z wód. Szczególne korzystanie z wód nie tylko wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat, ale także z obowiązkiem posiadania pozwolenia wodnoprawnego, czyli zgody właściwego organu na niestandardową postać dostępu do wód. Brak jest jednak racjonalnych powodów, które pozwalałyby na tak istotne różnicowanie podmiotów prawa w korzystaniu z podlegającego równej ochronie prawa własności. Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych, w tym Skarbu Państwa, nie pozwala organom władzy publicznej konstytucyjna zasada równości ustanowiona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2019 r. o sygn. akt II SA/Rz 1389/18).
Sąd orzekający w tej sprawie aprobuje zaprezentowaną w ww. wyroku wykładnię "zwykłego korzystania z wód", zauważając dodatkowo, że termin ten był tak samo rozumiany również w poprzednim stanie prawnym, tj. pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.), w której odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok NSA z dnia 21 września
2017 r. o sygn. akt II OSK 2919/16).
Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, zaś zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Skarżący działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, co oznacza, że jej działania są działaniami ww. osoby prawnej. Przepisy u.o.l. powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, decydują o możliwości wykonywania przez tą jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym co oczywiste czerpania z uprawnień wypływających z przepisów u.p.w., a przewidujących zwykłe korzystanie z wód.
W świetle prawa Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonuje podmiot publiczny jakim są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Dlatego słusznie skarżący podnosi brak prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód.
Nadleśnictwo wykonując ustawowe zadania, zobligowane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Dlatego Nadleśnictwo pomimo, że nie posiada osobowości prawnej,
z racji wykonywania czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarb Państwa może być adresatem przepisów definiujących korzystanie zwykłe z wód, tj. art. 33 ust. 1 u.p.w. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lipca 2017 r. o sygn. akt II SA/Rz 558/19).
Jak wskazuje się w doktrynie, organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych (J. Boć (red.:), Prawo administracyjne, Wrocław, 1993 r.). Taki status prawny Lasów Państwowych nie pozwala ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą (zarobkową) (por. wyrok WSA
w Szczecinie z dnia 27 maja 2021 r. o sygn. akt II SA/Sz 209/21; wyrok w WSA
w Gdańsku z dnia 24 lutego 2022 r. o sygn. akt III SA/Gd 539/21).
W ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość (art. 4 ust. 3 u.o.l.).
Podkreślić należy, że na Lasach Państwowych ciąży m.in. obowiązek zapewnienia pracownikom Służby Leśnej bezpłatnego mieszkania, jeżeli stanowisko oraz charakter pracy związane są z koniecznością zamieszkania w miejscu jej wykonywania (art. 46 ust. 1 pkt 1 u.o.l.). Nieruchomości do zamieszkania udostępniane pracownikom Lasów Państwowych pozostają w zarządzie Lasów Państwowych i mają związek z działalnością prowadzoną przez Lasy Państwowe, lecz nie powoduje to utraty przez te nieruchomości funkcji mieszkalnej i możliwości traktowania osób w nich zamieszkujących jako prowadzących gospodarstwo domowe na tle art. 33 ust. 3 u.p.w. Tym bardziej, że przepisy u.p.w. nie podają definicji gospodarstwa domowego. W tym zakresie należy odnieść się do rozumienia tego pojęcia w języku polskim.
Według Uniwersalnego Słownika Języka Polskiego PWN, Warszawa 2008 pod red. S. Dubisza, gospodarstwo domowe (pojęcie ekonomiczne) to zespół osób razem mieszkających, wspólnie się utrzymujących i podejmujących decyzje finansowe, zwykle stanowiących rodzinę.
Według Encyklopedii PWN (https://encyklopedia.pwn.pl/), gospodarstwo domowe (polityka społeczna) to zespół osób razem zamieszkujących i wspólnie utrzymujących się, w większości połączonych więzami biologicznymi i stanowiących rodziny, choć do gospodarstw domowych zalicza się również osoby niespokrewnione, ale wspólnie zamieszkujące i utrzymujące się, osoby samotne, utrzymujące się samodzielnie to jednoosobowe gospodarstwa domowe.
Wskazać należy, że ustawodawca rzadko decyduje się na wprowadzenie definicji gospodarstwa domowego na tle danej ustawy. Jako przykład można wymienić:
- definicję gospodarstwa domowego z art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 lutego 2022 r.
o wsparciu gospodarstw domowych w ponoszeniu kosztów związanych ze zmianą standardu nadawania naziemnej telewizji cyfrowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 501), przez które należy rozumieć zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedną osobę utrzymującą się samodzielnie, gdy miejsce zamieszkania tych osób znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- definicję gospodarstwa domowego z art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2021 ze zm.), przez które rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, samodzielnie zajmującą lokal mieszkalny albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Do członków gospodarstwa domowego nie wlicza się osób przebywających w instytucjach, o których mowa w art. 2 ust. 3.
Zauważyć należy, że przywołane powyżej definicje odwołują się do kryterium
w postaci zamieszkiwania w danym miejscu i stanowiących ośrodek życiowych interesów danej osoby lub osób. Gospodarstwa domowe mogą być wieloosobowe
i jednoosobowe.
Niesporny w sprawie był fakt, że według wypisu z Ewidencji gruntów i budynków Leśniczówka to budynek mieszkalny. Organ nie kwestionował również faktu zamieszkania w tym budynku leśniczego wraz z rodziną, a zatem też wspólnego utrzymywania się przez te osoby. Zdaniem Sądu, przesądza to możliwości uznania Leśniczówki za gospodarstwo domowe.
Niesporna w sprawie była też ilość pobranej wody ze studni głębinowej wskazana przez skarżącego w piśmie z [...] lipca 2018 r.
Zdaniem Sądu, okoliczności te wskazują, że w badanej sprawie należy mówić
o zwykłym korzystaniu z wód przez gospodarstwo domowe - Leśniczówkę. Należało zatem przyjąć, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, a nałożenie przedmiotowej opłaty przez organ miało związek wyłącznie z błędną interpretacją przepisów prawa.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzył postępowanie administracyjne.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi
w wysokości [...] zł, koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...]zł, oraz kwota [...]zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI