II SA/Sz 144/24

II SA/Sz 144/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Wiesław Drabik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c, art. 4, art. 5, art. 30, art. 33, art. 39, art. 44, art. 63 ust. 1 pkt 1, art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 79 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
art. 9, art. 10, art. 11
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
Dz.U. 2023 poz 775
art. 80,  art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 17 stycznia 2024 r. nr SKO.4170.2192.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, po rozpoznaniu wniosku D. K. (dalej: Skarżący lub Wnioskodawca) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 20 lipca 2023 r. znak SKO.4170.646.2023, orzekło o utrzymaniu w mocy przedmiotowej decyzji. Na mocy przedmiotowej zaskarżonej wnioskiem decyzji Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia 4 stycznia 2012 r. znak: RGPO.6220-16-9/2011, określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji jednej elektrowni wiatrowej o mocy 1,5 MW, wraz z infrastrukturą na działce nr [...] obręb ew. [...].
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż wniosek Skarżącego z dnia 23 kwietnia 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia 4 stycznia 2012 r. był rozpatrywany przez Kolegium po raz kolejny. Na wcześniejszym etapie postępowania Kolegium, postanowieniem z dnia 12 lipca 2018 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem Kolegium z dnia 21 sierpnia 2018 r.), orzekło o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. W wyniku skargi do sądu administracyjnego, powyższe postanowienie zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1092/18. Sąd rozpatrując skargę wskazał w szczególności, że ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie rozważenie wniesionego przez Skarżącego wniosku pod kątem występowania przesłanek do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd oceny prawnej, a w dalszej kolejności ocena, czy Skarżącemu przysługuje legitymacja procesowa do żądania stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia. Skarga Kasacyjna na powyższy wyrok WSA wniesiona przez P. spółka z o. o. (dalej: Inwestor) została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt III OSK 1976/21.
Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium wyjaśniło, iż kierując się wytycznymi zawartymi w przywołanym powyżej wyroku wszczęło postępowanie administracyjne na wniosek Skarżącego organ wyższego stopnia względem Wójta orzekł stosowną decyzją administracyjną o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia 4 stycznia 2012 r. Ponadto powyższą decyzją Wójt Gminy S. orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określił środowiskowe uwarunkowania realizacji ww. przedsięwzięcia na wniosek inwestora z dnia 19 października 2011 r.
We wniosku wniesionym 23 kwietnia 2018 r. do Kolegium Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 §1 ust. 1,2,5,6 i 7 k.p.a. w związku z naruszeniem art. 79 ust. 1, art. 4; art. 5 oraz art. 30 w zw. z art. 33, art. 39 i art. 3 ust. 1 pkt 11 litera c - ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Nadto wskazywał na rażące naruszenie art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska, jak również zasad ujętych w art. 6 - 11 k.p.a.
W uzasadnieniu swojego żądania wnioskodawca podnosił w szczególności, że organ miał obowiązek opublikować obwieszczenia wynikające z treści art. 33, art. 39 w związku z art. 30 i art. 79 ustawy ooś w prasie, czego nie wykonał, nie zapewniając tym samym możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. W ocenie Wnioskodawcy stanowi to rażące naruszenie prawa nie do zaakceptowania w praworządnym państwie. Wnioskodawca wywodził ponadto, że naruszone zostały przepisy art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, co winno skutkować zastosowaniem jej art. 11. Wnioskodawca zarzucił ponadto naruszenie zasady powszechnego dostępu do informacji o środowisku w związku z postanowieniami zawartymi w art. 7 i 8 konwencji z Aarhus, które są pierwowzorem gwarancji udziału społeczeństwa w sprawach mających znaczenie dla środowiska oraz możliwości zgłaszania przez społeczeństwo uwag bezpośrednio.
W ocenie Kolegium wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja z dnia 20 lipca 2023 r. została wydana zgodnie z przepisami prawa, a przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby decyzja Wójta Gminy S. z dnia 4 stycznia 2012 r. zawierała wady wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.
Po przedstawieniu instytucji stwierdzenia nieważności oraz przepisów k.p.a. ją regulujących, organ administracji wyjaśnił, iż skład orzekający Kolegium w pierwszej instancji biorąc pod uwagę wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 1092/18 prawidłowo dokonał weryfikacji legitymacji procesowej Wnioskodawcy postępowania nieważnościowego. W konsekwencji powyższego ustalano, że Skarżącemu winien przysługiwać przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym. Analizując podstawę przyznania Skarżącemu przymiotu strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, należało wziąć pod uwagę obecnie obowiązujące przepisy, gdyż postępowanie to rozpatrywane jest w nowej sprawie administracyjnej. W realiach rozpatrywanej sprawy ustalenie o przyznaniu przymiotu strony postępowania Skarżącemu oparte zostały o zapisy art. 4 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, przy uwzględnieniu zapisów zawartych w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia dotyczących całkowitej wysokości elektrowni wiatrowej a wyznaczającej tym samym obszar oddziaływania przedsięwzięcia o wielkości w przybliżeniu 1220 m. Wobec ustalenia, że ze względu na parametry planowanej zabudowy teren działki Skarżącego znajduje się w odległości mniejszej niż wskazany w art. 4 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych - a zatem aktualnie nie byłaby możliwa legalna zabudowa nieruchomości Wnioskodawcy – organ uznał, że jest obowiązany uwzględniać takie ograniczenie na każdym etapie procesu inwestycyjnego.
Wskazano, że strona inicjując postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej swój interes prawy w postępowaniu wywodziła z naruszenia prawa własności, które podlega ochronie w myśl przepisów art. 140-143 kodeksu cywilnego, gdyż jest właścicielem nieruchomości zlokalizowanej na działce nr [...] i nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...]. Z księgi wieczystej wynika bezsprzecznie, iż Wnioskodawca jest właścicielem działek nr [...], nr [...] w obrębie [...]. Najbliżej działki inwestycyjnej nr [...] obręb [...] (obecnie nr [...] i nr [...]) zlokalizowane są działki Wnioskodawcy nr [...] i nr [...]. Według orientacyjnych pomiarów dokonanych w systemie informacji przestrzennej odległość ta wynosi odpowiednio 771 m i 754 m (w linii prostej) w związku z powyższym za całkowicie chybione i nie mające wpływu na wynik postępowania należy uznać twierdzenia Wnioskodawcy zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jakoby działka nr [...] znajdowała się w odległości 93m od działki inwestycyjnej.
Organ przeanalizował przepisy dotyczące wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a zatem decyzji, która w ocenie Wnioskodawcy winna być wyeliminowana z obrotu prawnego jako decyzja objęta wadą o kwalifikowanym charakterze z art. 156§ 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślono, iż analiza mających zastosowanie przepisów dokonywana była według stanu prawnego na dzień wydania kwestionowanej decyzji (tj. na 4 stycznia 2012 r.) i nie podlegała ocenie wg aktualnego stanu prawnego.
W powyższym zakresie organ wyjaśnił, że będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 z późn. zm. – dalej: ustawa ooś).
Zgodnie z art. 71 ustawy ooś, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Uzyskanie tej decyzji jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przedsięwzięcia kwalifikuje się do odpowiedniej kategorii na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397). Kwalifikacja przedsięwzięcia jako mogącego zawsze lub potencjalnie oddziaływać na środowisko wiąże się z rodzajem dokumentów, jaki należy załączyć do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jeżeli planowane przedsięwzięcie zakwalifikowane jest jako mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko, wówczas takim dokumentem stanowiącym, co do zasady, podstawę do wydania decyzji środowiskowej jest tzw. Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (art. 74 ust. 1 pkt 2 ustawy ooś). Natomiast w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko dokumentem tym będzie Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy ooś).
Zaakcentowano, że przebieg postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko uzależniony jest od rozstrzygnięcia przez organ właściwy czy konieczne będzie przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, a tym samym konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
W myśl art. 63 ust. 1 ustawy ooś, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko organ stwierdzał w drodze postanowienia, kierując się ustawowymi kryteriami, po zasięgnięciu opinii właściwych organów. Zgodnie z art. 63 ust. 2 ooś, postanowienie wydawano również, jeżeli organ nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (przepis ten został uchylony dopiero z dniem 24 września 2019 r. na mocy art. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2019 r., poz. 1712).
Jak wskazuje się w literaturze w celu ujednolicenia prowadzonego w tym zakresie postępowania w art. 63 ust. 1 ustawy wskazane zostały kryteria środowiskowe, jakimi powinien kierować się organ administracji nakładający obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Kryteria te w sposób znaczący zostały zmodyfikowane ustawą z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1936) – przy czym owe kryteria mają charakter ogólny i nie przy każdej inwestycji wszystkie zaistnieją (tak. K. Gruszecki [w:] Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. IV, LEX/el. 2023, art. 63.).
Odnosząc powyższe do realiów badanej sprawy wyjaśniono, że Inwestor złożył w dniu 19 października 2011 r. wniosek wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia "Budowa elektrowni wiatrowej w miejscowości [...]" na działce nr [...]. Działka ta obecnie jest podzielona na działki nr [...] i [...]. Wójt Gminy D. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz o wystąpieniu o opinię dotyczącą potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie w drodze publicznego ogłoszenia (trzy oddzielne ogłoszenia), gdyż ustalił, że stron jest w tym postępowaniu ponad 20. Ogłoszenia były wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy D. w okresie od 21 października 2011 r. do 25 listopada 2011 r. ogłoszenia zamieszczono ponadto na stronie BIP organu oraz na tablicy ogłoszeń w sołectwie [...]
Postanowieniem SKO z dnia 23 listopada 2011 r. do załatwienia wniosku wyznaczony został Wójt Gminy S. wobec tego Wójt Gminy D. przekazał akta postępowania wyznaczonemu organowi.
Wójt Gminy S. ponownie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz o wystąpieniu o opinię dotyczącą potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie w drodze publicznego ogłoszenia (dwa oddzielne ogłoszenia). Z ich treści wynika, że ogłoszenia zamieszczono na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy S. , na stronie BIP organu oraz na tablicy ogłoszeń w sołectwie [...]. Ogłoszenia były wywieszone na tablicy ogłoszeń urzędu w dniach 05-21 grudnia 2011 r.
Następnie organ zawiadomił strony w drodze ogłoszenia o otrzymanych opiniach, które nie stwierdzały potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Kolejno organ wydał postanowienie o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko z dnia 19 grudnia 2011 r., o czym również zawiadomiono strony w drodze ogłoszenia.
Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutów dotyczących rzekomego braku publikacji obwieszczeń oraz dotyczących braku wypełnienia obowiązków informacyjnych zapewniających udział społeczeństwa w postępowaniu, Kolegium wyjaśniło, iż zarzuty te są nie trafne. W postępowaniach, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma charakter fakultatywny (jak w realiach niniejszej sprawy), społeczeństwo będzie miało zagwarantowany udział dopiero od momentu wydania postanowienia ustalającego konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania. Dopiero od tego momentu aktualizują się obowiązki informacyjne organu określone w art. 33 ust. 1, art. 44 art. 79 ust. 1 ustawy ooś, a także uprawnienia społeczeństwa, w tym także organizacji ekologicznych z art. 44 powyższej ustawy. W przeciwnym razie, gdy nie ma konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania, postępowanie nie wymaga udziału społeczeństwa. Wynika to wprost z art. 79 ust. 1 ooś, który stanowi, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Czym innym natomiast jest możliwość zastosowania art. 49 k.p.a, która wynika z art. 74 ust. 3 ustawy ooś. Przepis ten określił, że jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 20, stosuje się art. 49 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej. Jest to zasada odrębna, dotycząca wyłącznie ustalonych stron postępowania, niezwiązana z obowiązkiem podawania określonych informacji do publicznej wiadomości w celu realizacji udziału społeczeństwa w postępowaniu. W realiach niniejszej sprawy organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach (tj. Wójt Gminy S. ) zastosował powyższą procedurę zgodnie z przepisami prawa stosując formę obwieszczeń, gdyż ustalony wykaz stron postępowania zawarty w aktach administracyjnych przekraczał liczbę 20.
Podkreślono ponadto, że przypadku, gdy nie była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nie zachodzi obowiązek udziału społeczeństwa w postępowaniu. W razie gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Organ nie dopatrzył się także zarzucanego we wniosku nieważnościowym naruszenia Konwencji z Aarhus. Wyjaśniono, iż zgodnie z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, umowy międzynarodowe są częścią krajowego porządku prawnego i muszą być stosowane w polskim porządku prawnym. W przypadku Konwencji w Aarhus są to normy sformułowane bardzo ogólnie, które wymagają konkretyzacji w systemach prawnych państw, które podpisały tę Konwencję. Zatem zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy mają zapisy ustawy ooś, a wykładnia tych ma kluczowe znaczenie dla oceny podstaw nieważności decyzji wydanej przez Wójta Gminy S. . Natomiast tych przepisów organ nie naruszył.
Za bezzasadny uznano także zarzut naruszenia art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska bowiem przywoływane we wniosku przepisy zostały uchylone z dniem 15 listopada 2008 r. przez art. 144 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2008.199.1227). Wskazany art. 11 stanowił, że decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna, niemniej na dzień orzekania w sprawie - już od ponad 3 lat – przepis ten nie obowiązywał. Tym bardziej zatem nie znajduje zastosowania w niniejszym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności i nie może być skutecznie podnoszony.
Organ nadmienił, iż kwestionowaną decyzję Wójta Gminy S. poprzedziła opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., w której organ ten nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia oraz wskazał, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na zdrowie i życie ludzi. Również Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie wydając postanowienie z 4 listopada 2011 r. wyraził opinię, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i następnie podtrzymał to stanowisko pismem z dnia 13 grudnia 2011 r. Organ ten wziął szczegółowo pod uwagę uwarunkowania wymienione w art. 63 ust. 1 ustawy ooś szczegółowo analizując skalę i charakter inwestycji, wielkość zajmowanego terenu, zakres robót związanych z realizacją przedsięwzięcia prawdopodobieństwo, czas trwania, zasięg oddziaływania oraz odwracalność oddziaływania, a także wykorzystywanie zasobów naturalnych, emisję i uciążliwości związane z realizacją i eksploatacją przedsięwzięcia.
Wójt Gminy S., po zasięgnięciu przywołanych wyżej opinii, uwzględniając uwarunkowania wskazane w art. 63 ust. 1 ustawy ooś, wydał w dniu 19 grudnia 2011 r. postanowienie w trybie art. 63 ust. 2 ustawy ooś., stwierdzające brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a następnie decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej inwestycji. Decyzja ta zawiera uzasadnienie, stosownie do art. 85 ust. 1 ustawy ooś oraz zgodnie z ust. 2 pkt 2 informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ odniósł się również do kwestii kumulacji oddziaływań, stwierdzając, że nie zajdzie zjawisko kumulowania. Tym samym całkowicie niezasadne są twierdzenia strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie w jakim zarzuca się organowi wydającemu decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1a, b, d, e, f, g ustawy o ocenach oddziaływania na środowisko. Objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja wbrew zarzutom zawiera pełne uzasadnienie na kartach 4-6 decyzji a tym samym zarzut naruszenia przywołanej regulacji jest chybiony.
Organ nadmienił - w zakresie zarzutu naruszenia przepisu art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. f i lit. g ustawy ooś -, iż litery te zostały wprowadzone do ustawy przez art. 1 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1936) z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2017 r. W konsekwencji nie można skutecznie zarzucać naruszenia tych przepisów w postępowaniu nieważnościowym.
Kolegium stwierdziło, że Inwestor prawidłowo wystąpił z wnioskiem o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji, załączając, zgodnie z art. 74 ust. 1 ooś kartę informacyjną przedsięwzięcia; poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie; w trzech egzemplarzach, wraz z ich zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych.
Przedłożony przez Inwestora dokument spełnia wymagania ustawowe (art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy) i jakkolwiek karta informacyjna przedsięwzięcia nie zawiera podpisu, to dla tego dokumentu, ówcześnie podpis nie był wymagany. Dopiero od 1 stycznia 2017 r. ustawodawca wprowadził wymóg zamieszczenia podpisu autora - wyłącznie w odniesieniu do raportu oddziaływania na środowisko. Ustawodawca nie określił ponadto żadnych wymagań, co do autora karty informacyjnej przedsięwzięcia.
Wreszcie organ wskazał, że w postępowaniu nieważnościowym nie ma miejsca na merytoryczną ocenę treści karty informacyjnej, gdyż przekraczałoby to ramy kontroli nadzorczej wyznaczonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine w związku z art. 80 k.p.a. Taka ocena wymagałaby bowiem przeprowadzenia postępowania dowodowego właściwego dla postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań, co przeczyłoby zarówno funkcji postępowania nadzwyczajnego art. 156 k.p.a., jak i naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania nadzorczego (art. 15 k.p.a.).
Końcowo Kolegium stwierdziło, że wyniku kompleksowej analizy akt postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją doszło do przekonania, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa). Nie zachodzą także pozostałe przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, na które powołuje się Wnioskodawca.
Pismem z 19 lutego 2024 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł skargę na decyzję Kolegium z 17 stycznia 2024 r. zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść i kierunek zawartego w zaskarżonej decyzji ostatecznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: art. 63 ust.1 pkt 1a,1b,1d,1e ,1f, 1g, w zw. z art. 71 ust.2 pkt.1 ustawy z 3 października 2008 r. w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 138 §1 pkt1 k.p.a., w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. polegające na braku dokonania przez SKO w Koszalinie kumulatywnego zastosowania wyszczególnionych w petitum zarzutu regulacji materialnoprawnych.
Jak wynika ze skargi, w ocenie pełnomocnika Skarżącego, łączne zastosowanie oraz prawidłowa wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, iż wydanie decyzji z 4 stycznia 2012 r. w warunkach braku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia obejmującego budowę jednej elektrowni wiatrowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...], mające status przedsięwzięcia zawsze znacząco oddziaływującego na środowisko w rozumieniu ustawy, będzie kreowało bezpośrednie oddziaływanie zarówno na nieruchomość stanowiącą własność Skarżącego jak też inne nieruchomości znajdujące się w zakresie oddziaływania rzeczonej inwestycji, mające ze względu na funkcje mieszkalne, jak też służące do prowadzenia produkcji rolnej status miejsc stałego pobytu ludności. W szczególności kreować będzie bezpośrednie oddziaływanie immisji, przede wszystkim w postaci hałasu oraz kreować bezpośrednie zagrożenie dla Skarżącego oraz rodziny Skarżącego jako podmiotu posiadającego tytuł prawny do działki nr [...] oraz pełną legitymację do stałego w niej przebywania i zamieszkiwania oraz wykorzystywania do celów gospodarczych, mające dodatkowo charakter oddziaływania skumulowanego.
Wskazując na powyższe pełnomocnik Skarżącego wystąpił o uchylenie na podstawie art 145§1 pkt 1a, w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w całości objętej zaskarżeniem ostatecznej decyzji SKO w Koszalinie oraz poprzedzającej decyzji oraz o przekazanie SKO w Koszalinie sprawy do ponownego rozpoznania.
W ocenie Skarżącego ze szczegółowej lektury decyzji zapadłych w Kolegium wynika, iż ów organ jedynie ogólnikowo stwierdził, że objęta wnioskiem decyzja ostateczna nie jest dotknięta rażącym naruszeniem prawa nie przeprowadzając jednocześnie szczegółowej analizy okoliczności wskazanych przez Skarżącego tak we wniosku o stwierdzenie nieważności, jak też pismach z mają i czerwca 2023 r. oraz wniosku z sierpnia 2023 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 k.p.a.
Zdaniem skarżącego w świetle art. 63 ust.1 pkt.1 a, 1 b, 1 d, 1e, 1f oraz 1g oraz art. 71 ust.2 pkt 1 ustawy z 3 października 2008 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 4 stycznia 2012 r. zachodziły podstawy do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Przedsięwzięcie polegające na budowie elektrowni wiatrowej miało status przedsięwzięcia zawsze potencjalnie oddziaływającego na środowisko, które ze względu na jego charakter zakres oraz kumulatywne oddziaływanie z innymi inwestycjami w zakresie elektrowni wiatrowych realizowanymi równolegle w Gminie D., kreowałoby bezpośrednie oddziaływania na nieruchomości z nim sąsiadujące, mające charakter nieruchomości zabudowanych o funkcji mieszanej, tj. zarówno mieszkaniowej, jak też służącej do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym działkę nr [...] należącą do Skarżącego, odległą od terenu inwestycyjnego o zaledwie 93 metry.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2024 r. pełnomocnik Skarżącego w całości podtrzymał skargę natomiast pełnomocnik uczestnika postępowania (Inwestora) wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w pismach z 7 grudnia 2023 r. i 4 kwietnia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.").
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 17 stycznia 2024 r. utrzymująca w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie tego organu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia 4 stycznia 2012 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji jednej elektrowni wiatrowej o mocy 1,5 MW, wraz z infrastrukturą na działce nr [...] obr. ew. [...]
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z 4 stycznia 2012 r., zakończone skarżoną decyzją Kolegium toczyło się w następstwie wniosku Skarżącego z 23 kwietnia 2018 r., w którym wywodzono w szczególności, iż jego działka o nr [...] znajduje się w "bezpośrednim sąsiedztwie" realizowanej na działce nr [...] inwestycji, tj. w odległości 93 m a kwestionowane rozstrzygnięcie wydano z rażącym naruszeniem art. 63 ust. 1 pkt 1 a, b, d, e, f ustawy ooś.
W zakresie powyższych oświadczeń nie można jednak nie dostrzegać, że eksponowane w pismach twierdzenia Skarżącego dotyczące "sąsiedztwa" i odległości inwestycji od stanowiących jego własność działek nie znajdują żadnego potwierdzenia w zgromadzonych w sprawie dokumentach i jawią się jako oczywiście błędne. Jak wyliczył organ owa odległość faktycznie wynosi ponad 750 m. Twierdzeniom Skarżącego przeczą zresztą na pierwszy rzut oka dane wynikające z mapy ewidencyjnej w skali 1:5000, dołączonej do wniosku Inwestora z 18 października 2011 r. Wynika z niej w sposób niebudzący wątpliwości, że najbliżej położną od działki inwestycyjnej nieruchomość Skarżącego (tj. dz. nr [...]) oddziela kilka innych działek w tym dwie działki drogowe. Tym samym ustalenia organu są w powyższym zakresie trafne.
Przy wydawaniu skarżonej decyzji, na zasadzie art. 153 p.p.s.a., organ był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1092/18 i prawidłowo się do nich zastosował wnikliwie oceniając uprawnienie Skarżącego do zainicjowania postępowania nieważnościowego. Zasadnie w tym zakresie dostrzeżono, że z uwagi na ograniczenia dla nieruchomości Skarżącego wynikające z ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych - przy obliczonym obszarze oddziaływania inwestycji o wielkości około 1220 m - nie jest możliwa aktualnie ich legalna zabudowa. Prawidłowo zatem uznano, iż Skarżący był uprawniony do zainicjowania postepowania nieważnościowego. Przy czym organ trafnie dostrzegł, iż uznanie Skarżącego za stronę postepowania nieważnościowego nie zmienia tego, że ocena zarzutów w postępowaniu nadzwyczajnym następować powinna w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji objętej wnioskiem. Tym samym trafnie organ dostrzegł, iż cześć zarzutów Skarżącego opierała się na przepisach już - albo jeszcze - nie obowiązujących w dacie orzekania przez Wójta Gminy S. Niewątpliwie organ gminy nie mógł naruszyć takich przepisów a oparte na niech zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Wbrew twierdzeniom skargi, organ prawidłowo poddał ocenie zgłaszane zarzuty uwzględniając charakter postępowania nieważnościowego, którego istotą nie było ponowne poprowadzenie postępowania dotyczącego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia lub postepowania odwoławczego, lecz ocena czy w toku wydawania weryfikowanej decyzji doszło do jednego z kwalifikowanych naruszeń prawa wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Tylko w takich przypadkach dopuszczalna byłaby ingerencja przez Kolegium w zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Przy czym warto odnotować, że aktualnie, w realiach badanej sprawy, owa ingerencja uległa ograniczeniu z uwagi na upływ czasu pomiędzy wydaniem poddanego ocenie aktu administracyjnego a datą orzekania przez organ wyższego stopnia. Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Upływ dziesięcioletniego terminu jest w badanej sprawie oczywisty.
Organ wyższego stopnia przywołał prawidłowe przepisy oraz prawidłowo ustalił na ich podstawie stan prawny obowiązujący w dacie orzekana przez Wójta Gminy S. z dniu 4 stycznia 2012 r.
Na podstawie powyższych przepisów trafnie uznano, że w postępowaniach dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma charakter fakultatywny (jak w realiach niniejszej sprawy), społeczeństwo miało zagwarantowany udział dopiero od momentu wydania postanowienia ustalającego konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania. Dopiero w następstwie wydania takiego aktu administracyjnego aktualizowały się obowiązki informacyjne organu określone w art. 33 ust. 1, art. 44 art. 79 ust. 1 ustawy ooś, a także uprawnienia społeczeństwa, w tym także organizacji ekologicznych wynikające z art. 44 ustawy ooś. Tym samym, w sytuacji, gdy nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (jak w badanym przypadku), stosownie do z art. 79 ust. 1 ustawy ooś postępowanie nie wymagało udziału społeczeństwa.
Nie może budzi też wątpliwości Sądu prawidłowość wniosku Kolegium, że skoro w badanej sprawie liczba stron postępowania przekraczała liczbę 20, stosowne publikacje ogłoszeń i informacji nie musiały następować w prasie jak twierdzi Skarżący, a dla wykonania obowiązku przez organ prowadzący postępowanie wystarczające było publikowanie ogłoszeń na stronie BIP organu oraz na tablicy ogłoszeń, co miało też miejsce.
Nie mogły też odnieść skutku zarzuty naruszenia wskazywanych przez Skarżącego przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, skoro zostały one uchylone z dniem 15 listopada 2008 r., a więc przed wystąpieniem przez Inwestora z wnioskiem.
Trafnie też organ rozważył zarzuty dotyczące naruszenia konwencji z Aarhus dostrzegając, że podlegają one wykonaniu w polskim porządku prawnym przez ustawy i to w oparciu o zapisy ustaw należało weryfikować kwestionowaną decyzję Wójta.
Aktualnie, na etapie skargi, pełnomocnik Skarżącego koncentruje się na wywodzonym naruszeniu przez Wójta Gminy S. art. 63 ust.1 pkt 1a,1b,1d,1e,1f, 1g, w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy ooś.
W dacie orzekania przez organ art. 63 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy stanowił, iż obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania:
1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:
a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji,
b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie,
c) wykorzystywania zasobów naturalnych,
d) emisji i występowania innych uciążliwości,
e) ryzyka wystąpienia poważnej awarii, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii.
Natomiast art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy ooś stanowił, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.
Rozważając czy doszło do kwalifikowanego naruszenia powyższych przepisów Kolegium trafnie dostrzegło, że objętą wnioskiem decyzję poprzedziły stosowne: opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, z których wynikało w szczególności, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na zdrowie i życie ludzi. Nadto Wójt Gminy S. w uzasadnieniu objętej wnioskiem nieważnościowym decyzji obszernie poddał cenie istotne okoliczności sprawie odnosząc się także do eksponowanej skardze kwestii kumulacji oddziaływań.
Stąd polemiczne zarzuty Skarżącego, nie poparte zresztą żadnymi dowodami, a na dodatek oparte na błędnych przekonaniach co do faktycznej odległości jego nieruchomości od planowanej inwestycji nie mogły stanowić podstawy wzruszenia decyzji ostatecznej poprzez stwierdzenie jej nieważności czy też stwierdzenie jej wydania z naruszeniem prawa.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, iż zmierzają one w istocie do dowiedzenia, iż Wójt Gminy S. wydając objęta wnioskiem decyzję powinien był stwierdzić potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Powyższe nie mogło odnieść zamierzonego skutku w postępowaniu nieważnościowym, skoro - jak prawidłowo i należycie wnikliwie wyjaśnił organ odwoławczy - rozstrzygnięcie zawarte w kwestionowanej nie naruszało prawa w sposób uzasadniający stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej a zgłaszane okoliczności, zgodnie z uzasadnieniem weryfikowanej decyzji, podlegały stosownej ocenie organu wydającego decyzję. Zawarte w weryfikowanej decyzji uzasadnienie spełnia niewątpliwie wymogi przewidziane w art. 85 ust. 1 ustawy ooś oraz zawiera, zgodnie z ust. 2 pkt 2, wymagane informacje o uwarunkowaniach.
Zasadnie zatem organ uznał, że część zarzutów Wnioskodawcy przekraczała ramy kontroli nadzorczej wyznaczonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine w związku z art. 80 k.p.a. W szczególności zgodzić należy się z oceną Kolegium, iż brak było podstaw do prowadzenia w postępowaniu nieważnościowym postępowania dowodowego właściwego dla postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Stąd też niezasadnym okazał się zarzut braku "zastosowania wyszczególnionych w petitum zarzutu regulacji materialnoprawnych".
Wobec powyższego nie dopatrzywszy się wad wyszczególnionych w skardze ani też innych naruszeń prawa uzasadniających uchylenie skarżonej decyzji Kolegium, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Cytowane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl