II SA/SZ 142/24

II SA/Sz 142/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 104, 138 par. 1 pkt 1, art. 7,77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1300
art. 30 ust. 2, art. 2 pkt 9, art. 8b, 27 ust. 1,3, art. 28 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 października 2023 r., nr OPS.8323.FA-O.402-D.2.2023, wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej jako "k.p.a." oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 1300 ze zm.), dalej: dalej jako "u.p.o.u.a.",, Burmistrz Dębna odmówił P. P., dalej: "skarżący", "strona", "dłużnik", rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez osobę uprawnioną, A. P..
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ I instancji wskazał, że podaniem z dnia 8 sierpnia 2023 r., skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o rozłożenie na raty zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej A. P.. Zdaniem strony, rozłożenie należności na raty pozwoli mu na kontynuowanie podjętej pracy oraz terapii od uzależnienia.
Następnie organ przytoczył przepisy stanowiące podstawę prawną wydanej decyzji w tym art. 30 ust. 2 u.p.o.a., zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Wskazał, że związku z bezskuteczną egzekucją alimentów należnych od skarżącego na rzecz osoby uprawnionej, od dnia 1 marca 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2014 r. organ wierzyciela wypłacił świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej w łącznej kwocie [...]zł.
Na rachunek bankowy Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębnie wpłynęła kwota [...]zł tytułem zwrotu wypłaconych świadczeń, która została przekazana na spłatę należności głównej w wysokości [...] zł, spłatę odsetek w wysokości [...] zł oraz spłatę kosztów upomnienia w wysokości [...] zł.
Ostatnia dokonana wpłata nastąpiła w dniu 17 maja 2022 r. Aktualne całkowite zadłużenie strony (na dzień wydania decyzji) z tytułu wypłaconych przez organ świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej - A. P., w okresie świadczeniowym [...], wynosi łącznie [...] zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie, natomiast w okresie świadczeniowym [...] wynosi łącznie [...] zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie, zaś w okresie świadczeniowym [...] wynosi łącznie [...] zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie.
W ocenie organu zadłużenie i obowiązek ich uregulowania jest po części następstwem zaniechania, które polegało na niewywiązaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka, wynikającego z prawomocnego orzeczenia Sądu (protokół ugody Sądu Rejonowego w M. z dnia 09 marca 2009 r., sygn. akt III RC [...]).
Pismem z dnia 26 maja 2023 r. P. P. oświadczył, że: prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, od 1 maja 2023r. podjął zatrudnienie i w związku z tym chwilowo przebywa w Szczecinie, gdzie wynajmuje pokój z używalnością kuchni i łazienki. Aktualne ponosi miesięczne obciążenia z tytułu opłaty za wynajem: 800,00 zł, telefon: 63,00 zł, dojazdy do miejsca zatrudnienia: 200,00 zł. Podkreślił, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości i ruchomości, nie posiada oszczędności ani żadnych innych zasobów materialnych. Nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Nigdy nie występował do Sądu o obniżenie zasądzonych alimentów. Nie jest zobowiązany do alimentacji w stosunku do żadnej innej osoby. Nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Ma problemy z alkoholem, nie ma możliwości kontynuowania terapii odnośnie depresji, obecnie uczęszcza do klubu [...] w Szczecinie. Pracodawca odmówił wydania zaświadczenia o przyuczeniu do zawodu.
Ośrodek Pomocy Społecznej w Trzcińsku – Zdroju, pismem z dnia 7 września 2023 r., poinformował organ I instancji, że nie jest możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i brak jest kontaktu ze stroną.
Skarżący pismem z dnia 30 sierpnia 2023 r. oświadczył, że jego sytuacja rodzinna i majątkowa nie uległa zmianie, oraz oświadczył, że dane, które podał w piśmie z dnia 31 lipca 2023 r. są aktualne i nie uległy zmianie. W piśmie tym strona ponownie podniosła szereg zarzutów dotyczących braku zasadności i prawidłowości wypłaconych świadczeń na rzecz osoby uprawnionej, które wielokrotnie już były rozpatrywane przez organ w trakcie poprzednich postępowań administracyjnych.
Organ, oceniając sytuację rodzinną i dochodową na podstawie zgromadzonego materiału w przedmiotowej sprawie nie stwierdził, aby sytuacja dłużnika uległa zmianie w okresie od wydania przez organ decyzji z dnia 19 lipca 2023 r., nr OPS.8323.FA-O.402-D.1.2023, o odmowie odroczenia spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, że do uzasadnionych przypadków związanych z sytuacją dochodową, zdrowotną lub rodzinną zobowiązanego, umożliwiającą rozłożenie na raty spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego należą sytuacje nadzwyczajne, powstałe w wyniku wypadku losowego, niezależnie od zobowiązanego, w następstwie których jego sytuacja ulega takiemu pogorszeniu, że nie jest on w stanie na bieżąco spłacać swoich należności, a nadto nie ma perspektywy poprawy i zmiany tej sytuacji. Sytuacja życiowa zobowiązanego mogłaby powodować rozłożenie na raty spłaty należności z funduszu alimentacyjnego tylko w wypadku, gdyby była wyjątkowa, w sposób istotny różniąca się od innych zobowiązanych. Jedynie trwała niemożność podjęcia pracy zarobkowej przez stronę z powodu wyjątkowych sytuacji losowych, powodujących, że nigdy nie byłaby ona w stanie pozyskać środków finansowych na utrzymanie, a tym bardziej na spłatę zobowiązania alimentacyjnego, uzasadniałaby taki wniosek, natomiast zdaniem organu taka sytuacja w przypadku skarżącego nie występuje.
Skarżący nie jest osobą wyłączoną z życia społecznego ani ograniczoną w wykonywaniu pracy zarobkowej z powodu głębokiego upośledzenia, czy też przewlekłej choroby, stwierdzonej na podstawie orzeczeń właściwych organów, o niezdolności do pracy, czy znacznym stopniu niepełnosprawności. Przeciwnie, strona, według jej oświadczenia, podjęła pracę zarobkową, za którą otrzymuje wynagrodzenie.
Dalej Burmistrz podkreślił, że pomimo podjętych czynności w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia majątkowego w miejscu zamieszkania strony, którego celem było ustalenie sytuacji rodzinnej i dochodowej, a także zweryfikowanie prawdziwości jej oświadczeń złożonych w pismach z dnia 30 sierpnia 2023 r., 8 sierpnia 2023 r. i 31 lipca 2023 r. - strona nie umożliwiła przeprowadzenia takiego wywiadu, czyli wykazując brak należytej współpracy, ewidentnie działała na swoją niekorzyść.
Powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji ustalił, że skarżący ma 50 lat i aktualnie nie ma przeciwwskazań do wykonywania zatrudnienia (brak jakiegokolwiek orzeczenia/zaświadczenia lekarskiego, stwierdzającego niezdolność do pracy, lub stopień niepełnosprawności). Strona we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją organu z dnia 11 sierpnia 2021 r. deklarowała, że ma zamiar wystąpić o stosowne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Do dnia wydania decyzji strona nie przedstawiła organowi orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie przedstawiła również dowodu, że o takie orzeczenie wystąpiła. Strona nie wykazała również osób pozostających na utrzymaniu.
W ocenie organu brak jest tym samym podstaw do uznania, że obecna sytuacja skarżącego będzie mieć charakter stały i w przyszłości nie ulegnie ona zmianie. Organ uznał, że skarżący nie legitymuje się ani stopniem niepełnosprawności, ani niezdolnością do pracy. Stan jego zdrowia nie stanowi sam w sobie przesłanki, która umożliwiłaby rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, co potwierdza złożone przez P. P. oświadczenie z dnia 24 kwietnia 2023 r. , o podjęciu od dnia 1 maja 2023 r. zatrudnienia za minimalne wynagrodzenie.
Zdaniem organu I instancji, sytuacja dochodowa strony, jakkolwiek obiektywnie jest trudna, nie uzasadnia jednak rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu wypłaconych na rzecz dziecka świadczeń alimentacyjnych. Powinnością strony, wobec posiadania przedmiotowego zadłużenia, jest stale podejmowanie działań zmierzających do poprawy sytuacji w takim stopniu, by strona mogła wywiązać się z ciążącego w tym zakresie obowiązku zwrotu.
Uregulowanie zawarte w art. 30 ust. 2 ustawy dające możliwość m. in. umorzenie, odroczenie czy rozłożenia na raty zadłużenia ma charakter wyjątkowy. Organ uznał, że sytuacja Strony nie jest na tyle niekorzystna, aby można było uznać, że ma ona charakter szczególnie uzasadnionych okoliczności, albowiem nie posiada żadnego orzeczenia o niepełnosprawności, nie jest osobą niezdolną do pracy, a podjęcie zatrudnienia umożliwia uzyskanie dochodu, z którego może spłacać należności.
Po zbadaniu sytuacji zdrowotnej, zarobkowej i rodzinnej skarżącego, organ uznał, pomimo braku ustaleń dotyczących aktualnie uzyskiwanego rzeczywistego dochodu, że dłużnik podjął zatrudnienie, posiada zatem zdolność do spłaty zobowiązania z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Stan jego zdrowia rokuje, że może pracować, co umożliwia spłatę zaległości alimentacyjnych. Według organu jedynie trwała niemożność podjęcia pracy zarobkowej przez stronę z powodu wyjątkowych sytuacji losowych, powodujących że nigdy nie byłaby w stanie pozyskać środków finansowych na utrzymanie, a tym bardziej na spłatę zobowiązania alimentacyjnego, uzasadniałaby wniosek, a taka sytuacja w tym przypadku nie występuje.
W szczególności niskie dochody w stosunku do wydatków, nie stanowią samodzielnej, szczególnej przesłanki uzasadniającej podjęcie decyzji o rozłożeniu na raty zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak również nie przesądzają o braku możliwości spłaty powstałego zadłużenia.
Odnosząc się do stanowiska strony, jakoby organ wydawał decyzje jedynie na jej niekorzyść organ wymienił szereg decyzji, w których uwzględniał też stanowisko strony.
Zdaniem organu, w świetle wszystkich dotychczasowych postępowań administracyjnych prowadzonych w związku z wnioskami strony, zakończonych wyżej wskazanymi decyzjami organu, w dużej mierze deklaracje strony o woli spłaty przedmiotowej należności są niewiarygodne, a działania strony mają charakter umyślnego przewlekania ich spłaty. Niezależnie od decyzji organu, strona mogła dobrowolnie dokonywać co miesięcznych wpłat, np. w zadeklarowanych ratach po 200 zł, czego jednak nie czyniła.
Nie zgadzając się z powołaną decyzją P. P. złożył od niej odwołanie, w którym podniósł, że zadłużenie dotyczy okresu w którym jego córka A. P. po 18 roku życia do ukończenia 21 lat kontynuowała naukę w sposób nieefektywny powtarzając 4 razy I rok technikum i nie kończąc szkoły. Zdaniem odwołującego z tego powodu alimenty nie powinny w ogóle być wypłacane.
Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania, decyzją z dnia 4 stycznia 2024 r., nr SKO/WT/432/4370/2023, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 9, art. 8b, art. 27 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 2 oraz art. 28 ust. 2 pkt. 2 u.p.o.u.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 9 ust 1 u.p.o.a. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. W świetle powyższego przepisu nie ma znaczenia dla sprawy, czy córka strony faktycznie szkołę ukończy, czy zda do następnej klasy a istotną okolicznością jest jedynie, czy uczy się w danej szkole przed ukończeniem 25 roku życia.
Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.a. ma charakter uznaniowy. Implikuje to po stronie organu obowiązki związane z koniecznością wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy oraz uzasadnienia zajętego stanowiska odnoszącego się do stanu faktycznego tego konkretnego przypadku. Wydanie decyzji uznaniowej wymaga zwrócenia szczególnej uwagi na aspekty związane z motywowaniem rozstrzygnięcia (uzasadnienie decyzji).
Kolegium podkreśliło, że nawet ustalenie, iż zachodzi przesłanka umorzenia świadczeń w postaci określonej "sytuacji dochodowej i rodzinnej", nie zobowiązuje organu do umorzenia zaległości. Organ ma wówczas możliwość wyboru rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego dla wnioskodawcy.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji przeanalizował sytuację dochodową i rodzinną strony, szczegółowo uzasadniając powody wydania decyzji odmownej, równocześnie zaś postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i kompleksowy. Organ na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy mógł wydać decyzję odmowną, nawet jeśli strona znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej.
Nie zgadzając się z powołaną decyzją P. P. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący zarzucił brak odniesienia się Kolegium do zgłoszonych przez niego wniosków i zastrzeżeń, w tym brak zbadania wiarygodności zaświadczeń przedkładanych przez jego dorosłą córkę potwierdzających kontynuowanie przez nią dalszej edukacji. Powyższe zaniechanie, w ocenie skarżącego stanowi o naruszeniu przez organy obu instancji art. 7 oraz art. 77 k.p.a.
Według skarżącego powołane przez niego orzecznictwo sądów powszechnych potwierdza, że wbrew uznaniu Kolegium, edukacja dorosłego dziecka musi przebiegać z sukcesami. Sytuacja, w której dziecko nie przykłada się do nauki i ukończenia szkoły stanowi podstawę do zwolnienia ojca od płacenia alimentów. Stanowisko organu odwoławczego jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz poglądem wyrażonym w orzecznictwie.
Podniósł, że jego dorosła córka prowadziła wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoim partnerem oraz dzieckiem. Zdaniem skarżącego, to partner córki powinien być uznany za bliskiego krewnego i jego obowiązkiem było utrzymanie córki oraz ich dziecka.
Natomiast organ I instancji naruszył przepisy wydając decyzję w oparciu o sfałszowane zaświadczenia, których nigdy nie przedstawił skarżącemu. Tym samym dopuścił się wyłudzenia środków państwowych.
Podsumowując skarżący zarzucił Kolegium brak odniesienia się do kwestii:
- zbadania wiarygodności zaświadczeń o kontynuowaniu nauki przez jego 18 – letnią córkę, stanowiące podstawę do wypłaty;
- okoliczności, że jego dorosła córka sama podejmowała decyzje, nie przykładała się do nauki, nie otrzymywała promocji, nie skończyła żadnej szkoły, urodziła dziecko, żyła z partnerem,
- stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu alimentów dorosłej osobie nie spełniającej warunków już w dniu ich wydania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 p.p.s.a. Nadto zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się niezasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem, wykazała, że akt ten, podobnie jak decyzja ją poprzedzająca, nie narusza prawa.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Dębna, odmawiającą rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń
z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez osobę uprawnioną, A. P..
Organy obu instancji przyjęły, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia zastosowania wobec niego instytucji rozłożenia na raty wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, na rzecz jego córki, należności.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Stosownie zaś do art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma swobodę w podjęciu decyzji. Nie oznacza to dowolności, bowiem organ musi się kierować wskazanymi przez ustawodawcę przesłankami, to jest sytuacją dochodową i rodzinną wnioskodawcy. Tym samym rzeczą organu jest zgromadzenie materiału dowodowego, dokonanie jego wnikliwej i wszechstronnej oceny, a następnie wyrażenie swojego stanowiska w decyzji administracyjnej i wyjaśnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia w jej uzasadnieniu.
Sąd administracyjny dokonując kontroli, mającej uznaniowy charakter decyzji organu bada, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.
Podkreślić należy, że obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 – j.t.), dalej jako "k.r.o.", jest podstawowym obowiązkiem rodzica wobec dziecka.
Co do zasady rodzic jest obowiązany do uczestniczenia w wychowaniu dziecka
i dostarczania środków utrzymania. Jeżeli jednak, z różnych względów nie może się z tego obowiązku wywiązywać osobiście, wówczas jego obowiązki względem dziecka realizowane są poprzez świadczenie na jego rzecz odpowiedniej sumy – alimentów.
W wyjątkowych sytuacjach, gdy rodzic dziecka z obowiązku alimentacyjnego nie może się wywiązywać, przejmuje go państwo (wszyscy podatnicy). Nie zwalnia to jednak rodzica z jego obowiązku w tym zakresie z tym, że adresatem tego obowiązku staje się państwo, które zastępczo – za rodzica, wyłożyło środki na utrzymanie dziecka. Na rodzicu ciąży zatem obowiązek zwrotu kwot, które zostały wypłacone na rzecz dziecka tytułem alimentów w całości, z należnymi odsetkami.
Zwolnienie z tego obowiązku może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych.
W szczególności wówczas, gdy zobowiązany jest chory, ponosi znaczne koszty leczenia przy niskich dochodach, stał się osobą niezdolną do pracy, czy samodzielnej egzystencji. Przy czym podkreślić należy, że przejściowe problemy z zapewnieniem sobie środków utrzymania nie stanowią podstawy do zwolnienia z obowiązku zwrotu wypłaconych kwot. Organ ma bowiem obowiązek badać również, czy utrata możliwości płatniczych ma charakter trwały, czy też trudności dłużnika mają charakter czasowy i możliwe jest ich przezwyciężenie w przyszłości.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że dokonana przez organ ocena była prawidłowa. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organ ustalił sytuację zarobkową, zdrowotną i rodzinną dłużnika
i prawidłowo, zdaniem Sądu uznał, że nie ma podstaw do rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych alimentów.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że rzeczą skarżącego, jako wnioskodawcy, było uczestnictwo w postępowaniu i podjęcie niezbędnych działań w kierunku wykazania okoliczności, które stanowiły podstawę jego wniosku. Jakkolwiek to obowiązkiem organu jest zgromadzenie materiału dowodowego i jego wnikliwa ocena, to jednak w przypadku postępowania wszczętego na wniosek strony powinność naprowadzenia dowodów i wykazania swojej trudnej sytuacji, uzasadniającej rozłożenie należności na raty w równym stopniu spoczywała na skarżącym, w którego interesie leżało czynne uczestnictwo w postępowaniu, w szczególności umożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Skoro skarżący uniemożliwił organowi wykonanie tej czynności, to organ prawidłowo oparł swoje ustalenia na złożonym przez skarżącego w piśmie z dnia 26 maja 2023 r. oświadczeniu, z którego wynika, że skarżący, z uwagi na podjętą w dniu 1 maja 2023 r. pracę, dysponuje stałym dochodem. Według oświadczenia uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości minimalnej, co pozwala mu na planowanie wydatków. Nadto strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie wykazała osób pozostających na jej utrzymaniu. Nie legitymuje się orzeczeniem
o niepełnosprawności.
Chociaż skarżący umotywował swój wniosek z dnia 8 sierpnia 2023 r. chęcią kontynuowania terapii (związanej z uzależnieniem od alkoholu), to jednocześnie w oświadczeniu z dnia 26 maja 2023 r. podniósł, że dalszą terapię podejmie w momencie uzyskania ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia. Tym samym kwestia zastosowania przez organy wnioskowanej ulgi nie ma wpływu na zamiar strony dotyczący podjęcia leczenia (terapii), które skarżący i tak planował.
Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że sytuacja skarżącego chociaż trudna, nie jest szczególna na tyle, aby stanowiła podstawę rozłożenia na raty należności wypłaconych z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń.
W odniesieniu do wywodów skargi, dotyczących prawidłowości decyzji
o przyznaniu alimentów na rzecz córki strony oraz zbadania wiarygodności przedkładanych przez nią zaświadczeń o kontynuowaniu nauki, stanowiących podstawę wypłaty alimentów podkreślenia wymaga, że w sprawie o rozłożeniu na raty należności dłużnika alimentacyjnego nie można badać ani podstaw przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego ani tego, czy podstawy te istniały przez cały okres jego pobierania.
Podobnie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy nie mają znaczenia szeroko opisane przez stronę okoliczności związane z prywatnym życiem jego córki, jak też wynikami osiąganymi przez nią w nauce. Okoliczności te mogłyby być badane przez sąd powszechny, gdyby skarżący wystąpił bądź o zwolnienie go z obowiązku alimentacyjnego, bądź o obniżenie alimentów. Sprawa będąca przedmiotem rozważań Sądu dotyczy natomiast sytuacji, w której świadczenia zostały już wypłacone i właściwy organ żąda ich zwrotu.
Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, że organy w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego uchybiły swym powinnościom, wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja prowadzi do wniosku, że organ prawidłowo, nie naruszając granic uznania administracyjnego zastosował w sprawie przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i zasadnie odmówił rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.