II SA/Sz 1266/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2005-05-19
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteprawo własnościgospodarka nieruchomościamiwygaszenie zarząduzwrot nakładówdecyzja administracyjnaspółdzielniaplan zagospodarowania przestrzennego

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wygaszeniu użytkowania nieruchomości gruntowej, uznając, że nie uwzględniono obowiązku zwrotu nakładów poniesionych przez spółdzielnię.

Spółdzielnia A. zaskarżyła decyzję o wygaszeniu prawa użytkowania nieruchomości gruntowej zabudowanej, argumentując, że nie uwzględniono jej wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz pominięto obowiązek zwrotu poniesionych nakładów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że spółdzielnia nie prowadziła działalności statutowej i zrzekła się roszczenia o użytkowanie wieczyste. WSA uchylił decyzję w części dotyczącej nieodpłatnego przejęcia nieruchomości, stwierdzając naruszenie art. 90 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sprawa dotyczyła skargi Spółdzielni A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Zarządu Miasta o wygaszeniu prawa użytkowania nieruchomości gruntowej zabudowanej. Organ pierwszej instancji uznał, że spółdzielnia nie wykorzystuje nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem, wydzierżawia ją, a także nie przedłożyła wymaganych umów najmu. Dodatkowo, organ stwierdził, że roszczenie spółdzielni o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego wygasło. Spółdzielnia w odwołaniu podniosła, że nieruchomość była wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem, a decyzja o nieodpłatnym przejęciu narusza art. 90 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nakazuje zwrot nakładów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że przesłanki do wygaszenia zarządu są spełnione, a kwestia roszczenia o użytkowanie wieczyste powinna być rozstrzygana na drodze cywilnej. WSA w Szczecinie, rozpoznając skargę, uznał ją za zasadną jedynie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o nieodpłatnym przejęciu nieruchomości. Sąd stwierdził, że wygaszenie trwałego zarządu było zasadne ze względu na nieprzedłożenie umów najmu i niezgodne z planem zagospodarowania przestrzennego wykorzystanie nieruchomości. Jednakże, sąd uchylił pkt 2 decyzji dotyczący nieodpłatnego przejęcia nieruchomości, wskazując na naruszenie art. 90 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który zobowiązuje organ do zwrotu nakładów poniesionych przez zarządzającego. W pozostałej części skargę oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wygaszenie trwałego zarządu jest zasadne w takiej sytuacji, ponieważ narusza to przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nieprzedłożenie umów najmu i dzierżawy oraz brak uzyskania zgody organu na oddanie nieruchomości w najem lub dzierżawę stanowi podstawę do wygaszenia trwałego zarządu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (30)

Główne

u.g.n. art. 46 § ust. 2 pkt 6

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przesłanka wygaśnięcia trwałego zarządu, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu.

u.g.n. art. 210 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Stosowanie przepisów dotyczących trwałego zarządu do użytkowania gruntów będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych.

u.g.n. art. 46 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przesłanka wygaśnięcia trwałego zarządu, gdy jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody.

u.g.n. art. 90 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Obowiązek zwrotu przez właściwy organ nakładów poniesionych przez sprawującego trwały zarząd na budowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę lub modernizację budynków w przypadku wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu.

u.g.g.w.n. art. 46 § ust. 2 pkt 6

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości

Przesłanka wygaśnięcia trwałego zarządu, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu.

u.g.n. art. 46 § ust. 2 pkt 6

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przesłanka wygaśnięcia trwałego zarządu, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu.

u.g.n. art. 46 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przesłanka wygaśnięcia trwałego zarządu, gdy jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody.

u.g.n. art. 90 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Obowiązek zwrotu przez właściwy organ nakładów poniesionych przez sprawującego trwały zarząd na budowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę lub modernizację budynków w przypadku wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu.

Pomocnicze

Kpa art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 43 § ust. 1 i 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Formy korzystania z nieruchomości, w tym oddanie w najem, dzierżawę lub użyczenie.

u.g.n. art. 204 § ust. 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wygaszenie roszczenia dotyczącego ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu oraz przeniesienia własności znajdujących się na nim budynków, jeżeli wniosek w tej sprawie został złożony w terminie do dnia 31 grudnia 1998 r.

u.g.g.w.n. art. 2c § ust.1

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości

Roszczenie spółdzielni o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków i innych urządzeń i lokali.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli narusza prawo materialne lub przepisy postępowania.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi, jeżeli brak podstaw do jej uwzględnienia.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem.

P.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozstrzygania sądu.

P.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wykonanie uchylenia decyzji.

u.g.g.w.n. art. 38-40

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości

u.g.g.w.n. art. 45

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości

u.g.g.w.n. art. 47 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości

u.g.g.w.n. art. 22 § poz. 99 ze zm.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości

u.g.n. art. 43 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Uprawnienia jednostki organizacyjnej w korzystaniu z nieruchomości oddanej jej w trwały zarząd, w tym oddanie nieruchomości w najem, dzierżawę lub użyczenie.

u.g.n. art. 204 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wygaszenie roszczenia dotyczącego ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu oraz przeniesienia własności znajdujących się na nim budynków, jeżeli wniosek w tej sprawie został złożony w terminie do dnia 31 grudnia 1998 r.

u.g.g.w.n. art. 2c § ust.1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości

Roszczenie spółdzielni o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków i innych urządzeń i lokali.

Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.

Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości

Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm.

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę –Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi

Dz.U. Nr 153, poz. 1270

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 90 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez orzeczenie o nieodpłatnym przejęciu nieruchomości bez uwzględnienia obowiązku zwrotu nakładów poniesionych przez spółdzielnię.

Odrzucone argumenty

Twierdzenie, że spółdzielnia nie wykorzystuje nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem. Twierdzenie, że roszczenie spółdzielni o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego wygasło.

Godne uwagi sformułowania

nieodpłatne przejęcie nieruchomości przez jej właściciela, w sytuacji gdy z materiału dowodowego nie wynikają okoliczności wskazujące na brak roszczeń dotychczasowego zarządzającego nieruchomością o zwrot nakładów – nie może być uznana za zgodną z prawem.

Skład orzekający

Elżbieta Makowska

przewodniczący sprawozdawca

Stefan Kłosowski

członek

Katarzyna Grzegorczyk-Meder

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaszenia trwałego zarządu nieruchomością oraz obowiązku zwrotu nakładów poniesionych przez zarządzającego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaszenia trwałego zarządu i obowiązku zwrotu nakładów w kontekście ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – obowiązku zwrotu nakładów po wygaszeniu zarządu, co ma praktyczne znaczenie dla wielu podmiotów.

Czy gmina może przejąć nieruchomość bez zwrotu nakładów? WSA odpowiada.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 1266/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Makowska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Stefan Kłosowski
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1004/05 - Wyrok NSA z 2006-06-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant st. sekr. sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wygaszenie użytkowania nieruchomości gruntowej zabudowanej I Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Miasta z dnia [...] r. Nr [...] w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji I instancji i w tym zakresie stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. II W pozostałej części oddala skargę. III Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółdzielni A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zarząd Miasta decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) i art. 104 Kpa-
1. wygasił prawo użytkowania ustanowione dla Spółdzielni A., w odniesieniu do nieruchomości gruntowej zabudowanej, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów w obrębie nr [...] działką nr [...] o powierzchni [...], położonej w [...].
2. Przejął nieruchomość, o której mowa w pkt 1 do zasobu nieruchomości Gminy Miasta, stwierdzając, że przejęcie nastąpi nieodpłatnie, na podstawie protokołu zdawczo- odbiorczego spisanego pomiędzy Miastem a Spółdzielnią A. w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wyżej opisana nieruchomość gruntowa zabudowana, o powierzchni [...] od lat [...] pozostaje w zarządzaniu Spółdzielni A . Ostatnia decyzja regulująca stan prawny nieruchomości wydana została [...] r. i przekazano nią nieruchomość na czas nieoznaczony w użytkowanie Spółdzielni.
Stosownie do obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) organizacje społeczne nabywały w użytkowanie grunty niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania innych zadań ustawowych albo statutowych.
Nieruchomość ta znajduje się na terenie przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta [...] na usługi administracyjne i oznaczona jest symbolem [...].
Przeprowadzona w dniu [...]r. kontrola wykazała, że przedmiotowa nieruchomość nie jest wykorzystywana przez Spółdzielnię a budynki są wydzierżawiane.
Organ stwierdził dalej, że Spółdzielnia A. od początku lat [...] nie prowadzi na w/w nieruchomości działalności statutowej, a wynajmuje i wydzierżawia ją różnym podmiotom gospodarczym.
Urząd Miejski kilkakrotnie zwracał się do Spółdzielni o przedłożenie umów najmu na wynajmowane lokale, czego jednak strona nie spełniła. Nie zareagowała również na informację, że zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku oddania użytkowanej nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę na okres do 3 lat należy powiadomić właściwy organ tj. Zarząd Miasta , natomiast w przypadku zawarcia umowy na okres powyżej 3 lat należy uzyskać jego zgodę.
Odnosząc się do oświadczenia OST [...] złożonego w toku postępowania, że w [...] r. Spółdzielnia wystąpiła o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości oraz przeniesienia własności znajdujących się na niej budynków od którego to wniosku odstąpiła, jednakże obecnie podtrzymuje w dalszym ciągu tamten wniosek oraz wniosek, który ponownie złożyła w [...] r. organ wyjaśnił, że na ponowny wniosek udzielono stronie odpowiedzi, że zgodnie z art. 204 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami roszczenie dotyczące ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu oraz przeniesienia własności znajdujących się na nim budynków wygasło, jeżeli wniosek w tej sprawie został złożony w terminie do dnia [...] r.
Zarząd Miasta wyjaśnił dalej, że jako organ reprezentujący właściciela nieruchomości zobowiązany jest do gospodarowania nieruchomościami w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki. Przestrzeganie zasad prawidłowej gospodarki odniesione do korzystania z nieruchomości oraz do rozporządzania nimi wskazuje na czynności faktyczne tj. utrzymanie nieruchomości w stanie nie pogorszonym, korzystanie w taki sposób by nieruchomość przynosiła korzyści, racjonalne i efektywne gospodarowanie, jak i prawne-podejmowanie czynności prawnych związanych z ochroną prawa własności nieruchomości, uregulowanie jej stanu prawnego, wyborem właściwej drogi sprzedaży.
W przypadku, kiedy Spółdzielnia nie korzysta z nieruchomości oddanej w użytkowanie, nie prowadzi działalności statutowej na tej nieruchomości jak również żadnej innej położonej na terenie miasta [...], należy uznać- zdaniem organu I instancji- że przedmiotowa nieruchomość jest dla strony zbędna, a zarządzanie nią w latach 90-tych, sprowadza się jedynie do pobierania czynszu dzierżawnego. Dlatego organ przyjął, że zaistniały przesłanki do wygaszenia prawa użytkowania ustanowionego na rzecz Spółdzielni A. w odniesieniu do wyżej wymienionej nieruchomości.
W odwołaniu od powyższej decyzji, Spółdzielnia A. podniosła, że przedmiotowa nieruchomość uzyskała w użytkowanie na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego z dnia [...] r. Do końca [..] r. nieruchomość była wykorzystywana jako siedziba oddziału a po jego likwidacji pod koniec listopada [...] r. budynek został wydzierżawiony Agencji A. na okres [...] lat, z zastrzeżeniem możliwości prowadzenia przez wydzierżawiającego w jednym z pomieszczeń własnej działalności w postaci promocji i sprzedaży usług. W dniu [...] r. OST [...] wniosła o ustanowienie na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków. Wprawdzie w toku postępowania Zarząd Spółdzielni pismem z dnia [...]r. zrezygnował z przejęcia przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste na warunkach zaproponowanych przez Zarząd Miasta, niemniej oświadczenie to dotyczyło wyłącznie braku akceptacji warunków jakie zostały zaproponowane Spółdzielni do nabycia prawa. Postępowanie to formalnie nie zostało zakończone, nie została bowiem wydana decyzja administracyjna kończąca postępowanie. W późniejszej korespondencji OST [...] podtrzymała swój pierwotny wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego, wobec czego nieuzasadniony jest stanowisko Zarządu Miasta, że roszczenie Spółdzielni A. wygasło z powodu nie złożenia wniosku do dnia [...] r. Bezspornym jest, że OST [...] poczyniła znaczne nakłady na nieruchomość, wznosząc na niej pawilon biurowy, co zostało pominięte przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Art. 90 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zobowiązuje właściwy organ do zwrotu nakładów poniesionych przez sprawującego trwały zarząd na budowę odbudowe, rozbudowę, nadbudowę lub modernizacje budynków w przypadku wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu. Zaskarżona decyzja orzekająca w pkt 2 nieodpłatne przejęcie nieruchomości jest niezgodna powyższym przepisem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art.2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm.), art. 46 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 210 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ), po rozpatrzeniu odwołania- utrzymało w mocy zaskarżona decyzję.
Z treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że w ocenie organu odwoławczego, w sprawie bezspornie zachodzą przesłanki uzasadniające wygaszenie użytkowania w myśl art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. OST [...] od początku lat 90 nie prowadzi na przedmiotowej nieruchomości działalności statutowej ograniczając się do wynajmowania i wydzierżawiania tejże nieruchomości różnym podmiotom gospodarczym, który to fakt Spółdzielnia przyznaje w swoim odwołaniu.
Za zagadnienie sporne w sprawie Kolegium uznało natomiast skuteczność zrzeczenia się przysługującego OST [...] roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...]r. Spółdzielnia złożyła wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, lecz pismem z [...]r. zrezygnowała z przejęcia nieruchomości w użytkowanie wieczyste na zaproponowanych warunkach.
Odnosząc się do tych okoliczności organ zwrócił uwagę na to, że już pod rządami ustawy z dnia 29.04. 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) spółdzielniom przysługiwało roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków i innych urządzeń i lokali ( art. 2c ust.1 ustawy z dnia 29.09.1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości - Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Roszczenie to miało charakter cywilnoprawny i w razie sporu mogło być dochodzone na drodze sadowej. Odpowiednikiem art. 2c ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości jest obecnie obowiązujący art. 204 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji, Kolegium za nietrafny uznało zarzut, że postępowanie wszczęte na skutek złożenia wniosku z [...] r. formalnie nie zostało zakończone, skoro strona nie otrzymała decyzji o jego umorzeniu.
Zdaniem organu II instancji, w niniejszej sprawie wydanie decyzji administracyjnej było niedopuszczalne wobec obowiązującej drogi postępowania cywilnego przed sadem powszechnym. Pismo z [...] r., na które powołuje się OST [...] zawiera oświadczenie woli obejmujące pozasądowe zrzeczenie się roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Skuteczność tej czynności, w razie zaistnienia sporu, powinna być oceniana w świetle art. 203 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także z punktu widzenia prawa materialnego ( art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego). W tym przypadku również, w razie zaistnienia sporu, organem właściwym do stwierdzenia skuteczności zrzeczenia się roszczenia jest sąd powszechny, jednakże OST [...] poniechała wystąpienia w tej sprawie na drogę postępowania sądowego. W tej sytuacji Zarząd Miasta mógł uznać, że zrzeczenie roszczenia jest w pełni skuteczne i z uwzględnieniem tej okoliczności wydana została zaskarżona decyzja.
Ustosunkowując się do zarzutu odwołania kwestionującego pkt 2 decyzji odnoszący do nieodpłatnego przejęcia nieruchomości się organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygniecie w tym zakresie ma wyłącznie informacyjny charakter. W razie wynikłego na tym tle sporu, organem właściwym do rozstrzygnięcia tej sprawy, będzie także sąd powszechny. Tak wiec omawiany pkt 2 decyzji, zdaniem organu, nie wyklucza dochodzenia zwrotu poniesionych nakładów.
W konkluzji Kolegium stwierdziło, że nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji.
Spółdzielnia A. wniosła do Naczelnego Sadu Administracyjnego skargę zarzucając powyższej decyzji ostatecznej :
1. niewłaściwą ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę decyzji stwierdzającej, iż spełnione zostały przesłanki uzasadniające wygaszenie zarządu w myśl art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami,
2. obrazę przepisów prawa materialnego przez pominiecie wymogu określonego w art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dotyczącego obowiązku zwrotu przez właściwy organ nakładów poniesionych przez sprawującego trwały zarząd na budowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę lub modernizację budynków w przypadku wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że nieprawdziwe jest twierdzenie strony przeciwnej, że Spółdzielnia nie wykorzystuje przedmiotowej nieruchomości. Powołując się na art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym do form korzystania z nieruchomości zaliczone zostało również " korzystanie z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu działania zarządzającego, zabudowę albo inną formę przystosowania obiektów budowlanych na nieruchomości, lub też oddanie nieruchomości w najem, dzierżawę bądź jej użyczenie" strona skarżąca wywiodła, że od czasu przejęcia w użytkowanie, a następnie w zarząd, wykorzystuje przedmiotowa nieruchomość w sposób zgodny z przepisami o gospodarce nieruchomościami i zgodnie z przeznaczeniem szczegółowego planu zagospodarowania Śródmieścia – na usługi administracyjne, a wiec na cele wskazane w decyzji z dnia [...] r. którą postanowiono oddać Spółdzielni nieruchomość w zarząd na cele "zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Dlatego, zdaniem strony skarżącej, brak jest podstaw do przyjęcia przez organy orzekające, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu, szczególnie w sytuacji, gdy zarząd ten przynosi wymierną korzyść obu stronom.
Zakwestionowano ponadto rozstrzygnięcie w pkt 2 decyzji argumentując, iż OST [...] poczyniła znaczne nakłady na przedmiotową nieruchomość, która to okoliczność nie została uwzględniona w zaskarżonej decyzji. Orzeczenie o nieodpłatnym przejęciu nieruchomości narusza art.90 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona skarżąca nie podzieliła też poglądu organu II instancji, że pkt 2 decyzji organu I instancji ma wyłącznie informacyjny charakter.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych) oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, ale jedynie w części odnoszącej się do pkt 2 rozstrzygnięcia decyzji.
Przedmiotem postępowania toczącego się w niniejszej sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), a wszczętego z urzędu było wygaszenie trwałego zarządu nieruchomością gruntową zabudowaną, co w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji określone zostało jako: "wygaszenie użytkowania nieruchomości gruntowej zabudowanej."
Z akt sprawy wynika ( vide pismo Zarządu Miasta z dnia 21.10.1997 r.) , a co nie jest kwestionowane, że nieruchomość położona w Koszalinie przy ul. [...] w użytkowaniu Spółdzielni A. znalazła się na podstawie decyzji Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] r. Nr [...]. Następnie decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 38-40, art. 45, ar. 47 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 22, poz. 99) przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego nieruchomość tę oddano tejże Spółdzielni odpłatnie, na czas nieokreślony w zarząd na cele zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a uchylono decyzję z [...] r.
W myśl w skazanego w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, art. 210 ust. 1 obowiązującej w dacie orzekania ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), do użytkowania gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej oraz znajdujących się na tych gruntach budynków, innych urządzeń i lokali stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Zgodnie z art. 46 ustawy o gospodarce nieruchomościami trwały zarząd wygasa z upływem okresu na który został ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu.
Przesłanki wygaśnięcia trwałego zarządu określone zostały w art. 46 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, że "właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że :
1) nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z decyzją o ustanowieniu trwałego zarządu,
2) jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust.2 pkt 3,
3) nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem w planie miejscowym,
4) sposób korzystania z nieruchomości pogarsza stan środowiska w stopniu zagrażającym życiu, zdrowiu lub mieniu,
5) przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym uległo zmianie, która nie pozwala na dalsze wykorzystywanie nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób, a jednostka organizacyjna nie ma możliwości zmiany sposobu wykorzystywania nieruchomości.
6) Nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu."
Wprawdzie organ I instancji wskazał w rozstrzygnięciu art. 46 ust.2 pkt 6 jako materialno- prawna podstawę swojej decyzji, jednakże w świetle uzasadnienia tej decyzji, nie ulega wątpliwości, że miał na uwadze także przesłankę wygaśnięcia trwałego zarządu określoną w ust. 2 pkt 2 tego artykułu, skoro ustalił, że Spółdzielnia nie spełniła obowiązku przedłożenia umów najmu na wynajmowane lokale i nie reagowała na informacje o tym, ze zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku oddania użytkowanej nieruchomości lub jej części w najem dzierżawę na okres do [...] lat należy powiadomić o tym Fakcie właściwy organ tj. Zarząd Miasta natomiast w przypadku zawarcia umowy na okres powyżej [...] lat należy uzyskać jego zgodę.
Strona skarżąca ani w skardze ani, wcześniej w odwołaniu, nie negowała prawidłowości ustaleń na powyższą okoliczność. Z tego już tylko względu nie ma podstaw do stwierdzenia, że nie wystąpiły w sprawie podstawy faktyczne i prawne do wygaszenia trwałego zarządu (nazywanego przez organ I instancji, według pierwotnego stanu sprawy ,użytkowaniem). W takiej zaś sytuacji nie zachodzi potrzeba rozwodzenia się nad kwestiami związanymi z ustaleniem, że skarżąca wykorzystywała przedmiotową nieruchomość niezgodnie z przeznaczeniem wynikającym z miejscowego plany zagospodarowania przestrzennego, Wprawdzie, przyznać trzeba rację skarżącej, że oddanie przez zarządzającego nieruchomości w najem, dzierżawę lub użyczenie nie wykracza poza uprawnienia jednostki organizacyjnej w korzystaniu z nieruchomości oddanej jej w trwały zarząd ( art. 43 ust.2 pkt 3 u.g.n.). Taka forma korzystania przez zarządzającego z nieruchomości nie może jednak prowadzić do ominięcia przeznaczenia nieruchomości w planie, skoro sporna nieruchomość oddana została skarżącej w zarząd na cele zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Plan ten, jak ustaliły organy orzekające, a skarżąca nie kwestionuje, przewidywał w badanym okresie, dla spornego terenu, przeznaczenie pod usługi administracji. Analiza szyldów reklamujących działalność reklamową, bankową, handlową, umieszczonych na obiekcie stanowiącym zabudowę nieruchomości zarządzanej przez OST [...] dowodzi trafności stanowiska Kolegium, które powołując się na dokumentację fotograficzną, ustaliło, że w wynajmowanych lokalach prowadzona jest działalność niezgodna z planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego.
Z powyższych względów sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w części orzekającej wygaszenie użytkowania ( trwałego zarządu) przedmiotowej nieruchomości przez stronę skarżącą nie narusza prawa.
Za zasadny należało natomiast uznać drugi zarzut skargi, dotyczący rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji.
Wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd organu II instancji co do li tylko informacyjnego charakteru orzeczenia o nieodpłatnym przejęci spornej nieruchomości nie znajduje oparcia w przepisach prawa regulujących wygaśnięcie trwałego zarządu.
Zasadnie podniesiono bowiem w skardze, że zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w razie wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu właściwy organ zwraca jednostce organizacyjnej nakłady poniesione na tej nieruchomości na budowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub modernizację. Skoro przepis tak stanowi, to decyzja stwierdzająca wygaśniecie trwałego zarządu z jednoczesnym jednostronnym władczym rozstrzygnięciem prowadzącym do nieodpłatnego przejęcia nieruchomości przez jej właściciela, w sytuacji gdy z materiału dowodowego nie wynikają okoliczności wskazujące na brak roszczeń dotychczasowego zarządzającego nieruchomością o zwrot nakładów – nie może być uznana za zgodną z prawem .
Dlatego należało:
-co do pkt 2 zaskarżonej decyzji uwzględnić skargę i orzec stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270),
- w pozostałej części skargę jako niezasadną oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.
W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI