II SA/Sz 1305/05

II SA/Sz 1305/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Iwona Tomaszewska /sprawozdawca/
Joanna Wojciechowska
Mirosława Włodarczak-Siuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
I OSK 1469/06 - Wyrok NSA z 2006-12-19
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2006 r. sprawy ze skargi spółki O. w [...] na decyzję [...] Kuratora Oświaty w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień szkoły publicznej o d d a l a skargę
Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r, [...], na podstawie art. 88 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty /Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm./ i art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. [...] Kuratora Oświaty jako organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą niepubliczną o uprawnieniach szkoły publicznej
-cofnął uprawnienia szkoły publicznej [...] z siedzibą w [...] przy ul. [...] nadane decyzją Nr [...] Kuratora Oświaty w [...] z dnia [...] r., wpisanemu do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę Miasto [...] - wpis Nr [...] z dnia [...] r. dokonany na rzecz: Spółki O. z siedzibą w [...] przy ul. [...] m. 10 dotyczący prowadzenia szkoły ponadgimnazjalnej - trzyletniego liceum ogólnokształcącego o nazwie: [...] z siedzibą w [...] przy ul. [...].
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że cofnięcie wyżej wymienionemu Liceum uprawnień szkoły publicznej nastąpiło na wniosek [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] r. w związku ze stwierdzeniem, w trybie nadzoru pedagogicznego, niespełnienia warunków, o których mowa w art. 7 ust. 3 zgodnie z art. 88 ustawy z dnia 7 września 1991 r. - o systemie oświaty
We wniosku tym Kurator wskazał, że przedstawiciel Kuratorium Oświaty
w [...] wykonując obowiązki obserwatora egzaminu dojrzałości w tym Liceum stwierdził dopuszczenie do egzaminu osób nie będących absolwentami wymienionej szkoły bez zgody [...] Kuratora Oświaty. Wobec powyższego w dniu [...] r. przeprowadzono w tejże szkole kontrolę organizacji egzaminu dojrzałości, w wyniku której stwierdzono dopuszczenie do tego egzaminu: D.M. N. i B. F. z naruszeniem przepisów poprzez:
- przyjęcie tych osób do szkoły w formie "wolnych słuchaczy" i wpisanie ich do Księgi słuchaczy,
- brak nostryfikacji świadectw szkolnych ukończenia szkoły za granicą (§ 1 Za- rządzenia MEN z dnia 15 października1997 r. w sprawie zasad i trybu nostryfi- kacji świadectw uzyskiwanych za granicą – M. P. Nr 78, poz. 739),
- samodzielne określenie przez Dyrektora szkoły polskiego równoważnika przed- łożonych niemieckich świadectw (§ 2 ust. 1 Zarządzenia MEN z dnia 15 paź- dziernika 1997 r. w sprawie zasad i trybu nostryfikacji świadectw uzyskiwanych za granicą – M. P. Nr 78, poz. 739),
- umożliwienie przystąpienia do egzaminu dojrzałości bez zgody Kuratora Oświaty (§ 33 ust. 3 załącznik Nr 1 do Rozporządzenia MENiS z dnia 7 wrze- śnia 2004 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promo- wania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów
w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 199, poz. 2046).
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podniósł, że stosownie do art. 10 § 1 kpa strona została zapoznana z dowodami i materiałami zebranymi w toku postępowania, i złożyła wyjaśnienia wskazując, iż w dniu [...] r. wystąpiła z wnioskiem do Kuratora Oświaty o zaniechanie postępowania i cofnięcie wniosku. Kurator jednak w piśmie z dnia [...]r. podtrzymał swój wniosek o cofnięcie stronie uprawnień szkoły publicznej.
W dniu [...] r. strona poinformowała organ I instancji, że zwróciła się do Departamentu Prawnego Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu o wydanie
w sprawie cofnięcia uprawnień opinii prawnej i wniosła o wstrzymanie postępowania do czasu uzyskania opinii. Organ I instancji uznał, że zgodnie z art. 97 kpa nie ma podstaw do zawieszenia postępowania .
Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że uchybienia opisane we wniosku Kuratora Oświaty wskazujące na to, że w niewłaściwy sposób przeprowadzono egzamin dojrzałości stanowią naruszenie art. 7, ust. 3 pkt. 3, a to stanowi naruszenie art. 7, ust. 1, pkt. 5 ustawy o systemie oświaty i kwalifikują się do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień szkoły publicznej [...].
W odwołaniu od powyższej decyzji [...] wniosło o "odwołanie decyzji o cofnięciu uprawnień" i zarzuciło, że organ I instancji naruszył art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i nie uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
W uzasadnieniu odwołania zarzucono, że organ I instancji nie udzielił stronie merytorycznie poprawnej odpowiedzi na kwestie poruszone w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Kuratora Oświaty odnośnie zaniechania postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień szkoły publicznej oraz nie uwzględnił faktu wystąpienia do Departamentu Prawnego MENiS o opinię prawną.
Poniesiono ponadto, że w wyniku uchybienia zaistniałego w dniu [...]r. nie powstała żadna nieodwracalna sytuacja, ani też nieodwracalny proces społeczny. Nie zostały naruszone niczyje dobra społeczne – dyrektor szkoły przyjął na siebie
i zrealizował obowiązek załagodzenia sytuacji pomiędzy zdającymi a organem nadzoru pedagogicznego.
Uchybienie, jakiego dopuściła się szkoła nie wyniknęło ani ze złej woli, ani też z samowoli dyrektora. Istotną rolę odegrały również nie do końca jasne uregulowania prawa oświatowego.
Dlatego w ocenie strony nie zaistniał powód do cofnięcia uprawnień szkoły publicznej.
Strona odwołująca się argumentowała też, że na mocy obowiązującego statusu szkoły, wolnych słuchaczy należy wpisywać do dokumentacji szkoły. Szkoły niepubliczne mają prawo prowadzenia różnych form kształcenia, mogą ustanowić status wolnego słuchacza i zamieścić go w statucie szkoły. Nie zostały też spełnione wymogi z art. 33 i art. 34 ustawy o systemie oświaty w części dotyczącej nadzoru pedagogicznego.
W ocenie strony, decyzja organu I instancji narusza określone dobra społeczne:
w szczególności dobro uczniów oraz zasady współżycia społecznego i jest niewspółmierna do zaistniałego uchybienia.
[...] Kurator Oświaty w [...] decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy uznał, zarzuty strony za niezasadne i wskazał, że z dowodów zebranych w sprawie jednoznacznie wynika, fakt dopuszczenia do egzaminu dojrzałości w dniu [...] r. D.M. N. i B. F.
z naruszeniem szeregu przepisów obowiązujących w oświacie,
W ocenie organu, uchybienia te w sposób jednoznaczny wskazują, że Liceum nie spełnia wymogów szkoły niepublicznej z uprawnieniami szkoły publicznej określonych w art. 7 ust.3 ustawy o systemie oświaty, a mianowicie Liceum rażąco naruszyło zasady:
- klasyfikowania i promowania słuchaczy /pkt 3 art. 7 tej ustawy/,
- prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania ustalonej dla szkół publicz- nych /pkt 4 art. 7/,
W tych okolicznościach, zachodziły wystarczające podstawy do wydania decyzji cofnięcia Liceum uprawnień szkoły publicznej .
Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem strony, że zastosowanie środka nadzoru z art. 88 ustawy o systemie oświaty, jest niewspółmierne do stwierdzonych uchybień i podkreślił, że uchybienia te są oczywiste i rażące, i mogą prowadzić do bardzo negatywnych skutków.
Zdaniem Kuratora strona nie może tłumaczyć się niejasnością przepisów oświatowych, gdyż jako długoletnia i doświadczona dyrektor liceum, także przewodnicząca komisji egzaminów dojrzałości niejednokrotnie uczestniczyła w szkoleniach z tego zakresu. Ponadto dyrektor Liceum nie zwracała się do Kuratorium Oświaty o interpretację lub wyjaśnienia wątpliwości dotyczącej dopuszczenia zakwestionowanych słuchaczy do egzaminu dojrzałości.
Reasumując, organ II instancji nie znalazł podstaw by uznać, że zastosowany środek nadzoru pedagogicznego jest niewspółmierny do wagi i ewentualnych następstw tych uchybień.
Za niezasadny uznano też zarzut naruszenia art. 33 i art. 34 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie bowiem z art. 88 tej ustawy, podstawą cofnięcia uprawnień szkoły publicznej jest fakt stwierdzenia w trybie nadzoru pedagogicznego naruszenia wymogów z art. 7 ust.3. W takim więc przypadku nie ma zastosowania art. 33 tej ustawy, a tym bardziej art. 34, który z mocy art. 89 nie dotyczy szkół niepublicznych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] Spółka O. prowadząca [...] – wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie słusznego interesu obywateli i interesu społecznego, a także zaniechanie wszechstronnego wy- jaśnienia sprawy wobec nie zbadania okoliczności podawanych przez przed- stawicieli skarżącej odnośnie tego, iż skarżąca jak i zainteresowani ucznio- wie uzyskiwali w Kuratorium Oświaty informacje, co do wymaganej dokumen- tacji niezbędnej do podjęcia nauki w polskiej szkole publicznej, oraz konsul- towali posiadaną dokumentację z wymogami stawianymi przez Kuratorium;
2/ art. 11 kpa, gdyż organy administracji publicznej powinny wyczerpująco wyja- śniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, a nie powoływać się w sposób ogólny na dowody wraz z "plikami dokumentów", tak jak to czynił organ I instancji;
3/ art. 107 § 3 kpa, poprzez zbiorcze przedstawienie dowodów w sprawie oraz nie ustosunkowanie się do twierdzeń strony, że ona i uczniowie uzyskiwali informacje z Kuratorium o wymogach formalnych do podjęcia nauki;
4/ art. 88 ustawy o systemie oświaty, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, podczas gdy uchybienia powstałe w szkole prowadzonej przez skarżącą nie były rażące, a organ nadzoru zaniechał wezwania do ich usu- nięcia w trybie nadzoru pedagogicznego (art. 34 ust 1 tej. ustawy), lecz od razu w nieuprawniony i dowolny sposób bez wyczerpania przewidzianej pro- cedury wskazywania na naruszenia i żądania ich usunięcia zastosował naj- dotkliwszy dla strony i uczniów środek.
[...] Kurator Oświaty odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu skargi, że działania Liceum był konsultowane z pracownikiem Kuratorium Oświaty i okoliczność tą pominięto, Kurator Oświaty podniósł, że konsultacje te dotyczyły możliwości kontynuacji nauki w polskim liceum na podstawie świadectwa szkoły uzyskanego za granicą. Czynności podejmowane przez dyrektora szkoły w sytuacji przyjmowania słuchacza do szkoły w celu kontynuacji nauki są zasadniczo różne od czynności w sytuacji dopuszczenia osoby nie będącej absolwentem szkoły do egzaminu dojrzałości i nie mogą zastąpić wymaganych prawem nostryfikacji świadectw, czy też zgody Kuratora Oświaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 88 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty /Dz.U.
z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm./ uprawnienia szkoły publicznej mogą zostać cofnięte przez organ, który je nadał, jeżeli w trybie nadzoru pedagogicznego zostanie stwierdzone niespełnienie warunków, o których mowa w art. 7 ust.3, lub określonych zgodne z art. 86 ust.2.
Stosownie do art. 7 ust.2 pkt 3 i 4 tej ustawy - szkoła niepubliczna może uzyskać uprawnienia szkoły publicznej, jeżeli:
- stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów, o których mowa w ust. 1 pkt 5, z wyjątkiem eg- zaminów wstępnych /pkt 3/;
- prowadzi dokumentację przebiegu nauczania ustaloną dla szkół publicznych.
Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika jednoznacznie, że w przedmiotowym liceum ogólnokształcącym dopuszczono do egzaminu dojrzałości dwie osoby nie spełniające warunków określonych przepisami prawa oświatowego.
Niesporne jest w sprawie, że D. M. N. i B. F. nie byli absolwentami przedmiotowego liceum oraz przystępując do egzaminu dojrzałości legitymowali się świadectwami ukończenia kształcenia zagranicą konkretnie w RFN na poziomie Sekundarstufe I /ogółem 10 lat nauki/. W takiej sytuacji uczniowie ci mogli przystąpić do egzaminu dojrzałości po spełnieniu ściśle określonych warunków.
Zgodnie z art. 93 ust.1 ustawy o systemie oświaty, świadectwa szkolne oraz świadectwa maturalne uzyskane za granicą uznaje się za równorzędne świadectwom ukończenia odpowiednich szkół publicznych i świadectwom dojrzałości określonym
w ustawie, na zasadach przewidzianych w umowach międzynarodowych.
W razie braku odpowiednich umów międzynarodowych świadectwa, o których mowa w ust.1, mogą być w drodze nostryfikacji uznane za równorzędne odpowiednim świadectwom określonym w ustawie, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 /ust. 2 art. 93 tej ustawy/.
Z treści powyższych przepisów wynika, że jednym z warunków dopuszczenia tych uczniów do egzaminu dojrzałości było przeprowadzenie nostryfikacji posiadanych przez nich świadectw ukończenia nauki za granicą.
Zasady i tryb nostryfikacji świadectw uzyskanych za granicą określało, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zarządzenie Ministra Edukacji Narodowej
z dnia 15 października 1997r. /M.P. Nr 78, poz. 739/.
Z § 2 ust.1 powyższego zarządzenia wynika, że nostryfikacji świadectw dokonuje kurator oświaty działający w imieniu wojewody, właściwy ze wzglądu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o nostryfikację.
Ponadto, stosowne do § 33 ust.2 i 3 załącznika Nr 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych /Dz.U. Nr 199, poz. 2046 ze zm./ absolwent, który nie przystąpi do egzaminu dojrzałości bezpośrednio po ukończeniu szkoły, w uzasadnionych przypadkach za zgodą Kuratora Oświaty może przystąpić do egzaminu dojrzałości przed Komisją powołaną w innej szkole.
W niniejszej sprawie D. N. i B. F. zostali dopuszczeni do egzaminu dojrzałości wyłącznie na skutek decyzji dyrektora przedmiotowego liceum, zatem bez zgody właściwego Kuratora Oświaty, skoro nie byli absolwentami tej szkoły i bez nostryfikacji świadectw ukończenia nauki za granicą.
Podkreślenia wymaga, że wymienieni uczniowie nie tylko zostali dopuszczeni do egzaminu maturalnego, ale do tego egzaminu przystąpili, bowiem fakty ujawniające powyższe uchybienia, wyszły na jaw w trakcie pisemnego egzaminu dojrzałości z języka polskiego, co skutkowało w późniejszym czasie wydaniem decyzji unieważniającej ten egzamin wobec tych dwóch uczniów.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, eksponowane skargą uchybienia postępowania dotyczące w istocie okoliczności pobocznych, nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wymienienie w decyzji załączników wniosku Kuratora o cofnięcie uprawnień szkole, a ogólne wskazanie tych załączników jako "plik dokumentów".
Podobnie bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność, że organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do twierdzeń strony, że zarówno dyrektor szkoły jak i uczniowie "uzyskali stosowne informacje co do wymogów formalnych, których spełnienie jest konieczne zdaniem Kuratorium do podjęcia nauki, a które to informacje skarżąca uzyskała od określonego z nazwiska i wskazanego podczas zapoznania z materiałami sprawy, pracownika Kuratorium".
Wskazać należy, że wymogi dopuszczenia do egzaminu dojrzałości ucznia nie będącego absolwentem danej szkoły oraz ucznia, który legitymuje się świadectwem ukończenia szkoły za granicą, określają przepisy prawa oświatowego powszechnie obowiązującego i dostępnego przez ich ogłoszenie w odpowiednich aktach promulgacyjnych. Przepisów tych nie zastępują informacje telefoniczne nawet udzielone przez pracownika Kuratorium. Natomiast na dyrektorze szkoły z racji pełnionej funkcji, spoczywa obowiązek znajomości przepisów prawa oświatowego w zakresie niezbędnym do zgodnego z prawem kierowania podległą mu placówką oświatową.
W związku z treścią uzasadnienia skargi należy wobec tego w pierwszej kolejności podkreślić, że użyty w art. 88 ustawy o systemie oświaty, stanowiącym materialno-prawną podstawę decyzji, zwrot: "uprawnienia szkoły publicznej mogą zostać cofnięte" wskazuje na to, że ustawodawca przewidział kompetencje organu do wydania decyzji w ramach tzw. "uznania administracyjnego".
Wskazać zatem należy, że sądowa kontrola zgodności z prawem decyzji o cofnięciu uprawnień szkoły publicznej, polega na zbadaniu czy organ wydając taką decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Innymi słowy, należy rozstrzygnąć czy racje jakie legły u podstaw decyzji organów mają logiczne uzasadnienie w ocenie ustalonych faktów.
Granice uznania administracyjnego wyznaczają bowiem art. 7 i art. 77 Kpa /vide wyrok NSA z 21 lipca 1998r., sygn. akt II SA 506/98, Lex Nr 41388/.
W ocenie Sądu w świetle argumentacji zaskarżonej decyzji nie można dopatrzeć się przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Przesłanki tego uznania zostały wyraźnie określone przez użycie sformułowania "jeżeli w trybie nadzoru pedagogicznego zostanie stwierdzone niespełnienie warunków, o których mowa w art. 7 ust.3, lub określonych zgodnie z art. 86 ust.2".
W przypadku zatem niekontrowersyjnego ustalenia – tak jak to miało miejsce
w niniejszej sprawie, - że doszło do naruszenia art. 7 ust.3, cofnięcie uprawnień szkoły publicznej nie może być ocenione jako niezgodne z prawem.
W ocenie Sądu, bagatelizowanie rangi i znaczenia obowiązków szkoły określonych w naruszonych przepisach oświatowych jest niedopuszczalne. Wbrew bowiem przekonaniu strony skarżącej wynikającemu ze sposobu argumentacji skargi, obowiązki szkoły w zakresie klasyfikowania, promowania uczniów są równie istotne jak sam proces edukacyjny, gdyż stanowią wymierne potwierdzenie efektów nauczania.
Dlatego stwierdzić należy, że naruszenie tych zasad stanowi rażące naruszenie prawa oświatowego, co zasadnie skutkowało cofnięciem uprawnień szkoły publicznej.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.