II SA/Łd 468/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2019-08-20
NSAochrona środowiskaWysokawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodnewody opadowekanalizacja deszczowasystemy odwodnieniapozwolenie wodnoprawneorgan administracjiskarżony organWSArozstrzygnięcie sądu

WSA w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Wód Polskich o naliczeniu opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych, uznając, że organ nie wykazał istnienia systemów kanalizacji deszczowej i błędnie obliczył wysokość opłaty.

Skarżący, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, zakwestionował decyzję Dyrektora Wód Polskich o naliczeniu opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych z drogi krajowej. Zarzucono brak podstaw do naliczenia opłaty ze względu na powierzchniowe odprowadzanie wód i brak systemów kanalizacji deszczowej. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organ nie wykazał istnienia takich systemów i błędnie obliczył wysokość opłaty, stosując maksymalny wskaźnik sekundowy zamiast rocznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł., która określiła opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych z drogi krajowej. Skarżący podniósł, że opłata została naliczona bezpodstawnie, gdyż wody opadowe są odprowadzane powierzchniowo, a nie za pomocą systemów kanalizacji deszczowej. Sąd uznał skargę za zasadną. Stwierdzono, że obowiązek ponoszenia opłat za odprowadzanie wód opadowych powstaje tylko w przypadku, gdy wody te są ujmowane w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej lub systemy kanalizacji zbiorczej. Organ nie wykazał w sposób należyty istnienia takich systemów na odcinku drogi objętym decyzją, opierając się jedynie na pozwoleniu wodnoprawnym, które nie przesądza o faktycznym istnieniu i funkcjonowaniu urządzeń. Ponadto, sąd uznał, że organ błędnie obliczył wysokość opłaty stałej, stosując maksymalny wskaźnik sekundowy zamiast rocznego, co prowadziło do nieadekwatnego wymiaru opłaty. Sąd podkreślił również, że w przypadku wątpliwości interpretacyjnych przepisów prawa, należy rozstrzygać na korzyść strony, co nie zostało uczynione przez organ. W konsekwencji, zaskarżona decyzja została uchylona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek ponoszenia opłat za odprowadzanie wód opadowych powstaje tylko w przypadku, gdy wody te są ujmowane w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej lub systemy kanalizacji zbiorczej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak jest podstaw do naliczenia opłaty, jeśli wody opadowe nie są ujmowane w odpowiednie systemy kanalizacyjne, a są odprowadzane powierzchniowo. Organ nie wykazał istnienia takich systemów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

p.w. art. 35 § ust. 3 pkt 7

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

p.w. art. 268 § ust. 1 pkt 3 lit. a)

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

p.w. art. 271 § ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

k.p.a. art. 7a § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne § 6

Pomocnicze

p.w. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

p.w. art. 270 § ust. 11

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

p.w. art. 271 § ust. 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § par. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 47 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.w. art. 300 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

p.w. art. 273 § ust. 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

p.w. art. 271 § ust. 1 pkt 3 lit. a)

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

p.w. art. 14 § ust. 2 i ust. 6 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw do naliczenia opłaty stałej ze względu na powierzchniowe odprowadzanie wód opadowych i brak systemów kanalizacji deszczowej. Niewłaściwe obliczenie wysokości opłaty stałej poprzez zastosowanie maksymalnego wskaźnika sekundowego zamiast rocznego. Naruszenie przez organ przepisów k.p.a., w tym zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek ponoszenia opłat nie powstaje w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych bezpośrednio na powierzchnię ziemi. faktyczne istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej na odcinku drogi krajowej objętym zaskarżoną decyzją stanowi warunek ustalenia opłaty. w sytuacji, w której zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty, jest maksymalna ilość odprowadzanej wody na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa różne wskaźniki, w tym maksymalny sekundowy, średniodobowy i maksymalny roczny pobór wody, a przy tym opłata stała określana jest w wymiarze rocznym, to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w., zgodnie z którą dla ustalenia opłaty należy zastosować wskaźnik dotyczący zrzutu rocznego (Qmaxroczne).

Skład orzekający

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

przewodniczący

Jolanta Rosińska

członek

Paweł Janicki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie opłat za odprowadzanie wód opadowych z dróg, interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących systemów kanalizacji deszczowej i sposobu obliczania opłat stałych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odprowadzania wód opadowych z dróg krajowych i interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście istniejących pozwoleń wodnoprawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za odprowadzanie wód opadowych, a wyrok precyzuje kluczowe warunki naliczania tych opłat oraz sposób obliczania ich wysokości, co jest istotne dla zarządców dróg i innych podmiotów.

Czy opłata za deszczówkę z drogi jest zawsze należna? WSA wyjaśnia kluczowe warunki naliczania.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 468/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2019-08-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Jolanta Rosińska
Paweł Janicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 2261/21 - Wyrok NSA z 2023-05-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2268
art. 35 ust. 1, ust. 3 pkt 7, art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a), art. 270 ust. 11, art. 271 ust. 4 pkt 1 i ust. 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2502
par. 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 7a par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 20 sierpnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2019 roku sprawy ze skargi Skarbu Państwa- Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł. na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa- Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] r., nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł., na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a), ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2268) – zwanej dalej: "p.w." – w zw. z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502) – oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1257 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – określił Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 753 zł za odprowadzanie wód opadowych do rzeki A.
W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Ł. ustaliło na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 3 p.w. ustaliło w formie informacji rocznej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 753 zł za odprowadzanie wód opadowych do rzeki S. Jednocześnie w informacji tej wskazano, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w czterech kwartalnych ratach płatnych w terminie 14 dni od daty doręczenia informacji rocznej – art. 47 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800) – w skrócie: "o.p." – w związku z art. 300 ust. 1 p.w. – w wysokości 46,75 zł.
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za odprowadzanie wód opadowych do rzeki A ustaloną w powołanej informacji rocznej. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. podniosła, że brak jest podstaw do naliczenia opłaty za ww. usługę wodną ze względu na brak ujmowania wód opadowych odprowadzanych z drogi krajowej [...] w system zamkniętej lub otwartej kanalizacji deszczowej. W opinii reklamującego przedmiotowy odcinek drogi odwadniany jest powierzchniowo. Do reklamacji załączono dokumentację fotograficzną obrazującą sposób odprowadzania wód opadowych i roztopowych z przedmiotowych odcinków dróg.
Następnie organ wskazał, że nie uznał powyższej reklamacji, ponieważ z treści decyzji znak: [...] z [...] października 2014 r. wynika, że wody opadowe z pasa drogowego drogi krajowej nr [...] wprowadzane są do odbiorników za pośrednictwem rowów przydrożnych. Wody opadowe i roztopowe pochodzące z odwadnianego odcinka drogi krajowej nr [...] odpływają do rowów przydrożnych jako rowów trawiastych powiązanych przepustami z odbiornikami wody. Organ wskazał również na cytowane w decyzji z [...] października 2014 r. pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. znak: [...] z 3 października 2014 r., w którym wyjaśniono, że "złożony pismem Nr [...] z dnia 04.09.2014 r. wniosek na wprowadzanie wód opadowych i roztopowych z pasa drogowego drogi krajowej nr [...], dotyczy wyłącznie odprowadzania wód do istniejących, wybudowanych już urządzeń (przepustów, wylotów kanalizacji). W ramach załączonego do wniosku operatu wodnoprawnego nie będą przebudowywane żadne urządzenia wodne lub obiekty służące odwadnianiu drogi (...)".
Odnosząc powyższe do definicji pojęcia "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" organ uznał, że odprowadzane wody opadowe z drogi krajowej nr [...] ujęte są zarówno w system zamkniętej, jak i otwartej kanalizacji deszczowej. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem jako system kanalizacji otwartej lub zamkniętej rozumie się "zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp., funkcjonujących jako całość", natomiast określenie kanalizacja oznacza "zespół urządzeń sanitarnych przeznaczonych do odprowadzania ścieków oraz wód opadowych; też: zespół urządzeń do oczyszczania ścieków". W związku z tym "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", którym posługuje się Prawo wodne należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzania z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być zarówno urządzenia kanalizacji deszczowej, jak i ogólnospławnej. Otwarte systemy kanalizacji deszczowej to urządzenia takie jak np. korytka odwadniające, rynsztoki, rynny, rowy, systemy odwodnień i profili dróg, chodników oraz innych powierzchni utwardzonych. Zamknięte systemy kanalizacji deszczowej to rurociągi oraz zamknięte kanały ściekowe wraz ze studzienkami.
Dalej wyjaśniono, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. korzysta z usługi wodnej na podstawie wspomnianego wyżej pozwolenia wodnoprawnego z [...] października 2014 r., znak: [...], udzielonego przez Starostę [...] na odprowadzanie wód opadowych z drogi krajowej [...] do rzeki A w ilości 825,02 dm3/s, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 p.w. obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne.
W związku z powyższym organu wyjaśnił, że opłata za odprowadzanie wód opadowych z drogi krajowej nr [...] do rzeki A została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 825,02 dm3/s i wynoszącego po przeliczeniu 0,82502000 m3/s.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i uznanie, że wody opadowe lub roztopowe odprowadzane są za pomocą otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemów kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, a nie powierzchniowo jak to ma miejsce w rzeczywistości oraz art. 268 ust. 1 pkt 3a p.w. poprzez określenie opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w sytuacji powierzchniowego odprowadzania wód i braku otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemów kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że opłatę za usługę wodną uiszcza się wówczas, gdy istnieje system odwodnienia, za pośrednictwem którego następuje odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych natomiast niedopuszczalne jest obciążenie tego rodzaju opłatą w sytuacji braku urządzeń wodnych, które ujmowałyby wodę opadową lub roztopową. Opłata za odprowadzani wód opadowych i roztopowych faktycznie wiąże się ze skutkami opadów atmosferycznych, jednakże obowiązek ich ponoszenia dotyczy ściśle określonych sposobów odprowadzania tych wód. Ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku opłatowego do odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: kanalizacji deszczowej bądź systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód opadowych i roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i ich dalszego odprowadzania do wód. Stanowisko to jest zbieżne z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie administracyjnym, tak między innymi: M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w prawie wodnym, Warszawa 2018 r., s. 41.
Powołując takie zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – powoływanej jako: "p.p.s.a." – sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia.
Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł. z [...] r., nr [...], określająca Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 753 zł za odprowadzanie wód opadowych z drogi krajowej nr [...] do rzeki A.
Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 35 ust. 1 p.w., zgodnie z którym usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego, zwykłego, oraz szczególnego korzystania z wód. W myśl art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w. usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód lub urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.
Stosownie do art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) p.w. opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.
Zgodnie z art. 270 ust. 11 p.w. opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie się zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.
Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek ponoszenia opłat nie powstaje w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych bezpośrednio na powierzchnię ziemi. Dopiero istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej umożliwia ustalenia opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Urządzenia te stanowią zatem warunek niezbędny dla ustalenia opłaty. Służą one bowiem przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem natomiast uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód (por. M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41).
Organ określając opłatę odwołał się do pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] października 2014 r. udzielonego skarżącej m.in. na odprowadzanie wód opadowych. Z treści pozwolenia wodnoprawnego wynika, że skarżącej wydano pozwolenie na wprowadzanie wód opadowych z odcinka drogi krajowej nr [...] w odcinku od km 405+389 do km 410+012 za pośrednictwem rowów przydrożnych do odbiornika – rzeki A.
W ocenie Sądu takie sformułowanie nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych następuje w ramach urządzeń wodnych - ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.
Kwestia braku urządzeń wodnych i powierzchniowego odprowadzania wód została podniesiona przez stronę skarżącą zarówno w złożonej reklamacji, jak i w skardze, jednak organ nie ustosunkował się do tego zarzutu, poprzestając na odwołaniu się do pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem faktyczne istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej na odcinku drogi krajowej objętym zaskarżoną decyzją stanowi warunek ustalenia opłaty. O ile bowiem pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, o tyle samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do określenia tej opłaty.
W ocenie Sądu organ winien wskazać, że w jaki sposób jest faktycznie realizowane pozwolenie wodnoprawne, a systemy zbierania i odprowadzania wód opadowych to obiekty istniejące i eksploatowane. Tymczasem organ definiując w zaskarżonej decyzji otwarte i zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, nie odniósł się do zastanego stanu faktycznego i nie wykazał, za pomocą jakich konkretnie elementów systemów odprowadzane są wody opadowe i roztopowe na danym odcinku.
Ponadto nie można tracić z pola widzenia treści art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w., stosownie do którego wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (art. 271 ust. 6 p.w.).
Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych daje podstawę do stwierdzenia, że na tle wykładni przepisu art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w. rodzą się wątpliwości interpretacyjne, które skutkują ustalaniem różnych wysokości opłaty stałej. Przepis wskazuje na sposób ustalania wysokości opłaty stałej ustalając ją jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Zgodnie zaś z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych.
O ile przy wyliczaniu wysokości opłaty nie budzi wątpliwości stawka jednostkowa wynikająca z powołanego rozporządzenia, a także czas wyrażony w dniach (365), to takie wątpliwości budzi już natomiast kwestia określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym parametru w postaci maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód.
Określając wysokość opłaty stałej organ przyjął za punkt odniesienia maksymalną wartość sekundową (Qmax dm3/s = 825,02) i – przeliczywszy ją na m3/s (0,82502000) – uznał, że jest to wskaźnik, do którego odnosi się art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w. W ocenie Sądu, jest to nieprawidłowe, bowiem dawałoby to podstawę do przyjęcia, że skarżąca może odprowadzać rocznie wodę w ilości będącej iloczynem liczby sekund składających się na 365 dni i maksymalnej sekundowej wartości, podczas gdy jak wynika z pozwolenia wodnoprawnego skarżąca nie może stale, przez cały czas "wykorzystywać" maksymalnej sekundowej wartości (0,82502000 m3/s), bowiem przekroczy wartość średniodobową (Qd m3/d* = 742,52 m3/d) i maksymalną roczną (Qrok m3/rok = 1639,87 m3/rok).
Ustawodawca nie wskazał wprost w art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w., który ze wskaźników zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym (maksymalny sekundowy, średni dobowy czy maksymalny roczny) winien zostać użyty w celu wyliczenia spornej opłaty. W ocenie Sądu, w sytuacji, w której zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty, jest maksymalna ilość odprowadzanej wody na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa różne wskaźniki, w tym maksymalny sekundowy, średniodobowy i maksymalny roczny pobór wody, a przy tym opłata stała określana jest w wymiarze rocznym, to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w., zgodnie z którą dla ustalenia opłaty należy zastosować wskaźnik dotyczący zrzutu rocznego (Qmaxroczne). Ten właśnie wskaźnik odzwierciedla rzeczywistą dopuszczalną, a zatem legalną, ilość odprowadzanej wody w skali roku, której może dokonać strona skarżąca. Zastosowanie wskaźnika sekundowego prowadzi zatem do wymierzenia opłaty w wysokości nieodzwierciedlającej kosztów rzeczywistego, a także dopuszczalnego i legalnego odprowadzania wód opadowych.
Mając na uwadze brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy, można także zarzucić organowi, że w przedmiotowej sprawie, wykorzystując do ustalenia opłaty stałej za odprowadzanie wód maksymalny sekundowy wskaźnik w pozwoleniu wodnoprawnym, wbrew dyspozycji art. 7a § 1 k.p.a., nie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjnych przepisu art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w. na korzyść strony zobowiązanej do wniesienia opłaty. Tymczasem warto przypomnieć, że zgodnie z art. 7a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Przepisu § 1 nie stosuje się: jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego (pkt 1) lub w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych (pkt 2). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie występuje żadna z przesłanek wyłączających zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie zasadnicze zastrzeżenia budzi jednak nie tylko wysokość spornej opłaty. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 271 ust. 6 p.w. podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Zważywszy na datę wydania zarówno informacji, jak i zaskarżonej decyzji dotyczących opłaty za rok 2018 (odpowiednio 18 lutego i [...] r.), wątpliwości budzić sposób określenia dat płatności poszczególnych rat opłaty. Jeśli więc art. 271 ust. 6 p.w. przewiduje płatność opłaty stałej w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału, to wydając zarówno informację, i decyzję administracyjną za rok 2018 odpowiednio w dniach 18 lutego i [...] r. nie można zasadnie żądać od podmiotu zobowiązanego zapłacenia drugiej i kolejnych rat w tym samym terminie, tj. 14 dni od doręczenia informacji. W tym zakresie co najwyżej może mieć zastosowanie reguła wyrażona w powołanym wyżej art. 271 ust. 6 p.w., zgodnie z którym płatność ta winna nastąpić nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału jednak roku 2019, a nie 2018. Za zastosowaniem takiej wykładni przemawia również art. 7a § 1 k.p.a.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż organ nie wyjaśnił należycie okoliczności faktycznych sprawy, które warunkują podleganie obowiązkowi uiszczania opłaty za odprowadzanie wód, a także art. 7a § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło do naruszenia przepisu art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w. poprzez ustalenie rocznej opłaty stałej w wysokości nieadekwatnej do dopuszczalnej rocznej wielkości odprowadzania wód. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie kierować się oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu wyroku.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku na mocy art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 370 zł składa się uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 270 zł ustalone na mocy § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
dc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI