II SA/SZ 1251/18

II SA/Sz 1251/18 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2019-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OSK 1748/19 - Wyrok NSA z 2022-09-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1260
art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b, art. 140, 140a,
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
art. 125 pkt 16, art.91
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 134 par. 1, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi F. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 3a lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1260 - tj. ze zm.), dalej jako "p.r.d." oraz art.104 i art.108 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - tj. ze. zm.), dalej jako "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 24 maja 2018 r., Prezydent Miasta S. orzekł o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi F. Z., zwanemu dalej "skarżącym", nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 140 ust. 1
pkt 3a lit. b) p.r.d., decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie: stwierdzenia na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie dwóch lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2018 r. poz. 618 – j.t. ze zm.), dalej jako "k.w."
Dalej organ wskazał, że - jak wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., skarżący po raz pierwszy prawo jazdy otrzymał w dniu
20 października 2016 r. W okresie od 12 listopada 2017 r. do 6 maja 2018 r. popełnił dwa wykroczenia z art. 92a k.w. i jedno z art. 86 k.w.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, zawartych w piśmie z dnia 26 czerwca 2018 r., z których wynikało, że uzyskał on prawo jazdy przed wejściem w życie zmian do ustawy Prawo o ruchu drogowym, umożliwiających odbieranie prawa jazdy sprawcom trzech wykroczeń, a zatem regulacje o których mowa nie mogą w jego przypadku zastosowania, organ podkreślił, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b), który stanowił podstawę rozstrzygnięcia, został dodany do ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.) i wszedł w życie z dniem 18 maja 2015 r., a więc zarówno przed uzyskaniem przez skarżącego prawa jazdy po raz pierwszy, jak i przed popełnieniem przez niego trzech wykroczeń.
Natomiast w odniesieniu do twierdzeń skarżącego, iż art. 140 p.r.d. został uchylony organ wywiódł, że art. 140 p.r.d. jest przepisem nadal obowiązującym, bowiem zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r., poz. 957) do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa - 100aq ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów (...) art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 (...) ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (a więc przepisów uchylających art. 140 i 140a ustawy Prawo o ruchu drogowym) się nie stosuje.
F. Z. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. podnosząc,
że została ona wydana na podstawie nieobowiązujących przepisów prawa. Dowodził, że art. 140 p.r.d. został uchylony, a więc nie mógł stanowić podstawy pozbawienia go uprawnień do kierowania pojazdami. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, Komendant Wojewódzki Policji w S. nie miał legitymacji do wystąpienia
z wnioskiem o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż w sprawie znajduje zastosowanie art. 14 ust. 1 ustawy z 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym, albowiem przywołany przepis nie może sanować obowiązywania uchylonego przepisu, tym bardziej, że w przywołanym przepisie ustawodawca odnosi się jedynie do konieczności zorganizowania funkcjonowania Centralnej Ewidencji Osób posiadających uprawnienia pojazdami.
Skarżący podniósł także, iż ważną rzeczą jest to, że nowela ta wprowadziła regulacje dotyczące młodych kierowców i nowego systemu punktowego, ale dopiero od dnia 1 stycznia 2017 r., a więc zgodnie z zasadami wykładni prawa, swym zakresem przedmiotowym objęła jedynie tych spośród nich, którzy nabyli uprawnienia po tej dacie. W ocenie skarżącego nie może on być zaliczony do tej kategorii kierowców, gdyż swoje uprawnienia nabył 20 października 2016 r.
Pomimo tego, organ przy rozstrzyganiu sprawy odwołał się do tych przepisów, usiłując przyjąć taką ich interpretację, która daje mu pozaprawne możliwości cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. W tym celu stosuje przepisy art. 103 ust. 1 w zw. z art. art. 91 ustawy znowelizowanej o kierujących pojazdami, które w swej istocie także nie dają organowi prawa do cofnięcia uprawnień, w tym przypadku w oparciu o wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w S..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył regulacje prawne obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji i wyjaśnił, że zgodnie z art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30 poz. 151), dalej jako "u.k.p." w ustawie z 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz.90 uchyla się art. 140 i 140 a. Dalej, przywołując art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. (Dz.U. poz. 957) o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, organ wyjaśnił, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2, to jest ustawy o kierujących pojazdami, nie stosuje się.
Kolegium wywiodło następnie, że uchylenie art. 140 p.r.d. nastąpić miało z dniem 4 czerwca 2018 r., natomiast ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw weszła w życie również w dniu 4 czerwca 2018 r., co zdaniem organu oznacza, że pomimo przewidzianego w art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami uchylenia art. 140 p.r.d., przepisu tego nie stosuje się. Data, z którą art. 140 p.r.d. miał zostać uchylony pokrywa się bowiem z datą w której w życie weszła regulacja stanowiąca, że przepisu przewidującego uchylenie nie stosuje się, a zatem, w ocenie organu przepis, który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał w dacie jej wydania.
Organ nie zgodził się z zaprezentowanym w odwołaniu poglądem, iż Komendant Wojewódzki Policji w S. nie posiadał legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Kolegium podkreśliło, że skarżący uprawnienia do kierowania pojazdami nabył w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d., przewidującego obligatoryjne ich cofnięcie przez starostę (prezydenta miasta) w sytuacji popełnienia przez kierującego w okresie dwóch lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy określonych wykroczeń drogowych. Skarżący prawo jazdy uzyskał 20 października 2016 r., zatem dwuletni okres obowiązywania sankcji za naruszanie przepisów ruchu drogowego, obowiązywał go do dnia 20 października 2018 r. W okresie dwóch lat od wydania prawa jazdy skarżący dopuścił się wykroczeń przewidzianych w art. 86 § 1 k.w. oraz dwukrotnie z art. 92a k.w., co oznacza, iż swym zachowaniem wypełnił dyspozycję art. 140 ust. 1 pkt 3a lit b ustawy prawo o ruchu drogowym, co uzasadniało wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, które nie miało charakteru uznaniowego lecz obligatoryjny.
F. Z., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 91 ustawy
o kierujących pojazdami, poprzez przyjęcie i zastosowanie wobec skarżącego zasady, iż wobec niego obowiązują przepisy dotyczące wprowadzenia okresu próbnego;
2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 i art. 8, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., poprzez nierozpoznanie sprawy co do istoty i utrzymanie
w mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., czym uchybiono zasadzie podejmowania wszelkich kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Skarżący podniósł, że organy obu instancji zobowiązane były, przy rozstrzyganiu sprawy, do zbadania przesłanek umożliwiających zastosowanie właściwych norm prawnych, ale także ustalenie, czy okres próby o którym mowa we wniosku o cofnięcie uprawnień skarżącemu, znajdzie w tym przypadku także zastosowanie, czego nie uczyniły. W szczególności, zdaniem skarżącego, organy zaniechały ustalenia, czy w przypadku skarżącego zastosowanie miało wyłączenie podmiotowe wynikające z treści art. 91 ustawy o kierujących pojazdami. W konsekwencji organy pominęły także w swoich rozważaniach okoliczność, że przepisy rozdziału 14 cytowanej ustawy wprowadzają okres próbny dla młodych kierowców, określając zasady ich udziału w ruchu drogowym, ale dopiero dla tych spośród nich, którzy uzyskali uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi po dniu 1 stycznia 2017 r. Podobnie sprawa się przedstawiała w odniesieniu do osób, którym poprzednio cofnięto uprawnienia na podstawie art. 103.
W odniesieniu do powyżej okoliczności skarżący podniósł, że nabył uprawnienia do kierowania pojazdami w dniu 20 października 2016 r., a więc jeszcze przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów. Wobec czego nie można w stosunku do niego stosować zaostrzonych rygorów wynikających z treści tychże regulacji, obowiązujących przecież po 1 stycznia 2017 r.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 – j.t.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – j.t. ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności
z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów wskazywanych w skardze ani innych przepisów prawa, nie było zatem podstaw do jej uchylenia. Sąd, działając
z urzędu, nie dopatrzył się również takiego naruszenia prawa, które mogłoby prowadzić do stwierdzenia jej nieważności.
Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami wydane na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zważywszy na fakt, iż skarżący konsekwentnie
w toku postępowania, odwołaniu i skardze podnosił, że przepis ten został uchylony,
a w konsekwencji nie mógł mieć zastosowania w jego sprawie, w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć, czy art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym był przepisem obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Analiza przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami oraz kolejnych zmian wprowadzanych do tych ustaw prowadzi do wniosku, że za słuszne należy uznać stanowisko organów obu instancji, iż art. 140 p.r.d. był przepisem obowiązującym w dacie orzekania. Wyjaśnić bowiem należy,
że wprowadzając zmiany do ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami i niektórych innych ustaw (Dz.U.
z 2017 r. ustawodawca, w art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylił
art. 140 i 140a ustawy Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 czerwca 2018 r. W dacie
4 czerwca 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz.957), która w art. 14 ust. 1 wstrzymała stosowanie niektórych przepisów ustawy o kierujących pojazdami do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wśród przepisów, których stosowanie wstrzymano wymieniony został art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, którym uchylono art. 140 i 140a ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 99 ust. ust. 1 pkt 3 lit. c) i pkt 4 i art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami.
Zważywszy, że opisana wyżej nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym weszła w życie z dniem, w którym ustawodawca uprzednio, nowelizując ustawę
o kierujących pojazdami, przewidział utratę mocy obowiązującej art. 140 i 140a p.r.d., należy, zdaniem sądu uznać, że wejście w życie uchylenia tych przepisów zostało przesunięte w czasie. Sąd nie podzielił przy tym stanowiska skarżącego, z którego wynika, że jednoczesne wejście w życie uchylenia przepisów i odroczenia obowiązywania tego uchylenia nie jest możliwe i że w takim przypadku należało uznać, że uchylenie art. 140 p.r.d. było skuteczne, a skoro tak to nie można było odroczyć go w czasie. W ocenie sądu przeważające znaczenie przy ocenie powyższej kwestii ma jednoczesne wejście w życie obu zmian przepisów, co oznacza, że ostatnim dniem, w którym można było przesunąć w czasie obowiązywanie przepisu uchylającego art. 140 p.r.d., był dzień, w którym uchylenie miało stać się faktem.
Konsekwencją tego poglądu jest przyjęcie, że ustawodawca czasowo wstrzymał wejście w życie regulacji, które uniemożliwiłyby zastosowanie sankcji w postaci pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami w stosunku do kierowców, którzy popełnili przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 k.w.
Regulacją, która mogłaby w stosunku do skarżącego mieć zastosowanie, przy przyjęciu założenia, że nie może to być art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. musiałby być bowiem art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Jednak zważyć należy,
że ustawodawca, jak już wyżej wskazano wstrzymał stosowanie art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, a zatem odebranie skarżącemu uprawnień na tej podstawie byłoby również niemożliwe. W efekcie naruszenie przez skarżącego przepisów o ruchu drogowym musiałoby pozostać bez jakiejkolwiek sankcji, a nie sposób uznać, że intencją ustawodawcy było zwolnienie kierowców naruszających przepisy z jakiejkolwiek odpowiedzialności.
Sąd nie podzielił tym samym również argumentacji skarżącego odnoszącej się do zaniechania zbadania przez organ, czy w stosunku do niego nie zachodzi wyłączenie podmiotowe, o którym mowa w art. 91 ustawy o kierujących pojazdami.
Jak trafnie bowiem podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw wstrzymał stosowanie rozdziału 14 ustawy o kierujących pojazdami, a więc także art. 91, który tam się znajduje. Inaczej mówiąc, do skarżącego nie miały zastosowania ani obostrzenia związane z wprowadzeniem okresu próbnego w art. 91 u.k.p., ani też bardziej restrykcyjne w stosunku do dotychczasowych, zawartych w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d., regulacje z art. 103 ust. 1 pkt 3 u.k.p., przy czym brak możliwości ich zastosowania w badanej sprawie nie był związany z datą wejścia w życie tych przepisów i relacją tej daty do uzyskania przez skarżącego prawa jazdy po raz pierwszy, ale ze wstrzymaniem ich stosowania ustawą z dnia 9 maja 2018 r.
Organy obu instancji prawidłowo zatem ustaliły stan faktyczny w sprawie
i zastosowały właściwe przepisy, które stanowiły podstawę orzeczenia o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Nie doszło do naruszenia przepisów wskazywanych w skardze, ani innych przepisów, które mogłoby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji bądź stwierdzenia jej nieważności.
W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.