II SA/Sz 1166/19

II SA/Sz 1166/19 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska
Marzena Iwankiewicz
Stefan Kłosowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1990
art. 73 ust. 3, art. 79 ust. 1 pkt 5, art. 2 pkt 31, art. 78 ust. 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 138 par. 1 pkt 2,  par. 2, art. 61a par. 1, art. 16 par. 1, art. 105 par. 1, art. 7, art. 7a par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2020 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu oraz odmowy wpisu zmiany własności pojazdu w karcie pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. znak [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Spółki A kwotę [...] zł ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta S. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) dalej: "k.p.a." w związku z art. 78 ust. 3 oraz art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.) dalej: "P.r.d." lub "ustawa", a także z § 17 ust. 2 i § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355 ze zm.) oraz z § 4 oraz § 6 załącznika nr 1 ("Instrukcja w sprawie rejestracji pojazdów") do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1088 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...]" Sp. z o.o. w K. - dalej: "Spółka" lub "skarżąca" o wyrejestrowanie pojazdu marki M. o numerze [...] i numerze rejestracyjnym [...] odmówił dokonania wpisu zmiany własności pojazdu w karcie pojazdu w trybie art. 78 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rejestracji pojazdu na rzecz Skarbu Państwa i usunięcia z ewidencji wpisu dotyczącego własności ww. pojazdu na rzecz spółki "[...]" oraz wyrejestrowania ww. pojazdu na podstawie zawiadomienia złożonego
w dniu [...] sierpnia 2018r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] sierpnia 2018 r. wpłynęło zawiadomienie Spółki o przeniesieniu własności pojazdu z wnioskiem
o rejestrację pojazdu na nowego właściciela wskazując, że pojazd zgodnie z art. 130a ust. 1, ust. 2 i ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym przeszedł na rzecz Skarbu Państwa.
Alternatywnie złożono wniosek o wyrejestrowanie pojazdu.
W dniu [...] września 2018 r. Prezydent Miasta S. wydał decyzję orzekającą o odmowie wyrejestrowania pojazdu z tytułu trwałej i zupełnej utraty pojazdu oraz rejestracji ww. pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. uchylono powyższą decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] września 2018 r. w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Zgodnie z art. 78 ust. 2, ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 73 ust. 1 ustawy, wnioskodawca winien udokumentować swoje prawo własności do danego pojazdu, a zadaniem organu jest jednoznaczne ustalenie, że taki podmiot jest właścicielem rejestrowanego samochodu. Według § 17 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych – dalej: "rozporządzenie", w przypadku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel pojazdu do zawiadomienia dołącza kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu. Wówczas zamieszcza dane i informacje zawarte w dokumencie, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu, w bazie danych i odpowiednio przekazuje je do ewidencji pojazdów.
Zdaniem organu I instancji, biorąc pod uwagę przepisy prawa jak i zgromadzoną dokumentację, brak jest podstaw do dokonania wpisu w karcie pojazdu dotyczącego nabycia lub zbycia pojazdu bądź zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w karcie pojazdu. Organ nie dysponuje dokumentem, który wskazywałby na zbycie ww. pojazdu jak i dokumentem o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Odnośnie wniosku w sprawie wyrejestrowania pojazdu z tytułu trwałej i zupełnej utraty organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy, pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia oraz zgodnie z § 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach, w celu wyrejestrowania pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek o wyrejestrowanie pojazdu i do wniosku dołącza dokument potwierdzający trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu, dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne oraz dokument potwierdzający wniesienie opłaty,
o której mowa w art. 79 ust. 5 ustawy.
Tymczasem do zawiadomienia z dnia [...] sierpnia 2018 r. nie dołączono żadnych nowych dokumentów mogących świadczyć o fakcie trwałej i zupełnej utraty przedmiotowego pojazdu. Samo oświadczenie złożone przez stronę nie stanowi udokumentowania trwałej utraty pojazdu i nie może stanowić podstawy do wyrejestrowania pojazdu. Prokuratura Rejonowa w K. poinformowała, że z akt postępowania nie wynika, co właściciel pojazdu uczynił z nim po wypadku.
Nie zabezpieczono też tego pojazdu na potrzeby postępowania.
[...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta S.. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niezrealizowanie w ponownie przeprowadzonym postępowaniu wytycznych organu odwoławczego, a w konsekwencji nie wyjaśnienie przez organ I instancji kwestii przeprowadzenia postępowania stwierdzającego przejęcie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowego pojazdu.
- art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów przeprowadzonych na okoliczności zwłaszcza związane z usunięciem pojazdu z drogi bezpośrednio po kolizji skutkujące dokonaniem niewynikających z materiału dowodowego ustaleń faktycznych oraz poprzez obciążenie Spółki konsekwencjami niezależnych od niej trudności dowodowych, w sytuacji gdy zasadnicze w sprawie okoliczności wystąpienia opisanego we wniosku zdarzenia drogowego i parkowania pojazdu na parkingu zostały potwierdzone wskazanymi do wniosku dowodami, zaś wszystkie okoliczności sprawy razem prowadzą do jednego tylko możliwego wniosku, że w świetle obowiązujących w dacie zdarzenia przepisów Prawa o ruchu drogowym pojazd na parking odholowany zostać musiał, przy czym okres parkowania pojazdu na parkingu dowodzi, iż nie został odebrany przez ówczesnego właściciela przed zmaterializowaniem się skutku przepadku własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa,
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez merytoryczne zakończenie sprawy w sytuacji pozyskania toku postępowania dowodowego informacji, że administracyjne postępowanie stwierdzające przepadek pojazdu na Skarb Państwa mogło nie być jeszcze przeprowadzone. Powinno to skutkować ustaleniem w ramach właściwego postępowania czy przedmiotowy pojazd w istocie stał się własności Skarbu Państwa,
z jednoczesnym zawieszeniem przedmiotowego postępowania z urzędu do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego przez właściwy organ administracji.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 130a ust. 10 w zw. z ust. 11 Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. w zw. z § 7 i 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w stwierdzeniu, że własność przedmiotowego pojazdu nie przeszła na Skarb Państwa, co - pierwsze stwierdza organ do tego niewłaściwy, a po drugie wniosek ten wyprowadza się sprawie wobec braku wiedzy zapytanego Naczelnika Urzędu Skarbowego o przeprowadzenie postępowania, podczas gdy przepadek pojazdu usuniętego z drogi i nieodebranego z parkingu następuje z mocy samego prawa, niezależnie od potwierdzenia tego skutku deklaratoryjnym orzeczeniem właściwego organu,
- art. 78 § 3 P.r.d. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia w zw. z art. 73 ust. 1 P.r.d. poprzez błędną wykładnię tych przepisów skutkującą niezarejestrowaniem pojazdu na aktualnego właściciela wobec zawiadomienia dotychczasowego do końca 2003 r. właścicieli pojazdu o zmianie prawa własności obligującego organ rejestracyjny do dokonania stosownego wpisu,
- art. 79 ust. 1 pkt 5 P.r.d. poprzez błędną wykładnię tego przepisu w interpretacji przesłanek uzasadniających wyrejestrowanie pojazdu sprowadzając podstawę wyrejestrowania do zniszczenia pojazdu, które prowadzi do utraty prawa własności, podczas gdy strona udokumentowała trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. i art. 78 ust. 3 P.r.d., § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2355 ze zm.),
- w pkt 1 uchyliło decyzję Prezydenta Miasta S. w zakresie dotyczącym orzeczenia o odmowie wyrejestrowania pojazdu marki M. o numerze [...] i nr rej [...] na podstawie zawiadomienia złożonego przez [...] Sp. z o.o. w dniu [...] sierpnia 2018 r.,
- w pkt 2 decyzji organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania ww. pojazdu,
- w pkt 3 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy zainicjowanej przez [...] Sp. z o.o. podaniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. (które wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] sierpnia 2019 r.), w którym strona wyjaśniła, że domaga się dokonania wpisu zmiany własności pojazdu marki o nr rej. [...] w karcie pojazdu w trybie art. 78 ust. 3 P.r.d. oraz spowodowanie rejestracji na rzecz obecnego właściciela i jednoczesne usunięcie z ewidencji nieaktualnego wpisu własności, ewentualnie o wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu z powodu jego zupełnej i trwałej utraty posiadania przez ujawnionego w rejestrze właściciela.
Przepis art. 78 ust. 2 P.r.d. stanowi, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: nabyciu lub zbyciu pojazdu; zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Zdarzenia, o których mowa w ust. 2, są dokumentowane w karcie pojazdu; odpowiednich wpisów dokonuje starosta (ust. 3
art. 78 cyt. ustawy). W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych - w § 17 ust. 2 przewidziano, iż w przypadku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel pojazdu do zawiadomienia dołącza kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu. Skutkiem zawiadomienia o zbyciu pojazdu (w trybie art. 78 ust. 2 ustawy), będzie m.in. odnotowania zmiany właściciela w karcie pojazdu (art. 78 ust. 3 ustawy). Składając zawiadomienie o zmianie właściciela pojazdu - wnioskodawca winien wykazać, że jest zbywcą pojazdu (byłym właścicielem) lub jego nabywcą (nowym właścicielem), a także winien wykazać, iż doszło do przeniesienia własności.
Tymczasem wnioskodawca w niniejszej sprawie swoje zawiadomienie o zmianie własności pojazdu oparł na twierdzeniu o przejściu własności przedmiotowego pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w 2003 r.
Obowiązujący w 2003 r. art. 130a ust. 10 ww. ustawy stanowił, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 i 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. W tym czasie obowiązywało również rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów. W myśl § 7 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w alt. 130a ust 10 ustawy jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, po otrzymaniu powiadomienia, o którym mowa w ust. 2, przesyła niezwłocznie odpowiednio do organu gminy lub właściwego miejscowo urzędu skarbowego kopię powiadomienia, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 wraz z potwierdzeniem jego doręczenia. Z kolei § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia przewidywał, że o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego.
Ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz o niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152 poz. 1018 z późn. zm.) zmieniono treść art. 130a ust. 10, który otrzymał następujące brzmienie: starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie
3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Odwołująca się zarzuciła, że organ I instancji nie poczynił ustaleń z właściwym starostą, który od 2010 r. jest kompetentny do stwierdzenia przepadku pojazdu usuniętego z drogi, w tym również co do wszczynania postępowań w tej dacie nieprzeprowadzonych. Jednakże, zdaniem Kolegium, organ I instancji ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne oraz dokonał prawidłowej oceny dowodów. Organ I instancji dążył do wyjaśnienia czy względem pojazdu marki M. numerze rej. [...] toczyło się postępowanie mające na celu przepadek pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Podjęte przez organ I instancji działania nie wykazały, żeby postępowanie takie było prowadzone. Jednocześnie Spółka w piśmie z dnia [...] września 2019r. przyznała, że orzeczeniem o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nie dysponuje.
Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania Kolegium wskazało,
że kwestia wystąpienia przez stronę do starosty z wnioskiem orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nie jest zagadnieniem wstępnym, które uzasadniałoby zawieszenie postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Samo zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. W niniejszej sprawie możliwe było zakończenie postępowania administracyjnego bez konieczności zawieszenia postępowania. Brak jest bowiem dokumentu wskazującego na zbycie pojazdu, jak i dokumentu orzekającego
o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W tej sytuacji organ administracyjny zobowiązany był wydać decyzję odmowną w sprawie wpisu zmiany własności pojazdu w karcie pojazdu w trybie art. 78 ust. 3 ustawy i rejestracji pojazdu na rzecz Skarbu Państwa oraz usunięcia z ewidencji wpisu dotyczącego własności ww. pojazdu na rzecz Spółki.
W odniesieniu do wniosku o wyrejestrowanie spornego pojazdu z powodu jego zupełnej i trwałej utraty posiadania pojazdu, Kolegium wskazało, iż jest to kolejny wniosek o wyrejestrowanie pojazdu złożony przez Spółkę w oparciu o przesłankę określoną w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Poprzednio, wnioskiem z dnia [...] września 2011 r., Spółka zwróciła się o wyrejestrowanie pojazdu powołując się na okoliczność, że przedmiotowy pojazd nie jest w jej posiadaniu, gdyż zaginął kilka lat temu. Postępowanie administracyjne w sprawie wyrejestrowania pojazdu zakończyło się decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu, utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2012 r., co do której WSA w Szczecinie oddalił skargę. Wyrok uprawomocnił się w dniu [...] grudnia 2012r.
W ocenie Kolegium, jeżeli sprawa wyrejestrowania samochodu na podstawie
art. 79 ust. 1 pkt 5 P.r.d. została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją, to ma miejsce tożsamość podmiotu, przedmiotu żądania strony i stanu prawnego. We wniosku z dnia [...] sierpnia 2018 r. strona nie podała nowych okoliczności, ani nowych dokumentów potwierdzających trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, co przesądza o tożsamość przedmiotu żądania z wnioskiem złożonym w sprawie, która została już ostatecznie zakończona. Podniesiona po raz pierwszy argumentacja dotycząca przejścia własności pojazdu na Skarb Państwa odnosiła się do wniosku o dokonanie zmiany własności pojazdu w karcie pojazdu w trybie art. 78 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym i spowodowanie rejestracji pojazdu na rzecz obecnego właściciela. W świetle powyższego ponowne rozważanie kwestii wyrejestrowania tego pojazdu przez organy jest niedopuszczalne. Nieuwzględnienie tej okoliczności prowadziłoby bowiem do oczywistej obrazy wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Przepis ten stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. Ponowne złożenie wniosku obejmującego zakres rozstrzygnięcia objętego ostateczną decyzją skutkować musiało odmową wszczęcia postępowania w części objętej powagą rzeczy osądzonej, co też zostało uczynione i znajduje odzwierciedlenie w pkt 1 sentencji decyzji.
Powyższą decyzję "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w K. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 139 i w związku z art. 15 k.p.a. w części dotyczącej orzeczenia w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu poprzez nieznane procedurze odwoławczej rozpatrzenie sprawy przez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie, w sytuacji gdy sprawa była rozpatrywana merytorycznie przez organ I instancji dwukrotnie, w tym ponownie po uchyleniu pierwotnej decyzji w toku kontroli instancyjnej organu odwoławczego, który na bazie tożsamego materiału dowodowego jak obecnie przeszkód w prowadzeniu postępowania się nie dopatrzył. W tym stanie rzeczy odmowa wszczęcia postępowania skutkuje zarówno niekorzystnym rozstrzygnięciem dla strony oraz jednocześnie jest naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania;
2) art. 61a § 1 § 1 w związku z art. 140 i w związku z art. 134 k.p.a. poprzez nieuprawnione zastosowanie tego pierwszego przepisu, a który to przepis stosowany jest wyłącznie przez organ I instancji, przed którym postępowanie administracyjne ma być inicjowane. Niezależnie od powyższego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego postanowiono w niewłaściwej formie; powinno to nastąpić postanowieniem;
3) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do którego doszło w związku z uznaniem przez organ odwoławczy, iż przeprowadzenie właściwego postępowania deklaratoryjnego nie stanowi prejudykatu w sprawie o wpis w kartę pojazdu zmiany własności bądź w ewidencji pojazdów wyrejestrowania pojazdu, podczas gdy wpisy te są konsekwencją zdarzeń faktycznych i wynikających z nich konsekwencji materialnoprawnych,
4) art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. ze względu na dowolną, a nie swobodną oceną materiału dowodowego sprawy.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 130a ust. 1 w zw. z ust. 11 Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. w związku z § 7 i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów i w związku z art. 78 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ich błędną wykładnię skutkującą odmową dokonania wpisu w karcie pojazdu pomimo zgłoszenia przez właściciela pojazdu zmiany w zakresie własności pojazdu, w sytuacji, gdy organ rejestracyjny zobligowany jest do dokonania wpisu wobec zawiadomienia właściciela pojazdu na podstawie art. 78 ust. 2 ww. ustawy oraz poprzez uznanie, iż skutek przejścia własności pojazdu nieodebranego z parkingu wymaga deklaratoryjnej decyzji podczas gdy skutek ten następuje z mocy samego prawa,
2) art. 78 ust 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię powyższego przepisu skutkującą odmową wpisu w karcie pojazdu w zakresie zmiany własności, podczas gdy wpis w karcie pojazdu powiązany jest ze zmianą stosunków własnościowych, które wobec nabycia przez Skarb Państwa pojazdu nieodebranego
z parkingu następuje ex lege niezależnie od potwierdzenia tego stanu rzeczy przez właściwy organ administracji publicznej;
3) art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie powyższego przepisu skutkujące niewyrejestrowaniem pojazdu, którego trwała i zupełna utrata została udokumentowana przez stronę.
Zdaniem skarżącej, nie powinno ulegać większej wątpliwości, że w przypadku unicestwienia pojazdu dotychczasowy właściciel traci prawo własności i to bezpowrotnie. Dochodzi zatem do zmiany wprawie własności. W toku postępowania Spółka udokumentowała trwałą i zupełną utratę pojazdu. Wykazała, że miejsce parkowania pojazdu nie zostało ustalone nawet w ramach policyjnego dochodzenia i ten stan rzeczy nie uległ zmianie od 2003 r. W tym stanie rzeczy nie sposób legalizować stan prawny niemający potwierdzenia w realiach faktycznych już ponad piętnaście lat. W obecnym stanie rzeczy w ewidencji pojazdów znajduje się wpis, który dotyczy pojazdu nieistniejącego, względnie będącego w posiadaniu Skarbu Państwa. Żaden z organów administracji publicznej informacji o przedmiotowym pojeździe nie ma. Ustalić miejsca jego aktualnego posiadania nie jest w stanie również Policja. Z art. 78 ust. 2 i 3 ustawy wynika, że w przypadku nabycia lub zbycia pojazdu starosta dokonuje odpowiedniego wpisu w karcie pojazdu. Tymczasem w sprawie przedmiotowej odmawia się dokonania wpisu, co do pojazdu którego własność przeszła na Skarb Państwa z mocy prawa.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, wskazując, że brak było podstaw do przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, albowiem nie zachodziły przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. W tej sytuacji, jedyną możliwością było wydanie decyzji reformatoryjnej określonej w art. 138 § 1 pkt 2 w z art. 61a § 1 k.p.a. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało zawarte w decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a. i art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.), którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta S. w zakresie odmowy wyrejestrowania pojazdu marki M. nr rej. [...] na wniosek skarżącej z dnia [...] sierpnia 2018 r. i odmówiono wszczęcia postępowania w tym zakresie żądania. W części dotyczącej odmowy dokonania wpisu zmiany własności pojazdu w trybie art. 78 ust. 3 ww. ustawy Kolegium utrzymało decyzją organu I instancji w mocy.
Sąd stwierdził, że rozstrzygniecie dokonane zaskarżoną decyzją nie mieści się
w ramach przepisu art. 138 k.p.a., który określa bezwzględnie obowiązujący katalog decyzji, które może wydać organ odwoławczy w wyniku rozpatrzenia odwołania.
Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji
w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
W myśl art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Jak wynika z powyższego wydanie decyzji, którą organ odwoławczy uchyla decyzję pierwszej instancji i jednoczenie odmawia wszczęcia postępowania, nie jest prawidłowym rozstrzygnięciem sprawy w drugiej instancji, a zatem taka decyzja narusza dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego, jednakże w takim przypadku organ odwoławczy winien uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte przed organem I instancji, stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że żądanie załatwienia sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. Jeśli już jednak do wszczęcia takiego postępowania dojdzie, to powinno ono zostać umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października
2017 r. I OSK 2452/16).
Tak więc w sytuacji stwierdzenia w toku postępowania, na etapie odwoławczym, wystąpienia tożsamości spraw, właściwym zakończeniem sprawy powtórnie zawisłej przed organem I instancji jest wyeliminowanie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, nie zaś odmowa wszczęcia postępowania (wcześniej skutecznie już wszczętego, prowadzonego i zakończonego decyzją).
Natomiast nie sposób zgodzić się z organem II instancji, że w okolicznościach tej sprawy wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na tożsamość aktualnie prowadzonej sprawy z wniosku strony o wyrejestrowanie pojazdu z 2018 r. ze sprawą prowadzoną na wniosek strony o tożsamym żądaniu z 2011 r. i zakończoną decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu [...] maja 2012 r.
Należy podkreślić, że tożsamość spraw będzie istniała wówczas gdy występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie wziął pod uwagę całokształtu okoliczności występujących w tej sprawie, w szczególności Kolegium pominęło istotny fakt, że organ I instancji w związku z decyzją SKO z dnia [...] stycznia 2019 r. uchylającą decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] września 2018 r. zgodnie z zaleceniem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, zgromadził dodatkowe dowody, ponad dotychczas zebrane, w oparciu o które ustalono nowe okoliczności sprawy, względem tych które występowały w 2012 r.
Organ I instancji pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w K. o akta spraw prowadzonych w przedmiocie zaginięcia pojazdu marki M. o nr rej. [...] oraz dwukrotnie pismami do Prokuratury Rejonowej w K. o kopie wszelkich dokumentów dotyczących okoliczności odholowania na parking strzeżony firmy "B. " w K. spornego pojazdu po wypadku drogowym z dnia [...] czerwca 2003 r. i pozostawania tego pojazdu na parkingu co najmniej do września 2014 r.
W odpowiedzi uzyskano jedynie informację z Prokuratury o braku danych o losach pojazdu po wypadku oraz, że pojazd nie był zabezpieczony na potrzeby postępowania Ds. [...].
Z kolei zapytany o postępowanie w sprawie stwierdzenia przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. poinformował w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r., iż nie posiada informacji dotyczących przepadku pojazdu skarżącej na rzecz Skarbu Państwa oraz, że zwrócił się bez skutku z takim pytaniem do Sądu Rejonowego w K..
Ponadto do akt administracyjnych niniejszego postępowania dołączono postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] kwietnia 2019 r. wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku spółki [...] dotyczącego żądania Spółki potwierdzenia daty orzeczenia o przepadku pojazdu usuniętego z drogi na rzecz Skarbu Państwa, ewentualnie orzeczenia o przepadku tego pojazdu.
Z treści uzasadnienia tego postanowienia wynika, że postępowanie w sprawie przejęcia pojazdu marki M. nr rej. [...] nigdy nie zostało zainicjowane przed właściwym w sprawie Naczelnikiem Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. i do dnia zmiany przepisów (10 czerwca 2009 r.) żadna decyzja w tej materii nie została wydana, a od ww. daty naczelnicy urzędów skarbowych utracili kompetencje do orzekania w zakresie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa.
W ocenie Sądu, przedstawione dowody choć nie rozwiązują kwestii aktualnej własności i lokalizacji spornego pojazdu, to jednak stanowią nowe okoliczności
w zakresie stanu faktycznego sprawy o wyrejestrowanie pojazdu. Uzyskane informacje od organów, które teoretycznie powinny mieć wiedzę o pojeździe usuniętym z drogi na parking strzeżony i nieodebranym przez właściciela, w kontekście oświadczenia Spółki o nieposiadaniu pojazdu, dodatkowo potwierdzają możliwość jego zaginięcia.
Przeprowadzone dowody i dalsze ustalenia na ich podstawie decydują o braku przyjętej przez organ odwoławczy przesłanki tożsamości stanu sprawy.
Poza tym, dokonane przez organ I instancji czynności w sprawie, w zasadzie wskazują na brak dalszych możliwości dowodowych w zakresie ustalenia losu samochodu, co w kontekście konsekwentnych twierdzeń Spółki o utracie jego posiadania począwszy od 2003 r. oraz samego faktu upływu tak długiego okresu czasu, przekonuje, że oświadczenie Spółki o zupełnej i trwałej utracie pojazdu jest zdarzeniem wiarygodnym i pewnym.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ odwoławczy poza naruszeniem, na skutek orzeczenia w pkt 1 i 2 decyzji, przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchybił również zasadom procedury z art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., zaniedbując obowiązek ponownego kompleksowego rozpatrzenia sprawy, wynikający z art. 15 k.p.a. Materiał dowodowy sprawy oceniono pobieżnie, bez właściwej, logicznej oceny znaczenia wszystkich dowodów w ich wzajemnej łączności, stąd wnioski z tej oceny wynikłe są błędne.
Ponadto, rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie wyrejestrowania pojazdu zostało oparte na błędnie przeprowadzonej wykładni prawa materialnego.
Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności.
Organ I instancji przeprowadziły wyłącznie językową wykładnię przepisu art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy, oczekując od strony przedłożenia do wniosku z [...] sierpnia 2018 r. dokumentu wprost potwierdzającego fakt trwałej i zupełnej utraty przedmiotowego pojazdu.
Tymczasem, mając na względzie takie stany faktyczne, jak w niniejszej sprawie, należy mieć na uwadze nie tylko wykładnię gramatyczną, ale również wykładnię celowościową oraz systemową przepisu art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy, aby zapewnić racjonalność stosowania rzeczonego przepisu i po to, aby nie utrzymywać fikcji prawnej polegającej na istnieniu w rejestrze pojazdu, którego faktycznie nie ma.
W orzecznictwie sądów administracyjna podkreśla się, że przepis ten aktualizować się będzie w przypadkach wyjątkowych, obejmujących sytuacje utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, połączonych z unicestwieniem pojazdu, np. poprzez jego całkowite, nieodwracalne zniszczenie, czy tak jak w niniejszej sprawie na skutek jego zaginięcia w niewyjaśnionych okolicznościach.
Powyższe sytuacje mogą zaistnieć w wyniku zdarzeń związanych z wystąpieniem określonych zjawisk hydrologicznych (powódź), atmosferycznych (wichura, huragan) czy działań człowieka (kradzież, podpalenie, złomowanie, wypadek drogowy).
Przez "zupełną i trwałą utratę posiadania pojazdu" - w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć również taką sytuację, w której wprawdzie pojazd nie uległ całkowitemu zniszczeniu, jednak ze względu na stopień uszkodzeń i w konsekwencji jego stan techniczny dalsza eksploatacja pojazdu w jego dotychczasowym charakterze nie jest możliwa.
Oczywistym jest, zdaniem Sądu, fakt, że długoterminowe (wieloletnie) nieużywanie pojazdu, brak jego konserwacji i np. postój na wolnym powietrzu mogą spowodować taką degradację pojazdu, że dalsze korzystanie - zgodnie z jego przeznaczeniem - nie jest możliwe. W tym znaczeniu następuje utrata posiadania pojazdu, czyli utrata - w rozumieniu art. 2 pkt 31 P.r.d. - środka transportu przeznaczonego do poruszania się po drodze oraz maszyny lub urządzenia do tego przystosowanego.
Organ I instancji również nie rozważył wszechstronnie i logicznie całego materiału dowodowego, z którego wynika, w ocenie Sądu, iż faktycznie pojazd mógł zaginąć, a więc Spółka utraciła jego posiadanie bez zmiany prawa własności, a biorąc pod uwagę, że po tylu latach, jak wskazano powyżej, wysoce prawdopodobne jest jego całkowite zniszczenie to utrata ta ma charakter zupełny i trwały.
Podkreślenia też wymaga, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie precyzują sposobu udokumentowania trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu,
w szczególności nie wykluczają możliwości udokumentowania ww. zdarzeń dokumentem prywatnym, którym może być np. złożone na piśmie oświadczenie strony. Dokumenty prywatne są takim samym dowodem, jak inne dowody, które mogą być brane pod uwagę i służyć udokumentowaniu danej okoliczności.
Tak więc w kontekście przedstawionych powyżej okoliczności, w szczególności ustalonego stanu braku jakichkolwiek danych o losie pojazdu od kilkunastu lat, organ I instancji - zdaniem Sądu - winien był uwzględnić także pisemne oświadczenie właściciela w przedmiocie trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu jako dodatkowy, uzupełniający dowód, istotny dla oceny zaistnienia przesłanki wyrejestrowania pojazdu.
Należy pamiętać też, że przy ocenie dowodów organ nie może zapominać
o wprowadzonych do procedury administracyjnej, nowelizacją z czerwca 2017 r., przepisach art. 7a § 1 i 81a § 1 k.p.a. z których wynika zasada przyjaznej interpretacji przepisów i rozstrzygania wątpliwości w stanie faktycznym sprawy na korzyść strony.
Z powyższych względów, czyli naruszenia przepisów art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 w związku z przedstawioną wyżej wykładnią art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy P.r.d., Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy, co oznaczało konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego także decyzji Prezydenta Miasta S..
W kwestii odmowy dokonania zmiany wpisu własności w karcie pojazdu w trybie art. 78 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Sąd stwierdził, że w okolicznościach sprawy, w tym wobec braku ustaleń co do orzeczenia o przepadku pojazdu i przyjmując za spełnioną w sprawie przesłankę trwałej i zupełnej utraty pojazdu, rozstrzygnięcie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zobligowany jest uwzględnić powyższe rozważania i zaprezentowaną wykładnię prawa materialnego i wydać orzeczenie po przeprowadzeniu rzetelnego dokładnego postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżona decyzje i decyzją ją poprzedzającą. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.