II SA/Sz 1148/10

II SA/Sz 1148/10 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2011-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
I OSK 1151/11 - Postanowienie NSA z 2011-09-29
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
par.2 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 190 P.p.s.a., art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a , art. 152 i art. 200 P.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Rektora Akademii Medycznej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku, III. zasądza od Rektora Akademii Medycznej na rzecz skarżącego B. B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Wydziałowa Komisja RPAM w S.działając na podstawie
art. 169 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 ze zm.), § 2 ust. 2 i 3 załącznika do Uchwały [...] S.u PAMw [...] r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w[...] . dotyczących ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w S. w roku akademickim [...] dotyczących ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w PAM w S. [...] w sprawie ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w PAM w S, [...] . dotyczącej ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w PAM w S. [...] odmówiła przyjęcia B.B. na I rok jednolitych studiów magisterskich stacjonarnych na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w S. [...]
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że BB, w toku postępowania rekrutacyjnego na[...] rok jednolitych studiów magisterskich stacjonarnych na Wydziale [...] zaś minimalna liczba punktów stanowiąca podstawę do podjęcia decyzji o przyjęciu na [...] W odwołaniu od tej decyzji BB podniósł, że w trakcie postępowania rekrutacyjnego na rok akademicki [...] doszło do zmiany zasad naliczania punktów z jednego z przedmiotów wchodzących w skład postępowania kwalifikacyjnego (fizyka poziom rozszerzony), co jest niezgodne z prawem. Odwołujący się wyjaśnił, że w dniu [...] anulowano przyjęty wcześniej przelicznik [...] dla matury z fizyki na poziomie rozszerzonym. Nastąpiło to w trakcie trwania, w całym kraju, maturalnej sesji egzaminacyjnej w terminach ustalonych przez MEN w [...]r. W związku z powyższą zmianą całoroczna jego praca włożona w przygotowanie się do matury z fizyki na poziomie rozszerzonym okazała się bezcelowa. Ponadto dodał, że otrzymał łącznie [...] chemii oraz [...] z fizyki na poziomie rozszerzonym. Stosując przelicznik [...] dla fizyki dawało to łącznie [...] co skutkowało odległym miejscem na liście rankingowej. W piśmie z [...] . uzyskał informację, że minimalna liczba punktów gwarantująca przyjęcie na kierunek lekarski wynosi [...] W związku z tym, do wymaganego progu zabrakło mu [...] punktów. Zdaniem strony, zmiany zasad w postępowaniu rekrutacyjnym dokonane przez władze PAM po zamknięciu możliwości dokonania zmian w wyborze przedmiotu i stopnia jego trudności przez maturzystów, są rażącym naruszeniem przepisów postępowania rekrutacyjnego.
W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania R. PAM w S. decyzją z dnia [...] w mocy decyzję W. Komisji Rekrutacyjnej Wydziału L. Pomorskiej Akademii Medycznej[...] . W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy oraz argumentację odwołującego się i stwierdził, że odwołanie B.B. nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do kwestii podjęcia przez kandydata decyzji o przystąpieniu do egzaminu maturalnego z fizyki na poziomie rozszerzonym w oparciu o uchwały rekrutacyjne podwyższające przelicznik, organ odwoławczy stwierdził, że kandydat nie mógł kierować się zapisami uchwał rekrutacyjnych podejmując swoją decyzję. Informacja dotycząca Uchwały [...] została podana do publicznej wiadomości [...] więc kandydat uzyskał potencjalną możliwość uzyskania informacji o zastosowaniu podwyższonego przelicznika po upływie ostatecznego terminu składania deklaracjico do poziomu matury, który upływał [...] r. Nieuzasadnione jest zatem stwierdzenie, że kandydat wybrał egzamin z fizyki na poziomie rozszerzonym kierując się zapisami uchwał rekrutacyjnych podwyższających przelicznik. Nieuzasadnione jest też twierdzenie kandydata, że wycofanie się PAM w S. z przelicznika podwyższającego punktację skutkowało, iż w istocie nie dostał się studia.
Ponadto, organ II instancji wyjaśnił, że wycofanie się PAM z zastosowania przelicznika podwyższającego punktację w przypadku gdy kandydat legitymował się maturą z fizyki na poziomie rozszerzonym według wzoru [...] z którego wnikało, że Uchwała Nr [...] została podjęta z naruszeniem prawa, dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności przez Ministra Zdrowia. W tej sytuacji S.P AM w[...] podjął uchwały skutkujące uchyleniem zapisów dotyczących przelicznika.
B.B. wniósł do W. Sądu Administracyjnego w skargę na powyższą decyzję z dnia[...] . domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji W.j Komisji Rekrutacyjnej PAM w S. i zasądzenia kosztów postępowania.
Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę BB na decyzję R. Pomorskiej Akademii Medycznej w [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że Uchwały PAM Nr [...] przewidywały korzystniejszy dla strony przelicznik wyniku egzaminu z fizyki na poziomie rozszerzonym, jednakże w dniu podejmowania decyzji o rekrutacji na I rok studiów magisterskich stacjonarnych w Wydziale Lekarskim na kierunku lekarskim w PAM w roku akademickim [...] nie obowiązywały. Zapisy te uległy bowiem uchyleniu przez kolejne Uchwały S. PAM. I tak [...] Uchwały z dnia [...] Nr [..] w sprawie zmiany Uchwały Nr [...] że "W przypadku, gdy do ubiegania się o przyjęcie na określony kierunek studiów w PAM kandydat zobowiązany jest wykazać się zdaniem "nowej matury" z określonego przedmiotu na poziomie podstawowym, a kandydat legitymuje się z tego przedmiotu "nową maturą" na poziomie rozszerzonym, wówczas dla tego przedmiotu zostanie zastosowany odpowiedni przelicznik podwyższający punktację". Wyeliminowanie tego zapisu uchwały nastąpiło z dniem [...] W tych okolicznościach, za trafne Sąd uznał stanowisko R. PAM w S., który wydając zaskarżoną decyzję oparł się na postanowieniach Uchwały S.PAM w S.z dnia [...] w sprawie ustalania zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia PAM [...] Zgodnie bowiem z generalną zasadą postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej orzekają według ustalonego stanu faktycznego na dzień wydania decyzji i według stanu prawnego obowiązującego w tym dniu, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w prawie, a wynikających np. z przepisów przejściowych i przy jednoczesnym braku przesłanek przemawiających za zastosowaniem przepisów uchylonych.
Sąd krytycznie ocenił działanie Senatu PAM w S., który po dniu [...] dokonywał zmian zasad rekrutacji na studia na rok akademicki[...] , bowiem działanie takie było niezgodne z zasadą wynikającą z art.[...] ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zawarte w art. 169 § 2 tej ustawy zobowiązanie Senatu uczelni do ustalenia warunków i trybu rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach i "podanie go do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy", stanowić ma gwarancję dla osób ubiegających się o przyjęcie na studia, że ustalone warunki i zasady nie ulegną zmianie, dając im możliwość poczynienia określonych działań np.: wyboru kierunku studiów, wyboru przedmiotów zdawanych na maturze i ich zakresu (podstawowego czy rozszerzonego). Strony podejmując określone działania w tym zakresie chronione są, na mocy [...] ustawy, przed nagłymi zmianami warunków i trybu rekrutacji. W sytuacji, gdyby Senat PAM w S. uchylił Uchwał [...] zastosował przy rekrutacji zasady wprowadzone po dniu [...] r., wówczas niewątpliwie zostałby naruszony przepis art. [...] ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
BB złożył od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zarzucając mu:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 169 ust. 2 i ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż wyeliminowanie zapisu uchwały nr[...] , stanowi działanie zgodne z treścią w/w przepisów prawa materialnego, a tym samym uznanie, iż zmiana zasad rekrutacji na studia na rok [...] w jej toku, zgodna jest z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym przez co wypełniona została dyspozycja art.[...]
- art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy na skutek działań Senatu PAM polegających na wprowadzeniu w toku postępowania rekrutacyjnego zapisów zmieniających zasady rekrutacji wynikające z uchwały Senatu PAM z dnia [...] a wynikające z uchwał Senatu PAM z dnia [...] doszło do naruszenia praw nabytych po stronie skarżącego, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 P.p.s.a;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi w sytuacji, gdy decyzja Rektora Pomorskiej Akademii M.S. została wydana z naruszeniem art. 169 ust. 2 i ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uzasadniającym jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na naruszeniu przepisów art. 6, 7 i 8 K.p.a. - nie uwzględnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, nieuwzględnieniu słusznego interesu obywatela i działanie sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej N.Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Administracyjnemu w S. do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji naruszył
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 151 P.p.s.a., bowiem niezasadnie oddalił skargę w sytuacji naruszenia przez R. PAM w S.Jak wynika z treści decyzji R PAM w S. odmowy przyjęcia kandydata na studia było uzyskanie przez skarżącego niewystarczającej ilości punktów niezbędnych do zakwalifikowania na studia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, że postępowanie kwalifikacyjne na pierwszy rok studiów stacjonarnych w PAM prowadzone było na podstawie uchwał S.PAM w S.
1) z dnia [...] w sprawie ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na Studia w PAM na Wydziale [...]) z dnia [...] w sprawie zmiany powołanej Uchwały Nr [...] ;
3) z dnia [...] w sprawie ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w PAM w S.
4) z dnia [...] w sprawie zmiany Uchwały Nr [...]
Zgodnie z treścią art. 169 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Senat uczelni jest zobligowany do ustalenia i podania do wiadomości publicznej uchwały ustalającej warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach nie później niż do dnia [...] roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy, jednocześnie przesyłając ją ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego. Ponadto Senat uczelni ustala w wyżej określonym trybie, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia.
Sąd Administracyjny stwierdził, że bezspornym jest, że organ naruszył obowiązujące zasady rekrutacji na rok akademicki [...] które sam ustalił w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i które zostały podane do publicznej wiadomości w ustalonym terminie, bowiem po dniu[...] . dokonał zmiany zasad rekrutacji na rok akademicki [...] Jednocześnie NSA przyznał rację Sądowi pierwszej instancji, iż w sytuacji gdyby PAM w S. nie odstąpił od zmian, które miały obowiązywać przy przyjmowaniu kandydatów na studia w PAM w roku akademickim [...] zastosował regulacje wprowadzone po dniu [...] wówczas uprawnione byłoby postawienie mu zarzutu naruszenia art. 169 § 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co skutkowałoby stwierdzeniem nieważności uchwał podjętych po tym terminie. Należy mieć jednak na uwadze, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji W. Komisji Rekrutacyjnej, uchwały podjęte po dniu [...] nie obowiązywały, zatem nieuprawnione było stawianie w skardze kasacyjnej Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 169 § 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w tym zakresie. Jednakże zmiana zasad rekrutacji na studia dokonana w dniu [...] postawiła skarżącego w sytuacji, w której nie mógł już legitymować się oceną z przedmiotu zdanego w ramach "nowej matury" aby uzyskać przelicznik podwyższający punktację. Uchwalony w tym trybie retrospektywny zapis uchwały w istocie pozbawiał skarżącego wcześniej nabytego prawa, nie dając zarazem żadnej możliwości odstąpienia od jego stosowania wobec osób, które tak jak on dokonały wyboru przedmiotu maturalnego na poziomie rozszerzonym w celu uzyskania większej ilości punktów niezbędnych do przyjęcia na określony kierunek.
Następnie Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że jedną z zasad Konstytucji RP jest zasada praw nabytych, na którą w skardze kasacyjnej powołał się skarżący. U podstaw ochrony praw nabytych znajduje się dążenie do zapewnienia jednostce bezpieczeństwa prawnego i umożliwienia jej planowania przyszłych działań. Pewność prawa ma więc zapewnić jednostce bezpieczeństwo prawne, umożliwiające jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o możliwie pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą za sobą pociągać. Jednostka powinna móc przewidywać konsekwencje poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak również oczekiwać, iż prawodawca nie zmieni ich nagle i w sposób arbitralny ([...] Z orzecznictwa Trybunału w sposób bezsporny wynika, iż aby skutecznie postawić zarzut naruszenia zasady ochrony praw nabytych należy przede wszystkim wykazać, iż zmiana regulacji prawnych znosi lub ogranicza dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe. W niniejszej sprawie prawo to zostało przez skarżącego nabyte w drodze skonkretyzowanego zapisu [...] uchwały Senatu PAM Nr [...] przyznającego przelicznik podwyższający punktację za zdanie matury na poziomie rozszerzonym. Nie można uznać, że powyższy zapis gwarantował skarżącemu uzyskanie pozytywnego wyniku postępowania rekrutacyjnego, uzależnionego w jego przypadku od wyników uzyskanych przez pozostałych zdających, lecz przyznawał jedynie prawo do obliczania punktacji za zdawany na maturze egzamin z fizyki w podwyższonym zakresie.
Ponadto, Sąd Administracyjny zauważył, że skarżący do [...] miał możliwość dokonania wyboru przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym. Prowadzi to do wniosku, że w dniu podjęcia przez skarżącego decyzji o zdawaniu egzaminu z fizyki na poziomie rozszerzonym, uchwała Senatu PAM [...] przyznająca podwyższony przelicznik punktacji za ten przedmiot już obowiązywała i nieistotne jest, czy skarżący miał świadomość obowiązywania powyższej uchwały przy wyborze przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym, ponieważ uchwała ta przyznawała skarżącemu określone prawo podmiotowe, którego został następnie pozbawiony.
Omawiana zasada ochrony praw nabytych znajduje więc w pełni zastosowanie do uchwał organów szkół wyższych. Uczelnia stanowiąc zasady i tryb przyjmowania kandydatów na studia nie może regulować tych zasad w taki sposób, aby student, który spełnił warunki przyjęcia – a w szczególności uzyskał wymaganą uchwałą punktację nie mógł uzyskać pozytywnego wyniku postępowania rekrutacyjnego z powodu nie dających się przewidzieć przeszkód występujących po stronie uczelni.
Podsumowując, y Sąd Administracyjny za zasadny uznał postawiony
w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 2 Konstytucji w zw. z art. 145 §1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 151 P.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie N. Sąd Administracyjny zobowiązał Sąd pierwszej instancji do dokonania ponownej analizy akt sprawy z uwzględnieniem przedstawionej argumentacji.
Po wpłynięciu akt z N. Sądu Administracyjnego do W.o Sądu Administracyjnego w S. sprawa została zarejestrowana pod
sygn. [...]
Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik skarżącego adwokat BBW wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje.
Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej skrótem "P.p.s.a.", sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez N Sąd Administracyjny. Sąd pierwszej instancji nie może zatem orzec w sposób odmienny od wykładni przepisów dokonanej przez N. Sąd Administracyjny.
W opisanym wyżej wyroku N Sąd Administracyjny przesądził, że w sprawie doszło do naruszenia zasad rekrutacji na rok akademicki [...] Zgodnie ze zaprezentowanym w sprawie stanowiskiem N. Sądu Administracyjnego, stwierdzić należy, że na mocy [...] uchwały Senatu PAM Nr [...] r. przyznającego przelicznik podwyższający punktację za zdanie matury na poziomie rozszerzonym skarżący nabył prawo do obliczania punktacji za zdawany na maturze egzamin z fizyki w podwyższonym zakresie. Taka zasada, choć wprowadzona przez Senat Uczelni wbrew postanowieniom art. [...] ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, została ustalona i podana do publicznej wiadomości. Zatem skarżący do dnia [...] czyli przed upływem terminu zgłoszenia deklaracji co do przedmiotu i stopnia trudności egzaminu maturalnego, miał możliwość dokonania wyboru zakresu egzaminu maturalnego wiążący z tym prawo do takiego przeliczenia punktów, jakie przewidywała obowiązująca w tym okresie uchwała z dnia [...] Przyjmując wyrażone w sprawie stanowisko Sądu Administracyjnego, należało stwierdzić, że ww. Uchwała przyznawała skarżącemu określone prawo podmiotowe, którego został następnie pozbawiony mocą retrospektywnego działania Uchwały z dnia [...] Organ rozpoznając sprawę nie uwzględnił powyższych okoliczności dokonując ustalenia ilości punktów z egzaminu maturalnego z fizyki w zakresie rozszerzonym z pominięciem konieczności rozważenia zasad i uprawnień skarżącego wynikających ze wskazanej Uchwały z dnia [...] naruszając tym zasadę ochrony prawa nabytych wynikającą z art. [..]
Ponownie rozpoznając sprawę R. PAM w S. zobowiązany będzie uwzględnić przedstawione wyżej uwagi Sądu i dokonać przeliczenia uzyskanych przez skarżącego punktów z egzaminów maturalnych z uwzględnieniem zasad, które wprowadzono Uchwałą S. PAM w S, [...] W takim stanie rzeczy Sąd Administracyjny w S. nie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
/