II SA/SZ 1262/21

II SA/Sz 1262/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Marzena Iwankiewicz
Patrycja Joanna Suwaj
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1447/22 - Wyrok NSA z 2025-02-19
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 35 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 3, ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Z. W. I. N. B. w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S., decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 51 ust. 4 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) i art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r.,poz. 471), zatwierdził projekt budowlany zamienny rozbudowy budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej przy ul. [...] w S., działka nr [...], obręb ew. [...] oraz nałożył na D. S. i W. S. obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie ww. budynku.
W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że w związku z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] września 1991 r., nr [...], projektu budowlanego, wydanego przez Urząd Miejski Wydział Urbanistyki i Architektury w S. (pozwolenie przeniesiono na rzecz D. i W. S. decyzją z dnia [...] września 1997 r.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...] stycznia 2020 r. projektu zamiennego ww. budynku, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z przedmiotową inwestycją. Wprowadzone zmiany dotyczyły powierzchni zabudowy (powiększono rozbudowę w kierunku ogrodu o około 1,20 m wraz z przedsionkiem o wymiarach zewnętrznych około 2,56 m x 1,65 m oraz zrezygnowano z budowy przedsionka od strony ulicy). Inwestorzy wywiązali się z obowiązku nałożonego ww. decyzją i przedłożyli w dniu [...] grudnia 2020 r. projekt budowlany zamienny, który został uzupełniony w dniu [...] maja 2021 r.
Organ wyjaśnił, że sprawdzono zgodność wykonanych robót z ustaleniami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta S. przyjętym uchwałą nr [...] Rady Miasta S. z dnia [...] marca 2006 r. w sprawie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "P. – W." w S., z przepisami techniczno-budowlanymi, w odniesieniu do projektu zagospodarowania terenu oraz kompletność i wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i zaświadczenie potwierdzające przynależność do właściwej izby samorządu zawodowego, o której mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.
Mając powyższe na uwadze, stosownie do treści art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, organ orzekł o zatwierdzeniu przedmiotowego projektu budowlanego zamiennego oraz nałożył na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie ww. budynku.
W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2021 r., J. R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r.:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 6 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i:
- uznanie przez organ, że projekt zamienny jest zgodny z przepisami prawa i nie wymaga dokonania jakichkolwiek robót budowlanych, mimo, iż z treści projektu wynika, że nie mieści się on w granicach działki, na której realizowana jest inwestycja,
- oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na wypełnieniu przez projektanta normy art. 30 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, mimo, że przepis ten został uchylony ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r.,
b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparcie poprawności sporządzonego projektu budowlanego na oświadczeniu projektanta, że projekt budowlany zamienny jest zgodny z przepisami i zasadami wiedzy technicznej i nie wymaga dokonania koniecznych do wykonania robót budowlanych, mimo, iż:
- uwzględnione w projekcie budowlanym – zamiennym prace doprowadziły do przekroczenia granic działki, na której posadowiony jest budynek inwestorów, tj. działki nr [...] i w efekcie posadowienia konstrukcji budynku częściowo na działce odwołującej, tj. działce nr [...],
- z projektu tego wynika, że część ściany oraz elementów dachu budynku wychodzi poza granice działki odwołującej, tj. działki nr [...],
- uznanie przez organ, że złożone przez projektanta oświadczenie o zgodności projektu z przepisami prawa i zasadami wiedzy technicznej zwalnia organ z konieczności przeanalizowania projektu przed wydaniem decyzji w sprawie,
c) naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez "prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania", skoro:
- organ doprowadził do zatwierdzenia projektu budowalnego zamiennego, który wprost wskazuje, że elementy budynku inwestorów wychodzą poza ich działkę, na działkę odwołującej, co do której nie posiadają oni żadnego tytułu pranego, który umożliwiałby realizację przedsięwzięcia w ten sposób,
- z treści wydanej decyzji wynika, że głównym dysponentem decyzji pozostaje projektant, a nie organ, skoro nie dokonał analizy projektu, a organ działał jedynie w oparciu o złożone przez projektanta oświadczenie;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 4 ustawy Prawo budowlane, przez jego niezastosowanie i w konsekwencji zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego, który przewiduje rozbudowę na działce nienależącej do inwestora, co do której nie wykazał on prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
b) art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, poprzez pominięcie zobowiązania przez organ inwestorów do wykonania określonych czynności i robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, mimo, że z treści przedłożonego projektu zamiennego w oczywisty sposób wynika, iż inwestycja znajduje się częściowo na działce odwołującej, do której inwestorzy nie posiadają tytułu prawnego, a zatem projekt pozostaje niezgodny z prawem.
Decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postepowania administracyjnego oraz art. 51 ust. 4 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że znajdujący się na terenie działki nr [...] budynek mieszkalny w zabudowie szeregowej został rozbudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] września 1991 r. Projekt budowlany zakładał rozbudowę budynku poprzez powiększenie rzutu parteru o pomieszczenie wiatrołapu od frontu oraz rozbudowę o pokój w stronę ogrodu, podniesienie dachu od strony ogrodu oraz wykonanie lukarny od frontu budynku, wykonanie tarasu na części rozbudowanego parteru od strony ogrodu. W oparciu o protokół oględzin dokonanych w dniu [...] października 2018 r. przez przedstawicieli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., organ ustalił, że rozbudowa od strony ogrodu została wykonana ze zmianą w stosunku do zatwierdzonego decyzją projektu budowlanego. Pokój o wymiarach 330 x 502 cm (w projekcie) został wykonany w obrysie 450 x 510 cm. Dodatkowo dobudowano przedsionek do pokoju od strony ogrodu (256 x 165 cm), który nie jest objęty pozwoleniem na budowę.
Z uwagi na wykonanie opisanych wyżej robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, powiatowy organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, wraz z wymaganymi uzgodnieniami, a inwestor z obowiązku tego wywiązał się.
W trakcie procedury zatwierdzającej projekt zamienny, zadaniem organu nadzoru budowlanego jest skontrolowanie zgodności przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego z przepisami. Właściwy organ sprawdza zgodność tego projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (bądź decyzji o warunkach zabudowy w wypadku braku wspomnianego planu), a także z wymaganiami ochrony środowiska, ponadto bada zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, ocenia kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, a także wykonanie projektu (jego sprawdzenie) przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Organ kontroluje ponadto, czy istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego mieszczą się w zakresie, jakim inwestor posiada uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Organ przyjął, że dobudowana samowolnie część obiektu (wiatrołap od strony ogrodu) mieści się w całości na działce inwestora, co przedstawia rysunek nr 2a projektu zamiennego. Rysunek ten wskazuje również, że część ściany zewnętrznej dobudowanego legalnie, na podstawie pozwolenia na budowę – pokoju od strony ogrodu – znajduje się na działce sąsiedniej nr [...] (należącej do skarżącej). Wielkość przekroczenia granicy działki jest zmienna i wynosi od 15 cm od strony budynku do 0 cm w miejscu samowolnej rozbudowy. Wynika to z przebiegu linii granicznej między działkami przy ul. [...], która od strony wschodniej (ogrodowej) rozszerza się promieniście. Z zatwierdzonego w 1991 r. projektu budowlanego wynika, że zaprojektowana od strony ogrodu lukarna częściowo przekracza granice działki inwestora, co jest widoczne na rysunkach nr 6 i 8.
Wskazane przez skarżącą naruszenia granicy jej nieruchomości nie są wynikiem niewłaściwego wykonawstwa, lecz ujęte są w pierwotnym, zatwierdzonym projekcie budowlanym, który uzyskał akceptację właścicieli sąsiednich nieruchomości – I. M. (zam. przy ul. [...]) i A. K. (zam. przy ul. [...]). Natomiast sprawa naruszenia granicy przez inwestora (rzędu kilku do kilkunastu cm) może być rozstrzygnięta na drodze cywilnej, przed sądem powszechnym.
Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy projekt budowlany zamienny nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz został sporządzony przez uprawnioną osobę. Jest także zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, J. R. podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i:
- uznanie przez organ, że decyzja organu I instancji dotycząca zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, która nie nakazuje inwestorowi wykonania żadnych dodatkowych robót budowlanych jest zgodna z przepisami prawa, mimo iż organ wprost wskazuje, że budynek inwestora nie mieści się w granicach działki, na której realizowana jest inwestycja,
- uznanie przez organ, że część pokoju od strony ogrodu znajduje się na działce należącej do skarżącej, a także że zaprojektowana od strony ogrodu lukarna częściowo przekracza granice działki inwestora i taki stan rzeczy jest zgodny z prawem, mimo, iż inwestor nie posiada żadnego tytułu do dysponowania nieruchomością skarżącej na cele budowlane;
2. art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasad swobodnej oceny dowodów, wysuwanie przez organ sprzecznych wewnętrznie wniosków, niezgodnych z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, poprzez wskazanie, że dobudowana samowolnie część obiektu mieści się w całości na działce inwestora, co przedstawia rysunek nr 2a z projektu zamiennego, a następnie wskazanie, że część ściany zewnętrznej dobudowanego pokoju od strony ogrodu znajduje się na działce sąsiedniej, należącej do skarżącej, a zaprojektowana od strony ogrodu lukarna częściowo przekracza granice działki inwestora.
Skarżąca zarzuciła ponadto przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 65 k.c., poprzez wadliwą wykładnię przez organ oświadczenia woli złożonego przez właścicieli nieruchomości sąsiednich i uznanie, że poprzez wskazanie przez nich w piśmie stanowiącym załącznik do pierwotnego projektu budowlanego, że nie zgłaszają sprzeciwu, co do projektu rozbudowy, wyrazili oni zgodę na wykroczenie przez inwestora z rozbudową budynku poza granice jego działki, mimo, że:
- takie stwierdzenie nie wynika ze wskazanego wyżej pisma, na którym widnieją podpisy I. M. i A. K.,
- oświadczenie o niezgłoszeniu sprzeciwu nie może być interpretowane rozszerzająco jak czyni to organ i nie prowadzi do nabycia przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomościami sąsiednimi na cele budowlane,
- z projektu budowlanego, co do którego zostało złożone oświadczenie o niezgłoszeniu sprzeciwu, nie wynika aby projekt zakładał przekroczenie granicy działki przez inwestora, a rysunki będące załącznikami do projektu wprost wskazują na to, że rozbudowywany budynek będzie mieścił się w granicach działki inwestora, zatem nie można uznać, że składający oświadczenie o braku zastrzeżeń, co do tego projektu wrażali zgodę na naruszenie granicy działki skarżącej,
- z opinii o możliwości rozbudowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] nr [...] w S. z dnia [...] maja 1990 r., znajdującej się w aktach sprawy wynika, że budynek po dokonaniu rozbudowy winien stanowić architektonicznie harmonijną całość, a rozbudowa nie może naruszać interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich;
2. art. 140 k.c., poprzez jego nieuwzględnienie przez organ i doprowadzenie do sytuacji, w której strona skarżąca zostaje wywłaszczona z przysługującego jej prawa własności na rzecz prywatnego inwestora jak również przestaje być dysponentem przysługującego jej prawa własności nieruchomości, na której został posadowiony częściowo budynek inwestora,
3. art. 4 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, który przewiduje rozbudowę na działce nienależącej do inwestora, co do której nie wykazał on prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
4. art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji pominięcie zobowiązania przez organ inwestorów do wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem, mimo, że:
- z treści projektu zamiennego w oczywisty sposób wynika, że inwestycja znajduje się częściowo na działce odwołującej, do której inwestorzy nie posiadają tytułu prawnego,
- organ II instancji sam wskazuje, że część budynku dobudowana przez inwestora znajduje się na działce skarżącej,
- brak jest wyrażenia zgody przez właściciela nieruchomości sąsiednich na zajęcie tych nieruchomości w toku realizacji inwestycji wskazanej w pierwotnym projekcie,
- rozbudowa budynku inwestora zgodnie z projektem pierwotnym miała zamykać się wyłącznie w działce inwestora, a zatem projekt ten nie przewidywał rozbudowy na sąsiedniej nieruchomości, w tym nieruchomości skarżącej.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021, poz. 137 ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) – na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (organ ani uczestnicy postępowania nie wyrazili woli uczestnictwa w rozprawie prowadzonej w trybie zdalnym).
Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie naruszył bowiem przepisów prawa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S., zatwierdzającą inwestorom D. i W. S., projekt budowlany zamienny rozbudowy budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej przy ul. [...] w S., działka nr [...], obręb ew. [...]
Bezspornym jest przy tym, że inwestorzy w ramach inwestycji prowadzonej na terenie wspomnianej działki nr [...], dysponowali – na mocy decyzji z dnia [...] września 1991 r., nr [...], oraz z dnia [...] września 1997 r., nr [...] (o przeniesieniu pozwolenia na budowę na rzecz [...] i W. S.) uprawnieniem do rozbudowy budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej, zgodnie z przedstawionym projektem budowlanym obejmującym powiększenie rzutu parteru o pomieszczenie wiatrołapu i natrysku od strony frontowej, dodanie pokoju wraz z tarasem od strony ogrodu, a także podniesienie dachu od strony ogrodu i wykonanie lukarny od strony frontowej.
Poza sporem pozostaje też okoliczność, że uczestnicy opisane wyżej roboty wykonali w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę.
Długość pomieszczenia dobudowanego od strony ogrodu, wydłużona została o 132 cm, dobudowano także od tej strony wiatrołap o długości 165 cm, chociaż początkowo był on projektowany od strony ulicy.
Analiza projektu budowlanego zamiennego wskazuje ponadto, że dobudowana samowolnie część obiektu – wiatrołap - mieści się w całości na działce inwestorów. Natomiast część ściany dobudowanego od strony ogrodu pokoju znajduje się na działce sąsiedniej nr [...]. Wielkość przekroczenia granicy działki jest zmienna z uwagi na przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] (działka nr [...] rozszerza się w kierunku ogrodu) i wynosi od 15 cm od strony budynku do 0 cm w miejscu samowolnej rozbudowy. Także zaprojektowana od strony ogrodu lukarna częściowo przekracza granice działki inwestora, co wynika m.in. z rysunków nr [...] projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z 1991 r.
Mając powyższe na uwadze, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S., decyzją z dnia [...] września 2019 r., nałożył na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do [...] stycznia 2020 r. projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę wraz z wymaganymi uzgodnieniami. Postanowienie to zostało następnie rozstrzygnięciem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylone w części dotyczącej terminu przedłożenia projektu zamiennego oraz utrzymane w mocy w pozostałej części. Prawidłowość tej ostatniej decyzji została skontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 29 października 2020 r. oddalił skargę J. R. wniesioną na wspomnianą decyzję.
Dodatkowo, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. organ nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia stwierdzonych braków w przedłożonym projekcie zamiennym w zakresie "uszczegółowienia rysunków dotyczących rozbudowanej części budynku w kierunku ogrodu ze szczególnym uwzględnieniem usytuowania ściany w granicy z działką nr [...]" a także ustalenia na jakich działkach zlokalizowano rozbudowaną o 132 cm część budynku, z uwzględnieniem tarasu, gzymsu, rynien czy balustrad.
Nakładając na inwestorów wskazane wyżej obowiązki, organ miał na uwadze treść art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351), zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Jak wynika z treści art. 51 ust. 4 tej ustawy, po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
W niniejszej sprawie, organy obu instancji uznały, że nałożony na inwestorów obowiązek został wykonany wobec czego zasadnym stało się zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego.
Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, dokonał on kontroli zgodności przedłożonego przez inwestorów projektu budowlanego zamiennego, mając na uwadze art. 35 ust. 1 cytowanej ustawy, zgodnie z którym, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza:
1. zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z:
a) ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu,
b) wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,
c) ustaleniami uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, w tym dołączenie:
a) wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
b) informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b,
c) kopii zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, dotyczącego projektanta i projektanta sprawdzającego,
d) oświadczeń, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 9 i 10;
4) posiadanie przez projektanta i projektanta sprawdzającego odpowiednich uprawnień budowlanych oraz aktualność zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy.
Zdaniem organu II instancji, przedmiotowy projekt budowlany zamienny nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Miasta S. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w sprawie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "P. – W." w S. i został sporządzony przez uprawnioną osobę, legitymującą się aktualnym zaświadczeniem o wpisie na listę członków izby samorządu zawodowego – [...] Okręgowej Izby Architektów RP. Jest także zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Zdaniem organu, inwestorzy posiadali też uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane bowiem wskazane przez skarżącą naruszenia granicy jej nieruchomości zostały ujęte w pierwotnym, zatwierdzonym projekcie budowlanym, który uzyskał akceptację właścicieli sąsiednich nieruchomości – I. M. i A. K..
W ocenie Sądu, wbrew oczekiwaniom skarżącej, powyższe stanowisko organu należy uznać za trafne.
Szczegółowa analiza pierwotnego projektu budowlanego z lipca 1990 r. wskazuje, że od samego początku ściany dobudowanego od strony ogrodu pokoju oraz zaprojektowany nad nim taras wykraczały poza granice działki nr [...]. Powyższe jednoznacznie wynika z rysunku przedstawiającego elewację tylną (karta 15 akt organu I instancji). Na rysunku zaznaczona została – linią przerywaną - granica działki oraz liniami ciągłymi - ściany pomieszczenia dobudowanego od strony ogrodu, przy czym część tych ścian zarówno od strony działki nr [...] jak i nr [...] wykracza poza granice działki (podobnie jak krawędzie zaprojektowanego nad nim tarasu). Zauważyć przy tym należy, że ze względu na rodzaj zabudowy – szeregowej, budynek na działce nr [...] oraz budynek na działce skarżącej nr [...] łączą się ścianą, przez której środek przebiega granica działki. Projektując zatem dobudowę pomieszczenia jako kontynuację istniejącej zabudowy przewidziano ściany tego pomieszczenia jako swego rodzaju przedłużenie już istniejących ścian pomiędzy wskazanymi wyżej budynkami. W takim wypadku ściana o tej samej grubości co już istniejąca ściana pomiędzy budynkami siłą rzeczy usytuowana musi być - w połowie - na działce sąsiedniej. Przekroczenie to dotyczy przy tym jedynie odcinka ściany przy samym budynku. Na dalszym odcinku, z uwagi na przebieg granic działki (rozszerzającej się w kierunku ogrodu), ściana znajduje się w całości na działce nr [...].
Zdaniem Sądu nie ulega też wątpliwości, że oświadczenia właścicieli działek sąsiadujących z działką nr [...], I. M. (działka nr [...]) oraz A. K. (działka nr [...]) złożone w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę (z 1991 r.) obejmują wskazane wyżej przekroczenie granic działek sąsiednich.
Zgodnie z jednobrzmiącą treścią oświadczeń właścicieli działek nr [...] – po zapoznaniu się z projektem rozbudowy posesji przy ul. [...] od strony ulicy i ogrodu nie zgłosili oni sprzeciwu.
Skoro jak już wskazano powyżej, przekroczenie granic działek wynika z przedłożonego przez inwestora projektu przedmiotowej rozbudowy, zatem okoliczność ta była znana właścicielom działek sąsiednich nr [...]
Nie sposób przy tym zgodzić się ze skarżącą, że sformułowanie "nie zgłaszam sprzeciwu" w tym wypadku nie oznacza zgody na przewidzianą tym projektem rozbudowę. I. M. i A. K. jednoznacznie odnieśli wspomniany brak sprzeciwu do "projektu rozbudowy posesji przy ul. [...]" i to zarówno od strony ulicy jak i ogrodu. Niewątpliwie nie sposób w tym wypadku mówić o rozszerzającej interpretacji oświadczenia, skoro jednoznacznie określono czego dotyczy brak sprzeciwu właścicieli działek nr [...], odnosząc to do konkretnego projektu rozbudowy. Z tych względów nie doszło także do błędnej wykładni oświadczeń woli właścicieli wymienionych wyżej działek.
Potwierdzeniem okoliczności, że poprzedni właściciele zgodzili się na taki zakres rozbudowy, jest chociażby to, że po wykonaniu prac budowlanych nie zgłaszali żadnych zastrzeżeń, nie podejmowali żadnych działań w celu wzruszenia decyzji o pozwoleniu na budowę, ani też w celu zainicjowania postępowania przed organem nadzoru budowlanego w sprawie jakichkolwiek robót budowlanych wykonanych w sposób odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budowę.
Co prawda w omawianym projekcie z lipca 1990 r. nie był przewidziany wiatrołap, dobudowany przez inwestora od strony ogrodu, jednak w tym zakresie zgoda właścicieli działek sąsiednich na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane nie była potrzebna. Wiatrołap znajduje się bowiem całkowicie na terenie działki nr [...], nie wykraczając w żadnym miejscu poza jej granice. Powyższe wynika jednoznaczne z rysunku nr 2 zawartego w części graficznej projektu budowlanego zamiennego.
Nie można przy tym mówić o naruszeniu w wyniku dokonanej rozbudowy interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich – skoro na nią wyrazili zgodę.
Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. związany z nieuznaniem przez organ odwoławczy za wadliwą decyzji powiatowego organu nadzoru budowlanego z powodu wykraczania przedmiotowego budynku poza granice działki inwestorów okazał się nieuzasadniony.
Z przyczyn, o których mowa powyżej, nie doszło także do naruszenia art. 4 i art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Odnosząc się do argumentów strony dotyczących naruszenia prawa własności działki nr [...], należy zwrócić uwagę, że jeżeli w wyniku wykonanych prac budowlanych doszło do naruszenia granicy nieruchomości, w sprawie zastosowanie mógłby mieć przepis art. 151 Kodeksu cywilnego. Ewentualne przekroczenie granicy sąsiedniej działki przy wykonywaniu tych prac, co jest wysoce prawdopodobne przy usytuowaniu budynku bezpośrednio przy granicy, jest bowiem w pierwszej kolejności naruszeniem własności – instytucji prawa cywilnego. Nie mogą więc tu mieć zastosowania przepisy prawa administracyjnego, a skarżący – w takim wypadku - mogą dochodzić ochrony swych praw na drodze postępowania cywilnego. Jeżeli bowiem wykonane roboty budowlane spowodowały naruszenie dóbr chronionych przepisami prawa cywilnego, to doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w tym zakresie powinno nastąpić w drodze postępowania przed sądem powszechnym na podstawie odpowiednich przepisów, np. art. 144, 145, 147, 151, 222 Kodeksu cywilnego (Z. Niewiadomski, w: Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2006, s. 540-541; A. Gliniecki, w: Prawo budowlane. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2014, s. 681-682; R. Godlewski, w: Prawo budowlane z umowami w działalności inwestycyjnej. Komentarz, Warszawa 2010, s. 259, wyrok WSA w Poznaniu z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1234/17).
Należy też podkreślić, że wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, poprzedzonego zgodą poprzednich właścicieli na przekroczenie granic ich nieruchomości samo w sobie nie powoduje, jak to określiła skarżąca "wywłaszczenia z przysługującego jej prawa własności". Jak już zaznaczono powyżej, strona może dochodzić ochrony swoich praw w tym zakresie w postępowaniu cywilnym.
Nietrafny jest także argument dotyczący naruszenia zasad swobodnej oceny dowodów i wysuwania przez organ sprzecznych wewnętrznie wniosków, niezgodnych – zdaniem strony – z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Jak słusznie zauważyła strona, organ istotnie wskazał, że dobudowana samowolnie część obiektu (istotne odstępstwo) mieści się w całości na działce inwestora, co przedstawia rysunek nr 2a. Takie stwierdzenie nie pozostaje wbrew przekonaniu skarżącej, w sprzeczności z twierdzeniem, że część ściany zewnętrznej dobudowanego pokoju od strony ogrodu znajduje się na działce sąsiedniej, należącej do skarżącej, podobnie zaprojektowana od strony ogrodu lukarna częściowo przekracza granice działki inwestora, na co wskazują rysunki nr 6 i 8.
Sformułowania te dotyczą bowiem różnych elementów rozbudowy. Od strony ogrodu dobudowane zostały: wiatrołap, pokój i lukarna. Wiatrołap niewątpliwie nie wykracza poza granice działki nr [...], ale dobudowany od tejże strony pokój oraz lukarna – granicę tę przekraczają.
W tej sytuacji zawarte w uzasadnieniu decyzji a kwestionowane przez stronę stwierdzenia nie pozostają ze sobą w sprzeczności, a wysuwane przez organ wnioski nie mogą być uznane za niezgodne z zasadami logiki czy doświadczenia życiowego.
Mając powyższe rozważania na uwadze, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.s.s.a. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.