II SA/Sz 1219/05

II SA/Sz 1219/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Barbara Gebel /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Kazimierz Maczewski
Symbol z opisem
6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne
Służba więzienna
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145  par.  1 pkt 1 lit.c ,art.152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2006 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego I u c h y l a zaskarżoną decyzję, II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III z a s ą d z a od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] na rzecz I. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] zarządził opróżnienie przez I.S. lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...], z jednoczesnym wskazaniem do zamieszkania lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...].
Od niniejszej decyzji, I.S. wniosła odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z prośbą o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...], po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, zaskarżoną decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] utrzymał w mocy. Powyższa decyzja została zaskarżona przez I.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] r. sygn.akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Rozstrzygając sprawę merytorycznie w uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że jakkolwiek w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości fakt, iż I.S. zajmuje sporny lokal bez tytułu prawnego, to jednakże w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, zarówno przed organem I instancji, jak i organem II instancji dopuszczono się naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy ustalił, iż decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego wydaną na podstawie art. 104 Kpa oraz § 6 pkt 1 ust. 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater oraz normy powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej i członkom ich rodzin (Dz.U. Nr 35, poz. 304), Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] zarządził opróżnienie w terminie do dnia [...] r. lokalu mieszkalnego, zajmowanego przez I.S. w [...] przy ul. [...]. Jednocześnie Dyrektor wskazał lokal zastępczy, mieszczący się w [...] przy ul. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że I.S. zajmuje przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego, a ponieważ pozostaje on w dyspozycji Aresztu Śledczego w [...], jest niezbędny dla tej jednostki. Lokal przy ul. [...] w [...] został przydzielony funkcjonariuszowi Służby Więziennej C.S., który w dniu [...] r. oświadczył, iż nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i prosi o przejęcie go przez komisję Aresztu Śledczego w [...].
Dyrektor Aresztu Śledczego w [...], decyzją Nr [...] z dnia [...]r. przejął wyżej wymieniony lokal. I.S. jest byłą synową C.S.
Nie budzi zatem wątpliwości fakt, że I.S., jako osoba obca, zajmowała sporny lokal bez tytułu prawnego.
Od decyzji tej odwołała się I. S., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.
I. S. opuściła sporny lokal przed eksmisją i zajęła wskazany lokal w [...] przy ul. [...]. Następnie wystąpiła do Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z podaniem z dnia [...] r. o zrzeczenie się dyspozycyjności Aresztu Śledczego w [...] do lokalu przy ul. [...] w [...], w celu wykupienia go na własność. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...], zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, zrzekł się dyspozycyjności do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] i prawo do przedmiotowego lokalu przeniósł na Zarząd Budynków Mieszkalnych w [...], ul. [...].
W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień - pełnomocnik odwołującej się pismem z dnia [...] r. wniósł o umorzenie postępowania administracyjnego.
W związku z powyższymi ustaleniami oraz wnioskiem pełnomocnika strony postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe i orzeczono jak w sentencji.
Decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] została zaskarżona przez I.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżąca podniosła, iż wydana decyzja jest niezgodna tak ze stanem prawnym sprawy jak i faktycznym.
Organ II instancji prowadzący postępowanie w sprawie naruszył zasady wyrażone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego:
- art. 50 § 1 Kpa w związku z art. 61 § 4 Kpa - organ nie powiadomił skarżącej o toczącym się postępowaniu w sprawie oraz nie wezwał jej do złożenia wyjaśnień. Za uczynienie zadość czynności nie można uznać pisma z dnia [...]r. Aresztu Śledczego w [...], czyli organu I instancji. Postępowanie w sprawie toczy się przed Dyrektorem Okręgowym Służby Więziennej w [...] jako organem II instancji. Areszt Śledczy jako organ I instancji nie może więc podejmować żadnych czynności w sprawie. Słusznie więc pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] r. wniósł o umorzenie postępowania przed organem I instancji jako bezprzedmiotowego. Należy wskazać, że powoływanie się przez organ II instancji na pismo pełnomocnika skierowane do organu I instancji jest niedopuszczalne. Skarżąca nie wnosiła w żadnym piśmie do Dyrektora Aresztu Śledczego o umorzenie postępowania odwoławczego. Organ II instancji powinien rozpatrzyć w należyty sposób odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji.
Organ administracji nie ma prawa interpretacji pism wnoszonych przez stronę, o tym jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego pismo to skierowała.
- art. 7 oraz 8 Kpa - organ odwoławczy nie podjął kroków mających na celu dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy oraz nie kierował się w jej rozstrzyganiu ani interesem społecznym ani słusznym interesem obywatela. Zaskarżona decyzja jest próbą uniknięcia odpowiedzialności przez organa administracji za niezgodne z prawem działania. Tym samym decyzja organu I instancji pozostanie w obrocie prawnym, co skutecznie może udaremnić skarżącej dochodzenia swoich praw na drodze cywilnej.
Skarżąca podnosi, że zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem art. 138 Kpa. Art. 138 § 1 pkt 3 Kpa nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego należy ich szukać w treści art. 105 Kpa. 3. Jeżeli strona nie cofnęła odwołania (art. 137), co byłoby równoznaczne z wystąpieniem o umorzenie postępowania odwoławczego (art. 105 § 2 Kpa), brak jest podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego tylko z tego powodu, że strona wykonała decyzję nieostateczną.
W obecnym stanie sprawy brak jest jednakże przedmiotu postępowania przez organem I instancji. Skarżąca nie zamieszkuje w spornym lokal organ nie może już więc orzekać o obowiązku opuszczenia przez nią przedmiotowego lokalu. Wydawanie przez organ I instancji decyzji w sprawie stało się więc bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie organ nie może już orzekać o obowiązku opuszczenia i opróżnienia lokalu, w którym skarżąca nie zamieszkuje. Pozostaje jednakże kwestia oceny postępowania przeprowadzonego przed organem I instancji i wydanej przez ten organ decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Na podstawie art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 138 § 1 pkt 3 Kpa. W świetle tego przepisu postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Przepis ten nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości mając na uwadze treść art. 105 § 1 Kpa, który upoważnia organ do umorzenia postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Będzie to miało miejsce w szczególności, gdy strona cofnie odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), czy też gdy organ ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie. Okoliczności te wypełniają przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego. Inne przesłanki bezprzedmiotowości postępowania przed organem pierwszoinstancyjnym nie mają tu zastosowania.
Zdaniem Sądu w okolicznościach tej sprawy nie było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego, zaś podane przez organ przyczyny nie stanowią o jego bezprzedmiotowości i tym samym nie uzasadniają podjętej decyzji. Strona nie cofnęła odwołania, nie wnosiła także – wbrew twierdzeniom organu – o umorzenie postępowania odwoławczego. Wniosek pełnomocnika skarżącej o umorzenie postępowania z dnia [...] r. został skierowany do organu I instancji i dotyczył postępowania organu I instancji w przedmiocie opróżnienia lokalu.
Zawarcie w sentencji wyroku Sądu z dnia 9 marca 2005 r. sygn.akt [...] stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu ( pkt II ), zgodnie z art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, iż akt ten do czasu uprawomocnienia się wyroku nie może być wykonany. W chwili rozstrzygania przez sprawy organ powyższy wyrok był prawomocny, a tym samym organ zobowiązany był do rozpatrzenia odwołania strony z dnia [...] r., w którym strona wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiocie opróżnienia lokalu przy ul. [...] w [...].
Rzeczą organu II instancji, który w myśl art.138 Kpa ma kompetencje merytoryczno-reformacyjne, będzie więc ponowne rozpatrzenie odwołania, ustosunkowanie się do wniosków strony i podjęcie decyzji zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uznając, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania i miało to istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) orzekł, jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.