II SA/Sz 1331/06

II SA/Sz 1331/06 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2007-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Elżbieta Makowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wojciechowska
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Windak Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007r. sprawy ze skargi J. Cz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego [...] kwotę [...] obejmującą wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu na zasadzie prawa pomocy wraz z należnym podatkiem od towarów i usług.
Uzasadnienie
Dyrektor [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], przyznał J. Cz. pomoc społeczną
w postaci celowego zasiłku pieniężnego w wysokości [...] zł, na pokrycie zaległości w opłatach za wodę. Decyzję wydano na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 39 ust. 1
i 2, art. art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 107 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.).
Uzasadniając decyzję organ wskazał, że przeprowadził wywiad środowiskowy na podstawie art. 107 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził trudną sytuację materialno-bytową strony spowodowaną bezrobociem i brakiem dochodu. Wskazał, że kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi [...]zł. Jednakże
z uwagi na fakt, że świadczenia z pomocy społecznej mają charakter uzupełniający
i wspomagający, przyznana wnioskodawcy pomoc finansowa jest jedynie uzupełnieniem i nie zaspokaja wszystkich potrzeb w pełnym zakresie i pełnej wysokości, bowiem środki którymi dysponuje organ są ograniczone. Organ poinformował ponadto, że stosownie do art. 109 ustawy o pomocy społecznej, osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować ośrodek pomocy społecznej o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń.
W razie braku zawiadomienia ośrodka o tych zmianach, świadczenie będzie uznane za nienależnie pobrane i będzie podlegało ściągnięciu w trybie przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W odwołaniu od tej decyzji J. Cz. wskazał, że w jego interesie prawnym jest odwołanie się od uzasadnienia decyzji, bowiem w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. wskazano fałszywe przyczyny, dla których znalazł się w ubóstwie. Podniósł, że w dniu [...]r. wniósł do Dyrektora OPS [...]o uzupełnienie i sprostowanie tego wywiadu środowiskowego (tzw. dużego), wraz z obszernym wyjaśnieniem, jednakże OPS do tej pory nie zajął stanowiska w tej sprawie. Wskazał, że OPS do tej pory nie zajął stanowiska także co do drugiego wniosku o sprostowanie i uzupełnienie wywiadu środowiskowego tzw. aktualizacyjnego z dnia [...]r. J. Cz. oświadczył, że znaczenie w sprawie ma fakt, że przez [...] lat opiekował się w swoim mieszkaniu obłożnie chorą [...] wymagającą całodobowej opieki oraz pomocy w zakresie samoobsługi, co potwierdzają zaświadczenia lekarzy będące w posiadaniu OPS. Z tego powodu stracił możliwość zatrudnienia, czego nie dostrzega OPS. Także SKO w [...] w uzasadnieniu swojej decyzji potwierdziło fakt opiekowania się przez niego M.Z, która była [...] i [...]
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia
[...]r. Nr [....]wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa, art. 2 ust 1, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
Organ odwoławczy ustalił, że J. Cz. w dniu [...] r. wystąpił do Dyrektora [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [....] z wnioskiem
o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie zaległości w opłatach za wodę. Organ
I instancji przyznał odwołującemu się zasiłek na ten cel w wysokości wynikającej
z zaświadczenia wystawionego przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z wywiadu środowiskowego wynika, że J.Cz. aktywnie poszukuje pracy stałej, a w ostatnim czasie ukończył [...], ponadto czyni starania ukończenia kursu uprawniającego do przewozu [...]. Na dzień złożenia wniosku, strona nie posiadała dochodu. W konkluzji Kolegium stwierdziło, że z uwagi na trudną sytuację wnioskodawcy spowodowaną bezrobociem i brakiem dochodu, organ I instancji zasadnie przyznał stronie kwotę [...] zł na pokrycie zaległości w opłatach za wodę.
W skardze do Sądu J. Cz. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podniósł, że organ odwoławczy nie dokonał szczegółowej analizy jego odwołania. Ponadto, że OPS w [...] w żaden sposób nie wykazał, że podjął działania zmierzające do ekonomicznego usamodzielnienia się skarżącego. Oświadczył, że "z całokształtu materiału wynika, że OPS w [...] wszedł w [...] ze Spółdzielnią Mieszkaniową, wciągnął także PUP [....], a można domniemać że działania tej koalicji popiera SKO [....]".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącego ustanowiony na zasadzie prawa pomocy wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest samo uzasadnienie decyzji i pozostawanie w bezczynności zarówno OPS jak i SKO w zakresie sprostowania uzasadnienia powodu, dla którego skarżący pozostaje w ubóstwie. Wskazał, że decyzja oparta jest na nieprawdziwych informacjach zawartych w wywiadzie środowiskowym z dnia
[...] r., później do poszczególnych decyzji tylko uzupełnianym. Pomimo, że skarżący wystąpił z wnioskiem o sprostowanie tego wywiadu, OPS i SKO pozostaje do chwili obecnej w bezczynności. Pełnomocnik ponownie wskazał, że przyczyną ubóstwa skarżącego nie jest wysokie bezrobocie w regionie i z tego powodu brak pracy. Faktyczną przyczyną ubóstwa skarżącego jest fakt [...] letniej opieki nad obłożnie chorą [...], wymagającą stałej całodobowej opieki. To
z powodu konieczności sprawowania całodobowej opieki nad [...] skarżący utracił możliwość zarobkowania, a nie z powodu bezrobocia w regionie. Prawdziwość zarzutu skarżącego dotyczącego umieszczania w jego dokumentacji nieprawdziwych danych potwierdza fakt, iż od momentu sporządzenia przedmiotowego wywiadu
w dniu [...] r. odsunięto od działania w OPS [....], w rejonie skarżącego, aż [...] pracowników socjalnych. Pełnomocnik oświadczył, że
w praworządnym państwie nie powinno się opierać decyzji administracyjnych na dokumentach zawierających kłamliwe informacje, a takie informacje zawiera kwestionowany wywiad środowiskowy. Wskazał, że skarżący faktycznie podejmował działania w celu ekonomicznego usamodzielnienia się, a SKO nie dostrzegło, że OPS niweczy te działania skarżącego. Odnosi się to do wniosków skarżącego
o zasiłek celowy z przeznaczeniem na uzyskanie uprawnień koniecznych do podjęcia pracy na stanowisku [...], tj. uprawnienia ADR związanego z obowiązkami w przewodzie materiałów [...]. Skarżącemu odmówiono zasiłku i nie udzielono pożyczki w tym zakresie (art. 41 ustawy o pomocy społecznej).
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do stwierdzenia przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa.
Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.). W myśl art. 7 tej ustawy, pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa (pkt 1), z powodu bezrobocia (pkt 4).
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" (art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej).
Zasiłek celowy jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, wymienionych w art. 36 tej ustawy i może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2). Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości.
Z wyżej wskazanych przepisów nie wynika, aby ustawodawca zróżnicował prawo do ubiegania się o przyznanie zasiłku celowego od pierwotnej przyczyny znalezienia się w ubóstwie lub od powodu bezrobocia. Tak więc wywody skarżącego zarzucające organom orzekającym niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego mają charakter poza prawny i są bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W przedmiotowej sprawie, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, organ I instancji ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnego dochodu i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ze znajdujących się w aktach sprawy kserokopii zaświadczeń przedłożonych przez skarżącego wynika, że jest on zarejestrowany w [...] Urzędzie Pracy [...] od dnia [...] r.
Zatem organ I instancji trafnie uznał, że przesłankami uzasadniającymi przyznanie skarżącemu zasiłku celowego jest ubóstwo (brak jakichkolwiek dochodów) oraz bezrobocie [..... Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy
o pomocy społecznej, rodzinny wywiad środowiskowy ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób ubiegających się o pomoc. Na organie administracji rozpoznającym sprawę o zasiłek celowy, ciąży bowiem obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej w sprawie decyzji.
Jak to już zostało wyżej wskazane, bez znaczenia prawnego dla rozpoznania wniosku o zasiłek celowy, była przyczyna dla której skarżący, wiele lat temu, stał się osobą bezrobotną. Wywiad środowiskowy ma na celu ustalenie aktualnej sytuacji osoby ubiegającej się o pomoc. Dlatego nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z oczekiwaniami skarżącego, przyczyny dla której stał się on osobą bezrobotną, nie może być podstawą do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek celowy. Brak jest także podstaw prawnych do żądania sprostowania uzasadnienia decyzji w tym zakresie. Stosownie do art. 113 § 1 K.p.a., organ administracji może
z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie
i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zmiana uzasadnienia decyzji poprzez wskazanie przyczyn dla których skarżący znalazł się w trudnej sytuacji bytowej, nie może być zatem dokonana w drodze sprostowania.
Reasumując stwierdzić trzeba, że skoro bezsporne jest, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnego dochodu i od wielu lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, trafnie jako przyczynę przyznania świadczenia wskazano ubóstwo i bezrobocie. Dlatego decyzja przyznająca zasiłek celowy została wydana zgodnie z prawem.
Z powyższych względów, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika wydano na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.). Uiszczona przez radcę prawnego opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...] zł nie mogła zostać natomiast uznana za uzasadniony wydatek, bowiem stosownie do art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225 poz. 1635 ze zm.), od uiszczenia opłaty skarbowej zwolnione są osoby składające dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa, jeżeli składając dokument przedstawią zaświadczenie, że korzystają ze świadczeń opieki społecznej z powodu ubóstwa. Przedmiotem skargi jest zasiłek celowy z opieki społecznej, który przyznano skarżącemu z powodu ubóstwa.