II SA/Sz 1134/09

II SA/Sz 1134/09 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2009-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Iwona Tomaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 527/10 - Wyrok NSA z 2010-05-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 98a, 24f ust 1,
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Dz.U. 2003 nr 159 poz 1547
art. 190 ust 1 pkt 2a
Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 79 poz 855
art. 2 ust 1
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk -Meder Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędzia NSA Iwona Tomaszewska ( spr.) Protokolant Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2009r. sprawy ze skarg Gminy Miasto Stargard Szczeciński i I. R. na zarządzenie zastępcze Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 29 lipca 2009r. nr 3/2009 w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargi
Uzasadnienie
Zarządzeniem Zastępczym Nr [...] z dnia [...]., Wojewoda , działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), po powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w S. – I. S. R., w związku z naruszeniem przez Niego ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności.
W uzasadnieniu tego aktu organ podniósł, że Rada Miejska w S. w dniu [...]r. podjęła uchwałę Nr [...] "o wstąpieniu I. R. w Miejsce wygasłego mandatu radnego S. P.". W tym samym dniu I. R. złożył ślubowanie, a zatem spełnił bezwzględny warunek skutecznego objęcia mandatu.
Następnie Zarząd Klubu P. "B." w S. w dniu[...]. uchwałę nr [...] powołał I. R. w skład Zarządu Klubu.
Wojewoda wskazał, że Klub P. "B." S. jest Stowarzyszeniem Kultury Fizycznej wpisanym do "Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej" oraz "Rejestru przedsiębiorców" Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS [...]. Radny I.R. wchodzi w skład organu zarządzającego Klubem, pełniąc w nim funkcję Wiceprezesa Zarządu ds. ekonomiczno – finansowych.
W działalności Klubu wykorzystywany jest stadion stanowiący nieruchomość zabudowaną obiektami sportowymi przy ul. C. w S., będący mieniem komunalnym Miasta S., a zatem jednostki samorządu terytorialnego, w której radny uzyskał i wykonuje mandat. Miasto, będąc właścicielem stadionu, użyczyło ten obiekt oraz pomieszczenia niezbędne do prowadzenia działalności sportowej Klubowi P. "B." porozumienie trójstronne z dnia[...]. pomiędzy Gminą – Miastem S., a Klubem P. "B." oraz Ośrodkiem Sportu i Rekreacji w S.
Na powyższym Stadionie Klub P. "B." prowadzi sprzedaż biletów wstępu na mecze oraz pobiera należności za umieszczenie reklam na tym obiekcie. Dochody z tej działalności, jak i innej działalności gospodarczej prowadzonej w czasie imprez sportowych, transmisji radiowych i telewizyjnych itp. stanowią przychód Klubu P. "B".
Wobec powyższego, Wojewoda stwierdził, że I. R. od[...]. pełniąc funkcję Wiceprezesa Zarządu Klubu P. "B. w S. zarządza działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego w rozumieniu art. 27f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a zatem narusza ustawowy zakaz wynikający z tego przepisu.
Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, sankcją za naruszenie ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności, jest wygaśnięcie mandatu radnego.
Wojewoda podniósł ponadto, że zgodnie z kompetencją wynikającą z art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jako organ nadzoru pismem z dnia [...]r. wezwał Radę Miejską w S. do podjęcia uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego I. R. w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania (wezwanie doręczono w dniu [...]r.).
W dniu [...]r. upłynął bezskutecznie termin do podjęcia przedmiotowej uchwały, dlatego – po powiadomieniu pismem z dnia [...]r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji – Wojewoda uznał za konieczne wydanie niniejszego zarządzenia na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli : I. S. R. i Gmina Miasto S., domagając się uchylenia zaskarżonego zarządzenia zastępczego.
Skarżący podnieśli następujące zarzuty : nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i w efekcie naruszenie przepisów prawa materialnego tj. :
- art. 27 f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1592 ze zm.) polegające na błędnym uznaniu, że I. R. pełniąc funkcję Wiceprezesa Zarządu Klubu P. "B." w S. zarządzał działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, czym naruszył ustawowy zakaz wynikający z tego przepisu;
- art. 190 ust. 1 pkt 2 lit. "a" z dnia 16 lipca 1998r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003r., Nr 159, poz. 1547 ze zm.) polegające na przyjęciu, że w związku z naruszeniem przez I. R. ustawowego zakazu łączenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności, mandat wygasł z mocy prawa;
- art. 98 a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1592 ze zm.) poprzez przyjęcie, że wobec naruszenia przez I. R. ustawowego zakazu wynikającego z art. 27 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i niepodjęcia przez Radę Miejską w S. uchwały o wygaśnięciu mandatu zaistniały przesłanki ustawowe do wydania zarządzenia zastępczego.
W uzasadnieniu skarg podniesiono te same argumenty, a mianowicie, że błędne jest stanowisko Wojewody, iż I. R. naruszył ustawowy zakaz określony w art. 27 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz, że Wojewoda nie ustalił stanu faktycznego w sposób prawidłowy, dokładny i wyczerpujący.
Skarżący wskazali, że Klub P. "B." jest stowarzyszeniem kultury fizycznej, wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr.[...].
W Rejestrze nie ma wzmianki o prowadzonej przez ten Klub działalności gospodarczej.
Wskazali, że zgodnie z § 5 ust. 1 Statutu, Klub może prowadzić działalność gospodarczą, której charakter, zakres i formę określają odrębne przepisy. Natomiast § 30 ust. 7 Statutu stanowi, że Zarząd Klubu podejmuje uchwały w sprawach kierunków prowadzonej przez Klub działalności gospodarczej, a § 34 Statutu określa, że Klub prowadzi działalność gospodarczą bezpośrednio lub uczestniczy jako udziałowiec w spółkach prawa handlowego oraz, że decyzje w przedmiocie prowadzenia działalności gospodarczej w formie Spółki podejmuje Zarząd Klubu. Z zapisu § 35 ust. 2 Statutu wynika, że dochód uzyskany z działalności gospodarczej prowadzonej przez Klub przeznaczony jest w całości na finansowanie działalności Statutowej Klubu.
I. R. w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Przewodniczącego Rady Miasta wyjaśnił, że w okresie pełnienia funkcji członka Zarządu Klubu, zarząd nie podjął uchwały w sprawie rozpoczęcia działalności gospodarczej.
Skarżący przyznali, że Klub na mocy porozumienia trójstronnego zawartego w dniu [...]r., posiada w użyczeniu stadion przy ul. C. Jednakże faktem jest również, a czego organ nie zbadał, że w dniu [...]r. Gmina Miasto S. zawarła z Klubem "B.", zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873 ze zm.) umowę o realizację zadania publicznego - upowszechnianie kultury fizycznej w zakresie [...] w oparciu o bazę sportową przy ul. C. w S.
Skarżący podkreślili, że powyższy fakt jest istotny, bowiem Klub na mocy tej umowy prowadzi działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych określonych w art. 4 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Oznacza to, że Klub realizuje zadania własne gminy z zakresu upowszechniania kultury fizycznej i sportu.
Zgodnie z art. 6 powyższej ustawy, statutowa działalność organizacji pozarządowej, w części dotyczącej działalności pożytku publicznego, nie jest, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów Prawa o działalności gospodarczej i może być prowadzona jako działalność odpłatna lub jako działalność nieodpłatna.
W trybie art. 7 ustawy – działalnością nieodpłatną pożytku publicznego jest świadczenie usług na podstawie stosunku prawnego, za które organizacja prowadząca tą działalność nie pobiera wynagrodzenia. Przez wynagrodzenie rozumie różnego rodzaju formę opłat za świadczenie usług.
Natomiast, jak stanowi art. 8 tej ustawy działalnością odpłatną pożytku publicznego jest działalność w zakresie wykonywania zadań należących do sfery zadań publicznych, w ramach realizacji przez organizację pozarządową celów statutowych, za które pobiera wynagrodzenie.
Z kolei działalność odpłatna pożytku publicznego stanowi działalność gospodarczą, jeżeli wynagrodzenie z tytułu wykonywania zadań należących do sfery działań publicznych jest w odniesieniu do działalności danego rodzaju wyższe od tego, jakie wynika z kalkulacji bezpośrednich kosztów tej działalności lub wynagrodzenie osób fizycznych z tytułu zatrudnienia przy wykonywaniu statutowej działalności nieodpłatnej oraz odpłatnej przekracza półtorakrotnie wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.
W dalszej części uzasadnienia skarg, skarżący podnieśli, że naruszenie zakazu określonego w art. 27 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, następuje z chwilą łącznego spełnienia dwóch ustawowych przesłanek, tj. prowadzenia (zarządzania, bycia przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu) działalności na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami oraz wykorzystywania mienia gminy przy prowadzeniu takiej działalności. Spełnienie tylko jednej z powyższych przesłanek nie powoduje wygaśnięcia mandatu. Tak więc, wykorzystywanie przez radnego mienia gminy dla celów innych niż prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie jest zabronione, tak jak nie jest zabronione prowadzenie przez radnego działalności gospodarczej.
W ocenie skarżących, w niniejszej sprawie, nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 27 f ust. 1 tej ustawy. Klub Sportowy "B." prowadził bowiem na mieniu miasta odpłatną działalność pożytku publicznego, która nie jest działalnością gospodarczą. Oznacza to, że radny będąc członkiem Zarządu Klubu "B." nie złamał zakazu celowego wykorzystywania tego mienia do prowadzenia z jego udziałem działalności gospodarczej.
I. R. zarzucił ponadto, że organ nadzoru nie żądał od niego żadnych wyjaśnień, co spowodowało, iż skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Organ nadzoru nie zweryfikował również czy dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności na tym stadionie są wyższe czy niższe od kosztów prowadzenia działalności pożytku publicznego. Z tych względów, zdaniem tego skarżącego, skarga jest uzasadniona.
Wojewoda w odpowiedzi na skargi Gminy Miasto S. i I. S. R. wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu nie uwzględnienia umowy z dnia [...]r. zawartej pomiędzy Gminą – Miasto S. z Klubem P. "B." na realizację zadania publicznego – upowszechnianie kultury fizycznej w zakresie [...] w oparciu o bazę sportową przy ul. C., co – zdaniem skarżących - w świetle regulacji art. 6 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873 ze zm.) przesądza o tym, że działalność prowadzona przez Klub nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu Prawa o działalności gospodarczej, Wojewoda uznał, że zawarcie tej umowy nie ma znaczenia w sprawie.
W ocenie Wojewody, w świetle regulacji zawartej w art. 6 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, statutowa działalność organizacji pozarządowej, jedynie w części obejmującej działalność pożytku publicznego nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów Prawa działalności gospodarczej.
W pozostałym bowiem zakresie, działalność Klubu spełnia kryteria działalności gospodarczej.
Wojewoda nie podzielił argumentacji skarżących, że działalność Klubu, obejmująca różne imprezy sportowe, na które sprzedawane są bilety wstępu oraz świadczone są usługi reklamowe, nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.), lecz działalnością pożytku publicznego.
W niniejszej sprawie w ocenie Wojewody, bezsporne jest, że Klub prowadzi działalność gospodarczą poprzez świadczenie usług w zakresie organizowania imprez sportowych oraz świadczenie usług reklamowych w czasie ich trwania. Gospodarczego celu tej działalności stowarzyszenia nie niweczy fakt, że dochód z jej prowadzenia przeznaczony jest na działalność statutową, którą jest upowszechnianie kultury i sportu (§ 10 ust. 7 i § 4 umowy z dnia 2 marca 2007r.).
Działalność statutowa stowarzyszenia i prowadzona przez nie działalność gospodarcza są odrębnymi rodzajami działalności, z tym zastrzeżeniem, że możliwość prowadzenia działalności gospodarczej jest uwarunkowana tym, że dochód z jej prowadzenia winien zostać przeznaczony na cele statutowe stowarzyszenia. Prowadzenie działalności gospodarczej przez stowarzyszenie odbywa się według ogólnych zasad określonych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej oraz ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 z późno zm.) i nie jest to - wbrew twierdzeniu Skarżących - działalność odpłatna pożytku publicznego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 8 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie działalnością odpłatną pożytku publicznego jest działalność w zakresie wykonywania zadań należących do sfery zadań publicznych, w ramach realizacji przez organizację pozarządową oraz podmioty wymienione wart. 3 ust. 3 celów statutowych, za którą pobiera wynagrodzenie. Działalnością odpłatną pożytku publicznego jest również sprzedaż towarów lub usług wytworzonych lub świadczonych przez osoby bezpośrednio korzystające z działalności pożytku publicznego, w szczególności w zakresie rehabilitacji oraz przystosowania do pracy zawodowej osób niepełnosprawnych, a także sprzedaż przedmiotów darowizny na cele prowadzenia działalności pożytku publicznego. A zatem musi to być działalność społecznie użyteczna, prowadzona przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych określonych w ustawie, a więc np. polegająca na realizacji zadania upowszechniania kultury fizycznej i sportu. Taką działalnością z pewnością nie jest sprzedaż biletów wstępu na imprezy sportowe oraz świadczenie usług reklamowych w czasie trwania tych imprez.
Wojewoda podniósł też, że działalność radnego polegająca na zarządzaniu działalnością stowarzyszenia prowadzącego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, mieści się w dyspozycji przepisu art. 24f ust. l ustawy o samorządzie gminnym. Stowarzyszenie (a takim jest Klub P. "B." w S.) bowiem, mimo że jest w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) zrzeszeniem o celach niezarobkowych, to może prowadzić działalność gospodarczą na zasadach ogólnych (art. 34 ustawy), tutaj w oparciu o przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Co prawda, dochód z takiej działalności służy realizacji celów statutowych stowarzyszenia i nie może być przeznaczony do podziału między członków, jednakże fakt ten nie ma znaczenia z punktu widzenia ograniczeń działalności gospodarczej radnego, o których mowa w art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Według organu nadzoru, nie można zatem podzielić argumentacji skarżącego, że odpłatne świadczenie usług przez Klub, w którym radny wchodzi w skład organu zarządzającego, nie jest działalnością zakazaną w rozumieniu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wypełnienie dyspozycji tego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy z prowadzenia, zarządzania bądź bycia przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności radny uzyskuje dochód, czy inne osobiste korzyści. Radny, zarządzając działalnością gospodarczą stowarzyszenia, narusza zakaz zarządzania taką działalnością, bez względu na to, czy radny czyni to na własny rachunek, ani też czy odnosi z niej osobiste korzyści. To, że dochody stowarzyszenia uzyskiwane z prowadzenia działalności gospodarczej są przeznaczone na takie czy inne cele, nie zmienia charakteru takiej działalności i w tym kierunku idzie orzecznictwo NSA (tak w wyroku z dnia 12 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 787/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 86), znajdując potwierdzenie w stanowisku Sądu Najwyższego, który w swoich orzeczeniach wielokrotnie wyjaśniał, iż stowarzyszenie podejmując działalność gospodarczą prowadzi tę działalność na ogólnych zasadach regulujących prowadzenie działalności gospodarczej i nie zmienia tego tylko to, że dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia jest przeznaczony na realizację celów statutowych stowarzyszenia i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków (przykładowo uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 18 czerwca 1991 r., sygn. akt III CZP 40/91, OSNCP 1991, nr 2, poz. 17 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 19 czerwca 1996 r., sygn. akt III CZP 66/06, OSKC 1996, nr 10, poz. 133 i wyrok Sądu Najwyższego z 22 października 2003 r., sygn. akt II CK 161/02, OSNC 2004 nr 11, poz. 186).
Wojewoda podkreślił, że związek funkcjonalny pomiędzy prowadzeniem działalności gospodarczej przez Klub P. "B." w S. a wykorzystywanym mieniem Gminy - Miasta S. jest oczywisty. Do prowadzenia tej działalności potrzebna jest Klubowi siedziba, jak i obiekt posadowiony na nieruchomości wykorzystywanej w oparciu o trójstronne porozumienie z dnia [...] r., o jakim wyżej mowa. Bez tej nieruchomości Klub nie mógłby prowadzić swej działalności, w tym gospodarczej, obejmującej organizowanie imprez sportowych, ani też świadczyć żadnych innych usług, w tym reklamowych (zob. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt II OSK 702/08; wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Kd 707/07).
Mając powyższe na względzie zachodzi – zdaniem organu nadzoru - podstawa do uznania, że I. S. R., pełniąc funkcję Wiceprezesa Zarządu Klubu P. "B." w S., zarządzał działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego w rozumieniu art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a zatem naruszył ustawowy zakaz wynikający z cyt. przepisu.
Sąd, na rozprawie w dniu [...]r., na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarządził połączenie spraw ze skarg I. S. R. sygn.akt II SA 1142/09 i Gminy Miasto S. sygn.akt II SA/Sz 1134/09, w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, którą dalej prowadził pod sygn. akt II SA/Sz 1134/09.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., powyższej kontroli poddane zostały także "akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego". Do grupy takich aktów należą także zarządzenia zastępcze podejmowane przez wojewodów w trybie art. 98a ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) dalej u.s.g.
W ocenie Sądu, obydwie skargi, a więc zarówno skarga Gminy – Miasto S., jak i I. S. R. nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zarządzenie zastępcze Wojewody nie jest dotknięte wadą powodującą konieczność jego uchylenia.
Zgodnie z art. 24 f ust. 1 u.s.g. – radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
Przytoczony art. 24 f ustawy o samorządzie gminnym jest poświęcony ograniczeniom w zakresie aktywności gospodarczej radnych, gdy taka aktywność miałaby związek z gminą lub jej mieniem. Ustęp 1 tego artykułu wyłącza, jako niedopuszczalne, prowadzenie przez radnego działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, zarządzanie taką działalnością, branie udziału w jej prowadzeniu w charakterze przedstawiciela lub pełnomocnika, jeżeli taka działalność opiera się na mieniu gminy, w której radny uzyskał mandat. Ustawodawca wprowadził generalny zakaz używania przez radnego mienia komunalnego gminy w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej bez względu na jej przedmiot, rodzaj majątku komunalnego i tytuł prawny.
Kładąc nacisk na zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystywaniem mienia komunalnego, ustawodawca chciał zapobiec ewentualnemu wykorzystaniu mandatu w celu ułatwienia dostępu do tego mienia (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2006r., II OSK 787/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 86).
Naruszenie zakazu prowadzenia przez radnego działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, o którym mowa w art. 24 f ust. 1 u.s.g., powoduje zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003r., Nr 159, poz. 1547 ze zm.) wygaśnięcie mandatu.
Biorąc pod uwagę obowiązujący w dacie zaskarżonego aktu stan prawny należy uznać za trafne i zgodne z prawem stanowisko Wojewody, że radny I. S. R. naruszył ustawowy zakaz zarządzania przez radnych działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego.
W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że radny I. S. R. od [...]r. jest członkiem zarządu Stowarzyszenia – Klubu P. "B." w S., w którym pełni funkcję Wiceprezesa Zarządu do spraw[...].
Niesporne jest również, że Klub P. "B." jest Stowarzyszeniem Kultury Fizycznej spisanym do "Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej" oraz "do Rejestru przedsiębiorców" Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...].
Klub prowadzi działalność gospodarczą według Polskiej Klasyfikacji Działalności w dziale [...] – działalność związana ze sportem.
Na mocy trójstronnego porozumienia zawartego w dniu [...] r. pomiędzy Gminą – Miastem S., Klubem P. "B." oraz Ośrodkiem Sportu i Rekreacji z siedzibą w S., w działalności klubu wykorzystywana jest nieruchomość gruntowa zabudowana obiektami sportowymi przy ul. C.w S., (stadion) stanowiący mienie komunalne Gminy – Miasta S. Z § 4 tego porozumienia wynika, że miasto upoważniło Klub "B." do organizowania na terenie stadionu imprez sportowych na koszt i ryzyko klubu, przy czym dochody z tytułu : sprzedaży biletów wstępu, wpływów z działalności reklamowej i innej działalności gospodarczej prowadzonej w czasie imprez sportowych, transmisji radiowych, telewizyjnych itp. stanowić będą przychód KP "B.".
Ponadto jak wynika to z § 19 ust. 7 Statutu Klubu, Klub realizuje swoje cele w szczególności przez prowadzenie opartej na obowiązujących przepisach prawa działalności gospodarczej w celu wypracowania środków umożliwiających uzupełnienie działalności statutowej Klubu.
Z przepisu zaś § 35 ust. 2 Statutu wynika, że dochód uzyskany z działalności gospodarczej prowadzonej przez Klub przeznaczony jest w całości na finansowanie działalności statutowej Klubu.
W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organu nadzoru, że działalność radnego polegająca na zarządzaniu działalnością stowarzyszenia prowadzącego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, mieści się w dyspozycji art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) stowarzyszenia są zrzeszeniami o celach niezarobkowych, co oznacza, że statutowym celem stowarzyszenia nie może być prowadzenie działalności skierowanej na osiągnięcie zysku.
Stosownie jednak do art. 34 tej ustawy, stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między członków stowarzyszenia.
Stowarzyszenie Klub Sportowy "B." prowadzi działalność gospodarczą obejmującą różne imprezy sportowe, na które sprzedawane są bilety wstępu świadczone są usługi reklamowe, zaś dochód z tej działalności przeznaczony jest na realizację celów statutowych. Rację ma Wojewoda, że okoliczność, iż Klub przeznacza uzyskany dochód z takiej działalności na realizację celów statutowych, nie niweczy gospodarczego celu działalności. Działalność statutowa i działalność gospodarcza są bowiem odrębnymi rodzajami działalności, przy czym możliwość prowadzenia działalności gospodarczej jest uwarunkowana tym, że dochód z jej prowadzenia przeznaczony będzie na cele statutowe, a nie będzie podlegał podziałowi między członków stowarzyszenia. Okoliczność, że dochody Klubu uzyskane z prowadzenia działalności gospodarczej są przeznaczone na takie czy inne cele nie zmienia charakteru takiej działalności (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991r., sygn.akt III CZP 40/91, OSNCP 1992, nr 2, poz. 17 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1996r., sygn.akt III CZP 66/96, OSNC 1996, z.10 poz. 133 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2003r., sygn.akt II CK 161/02, OSNC 2004, nr 11, poz. 186).
Tak więc, wypełnienie dyspozycji art. 24 f ust. 1 u.s.g. nie jest uzależnione od tego, czy zarządzanie taką działalnością jest odpłatne, oraz czy radny uzyskuje dochód lub inne osobiste korzyści z tego tytułu.
W tych okolicznościach, należało stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie radny I. S. R. zarządzając działalnością gospodarczą, w której wykorzystywane jest mienie gminy, jako członek zarządu stowarzyszenia naruszył zakaz ustanowiony w art. 27 ust. 1 u.g.n., który jednoznacznie zabrania zarządzania taką działalnością, bez względu na to, czy radny odnosi z niej osobiste korzyści, czy też nie. Skoro zaś Rada Miejska w S. nie podjęła uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego, zasadnie Wojewoda wydał w tym przedmiocie zarządzenie zastępcze na podstawie art. 98a ust. 2 w związku z art. 24 f ust. 1 u.s.g.
Sąd nie podzielił zarzutu obu skarżących, że organ nadzoru nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego poprzez nie uwzględnienie faktu, że w dniu [...]r. Gmina – Miasto S. zawarł z Klubem P. "B." umowę o realizację zadania publicznego – upowszechnianie kultury fizycznej w zakresie piłki nożnej w oparciu o bazę sportową przy ul. C. (S.) co – zdaniem wnoszących skargi - w świetle regulacji art. 6 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873 ze zm.) przesądza o tym, że działalność prowadzona przez Klub nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów Prawa o działalności gospodarczej.
Trafnie wprawdzie podnoszą skarżący, że Wojewoda w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym nie rozważał skutków umowy z dnia[...]. zawartej pomiędzy Gminą – Miastem S., a Klubem P. "B.", na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w przedmiocie realizacji zadania publicznego – upowszechnianie kultury fizycznej w zakresie piłki nożnej w oparciu o bazę sportową przy ul. C. w S.. Jednakże w ocenie Sądu, zawarcie powyższej umowy nie ma istotnego znaczenia w sprawie.
Jak stanowi art. 6 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie – statutowa działalność organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3, w części obejmującej działalność pożytku publicznego, nie jest z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów Prawa działalności gospodarczej i może być prowadzona jako działalność nieodpłatna lub jako działalność odpłatna.
Zdaniem Sądu, jeżeli Stowarzyszenie Klub Sportowy "B.", którego członkiem zarządu jest radny, prowadzi na terenie stadionu – będącego mieniem komunalnym – działalność gospodarczą, która nie jest wyłącznie działalnością gospodarczą prowadzoną przez organizację pożytku publicznego w ramach realizacji umowy zawartej z gminą na realizację zadania publicznego, to taka działalność stowarzyszenia jest działalnością, o której mowa w art. 24 f ust. 1 u.s.g. w zakresie nie objętym działalnością pożytku publicznego, a pełnienie przez radnego funkcji członka zarządu takiego stowarzyszenia oznacza zarządzanie taką działalnością, a zatem narusza zakaz określony w art. 24 f ust. 1 u.g.n.
Tak więc, jedynie w części zadania zleconego umową z dnia [...]r. działalność Klubu, jako działalność pożytku publicznego nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów Prawa działalności gospodarczej.
Klub Sportowy "B." organizuje bowiem na przedmiotowym stadionie różne imprezy sportowe, świadczy usługi reklamowe, trudno więc uznać, że taka działalność nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007r. nr 155, poz. 1095 ze zm..).
Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone Zarządzenie Zastępcze Wojewody jest zgodne z prawem. Dlatego skargi – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zostały oddalone.