II SA/Sz 1172/21

II SA/Sz 1172/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 1210/22 - Wyrok NSA z 2023-10-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1397
art. 30, art. 31, art. 28 ust. 1 i ust. 2, art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 153, art. 145par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Prokurator na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Burmistrz P. ("Organ I instancji"), działając na podstawie art. 31 i art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r., poz.1397 ze zm.) odmówił zameldowania A. N. w budynku położonym w P. przy ul. [...] z uwagi na fakt, że nie jest On właścicielem przedmiotowej nieruchomości i korzysta z niej bez zgody właściciela - Gminy P.. A. N. odwołał się od ww. decyzji. Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Wojewoda (dalej jako: "Organ II instancji", "Organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności z tych samych przyczyn utrzymał w mocy decyzję Burmistrza P.. A. N. wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 251/20 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2020 r. i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P..
Sąd ocenił, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżący przebywa pod wskazanym adresem (ul. [...], P.), jak również i to, że od [...] grudnia 1991 r. była tam zameldowana Jego żona. Sporna natomiast jest okoliczność, czy Skarżący przebywa w przedmiotowym lokalu bez zgody i wiedzy osoby, która ma tytułu prawny do lokalu. Zdaniem Sądu Organ nie zajął się należycie kwestią dotyczącą tytułu prawnego do zajmowanego przez Skarżącego lokalu, co jest istotne, gdyby bowiem uznać, że ów tytuł Skarżący posiada, to brak byłoby jakichkolwiek przeszkód do tego , aby zameldować Skarżącego pod wskazanym adresem. Sąd podkreślił, że ponownie rozpatrując sprawę, Organy wezmą pod uwagę ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w wyroku, w szczególności powinny dokonać analizy przedłożonych do akt dokumentów z punktu widzenia przysługującego Skarżącemu tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, ewentualnie wykazania, czy przebywanie Skarżącego pod ww. adresem miało miejsce za wiedzą i zgodą osób, mających tytuł prawny do ww. lokalu.
3. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz P. decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] na podstawie art. 31 i art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ponownie orzekł o odmowie zameldowania A. N. pod wnioskowanym adresem.
Uzasadniając decyzję Organ I instancji wskazał, że w deklaracji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na przedmiotową nieruchomość A. N. zaznaczył dwie formy władania nieruchomością jako posiadacz samoistny oraz posiadacz zależny. W zmianie deklaracji zgłosił, iż w przedmiotowej nieruchomości przebywają 2 osoby. Nadto decyzjami naliczano ww. wskazanemu podatki za rok 2018, 2019, i 2020 określając rodzaj gruntu jako dzierżawę, a charakter władających jako współwłaściciele. Po ustaniu czasu trwania umowy dzierżawy, która w czerwcu 2018 r. wygasła Podatnik nie zgłosił, że włada nieruchomością bez tytułu prawnego. Z Wydziału Planowania Nieruchomości i Gospodarki Mieszkaniowej Urzędu Miejskiego P. (pismo z dnia [...] stycznia 2021 r.) uzyskano dane, że Gmina P. jest właścicielem nieruchomości działki o numerze ewidencyjnym nr [...] o pow. [...], obręb [...] miasta P., położonej przy ul. [...], księga wieczysta nr [...] Postępowanie o sygn. akt [...] w sprawie z powództwa G. P. o opróżnienie i wydanie nieruchomości przez M. i A. N. zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania w sprawie powództwa A. N. przeciwko Gminie P. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Stargardzie pod sygn. akt I C [...]. Ponadto w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. zostało wystosowane wezwanie do A. N. do wydania nieruchomości.
Burmistrz wyjaśnił dalej, że zawiadomienie o konieczności udostępnienia budynku na działce [...] w P. w celu wykonania oceny stanu technicznego, zostało wysłane do A. N. w dniu [...] sierpnia 2019 r. z uwagi na to, że nie wydał On przedmiotu dzierżawy i pozostaje posiadaczem bez tytułu prawnego. Z kolei w treści księgi wieczystej, w dziale III - prawa, roszczenia i ograniczenia został naniesiony wpis o zakazie zbywania i obciążania części nieruchomości, którą stanowi zabudowana działka nr [...]. Podstawą wpisu jest postanowienie w sprawie o zobowiązanie Gminy P. do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie użytkowania wieczystego - [...] Sąd Rejonowy w S.
Organ I instancji podkreślił, że w dniu [...] stycznia 2018 r. A. N. złożył do Urzędu Miejskiego w P. wniosek o przedłużenie umowy dzierżawy przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi uzyskał informację, że przygotowywana jest dokumentacja związana ze sprzedażą ww. działki oraz że o decyzji w sprawie przeznaczenia tej nieruchomości zostanie powiadomiony odrębnym pismem. W dokumentach akt znajduje się również uchwała Rady Miejskiej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona do sprzedaży.
Zdaniem Burmistrza z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że M. i A. N. we wrześniu 2019 r. zamieszkali w budynku przy ulicy [...] w P. pomimo, że nie posiadają prawa własności lub jakiegokolwiek tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, pomimo wezwania właściciela nieruchomości do opuszczenia przedmiotowej nieruchomości, nie dostosowali się do niego. Dokonali remontu oraz podłączona została energia, pomimo pouczenia, które było zamieszczone w wezwaniu z dnia [...] listopada 2019 r. o tym, że budynek ma być rozebrany i ewentualny brak dobrowolnego opuszczenia nieruchomości spowoduje wszczęcie procedury windykacyjnej i eksmisji.
Ponadto, brak zgłoszenia organowi podatkowemu faktu wygaśnięcia umowy dzierżawy oraz rozpoczęcia posiadania nieruchomości bez tytułu prawnego, pozostaje bez wpływu na obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości - zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Okoliczność wystawiania w stosunku do A. N. decyzji wymiarowych podatku od nieruchomości nie stanowi o uznaniu przez Gminę P., że wnioskodawca dysponuje tytułem prawnym do wskazanej nieruchomości. Wnioskodawca jest bowiem podatnikiem tego podatku również jako posiadacz bez tytułu prawnego.
Organ zaznaczył również, że przed Sądem Rejonowym w S. toczy się postępowanie sądowe z powództwa A. N. o zobowiązanie gminy P. do złożenia oświadczenia o oddaniu nieruchomości przy ul. [...] w P. w użytkowanie wieczyste oraz do przeniesienia na wnioskodawcę własności budynków, którymi nieruchomość ta jest zabudowana. Gmina P. wniosła jednak o oddalenie powództwa. Na przedmiotową nieruchomość w latach poprzednich były ogłoszenia do jej nabycia w drodze przetargu ustnego nieograniczonego do którego A. N. nie przystąpił. Z akt sprawy wynika, że chciałby ją nabyć w drodze bezprzetargowej. Poza tym A. N. uznaje się za właściciela przedmiotowej nieruchomości choć nie jest w stanie przedłożyć żadnego dokumentu, który potwierdzałby prawa do przedmiotowego lokalu.
4. Od powyższej decyzji A. N. wniósł odwołanie zarzucając decyzji tendencyjne podejście do obowiązku ewidencji pobytu stałego, łączenie funkcji strony i organu, błędy w ustaleniach faktycznych, obrazę przepisów, niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, gmatwanie i mataczenie sprawy, przedwczesne zakończenie postępowania, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, uniemożliwienie przedstawienia dodatkowych dowodów, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, prowadzenie podwójnych akt sprawy.
Odwołujący się podkreślił, że nietrafne jest twierdzenie, że lokal zajął dopiero w 2019. Prąd był podłączony cały czas nastąpiła tylko zmiana taryfy. Przy zmianie taryfy podawał, iż jest posiadaczem samoistnym, a ENEA podała, że właścicielem, co nie ma większego znaczenia gdyż jest równoznaczne z władztwem na rzeczą. Natomiast inne ma znaczenie dokonanie nierzetelnej oceny technicznej w zakresie kwalifikacji obiektów do rozbiórki i wykorzystywania tego w postępowaniach administracyjnych. Tą sprawą zajmuje się Prokuratura w M. w postępowaniu [...], obecnie postępowanie w fazie kontrolnej Sądu Rejonowego w S. [...] w P..
5. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – "k.p.a.") w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, uchylił w całości decyzję Organu I instancji i orzekł o zameldowaniu A. N. na pobyt stały pod adresem ul. [...] w P..
W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji wskazał, że sprawy związane z wykonaniem obowiązku meldunkowego (zameldowania i wymeldowania) reguluje ustawa z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zwana dalej "ustawą". Zgodnie z przepisami tej ustawy organ gminy ma obowiązek na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, to o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej (art. 31 ust. 1 ustawy). Z art. 27 ust. 1 ustawy wynika, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Do zameldowania osoby nie jest wymagana więc zgoda osoby, która ma tytuł prawny do lokalu. Brak konieczności wykazania się uprawnieniami do lokalu (tytułem prawnym), czy to samoistnym czy pochodnym, nie oznacza jednak, że przesłanką zameldowania jest wyłącznie fizyczna obecność osoby w lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że do zameldowania osoby w lokalu uprawnia tylko legalny pobyt w takim lokalu. Zameldowana w lokalu może zatem zostać tylko osoba, która weszła w posiadanie lokalu za wiedzą osoby, która ma tytuł prawny do lokalu.
Z akt sprawy wynika, że tytuł prawny do przedmiotowego lokalu ma Gmina P., a A. N. do [...] czerwca 2018 r. był dzierżawcą działki, na której znajduje się ww. lokal. Według A. N. ma On nadal prawa do lokalu, jednak w chwili obecnej nie może okazać stosownego dokumentu. Natomiast przed sądem toczy się postępowanie, które dopiero to rozstrzygnie. Z tego względu, zdaniem Organu II instancji, dla oceny prawidłowości decyzji Burmistrza P. istotne jest tylko ustalenie, czy A. N. mieszka pod ww. adresem i czy Gmina P. miała wiedzę o tym, że Odwołujący się wszedł wówczas w posiadanie tego lokalu.
W ocenie Organu II instancji Odwołujący wszedł w posiadanie tej nieruchomości za zgodą i wiedzą jej właściciela. Po wygaśnięciu umowy dzierżawy A. N. nadal korzystał z ww. nieruchomości, a we wrześniu 2019 r. zamieszkał w niej z zamiarem stałego przebywania. Z akt sprawy wynika, że Gmina P. miała lub przynajmniej powinna mieć wiedzę o tym, że A. N. po wygaśnięciu umowy dzierżawy nadal użytkuje przedmiotową nieruchomość. Potwierdzeniem powyższej okoliczności może być:
- pismo Burmistrza P. do A. N. z [...] sierpnia 2019r., w którym wezwano A. N. do udostępnienia nieruchomości, na której zlokalizowany jest przedmiotowy budynek w celu wykonania oceny stanu technicznego tego budynku,
- pismo Kierownika Wydziału Planowania Nieruchomości i Gospodarki Mieszkaniowej z [...] stycznia 2021r. , z którego wynika, że [...] listopada 2019 r. Gminy P. skierowała do A. N. wezwanie o wydanie przedmiotowej nieruchomości,
- pismo Skarbnika Gminy P. z [...] stycznia 2021 r., z treści którego wynika, że Burmistrz P. w 2018r., w 2019 r. i w 2020 r. wydał w stosunku do A. N. i jego żony decyzje ustalające wysokość podatku za przedmiotową nieruchomość,
- pismo zastępcy Kierownika Wydziału Budżetu i Finansów z [...] stycznia 2021r. z którego wynika, że A. N. w 2016 r. złożył pierwszą deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na spornej nieruchomości dla 1 osoby i że [...] listopada 2019 r. złożył zmianę tej deklaracji wskazując, że w przedmiotowej nieruchomości zamieszkują 2 osoby,
- zeznania A. N. z [...] grudnia 2019 r.
Zdaniem Organu odwoławczego fakt, że Gmina P. nie zgadza się z tym, że A. N. cały czas użytkuje przedmiotową nieruchomość nie ma wpływu na ustalenie, czy spełnił on przesłankę zamieszkiwania w lokalu uzasadniającą wydanie decyzji o Jego zameldowaniu. Skoro zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w P. i nie wszedł bezprawnie w posiadanie tej nieruchomości to powinien zostać zameldowany w tym lokalu.
6. Prokurator (dalej jako: "Skarżący") zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że do zameldowania osoby nie jest wymagana zgoda podmiotu, który dysponuje tytułem prawnym do lokalu, i jednoczesne przyjęcie, że do zameldowania osoby w lokalu wystarczające jest ustalenie, że osoba domagająca się zameldowania przebywa stale w tym lokalu.
W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że A. N. zajmuje nieruchomość położoną przy ul. [...] w P., która była mu wydzierżawiona w okresie od dnia [...] czerwca 2008 r. do dnia [...] czerwca 2018 r. Po upływie tego okresu, A. N. nie wydał właścicielowi nieruchomości, korzystając z niej od tego czasu bez tytułu prawnego. Gmina P. wielokrotnie wzywała Stronę do wydania nieruchomości. Następnie we wrześniu 2019 r. A. N. złożył wniosek o zameldowanie, przy czym wprowadził się do lokalu znajdującego się na ww. działce na chwilę przed złożeniem wniosku, a więc aż rok po zakończeniu okresu umowy dzierżawy.
Według Skarżącego z art. 28 ust. 2 ustawy wynika brak podstawy do zameldowania osoby przebywającej w danym lokalu bez zgody właściciela danej nieruchomości, a zatem, gdy osoba ta nie ma tytułu prawnego do przebywania w danym lokalu. Analiza przepisów ustawy o ewidencji ludności wskazuje nadto, że przedstawione przez Wojewodę stanowisko byłoby prawidłowe jedyne w stosunku do procedury wymeldowania. Natomiast w odniesieniu do procedury zameldowania przepisy powołanej ustawy wymagają, aby osoba, która domaga się zameldowania, miała tytuł prawny do lokalu, albo dysponowała potwierdzeniem pobytu w tym lokalu przez osobę posiadającą taki tytuł.
W ocenie Prokuratora, okoliczność, że A. N. bezprawnie posiada przedmiotową nieruchomości poprzez zajęcie jej rok po zakończeniu okresu dzierżawy oraz, że nie reaguje na wezwania Gminy do opuszczenia przedmiotowego lokalu, jednoznacznie wskazuje na brak zgody właściciela lokalu na jego pobyt. Brak jest zatem podstawy faktycznej i prawnej do zameldowania A. N. na pobyt stały pod wskazanym adresem, a w konsekwencji wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji jest niezbędny.
7. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewoda podkreślił, że żaden przepis ustawy nie uzależnia dokonania czynności zameldowania osoby w lokalu od uzyskania na to zgody od podmiotu, który posiada tytuł prawny do takiego lokalu.
8. Pismami z dnia [...] grudnia i [...] grudnia 2021 r. Uczestnik postępowania A. N. udzielił odpowiedzi na skargę, w której zarzucił Prokuratorowi wniesienie skargi w warunkach niewykonania przez Organ I instancji wyroku z dnia 20 sierpnia 2020 r., obrazę art. 28 ust. 2 ustawy poprzez błędną jego wykładnię, że zgoda na zameldowanie jest tożsama z potwierdzeniem pobytu, błędy w ustaleniach faktycznych. Jego zdaniem Organ I instancji w ogóle nie zajął się sprawą umowy kupna-sprzedaży budynku gospodarczego od A. W.. Ponadto, posiada tą nieruchomość bez przerwy od roku 1987, a nie dopiero po wystąpieniu o zameldowanie. Gmina nie skorzystała z prawa pierwokupu, ani nigdy nie przejęła tej nieruchomości, nie zwracała się o wydanie rzeczy do momentu wniosku o zameldowanie.
Uczestnik postępowania wniósł też o przyjęcie nowego dowodu - prawomocnej decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2021. Ponadto wniósł o przyjęcie nowego dowodu w postaci pozwu złożonego w Sądzie Rejonowym w S. z 2006 r. i poinformował, że w tej sprawie doszło dużo dowodów, między innymi, pisma w sprawie odpadów, które Gmina P. przemilczała, a które były istotne do stwierdzenia czy przebywanie było za Jej wiedzą i zgodą. Ponadto żona wniosła do Sądu Rejonowego w S. wniosek o stwierdzenie zasiedzenia I Ns [...] jako posiadacz samoistny, a posiadanie Jej trwa już ponad 34 lata.
9. Gmina P. ("Uczestnik postępowania", "Strona"), reprezentowana przez adwokata, również udzieliła odpowiedzi na skargę, w której w całości poparła skargę prokuratorską, w szczególności, co do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 ustawy.
Zdaniem Strony, stanowisko Wojewody stoi w sprzeczności z art. 28 ust. 1 ustawy. W tym zakresie w doktrynie wskazuje się, że dla skuteczności dokonania zameldowania na pobyt stały lub czasowy obywatel polski przedstawia, oprócz wymienionych dokumentów tożsamości, potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Potwierdzenie pobytu w lokalu powinno zatem znaleźć odzwierciedlenie w treści formularza zgłoszeniowego w postaci podpisu właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, w którym następuje zameldowanie (zob. Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz. Biernat Krzysztof i in., LEX 2013).
W ocenie Strony, zameldowanie Skarżącego stanowiłoby nadużycie prawa i naruszałoby normy społeczne, zachęcając innych do stosowania takich procedur w przyszłości. Co istotne legalność pobytu Skarżącego w ww. lokalu powinna być oceniania na moment składania przez niego wniosku o zameldowanie, a nie na moment wejścia w jego posiadanie. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby bowiem do tego, że każda osoba, która w przeszłości legalnie weszła w posiadanie jakiegoś lokalu użytkowego lub gospodarczego, mimo utraty tytułu prawnego do niego, mogłaby domagać się tego aby została ona w nim zameldowana, niezależnie od woli jego właściciela.
Gmina P. podkreśliła również, że w Jej ocenie zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. polegającym na wydaniu decyzji niezgodnej z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 sierpnia 2020 r. (sygn. akt II SA/Sz 251/20), w którym Sąd uchylił decyzje Organów ze względu na niewystarczające zbadanie okoliczności, czy A. N. dysponuje tytułem prawnym bądź zgodą podmiotu posiadającego taki tytuł do nieruchomości, w której chce on być zameldowany. Tymczasem Wojewoda w zaskarżonej decyzji jednoznacznie ustalił, że A. N. nie dysponuje ani ww. tytułem prawnym ani zgodą, pomimo tego doszedł do przekonania, że nie ma to znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem wystarczające jest zamieszkiwanie wyżej wskazanego w danej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
10. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą.
Stosownie zaś do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Z cytowanego przepisu wynika, że zarówno organy, jak i sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, są związane oceną prawną dokonaną wcześniej przez sąd w tej sprawie. Zaznaczyć należy, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu może odnosić się tak do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły, immanentny związek. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. może w związku z tym polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające, bądź na niewykonaniu wytycznych co do dalszego postępowania (zob. wyrok NSA z 21 października 2021 r., II GSK 1261/21 -CBOIS).
Wobec powyższego zasadniczym kryterium sądowej oceny legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się organów administracji do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania
11. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawomocnym wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 251/20 uchylił uprzednio wydane w tej sprawie decyzje Wojewody z dnia [...] stycznia 2020 r. i Burmistrza P. z dnia [...] grudnia 2019 r. o odmowie zameldowania Skarżącego pod wskazanym adresem w P. ul. [...].
Sąd zbadał zatem zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r. - zgodnie z powyższymi regułami sądowej kontroli decyzji, z uwzględnieniem treści ww. wyroku, a także mając na uwadze ustalony stan faktyczny sprawy.
12. W ocenie Sądu decyzja Wojewody została wydana z pominięciem istotnej oceny prawnej sprawy, wynikającej z powoływanego wyroku, a w konsekwencji z naruszeniem art. 153 p.p.s.a oraz przepisów prawa materialnego.
Organ II instancji, odmiennie niż Sąd w cytowanym wyroku, przyjął stanowisko, że do zameldowania osoby w lokalu na pobyt stały nie jest wymagana zgoda i wiedza podmiotu, który dysponuje tytułem prawnym do tego lokalu, i jednocześnie uznał, że do zameldowania osoby w lokalu w zasadzie wystarczające jest tylko ustalenie, że osoba ta przebywa stale w lokalu objętym wnioskiem o zameldowanie.
Tymczasem zalecenia Sądu co do uzupełnienia postępowania dotyczyły właśnie ustalenia kluczowej dla instytucji zameldowania kwestii, tj. jak uznał Sąd - spornej w tej sprawie okoliczności - czy A. N. dysponuje tytułem prawnym bądź zgodą podmiotu posiadającego taki tytuł do nieruchomości, w której chce on być zameldowany. W ramach ponownego postępowania w tej sprawie, z racji ww. orzeczenia Sądu, Organy miały jedynie zbadać - zgodnie z zasadami postępowania (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) i w oparciu o analizę wskazanych w wyroku dokumentów - opisaną powyżej sporną kwestię, która z punktu obwiązujących przepisów, przytoczonych w omawianym wyroku, ma istotny wpływ na wynik końcowy sprawy.
Jak wynika z akt Wojewoda nie tylko nie przeprowadził własnego postępowania w zaleconym zakresie, ale dokonał pobieżnej oceny zebranego przed Organem I instancji materiału dowodowego (pisma wymienione w zaskarżonej decyzji) wyłącznie na okoliczności, że Gmina miała lub mogła mieć wiedzę o kontynuacji użytkowania spornej nieruchomości przy ul. [...] w P. przez Wnioskodawcę (vide: akapit 13-15 str. 2 uzasadnienia decyzji) i Odwołujący się nadal przebywa pod adresem.
Tym samym Organ odwoławczy odstąpił od zbadania właściwych przesłanek zameldowania osoby w lokalu i wymogów proceduralnych w tym zakresie i jak słusznie wskazał Skarżący naruszył art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r., poz.1397 ze zm. - "ustawa").
13. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.
W myśl art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy, obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej, na formularzu, w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. Zameldowania można dokonać również w formie elektronicznej (vide: art. 28 ust. 1 pkt 2 i art. 28 ust. 2a).
Nadto, zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy, obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie, o której mowa w ust. 1 pkt 1, przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego oraz - do wglądu - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Przy czym dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być w szczególności umowa cywilnoprawna, odpis z księgi wieczystej albo wyciąg z działów I i II księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu (art. 28 ust. 2b).
Według art. 30 ust. 1 ustawy, w formularzu zgłoszenia pobytu stałego zamieszcza się: nazwisko i imię (imiona); numer PESEL, o ile został nadany; datę i miejsce urodzenia, o ile numer PESEL nie został nadany; kraj urodzenia; kraj poprzedniego miejsca zamieszkania; adres nowego miejsca pobytu stałego; podpis właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu; nazwisko i imię pełnomocnika, o ile został ustanowiony; adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, jeżeli osoba dokonała zameldowania na pobyt stały na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej; adres poczty elektronicznej lub numer telefonu komórkowego; informację o wyrażeniu zgody na przekazanie danych do rejestru danych kontaktowych osób fizycznych.
Na podstawie art. 31 ust. 1 i ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje decyzję administracyjną o zameldowaniu lub wymeldowaniu jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości lub w razie wątpliwości co do stałego lub czasowego charakteru pobytu osoby pod deklarowanym adresem.
14. Zdaniem Sądu z przedstawionych przepisów wynika (co też trafnie zaznaczyła Gmina), że w celu zameldowania na pobyt stały obywatel polski przedstawia, oprócz wymienionych dokumentów tożsamości, potwierdzenie pobytu w lokalu (podpis na formularzu), dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu.
Wskazane regulacje łącznie i kompleksowo określają procedurę meldunkową i tak powinny być odczytywane, a zatem nie ulega wątpliwości Sądu, że niezależnie od tego, iż zameldowanie jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby, a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu, to jednak do zameldowania w danym lokalu uprawnia wyłącznie legalny w nim pobyt, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, a takim jest przebywanie w lokalu za zgodą i wiedzą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 września 2007 r., II SA/Sz 342/07 - www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W przywołanym orzeczeniu Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01, Dz.U. Nr 78, poz. 716) o niezgodności art. 9 ust. 2 ewidencji ludności i dowodach osobistych z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazał między innymi, że szerokie rozumienie wolności wyboru miejsca zamieszkania stałoby w jednoznacznej kolizji z wolnościami i prawami innych osób, zwłaszcza właścicieli nieruchomości (lokali lub budynków), a także podmiotów posiadających inny tytuł prawny do zajmowania lokalu (oparty np. na umowie najmu). Wolność wyboru miejsca zamieszkania rozumieć należy w "klasycznych" kategoriach ujęcia wolności konstytucyjnych, przyjmując, że obejmuje ona generalny zakaz ingerencji państwa i władz publicznych w tę sferę życia człowieka. Nie może ona być natomiast traktowana jako podstawa roszczeń wobec osób prywatnych oraz ograniczeń prawa własności i innych praw majątkowych.
Tak więc taka wykładnia przepisów ustawy, jakiej dokonał Organ odwoławczy jest błędna, bowiem fizyczna obecność w lokalu nie jest wyłączną przesłanką do zameldowania. Musi być to pobyt legalny, a więc zaakceptowany i potwierdzony przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, w tym przypadku jak ustaliły Organy Gminę P..
. Sąd zauważa, że nie jest też przesłanką zameldowania, jak przyjął Wojewoda, okoliczność, czy osoba domagająca się zameldowania weszła wcześniej (przed wnioskiem) w posiadanie danego lokalu prawnie, czy też bezprawnie. Tak więc twierdzenie Organu, że skoro A. N. zamieszkuje w lokalu i nie wszedł bezprawnie w jego posiadanie to powinien zostać zameldowany w tym lokalu stoi w sprzeczności z art. 28 ust. 2 ustawy.
15. W ocenie Sądu rację ma Skarżący, że brak jest podstawy faktycznej i prawnej do uwzględnienia wniosku A. N. o zameldowanie na pobyt stały pod adresem ul. [...] w P..
Z dokumentów sprawy wynika bowiem, iż A. N. na dzień złożenia wniosku o zameldowanie przebywa w budynku na nieruchomości Gminy P. bez Jej zgody, zajął nieruchomość bez podstawy prawnej - rok po okresie dzierżawy (vide: notatka urzędowa z kontroli meldunkowej z dnia [...] października 2019r.). Należy tu podkreślić, że Gmina P. w roku 2018 r. nie przedłużyła już umowy dzierżawy i od 2019 r. konsekwentnie nie wyraża zgody na pobyt małżonków N. w tym lokalu oraz domaga się wydania przedmiotowej nieruchomości (dowód: wezwanie do wydania nieruchomości z dnia [...] listopada 2019 r., pisma w toku postępowania zakończonego uprzednim wyrokiem, pozew z 2020 r. o opróżnienie i wydanie nieruchomości, pismo z dnia [...] stycznia 202 r.).
16. Na powyższą ocenę zajmowania lokalu bez zgody jedynego właściciela nieruchomości - Gminy P. (vide: KW nr [...]) i braku po stronie A. N. (w momencie składania wniosku i wydania zaskarżonej decyzji) jakichkolwiek uprawnień do lokalu pozostają bez wpływu pisma i dokumenty wymienione w zaskarżonej decyzji, jak i w odwołaniu Strony. Organ I instancji wyjaśnił kwestię wydawania decyzji podatkowych w stosunku małżonków N. , jak i innych pism do Nich kierowanych w związku z zajmowaniem i korzystaniem bez tytułu prawnego ze spornej nieruchomości. Z kolei postanowienie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w S. z dnia [...] marca 2020 r. sygn. akt [...] o udzieleniu A. N. (Powód) zabezpieczenia roszczenia względem Gminy P. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie zawarcia umowy o ustanowieniu na rzecz Powoda użytkowania wieczystego na nieruchomości przy ul. [...] w P. wraz z nieodpłatnym przeniesieniem własności znajdujących się na tej nieruchomości (działka nr [...]) budynku gospodarczego składającego się z części gospodarczej i części użytkowanej jako pomieszczenia mieszkalne oraz budynku niemieszkalnego i dwóch budynków gospodarczych również nie stanowi tytułu prawnego Wnioskodawcy do lokalu w którym żąda zameldowania. Wręcz przeciwnie orzeczenie to stanowi o tym, że Strona świadoma braku uprawnień do ww. nieruchomości zabudowanych podjęła prawne kroki w celu uregulowania tego stanu rzeczy. Skoro sprawa ta nie została rozstrzygnięta to status Wnioskodawcy, w kontekście przesłanek warunkujących możliwość zameldowania się pod adresem opisanej nieruchomości, nie uległ zmianie i jest taki jak podniósł w skardze Prokurator. Wobec powyższego nie ma również żadnej doniosłości prawnej w rozpoznawanej sprawie o zameldowanie umowa sprzedaży chlewni sporządzona w zwykłej formie pisemnej, o której pisze Uczestnik postępowania.
17. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z uwagi na wykazane naruszenia prawa, a zatem w obrocie pozostaje prawidłowa decyzja Organu I instancji.
Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.