II SA/SZ 1215/21

II SA/Sz 1215/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 947/22 - Wyrok NSA z 2023-02-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 919
art 92a ust. 3 i 7, art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 797
art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 49 ust. 1 pkt 4, art. 50 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2016 poz 1742
par. 8 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), art. 92a
ust. 1, ust. 3 i ust. 7, art. 93 ust. 1 oraz zał. nr 3 lp. 4.2., lp. 4.5., lp. 4.7., lp. 4.8. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 919 ze zm., zwanej dalej: "u.t.d."), Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. (zwany dalej: "organem I instancji") nałożył na I. B. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą P. H. T. "[...]" I. B. (zwaną dalej: "stroną" lub "skarżącą"), karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów z naruszeniem przepisów regulujących międzynarodowy przewóz odpadów.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu
[...] września 2020 r., na autostradzie [...] na terenie województwa z. , funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki M. nr rej. [...] (dopuszczalna masa całkowita pojazdu [...] kg) wraz z naczepą ciężarową marki S. nr rej. [...] (dopuszczalna masa całkowita [...] kg). W trakcie kontroli drogowej ustalono, że kierowca J. S., wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Kierowca okazał do kontroli, m.in: dowody rejestracyjne ww. ciągnika samochodowego i ww. naczepy, dokument przewozowy CMR oraz wypis z licencji nr [...] Funkcjonariusze stwierdzili, że w naczepie przewożone są stojaki transportowe wielokrotnego użytku służące do przewozu okien oraz [...] worków plastikowych (około [...] litrowych) i [...] worek typu "big bag" - zawierające zużyte, zniszczone i zabrudzone rzeczy w postaci zmieszanych odpadów (m.in.: rozdarta folia, odpady wełny szklanej, elementy z pianki poliuretanowej, opakowania po piance montażowej, porozrywane kartony, pocięte taśmy do bindowania, gruz wymieszany z ziemią).
Jak wskazał organ I instancji, na przemieszczany ładunek kierujący pojazdem nie posiadał żadnych dokumentów oraz zezwolenia właściwego organu. Okazany kontrolującym dokument przewozowy (CMR) z dnia [...] września 2020 r. dotyczył przewozu z Polski do [...] towaru w postaci drzwi, o łącznej masie brutto [...] kg, którego nadawcą była S. Spółka z o.o. z siedzibą w K.. Towar przewożony w ww. transporcie w ocenie funkcjonariuszy prowadzących kontrolę stanowił odpad "spoza listy", tj. mieszaninę odpadów o kodach różnych, wyszczególnionych
w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 1923), który w przypadku wwozu na terytorium RP podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwego organu. Funkcjonariusze stwierdzili, iż kierowca nie posiadał stosownej zgody wydanej przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (zwanego dalej: "GIOŚ").
Za pośrednictwem służby dyżurnej organu, funkcjonariusze zweryfikowali, czy strona (przedsiębiorca) znajduje się w elektronicznym rejestrze bazy danych
o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), skąd otrzymali informację, że strona nie występuje w przedmiotowym rejestrze.
Ponadto kontrolujący stwierdzili, że pojazd nie posiadał oznakowań wymaganych podczas przewozu odpadów, tj. tablic z literą A lub napisem Odpady.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w S., do którego zwrócił się organ o ocenę przewożonych odpadów sklasyfikował je jako odpad "spoza listy" (europejski katalog odpadów: 150101, 170201, 170203, 17045, 170605).
W związku z powyższym, w dniu [...] września 2020 r. kontrolowany pojazd wraz z ładunkiem został skierowany pod nadzorem na najbliższy parking wyznaczony w wojewódzkim planie gospodarki odpadami celem zabezpieczenia go w sposób uniemożliwiający oddziaływanie odpadów na środowisko. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w celu ustalenia, czy w dniu kontroli doszło do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Następnie, postanowieniem z dnia [...] czerwca organ I instancji o poinformował stronę o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania.
Organ I instancji wskazał, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu z naczepą wyniosła ponad 3,5 tony, w związku z czym w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy u.t.d.
Biorąc pod uwagę brzmienie art. 4 pkt 1 i 3, pkt 6a u.t.d. oraz art. 2 pkt 1a,
art. 4 pkt 1a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.UE.L.2006 nr 102, poz. 1, zwanego dalej: "rozporządzaniem WE nr 561/2006") oraz ustalony w sprawie stan faktyczny, organ I instancji stwierdził, że w dniu kontroli [...] września 2020 r. ww. kierowca wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy na rzecz strony.
Następnie organ wskazał, że strona posiada licencję nr [...] dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, ważną do dnia
[...] października 2026 r. Dodał, że w przeprowadzonej kontroli z dnia [...] września
2020 r., wykazano wykonywanie przewozu drogowego odpadów z naruszeniem przepisów regulujących międzynarodowy przewóz odpadów.
Organ wskazał na poszczególne naruszenia tego przewozu w zakresie braku:
- wpisu strony, jako przedsiębiorcy do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty we opakowaniach i gospodarujących odpadami (art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach),
- posiadania przez stronę zezwolenia GIOŚ na wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia,
- posiadania przez stronę dokumentu dotyczącego wykonywania przewozu drogowego przez transportującego odpady, potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach,
- oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, podczas wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady.
Organ I instancji nie stwierdził natomiast zaistnienia ustawowych okoliczności uzasadniających zastosowanie wobec strony zwolnienia od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.
Podsumowując, organ I instancji, wskazując na wysokość kar pieniężnych
za stwierdzone naruszenia w wykonywaniu przewozu drogowego, za które wymierzana jest kara pieniężna, wg wysokości określonej w lp. 4.2, l.p. 4.5, l.p. 4.7., l.p. 48 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz wskazując na brzmienie art. 92a ust. 3 u.t.d., wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Strona, zastępowana przez radcę prawnego, wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2021 r., której zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez:
a) zaniechanie wezwania do złożenia wyjaśnień J. S. i T. S., w celu ustalenia dokładnego przebiegu zdarzenia poprzedzającego naruszenie, a polegającego na załadunku odpadów na pojazd mechaniczny służący stronie do prowadzenia działalności gospodarczej, bez jej wiedzy i zgody,
b) zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w zakresie opisanym w pkt 1 oraz pominięcie faktów wskazanych przez J. S. w treści protokołu z przeprowadzonych czynności kontrolnych z [...] września 2020 r.,
c) dokonanie przez organ I instancji dowolnej oceny dowodów, z przekroczeniem granicy swobody oceny materiału dowodowego, poprzez przyjęcie z góry, że strona miała zamiar i wolę transportu odpadów zmieszanych z B. do K., w sytuacji gdy nie wyraziła na to zgody, nie została uprzedzona o takim zdarzeniu, ani nie została poproszona o zgodę przez R. K., zatem strona nie może ponosić odpowiedzialności za działanie R. K..
co – według strony - skutkowało naruszeniem:
2. art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 u.t.d., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie
i nałożenie na stronę kary pieniężnej w sytuacji, gdy wystąpiła negatywna przesłanka ustawowa nałożenia kary opisana w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.,
3. art. 92a ust. 11 pkt 4 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie nałożenia kary pieniężnej na podmiot, który miał wyłączny wpływ na powstanie naruszenia, czyli na R. K., będącego podmiotem wykonującym czynności ładunkowe,
4. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazywały na to, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, zaś naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć (działania osoby trzeciej - R. K.),
5. art. 104 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na stronę w sytuacji, gdy wystąpiła negatywna przesłanka materialnoprawna do wydania przedmiotowej decyzji, zatem postępowanie powinno zostać przez organ I instancji umorzone.
Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z: protokołu z przeprowadzonych czynności kontrolnych z [...] września 2020 r.; zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z [...] stycznia 2021 r. przez GIOŚ w sprawie [...]; postanowienia z [...] marca 2021 r. o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. przez GIOŚ w sprawie [...] [...]; pisma J. S. wraz z jego oświadczeniem z [...] grudnia 2020 r. złożonych w sprawie [...] prowadzonej przez GIOŚ. Ponadto strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: T. S. oraz J. S..
Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (zwany dalej: "organem II instancji") utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, że w protokole kontroli drogowej z dnia 21 września 2020 r. funkcjonariusze wskazali na cztery naruszenia, opisane w załączniku nr 3 do u.t.d. (l.p. 4.2, l.p. 4.5, l.p. 4.7, l.p. 4.8) oraz odnotowali, że kierowca wnosił zastrzeżenia. We właściwym polu nie zostały jednak opisane żadne zastrzeżenia, zaś niżej znalazł się zapis, że protokół uzupełniono o wpis w polu opis stanu faktycznego o dane dotyczące zakończenia czynności. Organ I instancji przekazał GIOŚ informację o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W wyniku dokonanego zawiadomienia, GIOŚ prowadził postępowanie, które umorzył postanowieniem znak [...] z [...] marca 2021 r.
Jak wskazał organ II instancji, z ww. postanowienia GIOŚ wynika, iż nie ma wątpliwości, że miało miejsce nielegalne przemieszczenie odpadów w rozumieniu przepisów rozporządzenia WE nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (zwanego dalej: "rozporządzeniem WE 1013/2006"), gdyż transport odpadów został dokonany bez uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, które były wymagane. GIOŚ stwierdził jednak, że zebrany materiał dowodowy nie daje możliwości ustalenia podmiotu zobowiązanego do dokonania zgłoszenia odpadów ani odbiorcy odpadów przemieszczanych nielegalnie, przez co nie jest możliwe podjęcie przez ten organ działań określonych rozporządzeniem WE nr 1013/2006, tj. zwrotu odpadów do [...] bądź wezwania odbiorcy odpadów do ich zagospodarowania na terenie kraju.
Postanowieniem z [...] września 2021 r. organ II instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków T. S. oraz J. S..
Organ II instancji uznał, że z uwagi na całkowitą masę poddanego kontroli pojazdu, wykonywany przewóz drogowy podlega regulacjom u.t.d. i nie wystąpiła równocześnie żadna z przesłanek wyłączających stosowanie ustawy, określonych w art. 3 ust. 1 u.t.d.
Wskazując na ustalenia stanu faktycznego sprawy, organ II instancji zauważył, że strona jako przedsiębiorca wykonywała przewóz drogowy - międzynarodowy transport drogowy. Towar w postaci okien na drewnianych stojakach został przez stronę przewieziony z Polski do [...] (dostarczony do odbiorcy na budowę), a w drogę powrotną do Polski kierowca miał zabrać stojaki. Na środek transportu zostały jednak także załadowane odpady, bez wiedzy i zgody strony oraz bez wiedzy i zgody osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie (T. S.). Odpady te zostały załadowane na naczepę i przewożone przy wiedzy i świadomości kierowcy - kierowca oświadczył, że zostały one załadowane na polecenie brygadzisty zespołu budowlanego i miały zostać wyładowane w K. w firmie S. Spółka z o.o.
Jak podniósł organ II instancji, fakt nielegalnego przemieszczenia odpadów (niezgodnego z przepisami rozporządzenia WE nr 1013/2006) został potwierdzony przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w S. w ocenie towaru
z [...] września 2020 r. oraz przez GIOŚ w postanowieniu z [...] marca 2021 r. Funkcjonariusze stwierdzili popełnienie czterech naruszeń przepisów o przewozie odpadów, opisanych w załączniku nr 3 do u.t.d. (lp. 4.2, 4.5, 4.7 oraz 4.8). Według organu II instancji stwierdzone naruszenia zostały prawidłowo zaklasyfikowane.
Organ II instancji zauważył, że faktu popełnienia wskazanych naruszeń strona nie kwestionowała, ale strona uważa jednak, że okoliczności ich popełnienia wyłączają jej odpowiedzialność jako podmiotu wykonującego przewóz drogowy i kara pieniężna nie powinna zostać nałożona (art. 92c u.t.d.).
Poddając badaniu wystąpienie przesłanki z art. 92c ust. 1 u.t.d., organ
II instancji, zauważył, że strona jest przedsiębiorcą od 2016 r (wg Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, dalej w skrócie: "CEIDG"), zaś przeważającą działalnością gospodarczą uwidocznioną we wskazanym rejestrze jest transport drogowy towarów. Argumentował, że strona powinna posiadać i posiada wiedzę o obowiązujących regulacjach prawnych (krajowych i unijnych) dotyczących przewozów/transportu towarów oraz powinna się do nich stosować. Wiedzę taką powinni posiadać również pracownicy strony i wszystkie inne osoby, które wykonują pracę na rzecz strony.
Według organu II instancji, z zebranego materiału dowodowego wynika,
że kierowca miał przewieść z powrotem do kraju wyłącznie stojaki, a przewoził także odpady. Ze złożonego przez kierowcę oświadczenia z [...] września 2020 r. wynika,
że wiedział, iż je przewozi (wiedział, na czyje polecenie zostały załadowane - brygadzisty zespołu budowlanego, znał i podał jego numer telefonu), ale nie miał jedynie świadomości, że jest to zabronione z powodów ekologicznych. Jednak nie może to stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia karty pieniężnej i umorzenia postępowania. Organ zauważył, że kwestia odpadów jest co jakiś czas poruszana
w mediach, w audycjach telewizyjnych czy radiowych, które informują o sprowadzaniu na teren Polski odpadów, które następnie są pozostawiane bez nadzoru i zagrażają środowisku naturalnemu.
Organ II instancji podniósł, że zgodnie z ogólnymi zasadami, przedsiębiorca/pracodawca ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników i innych osób, które wykonują pracę na jego rzecz. Zasada ta znajduje zastosowanie również w transporcie drogowym i potwierdzają to orzeczenia sądów administracyjnych, w tym, m.in. wyroki: NSA z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1149/18;WSA w Szczecinie z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1483/16.
Stąd organ II instancji uznał, że stwierdzonego podczas kontroli naruszenia nie można uznać ani za zdarzenie, na które nie strona miała wpływu, ani za zdarzenie, którego nie mogła strona przewidzieć, w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Organ nie stwierdził, aby za ujawnione w dniu kontroli naruszenie została na stronę nałożona kara pieniężna przez inny uprawniony organ, w tym organ zagraniczny. Od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął również okres 2 lat, który uniemożliwia nałożenie kary pieniężnej.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów strony, organ II instancji wskazał
na art. 92a ust. 11 pkt 4 u.t.d. i zauważył, że karę pieniężną w związku z konkretnym przewozem można nałożyć zarówno na podmiot wykonujący przewóz drogowy, jak
i podmiot wykonujący czynności związane z przewozem drogowym (np. wykonujący czynności ładunkowe). Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanego przepisu. Wyjaśnił, że postępowanie prowadzone przez GIOŚ jest postępowaniem odrębnym od postępowania prowadzonego przez organ
I instancji. Postępowania te są prowadzone na podstawie różnych aktów prawnych
i ich zakres jest inny. Podstawą postępowania prowadzonego przez organ
I instancji były przepisy ustawy u.t.d. i oczywisty fakt przewozu towarów. Umorzenie postępowania przez GIOŚ, który nie jest właściwy w sprawie np. wpisu do rejestru BDO czy oznakowania środków transportu, którymi przewożone są odpady, nie miało bezpośredniego przełożenia na postępowanie prowadzone przez organ I instancji. Dodał, że organ I instancji nie był związany rozstrzygnięciem GIOŚ, które potwierdziło fakt nielegalnego przemieszczenia odpadów.
Zdaniem organu II instancji, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przez stronę: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Stan faktyczny sprawy i okoliczności wykonywanego przewozu zostały przez organ I instancji wystarczająco wyjaśnione. Zebrany materiał dowodowy dawał organowi I instancji podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie przepisów u.t.d. W związku z obiektywnie stwierdzonym faktem naruszenia przepisów i zasadą, że odpowiedzialność przedsiębiorcy (przewoźnika) ma charakter administracyjny, bezwzględny i jest uruchamiana przez sam fakt zaistnienia bezprawności, organ I instancji nie był zobligowany do podejmowania dodatkowych czynności, np. wzywania świadków do złożenia wyjaśnień o przebiegu wykonywanego przewozu, w szczególności przewozu odpadów bez wiedzy i zgody strony. Zauważył,
że w aktach sprawy znajduje się pismo strony z [...] września 2020 r., w którym strona oświadczyła, że nie udzielała zgody, a także nie miała strona informacji, że kierowca zatrudniony w firmie będzie przewoził inny ładunek poza stojakami zwrotnymi po oknach. Zbędne było przeprowadzanie dowodów ze wskazanych przez stronę świadków, gdy organ posiadał już oświadczenie i stanowisko samego pracodawcy, a którego to stanowiska organ II instancji nie negował.
Organ II instancji dodał, że strona miała zapewniony czynny udział
w prowadzonym postępowaniu. Fakt wystąpienia stwierdzonych naruszeń jest oczywisty, czego strona nie kwestionowała. Nie miało znaczenia to, że przewóz odpadów był wykonywany bez wiedzy i zgody strony, a znaczenie miało to, że przewóz odpadów był faktycznie wykonywany.
I. B., zastępowana przez radcę prawnego, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia [...] września 2021 r. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, bądź rozważenie uchylenia w całości decyzji organu I instancji. Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu:
1) wydruku aktualnej informacji o wpisie skarżącej do CEIDG - na wykazanie faktów: zakresu przedmiotu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, czyli (49.41.Z) wykonywania transportu drogowego towarów, nieobjęcia zakresem przedmiotu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą przewozu odpadów i wiążącego się z tym braku obowiązku przeprowadzania szkoleń z zakresu przewozu odpadów dla pracowników skarżącej,
2) bilansu przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą obejmującego zapisy
w księdze za okres od [...] stycznia 2021 r. do [...] sierpnia 2021 r.,
3) bilansu przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą obejmującego zapisy
w księdze za okres od [...] stycznia 2020 r. do [...] grudnia 2020 r.,
- na wykazanie faktów: trudnej sytuacji finansowej skarżącej, występowania ryzyka niewypłacalności skarżącej w przypadku natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji, co spowodowałoby znaczną szkodę lub skutki trudne do odwrócenia, w tym
w szczególności: poniesienie przez skarżącą kosztów opóźnienia w wykonaniu zobowiązań pieniężnych, utratę wiarygodności i zaufania skarżącej wśród kontrahentów, rozwiązanie stosunków prawnych w następstwie opóźnienia w wykonaniu płatności.
Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. norm prawa materialnego, czyli art. 92a ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącą kary w wysokości [...] zł,
w sytuacji gdy wystąpiła negatywna przesłanka ustawowa nałożenia powyższej kary, opisana w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. - które miało wpływ na wynik sprawy,
2. norm prawa materialnego, czyli art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania wszczętego w sprawie
w sytuacji, gdy z prawidłowo ustalonego przez organ II instancji stanu faktycznego wynika, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, zaś naruszenie nastąpiło na skutek działania osoby trzeciej, tj. R. K., który nie jest pracownikiem skarżącej oraz na którego działanie nie miała wpływu organizacja pracy kierowców wprowadzona w przedsiębiorstwie skarżącej - które miało wpływ na wynik sprawy,
3. norm postępowania, czyli art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie
i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy organ II instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie, ponieważ wystąpiła negatywna przesłanka materialnoprawna do wydania przedmiotowej decyzji - które miało wpływ na wynik sprawy,
4. norm postępowania, czyli art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu
I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję
w całości i umorzyć postępowanie, ponieważ wystąpiła negatywna przesłanka materialnoprawna do wydania przedmiotowej decyzji - które miało wpływ na wynik sprawy.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi stwierdziła, że organ II instancji wprawdzie ustalił prawidłowy stan faktyczny, w szczególności co do faktu, że odpady zostały załadowane na środek transportu bez wiedzy i zgody skarżącej oraz bez wiedzy
i zgody osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, zaś kierowca nie miał świadomości, że jest to zabronione z powodów ekologicznych oraz co do faktu, iż odpady zostały załadowane na środek transportu na polecenie osoby trzeciej (brygadzisty zespołu budowlanego innego przedsiębiorstwa). Jednakże, w ocenie skarżącej, decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem norm postępowania i norm prawa materialnego, co obliguje skarżącą do złożenia niniejszej skargi.
W ocenie skarżącej, w przedmiotowej sprawie nie zachodziły podstawy
do zastosowania art. 92a ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d.
Analiza stanu faktycznego prawidłowo ustalonego przez organ II instancji prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie organ II instancji powinien zastosować przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Skarżąca uważa, że indywidualne okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Jak podniosła skarżąca, nie wyraziła ona zgody na wykonanie zlecenia transportu odpadów z B. do K., ani też nie wyraziła zgody na przyjęcie odpadów w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Decyzja w zakresie przyjęcia i transportu odpadów została podjęta samowolnie przez J. S. (pracownika wykonującego transport), bez wiedzy skarżącej (pracodawcy) oraz bez wiedzy kierownika zarządzającego transportem - T. S. (bezpośrednio przełożonego). Skarżąca uważa, że nie miała faktycznej możliwości zapobieżenia transportowi odpadów. Podała, że wytwórcą, a zatem i pierwotnym posiadaczem odpadów była S. Spółka z o.o. z siedzibą w K., która ponosi odpowiedzialność za wydanie odpadów, których skarżąca nie zgodziła się przyjąć. Spółka ta dokonała montażu okien na terenie [...] w B. Następnie pracownicy podwykonawcy wskazanej Spółki, tj. R. K., na jego polecenie dokonali załadunku odpadów na naczepę samochodu ciężarowego, którym skarżąca posługuje się w wykonywaniu działalności gospodarczej.
Zdaniem skarżącej, organ II instancji prawidłowo ustalił, że:
- w dniu [...] września 2020 r. J. S. dokonał rozładunku okien w B. , załadowanych w K. w siedzibie S. Spółka z o.o. w dniu [...] września 2020 r., zgodnie z poleceniem skarżącej,
- po rozładunku okien w dniu [...] września 2020 r. J. S. miał załadować wyłącznie puste stojaki po oknach i przetransportować je do siedziby wskazanej Spółki, czyli do K., przy czym zgodnie z dyspozycją pracodawcy (skarżącej) tylko ten towar miał zostać załadowany na naczepę,
- jednakże pracownicy R. K. (podwykonawcy wskazanej wyżej Spółki) załadowali na naczepę nie tylko stojaki po oknach, ale również worki z odpadami zmieszanymi, pochodzącymi z montażu okien, na polecenie R. K.,
- J. S. nie miał świadomości, że odpady nie mogły być przewiezione do Polski,
- R. K. tłumaczył kierowcy, że odpady miały być zutylizowane
w siedzibie ww. Spółki.
Skarżąca uważa, że z oświadczenia J. S., który dokonał przewozu odpadów mieszanych z B. do K. wynika, że nie sprzeciwił się działaniom kierowanym przez R. K., co jest równoznaczne z samowolnym wyrażeniem zgody na przewóz odpadów, na własne ryzyko i odpowiedzialność, nie zaś na ryzyko i odpowiedzialność pracodawcy (skarżącej) skoro powyższego działania polecenie skarżącej, wydane pracownikowi, nie obejmowało. Na dowód swych twierdzeń skarżąca powołała się na pismo J. S. wraz z jego oświadczeniem z dnia [...] grudnia 2020 r., złożone w sprawie prowadzonej przez GIOŚ, znajdujące się w aktach sprawy.
Wskazując na ustalenie przez organ odpowiedzialności za ww. naruszenia przedsiębiorcy (przewoźnika) skarżąca podniosła, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy naruszenia regulacji dotyczących przewozów/transportu towarów, ale niezgodnego z prawem przewozu odpadów, co jest odmiennym zagadnieniem. Skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej w tym zakresie, o czym organ II instancji powziął wiedzę, skoro sprawdził wpis działalności gospodarczej skarżącej do CEIDG. Skarżąca prowadzi działalność w zakresie objętym kodem PKD 49.41.Z, czyli transportu drogowego towarów. Stąd skarżąca uważa, że argument organu II instancji wskazany powyżej nie jest trafny - nie dotyczy istoty tej konkretnej sprawy. Przeprowadzenie dowodu z wydruku aktualnej informacji o wpisie skarżącej do CEIDG pozwoli na rozstrzygnięcie wątpliwości co do zakresu obowiązków skarżącej względem pracowników w zakresie szkoleń oraz nie spowoduje zwłoki w postępowaniu.
Skarżąca uważa, że w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy, nie jest trafne spostrzeżenie przez organ II instancji, że w interesie pracodawcy należy dobór pracowników, którzy posiadają odpowiednie kwalifikacje na zajmowanym przez nich stanowisku oraz że obowiązkiem pracodawcy i w jego interesie należy również przeprowadzenie szkoleń. Skarżąca uważa, że żadne szkolenie nie mogłoby doprowadzić do zapobieżenia powyższej sytuacji. Zasadność przeprowadzania szkoleń i prowadzenia działań kontrolno - nadzorczych dotyczy przestrzegania przez kierowców norm odpoczynku dobowego i innych tego typu przepisów. Słusznie wskazał organ II instancji, że: "Z zebranego materiału dowodowego wynika, że kierowca miał przewieść z powrotem do kraju wyłącznie stojaki, a przewoził także odpady". Skarżąca uważa, że nie mogła przewidzieć, że jej pracownik podejmie działania, które wykraczają poza ramy polecenia pracodawcy (z reguły pracodawca nie może przewidzieć takiej okoliczności).
Skarżąca uważa, że stanowisko organu II instancji prowadzi do wniosku, że pracodawca jest zobligowany do szkolenia pracowników ze wszystkich przepisów prawa, które potencjalnie pracownik może naruszyć przy sposobności wykonywania pracy. Tymczasem z żadnego przepisu prawa, zwłaszcza z przepisu prawa pracy, powyższy obowiązek przedsiębiorcy jako pracodawcy nie wynika.
Z tej przyczyny, że przewóz był wykonywany w znacznej odległości od siedziby przewoźnika drogowego, nie zaś w obecności pracodawcy lub bezpośredniego przełożonego, skarżąca uważa, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia (art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.). Powyższe, zdaniem skarżącej, wynika z faktów ustalonych prawidłowo przez organ II instancji. Do załadunku odpadów doszło na terenie [...]. Przy załadunku ze strony przedsiębiorcy był obecny tylko kierowca.
Zdaniem skarżącej, nie jest również trafny, w świetle stanu faktycznego ustalonego przez organ II instancji, argument tego organu, o poruszanej w mediach kwestii sprowadzania na teren Polski odpadów, które następnie są pozostawiane bez nadzoru i zagrażają środowisku naturalnemu. Skarżąca podniosła, że R. K., który nakazał dokonać załadunku odpadów, nie polecił kierowcy, aby pozostawił je w lesie lub innym niedozwolonym miejscu, ale aby zwrócił je do utylizacji do konkretnej spółki, która miała zająć się ich utylizacją, co spowodowało u kierowcy przekonanie o zgodności z prawem jego działania wykonanego na polecenie R. K.. Skarżąca dodała, iż tematy poruszane przez opinię publiczną nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do uznania, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność administracyjną skarżącej.
Ponadto skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że za działania niekorzystne dla pracodawcy podjęte przez pracownika przy sposobności wykonywania pracy ponosi odpowiedzialność wyłącznie pracodawca. Zauważyła, że zasady odpowiedzialności pracownika zostały ustalone w art. 114 i następne Kodeksu pracy. Skarżąca uważa, że organ II instancji przypisał przedsiębiorcy szerszą odpowiedzialność w ramach ryzyka osobowego związanego z doborem pracowników niż wynika ona z przepisów prawa pracy, które stawiają przedsiębiorcę (pracodawcę) w mniej uprzywilejowanej pozycji. W przedmiotowej sprawie organ II instancji przypisał odpowiedzialność pracodawcy - skarżącej - za działania pracownika, które nie zostały podjęte w ramach polecenia pracodawcy, ale na skutek wykonania polecenia osoby trzeciej - R. K.. Skarżąca uważa, iż stwierdzenie organu, że kierowca powinien skontaktować się ze skarżącą bądź inną właściwą osobą w przedsiębiorstwie skarżącej, w celu podjęcia decyzji o dalszym działaniu dotyczy odpowiedzialności kierowcy i nie ma znaczenia dla oceny wystąpienia kumulatywnego przesłanek, tj.: braku wpływu skarżącej na wystąpienie naruszenia oraz wystąpienia naruszenia na skutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć.
Według skarżącej, poza faktami, że: skarżąca nie była obecna przy załadunku; kierowca naruszył przepisy prawa powszechnie obowiązującego niezwiązane z przedmiotem działalności gospodarczej skarżącej - czego skarżąca nie mogła przewidzieć; kierowca dokonując załadunku nie wykonywał polecenia skarżącej (działanie nie było objęte zakresem polecenia pracodawcy) - czego skarżąca nie mogła przewidzieć - organ II instancji prawidłowo ustalił, że załadunek został wykonany na polecenie osoby trzeciej, niebędącej pracownikiem skarżącej i niezwiązanej ze strukturą organizacyjną przedsiębiorstwa skarżącej. Według skarżącej, wydanie polecenia pracownikowi przez osobę trzecią również stanowi okoliczność, której skarżąca nie mogła przewidzieć.
W odniesieniu do odmowy zastosowania przez organ II instancji przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., w świetle powołanych przez niego orzeczeń sądów administracyjnych, skarżąca podniosła, że wyrok WSA w Szczecinie o sygn. akt II SA/Sz 1483/16, zapadł w sprawie o zupełnie innym stanie faktycznym. W sprawie tej działanie powodujące naruszenie leżało wyłącznie po stronie kierowcy, a ponadto Sąd badał odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenie przez kierowców przepisów odnoszących się m.in. do dziennego czasu odpoczynku, które kierowcy zawodowi zajmujący się transportem towarów powinni znać i stosować. Skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie normy te były przestrzegane, co świadczy o prawidłowej organizacji pracy kierowców i zapewnieniu przez skarżącą przestrzegania tychże przepisów.
Jak argumentowała skarżąca, także powołany organ II Instancji wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1149/18, zostało wydany w zupełnie odmiennym stanie faktycznym, w którym naruszenie wynikało wyłącznie z samowolnej decyzji kierowcy, zaś decyzja ta odnosiła się do skrócenia norm dobowych odpoczynku kierowcy. Jak podniosła skarżąca, odpady nie są "towarem", a gospodarkę odpadami regulują odmienne przepisy niż przepisy o przewozie towarów i wykonywaniu zawodu kierowcy zawodowego. Poza tym, na zachowanie kierowcy miało wpływ wyłącznie działanie osoby trzeciej. Decyzja o przewozie odpadów nie została podjęta samoistnie przez kierowcę,
a wynikała z działania osoby trzeciej, na co skarżąca nie miała żadnego wpływu.
Skarżąca wskazała dalej, że na organizację czasu pracy miała wpływ i w tym zakresie nie doszło do żadnych naruszeń. Niemniej nie sposób wymagać od skarżącej, aby poprzez organizację pracy zapobiegała działaniom osób trzecich oraz skutkom wykonywania poleceń wydanych przez osoby trzecie pracownikom, ponieważ zdarzenie będące przedmiotem tej sprawy nie miało związku z organizacją pracy.
Ponadto skarżąca uważa, że organ II instancji zarzucając jej nie dołożenie należytej staranności i nie powzięcie odpowiednich środków dyscyplinujących, nie wskazał jakie konkretnie środki dyscyplinujące mogła zastosować skarżąca, aby zapobiec niewykonaniu przez pracownika wydanego mu polecenia, ani działaniu osoby trzeciej. Wskazując na art. 100 § 1 Kodeksu pracy skarżąca podniosła, że już z samej istoty stosunku pracy wynika obowiązek wykonywania poleceń pracodawcy/bezpośredniego przełożonego - pracodawca nie ma obowiązku przeprowadzania dodatkowych szkoleń w tym zakresie. Odmiennie należałoby ocenić stan faktyczny, gdyby skarżąca wyraziła zgodę na przewóz albo sama wydała polecenie przewozu odpadów. Jednakże jak prawidłowo ustalił organ II instancji, przewóz odpadów nastąpił bez wiedzy i zgody skarżącej. Dalej skarżąca argumentowała, że żaden pracodawca nie może zapobiec działaniu osoby trzeciej ani wykonaniu polecenia osoby trzeciej przez pracownika, niezwiązanego z organizacją czasu pracy. Pracodawca nie jest w stanie kontrolować zachowania pracownika, zwłaszcza gdy praca jest wykonywana poza zakładem pracy. Skarżąca wsparła się w swej argumentacji uzasadnieniem wyroku NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II GSK 404/10.Ponadto skarżąca zacytowała poglądy przedstawione w podnoszonej kwestii w uzasadnieniach wyroków: WSA w Opolu z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Op 240/21; WSA
w Poznaniu z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 593/20; WSA w Gliwicach
z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 710/20.
Końcowo skarżąca stwierdziła, że przewóz odpadów zmieszanych został wykonany przy sposobności transportu powierzonego pracownikowi przez skarżącą, nie zaś w ramach polecenia skarżącej jako pracodawcy. Skarżąca nie miała wpływu na zaistnienie powyższego zdarzenia ani nie mogła go przewidzieć i jemu przeciwdziałać. Wobec tego postępowanie powinno zostać umorzone, w związku z brakiem podstaw materialnoprawnych do wydania decyzji i nałożenia kary pieniężnej. W konsekwencji niezastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., organ II instancji - zdaniem skarżącej - naruszył normę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie, ponieważ wystąpiła negatywna przesłanka materialnoprawna do wydania przedmiotowej decyzji. Jednocześnie, według skarżącej, organ II instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Wniesiona skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy dot. COVID-19. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2022 r. (por. k. 49 akt sądowych). Jednocześnie skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wyznaczonym terminem posiedzenia, jednakże z możliwości tej nie skorzystała.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył zasadności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w kwocie [...]złotych za naruszenia popełnione przez zatrudnionego przez skarżącą kierowcę przy wykonywaniu przewozu drogowego odpadów.
Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie jest przez skarżącą kwestionowany. Wynika z niego, że zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki M. oraz naczepy był wykonywany międzynarodowy transport drogowy w postaci przewozu okien na drewnianych stojakach z Polski do [...]. Okna zostały dostarczone odbiorcy na budowę i w drodze powrotnej do Polski miały być zabrane wyłącznie stojaki. Tymczasem na środek transportu zostały załadowane, na polecenie brygadzisty zespołu budowlanego, odpady które następnie zostały wwiezione do Polski. Przewóz odpadów nastąpił zarówno bez wiedzy skarżącej jak i osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie.
Fakt nielegalnego wwozu do Polski odpadów został potwierdzony zarówno przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska jak i Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.
Nie budzi wątpliwości sądu, że zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006 zgodę na przewóz drogowy i przemieszczanie odpadów wymaga uzyskania zgłoszenia i pisemnej zgody Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Skarżąca takiej zgody nie uzyskała a zatem wwóz odpadów do Polski nastąpił bez wymaganego zezwolenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że kierowca nie posiadał wymaganych rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, dokumentów potwierdzających rodzaj transportowanych odpadów ( § 8 ust. 1 rozporządzenia). Środek transportu nie był również oznakowany a skarżąca wykonywała przewóz bez wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 49 ust. 1 pkt 4 i art. 50 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach
W myśl art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Za naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez transportującego odpady bez zezwolenia na wwóz odpadów, bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, bez oznakowania środków transportu oraz bez wymaganego wpisu do rejestru, opisane w załączniku nr 3 do ustawy pod lp.4.2, 4.5, 4.7 i 4.8, łączna kara, po zsumowaniu kar za poszczególne naruszenia, wyniosłaby [...] złotych. Skoro zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty [...]złotych, kara w tej wysokości została nałożona na skarżącą.
W ocenie skarżącej nie miała ona wpływu na powstanie naruszeń, skutkujących nałożeniem kary, natomiast odpowiedzialność za nie winna ponieść osoba, która wydała w B. polecenie załadunku odpadów na naczepę kontrolowanego samochodu ciężarowego.
Jak już wyżej sąd wskazał, niniejszej sprawie bezspornym jest popełnienie przez zatrudnionego przez skarżącą kierowcę stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń przepisów u.t.d. Kwestię sporną pomiędzy skarżącą a orzekającymi w sprawie organami stanowi jej odpowiedzialność jako przedsiębiorcy za przedmiotowe czyny. Skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego jak i przed sądem starała się dowieść, że nie ponosi winy za stwierdzone naruszenia, gdyż nie miała wiedzy o przewożonym ładunku odpadów z [...] do Polski.
Z analizy przepisów regulujących odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym wynika, że ma ona rozszerzony zakres, a wobec tego ponosi on konsekwencje zarówno niewłaściwej organizacji przedsiębiorstwa, jak i braku należytego nadzoru nad osobami, którymi się posługuje (kierowcami). Jest to bowiem odpowiedzialność o charakterze administracyjnym, która nie jest oparta na zasadzie winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Zaznaczyć przy tym należy, że odpowiedzialność przedsiębiorcy w powyższym zakresie nie jest odpowiedzialnością absolutną za cudze czyny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2002 r., sygn. akt P 12/01, OTK-A 2002/4/50). Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny.
Ustawodawca przewidział w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym nie będzie więc prowadzone, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Wskazane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanki zwalniające z odpowiedzialności odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10).
Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wskazuje na okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc na sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Wystąpienia tego rodzaju zdarzeń nie wykazano w niniejszej sprawie, stąd też skarżąca jako przedsiębiorca poniosła konsekwencje materialne zaistniałych uchybień, chociaż nie była ich bezpośrednim sprawcą.
Skarżąca stara się dowieść, że ani ona, ani też osoba zarządzająca transportem w jej przedsiębiorstwie nie miała wiedzy o przewozie odpadów przez zatrudnionego przez nią kierowcę.
W ocenie sądu, powyższe może świadczyć bądź to o braku należytego nadzoru nad zatrudnionym kierowcą lub braku odpowiedniego wyszkolenia. Wątpliwości należy również mieć w odniesieniu do organizacji przewozów. Skoro kierowca w tak bezrefleksyjny sposób podjął się przewozu odpadów, czyli ładunku wymagającego spełnienia warunków szczególnych, nie kontaktując się uprzednio w tej sprawie ze swoim pracodawcą, może to tylko świadczyć o braku wdrożenia odpowiednich procedur w przedsiębiorstwie czy nie przekazaniu kierowcy odpowiedniej dla takich sytuacji wiedzy. Jest to tym bardziej niezrozumiałe w dobie powszechnego dostępu do telefonów komórkowych w kraju i poza jego granicami, a co za tym idzie możliwości uzyskania odpowiedniej informacji w sytuacjach nietypowych czy wyjątkowych.
Skarżąca nie wykazała w tej sprawie, że system szkoleń kierowców i weryfikowania ich wiedzy w zakresie znajomości przepisów i procedur jest zorganizowany właściwie.
W konsekwencji powyższego, w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym przedsiębiorca się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a naruszenie nie jest skutkiem działań nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia czy okoliczności, na które nie ma on wpływu, wyłączenie odpowiedzialności skarżącej nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników.
Z tych względów niezasadne są zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów zawierających klauzule egzoneracyjne oraz domaganie się umorzenia postępowania. W sprawie sąd nie stwierdził również żadnych naruszeń przepisów postępowania, strona miała zapewnione wszystkie gwarancje procesowe. Organ szczegółowo odniósł się do wszystkich twierdzeń strony i wyjaśnił dokładnie wszystkie okoliczności istotne dla kwalifikacji prawnej.
W przekonaniu sądu, przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane, a kary obliczone właściwie. Skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.