II SA/Sz 147/24

II SA/Sz 147/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Joanna Świerzko-Bukowska
Wiesław Drabik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 104, , art. 189f par.1 pkt 1, art. 61 par. 1, art. 189d,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 135, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. Spółki [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 6 grudnia 2023r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz P. Spółki [...] kwotę 207 ( dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.") w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb pkt 2 i art. 140n ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej: "u.p.r.d."), a także w związku z art. 31ia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm., dalej: "ustawa COVID"), Prezydent Miasta [...] nałożył na P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej: "Spółka", "skarżąca") karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu i zbyciu pojazdu marki [...] o numerze VIN: [...], zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ I instancji przytoczył treść art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., art. 31ia ustawy COVID i wskazał, że termin do powiadomienia starosty o nabyciu i zbyciu pojazdu wynosił 60 dni. W dniu 27 września 2023 r. Spółka złożyła do organu I instancji zawiadomienie o nabyciu i zbyciu przedmiotowego pojazdu. Do zawiadomienia Spółka załączyła fakturę VAT numer [...] z dnia 30 listopada 2022 r., potwierdzającą nabycie pojazdu oraz fakturę VAT numer [...], z której wynika, iż przedmiotowy pojazd został zbyty przez Spółkę w dniu 27 stycznia 2023 r. Organ I instancji stwierdził, że zawiadomienie o nabyciu i zbyciu pojazdu nastąpiło po ustawowym terminie, a tym samym Spółka nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. Nabycia pojazdu Spółka dokonała w dniu 30 listopada 2022 r., a zatem ostatecznym terminem na zawiadomienie organu rejestrującego o tym fakcie był dzień 30 stycznia 2023 r. (poniedziałek), natomiast z uwagi na fakt, iż zbycie pojazdu nastąpiło w dniu 27 stycznia 2023 r. - dokonanie czynności zawiadomienia o zbyciu pojazdu powinno nastąpić najpóźniej do dnia 28 marca 2023 r. (wtorek).
Następnie organ I instancji przytoczył treść art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, ust. 2 i ust. 4 u.p.r.d. i wskazał, że po zawiadomieniu Spółki o wszczęciu postępowania w sprawie, w piśmie z dnia 10 listopada 2023 r. Spółka zwróciła się z prośbą o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za nieterminowe wywiązanie się z obowiązku zawiadomienia o nabyciu i zbyciu przedmiotowego pojazdu. Wskazała, że niedopełnienie powyższego obowiązku spowodowane było niewiedzą pracownika odpowiedzialnego w firmie za prowadzenie dokumentacji związanej z taborem samochodowym, który odchodząc z firmy nie przekazał swojemu następcy należycie wszystkich obowiązków. Z kolei nowo zatrudniony pracownik był obywatelem Ukrainy i nie do końca znał polskie przepisy. Wobec tego Spółka zwróciła się z prośbą o ponowne rozpatrzenie podania z dnia 10 listopada 2023 r. oraz uwzględnienie faktu, iż sama bez wcześniejszego wezwania naprawiła swój błąd i tym samym zaprzestała naruszenia prawa.
W ocenie organu I instancji, przytoczone przez Spółkę motywy dotyczące zwłoki w realizacji obowiązku nałożonego ustawowo nie wskazują na zachowanie przez Spółkę wystarczającej staranności i zapobiegliwości. Przepis, nakładający na właściciela pojazdu obowiązek zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu nie jest przepisem nowym. Spółka jako pracodawca powinna dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić odpowiednie przeszkolenie swoich pracowników, zaznajomić z obowiązującymi przepisami prawa i dopilnować przestrzegania powierzonych im obowiązków, tym bardziej, iż przedmiotem jej działalności jest m.in. sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek, zatem jako podmiot profesjonalnie zajmujący się obrotem tymi pojazdami powinna wiedzieć o obowiązkach spoczywających na nabywcy i zbywcy pojazdu, jak i konsekwencjach niedopełnienia w przewidzianym terminie ustawowego obowiązku. Charakter prowadzonej działalności gospodarczej uzasadnia zwiększone oczekiwania wobec podmiotu, co do jego wiedzy, rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania w prowadzonych przez niego działaniach oraz znajomości obowiązującego prawa i następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto za zgłoszenie zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu w terminie ustawowym właściciel nie ponosi żadnych kosztów finansowych.
Odnosząc się do argumentacji Spółki, że do dnia przesłania zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu organ nie wszczął postępowania administracyjnego, natomiast Spółka sama wywiązała się ze swojego obowiązku organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 189g K.p.a. kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa, a zatem organ administracji publicznej zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. wszczyna postępowanie administracyjne na żądanie strony lub z urzędu w terminie do pięciu lat od dnia powstania zdarzenia.
Jak wskazał organ I instancji, przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej należy uwzględnić zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W wyniku analizy zakresu w jakim Spółka dopuściła się przedmiotowego naruszenia organ I instancji stwierdził, że Spółka zaniechała dokonania czynności zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu, albowiem fakt nabycia został zgłoszony do organu rejestrującego po upływie 307 dni, a zatem okres przekroczenia wyniósł 244 dni, natomiast zawiadomienie o zbyciu pojazdu nastąpiło po upływie 300 dni, a okres przekroczenia wyniósł 237 dni, pomimo iż z uwagi na ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego z powodu COVID-19, termin na zgłoszenie nabycia i zbycia pojazdu został wydłużony z 30 do 60 dni, a zatem nie można mówić o znikomym naruszeniu prawa. Organ I instancji wskazał, że nie było to jednostkowe naruszenie prawa, ponieważ Spółka nie dopełniła również obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1, tj. nie zawiadomiła organu rejestrującego o nabyciu i zbyciu trzech innych pojazdów marki [...] o wskazanych numerach VIN.
Organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, lecz w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od jej wymierzenia. Według organu I instancji, naruszenia ww. obowiązków przez Spółkę trudno określić jako znikome naruszenia prawa. Spółka dokonała zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu po upływie 307 i 300 dni, a zatem waga naruszenia prawa nie była znikoma, bowiem nieterminowe zgłoszenie nabycia i zbycia pojazdu zarejestrowanego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej utrudnia wykonywanie nałożonych na ten organ obowiązków.
Wskutek odwołania Spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i przytoczył treść art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, ust. 2a, ust. 4, ust. 6, ust. 7 u.p.r.d., art. 31ia ustawy COVID. Wskazał, że Spółka nie kwestionuje naruszenia obowiązku zgłoszenia staroście nabycia i zbycia pojazdu, lecz domaga się odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu z przyczyn szczegółowo opisanych w pismach składanych w toku postępowania oraz w odwołaniu, w szczególności z powodu znikomej wagi naruszenia prawa.
Organ odwoławczy wskazał, że Spółka jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, nawet jeśli jej głównym przedmiotem działalności nie jest obrót pojazdami, a transport drogowy prowadzony, m.in. w oparciu o pojazdy wykupywane przez Spółkę po zakończeniu leasingu, a następnie przez nią zbywane. Będąc profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego Spółka powinna wiedzieć o obowiązkach spoczywających na nabywcy (zbywcy) pojazdu, jak i konsekwencjach niedopełnienia w przewidzianym terminie ustawowego obowiązku zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu. To przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań czy świadomych działań, których skutkiem jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej. W ocenie organu odwoławczego, twierdzenia Spółki odnośnie zmiany na stanowisku osoby odpowiedzialnej za dokonywanie zawiadomień oraz zatrudnienie osoby pochodzenia ukraińskiego, która nie posiadała wystarczającej znajomości obowiązujących w tym zakresie przepisów, nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo rozważył możliwości zastosowania art. 189f K.p.a. Organ odwoławczy podał, że art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., dla odstąpienia od nałożenia kary, wymaga wystąpienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa.
W ocenie organu odwoławczego, waga naruszenia przepisów u.p.r.d. przez Spółkę nie była znikoma. Według organu odwoławczego w warunkach niniejszej sprawy znaczenie miało to, że:
- obowiązek zawiadomienia w terminie nie przekraczającym 30 dni uprzednio kierownika rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej (obecnie starosty) o nabyciu lub zbyciu pojazdu określony w art. 78 ust. 2 u.p.r.d. istnieje od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. od dnia 19 sierpnia 1997 r.;
- Spółka nie wywiązała się z obowiązku zawiadomienia o nabyciu, a następnie zbyciu pojazdu w wydłużonym 60-dniowym terminie, przy czym w pierwszym przypadku okres przekroczenia wyniósł 239 dni, zaś w ostatnim 182 dni;
- obowiązek dokonania zgłoszenia zbycia/nabycia pojazdu stanowią jedne z podstawowych obowiązków właściciela pojazdu mające wpływ na prawdziwość i rzetelność danych w centralnej ewidencji pojazdów, a co za tym idzie bezpieczeństwo obrotu pojazdami i odpowiedzialność właściciela pojazdu;
- z danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP) korzystają podmioty wymienione w art. 80c ust. 1 u.p.r.d., m.in. Policja, Straż Graniczna, organy Krajowej Administracji Skarbowej, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, straże gminne (miejskie), Inspekcja Transportu Drogowego, zakłady ubezpieczeń, stacje kontroli pojazdów; pozyskanie przez te podmioty nieprawidłowych lub nieaktualnych danych może mieć istotny wpływ na prowadzone przez te podmioty czynności, postępowania, rozstrzygnięcia, porządek prawny oraz ochronę prawa własności, czy odpowiedzialność właściciela pojazdu;
- Spółka jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego; to przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej (por. wyrok NSA z 9 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 5586/16); należyta staranność jest określana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez odwołującą działalności gospodarczej i uzasadnia zwiększone oczekiwania wobec podmiotu, co do jego umiejętności, wiedzy, skrupulatności, rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania w prowadzonych przez niego działaniach; obejmuje także znajomość obowiązującego prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z 4.07.2013 r., sygn. akt I FSK 868/12);
- naruszenie wskazanych przepisów nie było jednostkowe (jednorazowe); jak wynika z akt sprawy Spółka dopuściła się ogółem trzech naruszeń tego rodzaju i każdorazowo dotyczyły one zaniechania zawiadomienia zarówno o nabyciu, jak i o zbyciu pojazdu;
- zaniechanie zgłoszenia w terminie faktu nabycia pojazdu uniemożliwiło staroście w terminie zawiadomienia właściwego organu podatkowego o fakcie nabycia pojazdu przez stronę;
- nałożenie kary w wysokości dwukrotności minimalnej wysokości, tj. 500 zł za naruszenie obowiązku nabycia i zbycia mieści się w dolnych granicach kary określonych przez ustawodawcę i nie narusza prawa.
Według organu odwoławczego, przesłanka z art. 189f § 1 pkt 2 K.p.a. nie ma również w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż za ten sam delikt (to samo zachowanie) prawomocną decyzją na skarżącego nie została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej i skarżący nie został prawomocnie ukarany za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
Zdaniem organu odwoławczego, zasadnie organ I instancji nie znalazł powodów do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu Spółki. W ocenie organu odwoławczego, wpływu na treść decyzji nie mogła mieć również okoliczność, że Spółka bez wezwania organu zaprzestała naruszenia prawa i dokonała stosownych zawiadomień.
Spółka złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy i ewentualnie jakie konsekwencje miało stwierdzone naruszenie dla podmiotów uprawnionych do korzystania Centralnej Ewidencji Pojazdów, a także ustalenia jakie cele realizowała skarżąca, dokonując zatrudnienia pracownika pochodzenia ukraińskiego oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a.;
2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia;
3. art. 189d pkt 1, 2 i 5 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli uznać, że naruszenie obowiązku po raz drugi przez skarżącą determinuje zakaz ich stosowania (z tym jednak zastrzeżeniem, że wszystkie stwierdzone naruszenia wykryła skarżąca i dokonała stosownych zawiadomień bez wezwania organu administracji publicznej), a skarżąca realizowała ważny interes publiczny polegający na udzieleniu wsparcia obywatelom Ukrainy w związku z działaniami wojennymi podejmowanymi przez Rosję;
4. art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na założeniu, iż samo naruszenie polegające na nieterminowym zgłoszeniu o nabyciu i zbyciu pojazdu uniemożliwia uznanie naruszenia prawa za znikome, jako że nieterminowe dokonanie ww. zgłoszeń utrudnia organom administracji publicznej wykonywanie nałożonych na nie obowiązków, zaś ustawodawca nadając administracyjnej karze pieniężnej za nieterminowe zawiadomienie o nabyciu i zbyciu pojazdu obligatoryjny charakter uznał, że waga powyższego naruszenia nie jest znikoma, co oznacza, że terminowość składania zawiadomień o nabyciu i zbyciu pojazdu jest istotna, która to wykładnia skutkowała uznaniem braku możliwości odstąpienia w niniejszej sprawie od nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu.
Zarzuty zostały rozwinięte i uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 120 w związku z 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. dalej "P.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taki wniosek złożyło Kolegium, zaś skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie nałożenia na Spółkę kary za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu.
W sprawie bezsporne jest że Spółka nabyła pojazd w dniu 30 listopada 2022 r., a następnie zbyła go w dniu 27 stycznia 2023 r. Nie jest również sporne, że nie dopełniła obowiązku zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu w ustawowo przewidzianym terminie bowiem dokonała tego dopiero w dniu 27 września 2023 r. Kwestią sporną pozostaje zasadność nałożenia na Spółkę kary pieniężnej z tego tytułu. Zdaniem skarżącej, organ winien odstąpić od wymierzenia jej kary.
Wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2024 r. uległy zmianie przepisy u.p.r.d. na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r. poz.1394; dalej: "ustawa nowelizująca"), lecz zgodnie z art. 15 i art. 16 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2024 r. związanych m.in. z rejestracją i karami pieniężnymi stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
W myśl art. 31i ust. 1 pkt 1 ustawy COVID, w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (tj. od dnia 31 marca 2020 r.), do dnia 31 grudnia 2020 r. wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., zaś art. 140mb u.p.r.d. stosuje się z uwzględnieniem tak wydłużonego terminu. Stosownie do art. 31i ust. 2 pkt 1 ustawy COVID przepisy ust. 1 stosuje się również do pojazdu niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.
Z kolei art. 31ia ustawy COVID, dodany do tej ustawy z dniem 1 lipca 2021 r. stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (tj. od dnia 1 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., natomiast art. 140mb u.p.r.d. stosuje się z uwzględnieniem tak wydłużonego terminu.
W dniu 16 maja 2022 r. odwołano na terenie Polski stan epidemii, zaś w dniu 1 lipca 2023 r. na terenie Polski został zniesiony stan zagrożenia epidemicznego.
Zgodnie z art. 140mb pkt 2 u.p.d.r., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m - 140mb u.p.r.d. są nakładane w drodze decyzji administracyjnej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 1, ust. 2 i ust. 4 u.p.r.d.). Do 31 czerwca 2023 r. do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m - 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosowało się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Od 1 lipca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosowało się odpowiednio przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego (art.140n ust. 6 u.p.r.d.).
Stosownie do art. 189d K.p.a., wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:
1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;
2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;
3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;
4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;
5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;
6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;
7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.
Zgodnie z art. 189f § 1 K.p.a, organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe
i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W ocenie Sądu, organ I instancji postąpił nieprawidłowo uznając, że niezawiadomienie organu o nabyciu i zbyciu przedmiotowego pojazdu stanowi jeden czyn, gdy tymczasem są to dwa delikty administracyjne, tj. niezawiadomienie
o nabyciu pojazdu i niezawiadomienie o zbyciu pojazdu. Wynika to wprost z brzmienia art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., w zależności czy właściciel pojazdu zobowiązany był zawiadomić starostę o nabyciu czy zbyciu pojazdu w odpowiednim terminie, czy też o obu zdarzeniach. W sytuacji, gdy właściciel pojazdu winien zawiadomić organ o nabyciu oraz o zbyciu pojazdu, a tego nie uczynił, organ winien przeprowadzić analizę przesłanek wymiaru kary i możliwości odstąpienia od niej odrębnie dla każdego z deliktów. Według Sądu, dopuszczalne jest prowadzenie wówczas wspólnego postępowania administracyjnego i zakończenie go jedną decyzją obejmującą rozstrzygnięcia co do dwóch deliktów.
Podkreślić należy, że przesłanki wymiaru kary lub odstąpienia od jej wymierzenia mogą być inne w zależności od okoliczności popełnienia danego deliktu.
Skarżąca podała, że nie prowadzi profesjonalnej działalności w zakresie sprzedaży samochodów wskazując, że przedmiotem jej przeważającej działalności jest transport drogowy towarów, a sprzedaż kilku samochodów, które wykupiła po zakończeniu leasingu trudno uznać za sprzedaż hurtową. Podkreśliła, że przyjęła na siebie obiektywną odpowiedzialność za naruszenie prawa i bez wcześniejszego wezwania organu, dokonała stosownego zgłoszenia, zaś organ I instancji zastosował podejście czysto fiskalne, całkowicie pomijając cele prewencyjne kary, co jej zdaniem, stanowiło działanie niezgodne z zasadą proporcjonalności i jest nieadekwatne do okoliczności sprawy. Naruszenia przepisów dopuścił się pracownik Spółki, który był cudzoziemcem, i który nie znał obowiązujących przepisów w tym zakresie.
Bezspornie skarżąca jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236). Podkreślić należy, że deliktu administracyjnego z art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. nie dopuszcza się jedynie podmiot, który prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w sferze obrotu zawodowego pojazdami, ale każdy właściciel pojazdu, który nie powiadamia organu o fakcie nabycia i sprzedaży. Niewątpliwie Spółka ponosi odpowiedzialność za swojego pracownika, gdyż przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań czy świadomych działań, których skutkiem jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 9.11.2017 r., sygn. akt II GSK 5586/16). Jakkolwiek przyznać należy, że pomoc osobom pochodzącym z kraju ogarniętego wojną zasługuje na najwyższe uznanie, to jednak nie może stanowić argumentu uzasadniającego zwolnienie skarżącej z wykonywania ciążących na niej obowiązków, w szczególności przestrzegania prawa. W tym zakresie rację mają organy obu instancji wywodząc, że to na przedsiębiorcy, jako profesjonalnym uczestniku obrotu gospodarczego spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy, w tym przeszkolenia pracowników, aby nałożone przepisami prawa obowiązki były realizowane w terminie i w sposób prawidłowy.
Sąd zgodził się natomiast ze skarżącą, że okres trwania nieprawidłowości nie powinien być decydujący przy wymiarze kary. W przypadku każdego z deliktów należy rozważyć stopień społecznej szkodliwości czynu oraz skutki naruszenia przepisów.
Przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., dla odstąpienia od nałożenia kary, wymaga wystąpienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa. Przy tym ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze, można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego. Zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 17 ze zm.) przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego lub zagrożonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. Wymieniony w tym przepisie katalog okoliczności odpowiada co do istoty zawartym w art. 189d pkt 1 k.p.a. przesłankom wymiaru kary administracyjnej – które w przypadku kary wymierzanej na podstawie art. 140 mb pkt 2 u.p.r.d. zostały uregulowane odrębnie w art. 140n ust. 4 u.p.r.d.
Przy ocenie wagi naruszenia prawa należy zatem kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując, że jeżeli konkretne naruszenie prawa:
- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;
- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;
- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma.
Wyznacznikiem zatem stopnia ciężkości/znikomości naruszenia prawa powinno być zatem zagrożenie celu ustawowego i dobra chronionego regulacjami nakładającymi sankcjonowany obowiązek (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 155/23).
W ocenie Sądu, celem powyższej regulacji było dążenie m.in. do poprawy warunków legalnego obrotu pojazdami. Przepis art. 140mb u.p.r.d. został dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579; dalej: "ustawa zmieniająca") i wszedł w życie 1 stycznia 2020 r. (art. 27 pkt 1 ustawy zmieniającej). W uzasadnieniu projektu ww. ustawy zmieniającej (druk sejmowy VIII.3495) wskazano, że wprowadzono zmiany w u.p.r.d. w celu poprawy warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów, w tym wprowadzono także 30-dniowy termin na złożenie przez właściciela pojazdu wniosku o rejestrację pojazdu, liczony od wystąpienia konkretnie określonych zdarzeń. Ustawodawca założył, że taki instrument prawny przyczyni się do poprawy przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym, zwłaszcza że wprowadzono sankcję za niedopełnienie tych obowiązków, dodając art. 140mb u.p.r.d. W konsekwencji, według ustawodawcy, powinno to było wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.
Centralna Ewidencja Pojazdów (CEP) stanowi jeden z fundamentalnych elementów Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK). W ewidencji gromadzi się dane i informacje o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach i niektórych posiadaczach, a także informacje wymagane do dopuszczenia pojazdu do ruchu oraz informacje o wydawanych dokumentach i oznaczeniach pojazdu.
Zdaniem Sądu, oceniając w konkretnej sprawie, czy doszło do naruszenia dobra chronionego ustawą, nie można utożsamiać go z tą ewidencją, a to właśnie dlatego, że ewidencje nie są celem samym w sobie, ale narzędziem do realizacji dalszych celów, tj. ograniczenia negatywnych zjawisk społecznych w obrocie pojazdami. Z tego względu nie można uznać za wystarczające powołanie się na to, że naruszenie przez stronę obowiązku dokonania w terminie zgłoszenia do organu rejestrującego spowodowało lub mogło spowodować w CEP czasowy brak pełnych informacji co do własności pojazdu, bez wyjaśnienia w jaki sposób w tej konkretnej sytuacji wpływa to na realizację celów, dla których taki obowiązek przewidziano.
Wskazać należy, że organy uchyliły się od ustalenia w CEPiK, czy skarżąca dokonała rejestracji ww. pojazdu w związku z wykupem go po zakończeniu leasingu, a jeśli tak, to kiedy oraz czy nowy nabywca dokonał jego rejestracji.
Zdaniem Sądu, w przypadku zarejestrowania przedmiotowego pojazdu po zakończeniu leasingu w terminie, wynikającym z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., nie sposób uznać, że skarżąca nie powiadomiła organu o nabyciu pojazdu. Fakt zarejestrowania pojazdu należy uznać za powiadomienie organu o jego nabyciu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 238/20).
Również okoliczność, że różne podmioty korzystają z danych zawartych w CEP nie jest, w ocenie Sądu, jednoznaczna z naruszeniem dóbr chronionych przepisem 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. przez skarżącą.
Rozpoznając ponownie sprawę organ winien zatem wskazać, czy i w jaki sposób opóźnienie skarżącej w dopełnieniu obowiązku zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu mogło w jej sytuacji rzeczywiście spowodować naruszenie konkretnych dóbr chronionych przepisami u.p.r.d. Kara z art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. nie ma charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Dlatego należy także rozważyć, czy nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawowy – poprawy warunków obrotu pojazdami, czy nie naruszałoby wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu.
Wskazać również należy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nie może pogorszyć sytuacji skarżącej w zakresie wymiaru ewentualnej kary.
Na marginesie zauważyć należy, że po nowelizacji przepisów u.p.r.d. z dniem 1 stycznia 2024 r. ustawodawca w ogóle zrezygnował z obciążenia właściciela pojazdu obowiązkiem zgłoszenia nabycia pojazdu, przyjmując za wystarczające z punktu widzenia realizacji celów ustawy nałożenie tego obowiązku w związku wyłącznie ze zbyciem pojazdu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na rzecz skarżącej zasądzono od organu odwoławczego kwotę 207 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania sądowego, w tym 100 zł – wpisu sądowego, 90 zł – wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł – opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.