II SA/SZ 1133/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2022-03-23
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpadyosady ściekowezbieranie odpadówmagazynowanie odpadówochrona środowiskainspekcja ochrony środowiskazarządzenie pokontrolneoczyszczalnia ściekówustawa o odpadach

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę spółki na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska dotyczące nieprawidłowego gospodarowania osadami ściekowymi.

Spółka z o.o. zaskarżyła zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska, kwestionując uznanie przewożenia osadów ściekowych z jednej oczyszczalni do drugiej za zbieranie odpadów, a nie wstępne magazynowanie. Sąd uznał, że spółka jest wytwórcą odpadów w dwóch lokalizacjach i przewożenie osadów z jednej do drugiej, a następnie ich dalsze zagospodarowanie, stanowi zbieranie odpadów poza miejscem ich wytworzenia, co jest zabronione bez zezwolenia. W związku z tym, sąd oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę spółki z o.o. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Organ Inspekcji Ochrony Środowiska stwierdził, że spółka, eksploatująca dwie oczyszczalnie ścieków (w M. i W.), nieprawidłowo gospodarowała osadami ściekowymi. Ustalono, że osady wytworzone w oczyszczalni w W. były przewożone na poletka osadowe oczyszczalni w M., a następnie przekazywane do rolniczego stosowania lub przetwarzania. Zdaniem organu, taki sposób postępowania stanowił naruszenie art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach, zakazującego zbierania komunalnych osadów ściekowych poza miejscem ich wytworzenia. W związku z tym wydano zarządzenie pokontrolne nakazujące m.in. zaprzestanie zbierania tych odpadów na terenie oczyszczalni w M. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o odpadach, twierdząc, że opisane czynności stanowiły wstępne magazynowanie odpadów przez wytwórcę, a nie zbieranie. Sąd administracyjny nie podzielił tej argumentacji. Stwierdził, że spółka jest wytwórcą odpadów (kod 19 08 05) w obu lokalizacjach – w W. i w M. Przewożenie osadów z oczyszczalni w W. na teren oczyszczalni w M. przed ich dalszym zagospodarowaniem zostało zakwalifikowane jako zbieranie odpadów w rozumieniu ustawy, które jest zabronione poza miejscem wytworzenia bez odpowiedniego zezwolenia. Sąd podkreślił, że wytwórca odpadów jest zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów tylko wtedy, gdy zbiera je w miejscu ich wytworzenia. W tej sytuacji, przewożenie osadów z jednej lokalizacji do drugiej stanowiło zbieranie odpadów w miejscu innym niż ich wytworzenie. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ kontroli były prawidłowe, a zarządzenie pokontrolne znajdowało oparcie w przepisach prawa. W konsekwencji, sąd oddalił skargę spółki na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Przewożenie osadów ściekowych wytworzonych w jednej oczyszczalni na teren innej oczyszczalni tego samego podmiotu, przed ich dalszym zagospodarowaniem, stanowi zbieranie odpadów poza miejscem ich wytworzenia, co jest zabronione bez zezwolenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka jest wytwórcą odpadów w dwóch różnych lokalizacjach. Przewożenie osadów z jednej lokalizacji do drugiej, przed ich przekazaniem do dalszego zagospodarowania, wypełnia definicję zbierania odpadów poza miejscem ich wytworzenia, zgodnie z art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach. Wytwórca jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na zbieranie odpadów tylko wtedy, gdy zbiera je w miejscu ich wytworzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.o. art. 23 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

uIOŚ art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. "l"

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

uIOŚ art. 11 § ust. 1, 2 i 3

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

uIOŚ art. 12 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

uIOŚ art. 12 § ust. 2

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

uIOŚ art. 31a

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 5 lit. a

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 34

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 25 § ust. 4

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 45 § ust. 1 pkt 10

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 5 lit. b

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

ustawa COVID-19 art. 15 zzs? § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa zmieniająca COVID-19

Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów

p.o.ś.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przewożenie osadów ściekowych z jednej oczyszczalni do drugiej, przed ich dalszym zagospodarowaniem, stanowi zbieranie odpadów poza miejscem ich wytworzenia, co jest zabronione bez zezwolenia. Ustalenia faktyczne organu kontroli były prawidłowe i znalazły oparcie w protokole kontroli oraz przepisach prawa. Zarzuty skargi dotyczące błędnej kwalifikacji czynności jako zbierania odpadów, a nie wstępnego magazynowania, nie zasługują na uwzględnienie.

Odrzucone argumenty

Czynności polegające na przewożeniu osadów ściekowych z jednej oczyszczalni do drugiej stanowiły wstępne magazynowanie odpadów przez wytwórcę, a nie zbieranie odpadów w rozumieniu ustawy. Naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a oraz art. 25 ust. 4 ustawy o odpadach poprzez ich niezastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie pokontrolne nie jest tylko prostym "przypomnieniem" obowiązków wynikających z innych źródeł (przepisów, decyzji), lecz "przypomnieniem" o obowiązkach naruszonych. istotą kontroli jest po pierwsze – badanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym (spełniającym wymogi zgodności działania z tymi regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności) zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska

Skład orzekający

Anna Sokołowska

przewodniczący

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

sprawozdawca

Marzena Kowalewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbierania i magazynowania odpadów komunalnych, w szczególności osadów ściekowych, przez podmioty prowadzące więcej niż jedną oczyszczalnię."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przewożenia osadów między różnymi lokalizacjami tego samego podmiotu. Interpretacja przepisów ustawy o odpadach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – prawidłowego gospodarowania odpadami, jakim są osady ściekowe. Wyjaśnia rozróżnienie między zbieraniem a magazynowaniem odpadów, co ma praktyczne znaczenie dla firm z branży.

Czy przewożenie osadów ściekowych między oczyszczalniami to zbieranie odpadów? WSA wyjaśnia.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 1133/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 1860/22 - Wyrok NSA z 2024-05-21
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1070
art. 2, art. 11, art. 12, art. 31a
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.
Dz.U. 2021 poz 779
art. 3, art. 23, art. 25, art. 45
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi Zakładu [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w S. z dnia [...] r. nr [...] oddala skargę.
Uzasadnienie
Z. W. i K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w M. (dalej: "Strona", "Skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w S. (dalej "Organ") z [...] sierpnia 2021 r. nr [...].
Na podstawie kontroli przeprowadzonej od 23 do 29 czerwca 2021 r.
na terenie oczyszczalni ścieków komunalnych M. Organ ustalił m.in., że
w latach 2019-2021 osady wytworzone na innej oczyszczalni eksploatowanej przez Stronę (oczyszczalnia ścieków w W. ) były przewożone na poletka osadowe na terenie oczyszczalni ścieków w M.. W latach 2019-2020 osady wytworzone w oczyszczalni w W. razem z osadami wytworzonymi
w oczyszczalni w M. były przekazywane do rolniczego stosowania,
a w 2021 r. do przetwarzania w procesie odzysku R3 do P. G. K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. . W 2019 r. do oczyszczalni w M. przyjęto 73 Mg osadu ściekowego z oczyszczalni w W. ,
w 2020 r. przyjęto 70 Mg osadu z W. , w 2021 r. (do 13.08.2021 r.) przyjęto 47,7 Mg osadu z W. .
Zdaniem Organu, taki sposób gospodarowania osadami ściekowymi stanowił naruszenie art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r.
o odpadach (t. j. Dz.U. z 2021 r. poz. 779 ze zm.).
W związku ze stwierdzeniem powyższych naruszeń, Organ zarządził wobec Strony niezwłoczne:
- dotrzymywanie warunków decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w S. PGW WP z [...] stycznia 2019 r. nr [...] udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków oczyszczonych do wód powierzchniowych Kanału S. w zakresie jakości odprowadzanych ścieków;
- zaprzestanie zbierana na terenie oczyszczalni w M. odpadów o kodzie 19 08 05 – ustabilizowane komunalne osady ściekowe wytworzone na terenie oczyszczalni ścieków w W. .
Protokół kontroli został podpisany przez przedstawiciela kontrolowanej Spółki bez wnoszenia uwag i zastrzeżeń odnośnie do poczynionych w toku kontroli ustaleń
i zapisów w protokole.
Strona zaskarżyła ww. zarządzenie pokontrolne do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając naruszenie:
- art. 3 ust. 1 pkt 5 lit a oraz art. 25 ust. 4 ustawy o odpadach poprzez ich niezastosowanie,
- art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach poprzez jego zastosowanie, związane
z przyjęciem, że przewożenie w latach 2019 - 2021 r. osadów wytworzonych
w oczyszczalni w W. , na poletka osadowe na terenie oczyszczalni ścieków
w M., przed przekazaniem ich do rolniczego stosowania lub przetwarzania w procesie odzysku, stanowi zbieranie odpadów, o którym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach, a nie wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o odpadach, co skutkowało wydaniem zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w części obejmującej pkt 2, tj. zarządzenia niezwłocznego zaprzestania zbierania odpadów.
Wskazując na powyższe uchybienia, Strona wniosła:
1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w części obejmującej pkt 2, tj. zarządzenia niezwłocznego zaprzestania zbierania odpadów;
2) na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w części obejmującej pkt 2, tj. zarządzenia niezwłocznego zaprzestania zbierania odpadów, z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody, spowodowanej koniecznością zabezpieczenia innego miejsca magazynowania odpadów lub zapewnienia ich transportu bez uprzedniego magazynowania);
3) na podstawie art. 200 P.p.s.a. - o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 29 listopada 2021 r .WSA w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania pkt 2 zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału, wydanym na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875). Zgodnie z ww. przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w S. (dalej "Organ") z [...] sierpnia 2021 r.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. "l" ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2021 r., poz. 1070, dalej w skrócie: "uIOŚ"), do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy, między innymi, kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 ze zm.) w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 i 784).
Stosownie do treści art. 11 ust. 1, 2 i 3 uIOŚ, z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. Protokół podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, którzy mogą wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi.
W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowaną osobę fizyczną, inspektor czyni o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie właściwemu organowi Inspekcji Ochrony Środowiska. Z kolei przepis art. 12 ust. 1 uIOŚ reguluje zakres działania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, które może być podjęte na podstawie ustaleń protokołu kontroli. Są to: 1. wydanie zarządzenia pokontrolnego do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; 2. wydanie na podstawie odrębnych przepisów decyzji administracyjnej; 3. wszczęcie egzekucji, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej. Natomiast kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń (art. 12 ust. 2). Zgodnie zaś z art. 31a uIOŚ, dla osoby, która: w wyznaczonym terminie nie informuje organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych albo o przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem postępowania przeciw osobom winnym dopuszczenia do uchybień (pkt 1), niezgodnie z prawdą informuje organ Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych lub przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem (pkt 2) – przewiduje się sankcję karną w postaci kary aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.
Z powyższego wynika przede wszystkim, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska "może wydać zarządzenie pokontrolne" (art. 12 ust. 1 pkt 1 uIOŚ) na podstawie ustaleń stwierdzonych podczas kontroli i odnotowanych w jej protokole, a osoba reprezentująca podmiot kontrolowany "ma obowiązek" poinformowania organu o podjętych działaniach, mających na celu wyeliminowanie naruszeń wskazanych w zarządzeniu pokontrolnym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych reprezentowane jest stanowisko, które sąd w sprawie niniejszej podziela, że celem zarządzenia pokontrolnego jest oficjalne stwierdzenie, jakie naruszenia obowiązków prawnych wykryto w toku kontroli, i zwrócenie – w sposób urzędowy – właściwej osobie uwagi na konieczność podjęcia działań w celu wyeliminowania tych naruszeń. Zarządzenie pokontrolne ma także umożliwić organowi Inspekcji Ochrony Środowiska uzyskanie informacji o tym, czy i jakie działania podjął oraz zrealizował podmiot kontrolowany, aby usunąć stwierdzone naruszenia. Badanie legalności zarządzenia oznacza więc konieczność sprawdzenia, czy istniały podstawy do wydania zarządzenia, w tym czy naruszenia zostały w prawidłowy sposób stwierdzone, określone i dostatecznie wykazane. Zarządzenie pokontrolne nie jest tylko prostym "przypomnieniem" obowiązków wynikających z innych źródeł (przepisów, decyzji), lecz "przypomnieniem" o obowiązkach naruszonych. Podkreślić należy za orzecznictwem sądów, że istotą kontroli jest po pierwsze – badanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym (spełniającym wymogi zgodności działania z tymi regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności), po drugie – ustalenie zasięgu i przyczyn rozbieżności, po trzecie – przekazanie wyników tego ustalenia, a czasem i wynikających stąd dyspozycji, podmiotowi kontrolowanemu lub też jego jednostce nadrzędnej. Przekazanie ustaleń i dyspozycji ma charakter aktu władczego ale podejmowanego w granicach uznania administracyjnego ("może wydać"), co wyklucza obligatoryjny charakter zarządzenia pokontrolnego (zamiast wielu vide II SA/Op 183/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotowe zarządzenie jest aktem władczym z zakresu administracji publicznej kwalifikowanym na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tj. innym niż decyzja bądź postanowienie aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W konsekwencji, do zarządzenia pokontrolnego w zakresie jego rozstrzygnięcia i uzasadnienia należy przykładać taką samą miarę jak do innych władczych aktów organów administracji publicznej wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Podkreślić należy, iż należy oczekiwać nadania zarządzeniu takiej treści, która pozwoli adresatowi jasno odczytać, jakie naruszenie jest mu zarzucane oraz z jakiego powodu, tzn. w oparciu o które konkretne ustalenia i które konkretnie przepisy prawa doszło do ustalenia naruszenia. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której nakładany jest obowiązek bez wyjaśnienia na jakiej podstawie faktycznej i prawnej w danym konkretnym przypadku aktualność tego obowiązku organ ustalił. Powyższe jest aktualne także wobec faktu, iż w postępowaniu prowadzonym przez organy ochrony środowiska na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 uIOŚ nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W szczególności zarządzenia te nie nakładają na ich adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mogłyby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na nich na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne (por. np. T. Czech, "Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska"; ZNSA 3/2011, s. 93). Wynika z tego m. in., że strona może nie zgodzić się z zarządzeniami pokontrolnymi i poinformować o tym organ. Jeżeli strona uczyni to w terminie określonym w zarządzeniu pokontrolnym, nie poniesienie odpowiedzialności z art. 31a u.i.o.ś. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska (albo innej osoby fizycznej) – por. np. wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., II OSK 1156/15 - CBOSA.
Sąd rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 bada przede wszystkim:
1) czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ;
2) czy treść zarządzeń koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli; a także
3) czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
Istota sporu w niniejszej sprawie w zasadzie ogniskuje się wokół prawidłowości nałożonych na stronę obowiązków.
Organ ustalił m.in., że w latach 2019-2021 osady wytworzone na innej oczyszczalni eksploatowanej przez Stronę (oczyszczalnia ścieków w W. ) były przewożone na poletka osadowe na terenie oczyszczalni ścieków w M.. W latach 2019-2020 osady wytworzone w oczyszczalni w W. razem z osadami wytworzonymi w oczyszczalni w M. były przekazywane do rolniczego stosowania, a w 2021 r. do przetwarzania w procesie odzysku R3 do P. G. K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. . W 2019 r. do oczyszczalni w M. przyjęto 73 Mg osadu ściekowego z oczyszczalni w W. , w 2020 r. przyjęto 70 Mg osadu z W. , w 2021 r. (do 13.08.2021 r.) przyjęto 47,7 Mg osadu z W. . Zdaniem Organu, taki sposób gospodarowania osadami ściekowymi stanowił naruszenie art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 779 ze zm.).
Sąd stanął na stanowisku, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony (zob. art. 2 ust. 1), treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego koresponduje z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w protokole kontroli, a prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne stały się następnie podstawą do sformułowania zaskarżonego zarządzenia w oparciu o poprawnie zastosowane powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Użyte w art. 12 ust. 1 ustawy sformułowanie dotyczące możliwości wydania zarządzenia pokontrolnego "na podstawie ustaleń kontroli" powoduje, że podstawowe znaczenie dowodowe, tak dla samej dopuszczalności wydania takiego zarządzenia w określonej sprawie, jak i dla oceny prawidłowości tego rodzaju aktu, ma protokół kontroli. Wobec tego zarządzenie pokontrolne powinno wskazywać na ustalony w wyniku kontroli stan faktyczny sprawy, który ma istotne znaczenie dla oceny zasadności skierowanych do adresata zaleceń co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli. Z kolei, stan faktyczny sprawy winien znajdować swoje pełne odzwierciedlenie w protokole z czynności pokontrolnych. Ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie należą do organu, niemniej jednak kontrolowana jednostka nie jest w tym zakresie pozbawiona istotnych uprawnień, bowiem kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej może wnieść do protokołu, (który podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki), umotywowane zastrzeżenia i uwagi (art. 11 ust. 2 ustawy). W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika jednostki organizacyjnej (kontrolowanej osoby fizycznej) inspektor obowiązany jest uczynić o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie (art. 11 ust. 3 ustawy). W razie sformułowania przez kontrolowanego tego rodzaju zastrzeżeń i uwag (przy podpisaniu protokołu) lub stanowiska (w razie odmowy podpisania protokołu) protokół, wraz ze stanowiskiem kontrolowanego, w swym całokształcie stanowi podstawę ustaleń kontroli, w oparciu o które organ ocenia zasadność wydania zarządzenia pokontrolnego oraz formułuje treść konkretnych wskazań. Skarżący nie wniósł zastrzeżeń ani uwag do protokołu.
Biorąc pod uwagę powyższe unormowania, Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń o charakterze formalnym w zakresie przeprowadzenia kontroli w niniejszej sprawie, rzutujących na prawidłowość poczynionych w jej trakcie ustaleń.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a oraz art. 25 ust. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie art. 23 ust.2 pkt 2 ww. ustawy o odpadach poprzez jego zastosowanie wyjaśnić należy, że komunalne osady ściekowe to pojęcie, którym posługują się uregulowania zarówno na poziomie prawodawstwa krajowego, jak i europejskiego. Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach zawiera legalną definicję tego pojęcia. W myśl przywołanego aktu przez komunalne osady ściekowe rozumie się pochodzący z oczyszczalni ścieków osad z komór fermentacyjnych oraz innych instalacji służących do oczyszczania ścieków komunalnych oraz innych ścieków o składzie zbliżonym do składu ścieków komunalnych. W konsekwencji sposób postępowania z komunalnymi osadami ściekowymi podlega całościowo pod reżim ustawy o odpadach.
Na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, ustabilizowane komunalne osady ściekowe zostały zaklasyfikowane pod kodem 19 08 05. Analogiczna klasyfikacja pod tym samym kodem obowiązywała zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów. Komunalne osady ściekowe są związane z funkcjonowaniem oczyszczalni ścieków i zachodzącym tam procesem oczyszczania ścieków. Zgodnie z ustawą o odpadach, podmiot prowadzący oczyszczalnie ścieków w wyniku przeprowadzonych procesów technologicznych w zakresie oczyszczenia ścieków wytwarza komunalne osady ściekowe, co powoduje, że formalnie staje się wytwórcą odpadu.
Stosując niniejsze rozwiązania prawne w kontekście dalszych regulacji zawartych w ustawie o odpadach podkreślić należy, że wytwórca magazynując wytworzone przez siebie odpady w miejscu wytworzenia tych odpadów prowadzi wstępne magazynowanie w ramach wytwarzania odpadów - art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach. Tym samym, wytwórca odpadów, który magazynuje wytworzone przez siebie odpady w innym miejscu, niż nie wytwarza, musi posiadać zezwolenie na zbieranie odpadów. Natomiast podmiot, który przetwarza odpady nie musi mieć oddzielnego zezwolenia na zbieranie odpadów, aby mógł je magazynować, bowiem przetrzymuje je czasowo przed poddaniem odzyskowi lub unieszkodliwieniu, a nie przed zgromadzeniem ich przed transportem do miejsc przetwarzania.
W niniejszej sprawie ustalenia kontroli jednoznacznie wskazują, że Skarżąca prowadzi działalność w różnych miejscach na terenie województwa zachodniopomorskiego. Jest eksploatatorem m.in. oczyszczalni ścieków w M. oraz w W. . Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku posiada wymagane prawem pozwolenia wodnoprawne na odprowadzanie ścieków oczyszczonych do wód z instalacji w M. oraz w W. . Tym samym, jest wytwórcą odpadów o kodzie 19 08 05 zarówno w związku z działalnością prowadzoną w M., jak i w W. , co znajduje również potwierdzenie w prowadzonej ewidencji odpadów. A co za tym idzie należy uznać, że w skarżonym przypadku istnieją dwa miejsca wytworzenia odpadów o kodzie 19 08 05, tj. oczyszczalnia w W. oraz oczyszczalnia w M.. Przy czym, odpady wytworzone na terenie oczyszczalni w W. były przez Skarżącą przewożone na teren oczyszczalni w M., aby następnie zostały przekazane do dalszego zagospodarowania. W tym stanie rzeczy trudno zgodzić się z zarzutem błędnego wskazania w zarządzeniu pokontrolnym art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach, zgodnie z którym zakazuje się zbierania, poza miejscem wytwarzania komunalnych osadów ściekowych.
Konsekwencją tego zakazu jest konieczność przekazania wytworzonych odpadów bezpośrednio od wytwórcy do posiadacza przetwarzającego dany rodzaj odpadów, o ile oczywiście wytwórca sam nie dokonuje zagospodarowania odpadu. W omawianym spornym przypadku wytwórcą jest Z. W. i K. Sp. z o.o. z siedzibą w M., nie mniej jednak odpady wytwarzane są z dwóch różnych instalacji, zlokalizowanych na odrębnych terenach.
Zbieranie odpadów stanowi działalność, której zakres ustawodawca zdefiniował w art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach. Zbieranie odpadów to ich gromadzenie przed transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o odpadach .Innymi słowy gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania stanowi zbieranie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach. W art. 45 ust. 1 pkt 10 ustawy o odpadach ustawodawca zwolnił z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów wytwórcę odpadów, który wytwarzane przez siebie odpady zbiera w miejscu ich wytworzenia.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2440/15, "magazynowanie odpadów jest zawsze prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Nie jest zatem autonomiczną formą gospodarowania odpadami i zawsze stanowi część większego procesu - wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. A zatem dopuszczalność magazynowania odpadów w. danym miejscu powinna wynikać z posiadanego zezwolenia na ww. formy gospodarki odpadami, o czym stanowi wprost art. 41 ust 1 ustawy o odpadach. Istotnym pozostaje fakt, że wytwórca magazynując wytworzone przez siebie odpady w miejscu wytworzenia tych odpadów prowadzi wstępne magazynowanie w ramach wytwarzania odpadów, a nie tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego ich zbieranie.
W tym stanie rzeczy, Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej, że w odniesieniu do ujawnionego, w trakcie kontroli przeprowadzonej od 23 do 29 czerwca 2021 r. w Z. W. i K. Sp. z o.o. w M., przewożenia wytworzonych w oczyszczalni w W. odpadów o kodzie 19 08 05 na poletka osadowe innej oczyszczalni należałoby zastosować procedurę, o której mowa w art. 25 ust. 4 ustawy o odpadach, zgodnie z którym odpady, z wyjątkiem odpadów przeznaczonych do składowania, mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, nie dłużej jednak niż przez 3 lata.
Podsumowując wskazać należy, że w ocenie Sądu, pomiędzy zarządzeniem pokontrolnym a ustaleniami kontroli, utrwalonymi w protokole kontroli, a także innymi dowodami przeprowadzonymi w sprawie istnieje logiczny i spójny związek, wskazujący na powiązanie wyników kontroli ze skierowanym do podmiotu kontrolowanego zarządzeniem. Istotą zarządzenia pokontrolnego jest bowiem zakwalifikowanie określonego stanu faktycznego jako stanu niezgodnego z przepisami prawa, pozostającymi w zakresie oceny organu kontrolnego. Sąd nie miał wątpliwości, że prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne potwierdziły nieprawidłowości w zakresie gospodarowania odpadami, które wypełniały hipotezy przepisów ustawy o odpadach i uzasadniały nałożenie obowiązków sformułowanych w zarządzeniu pokontrolnym.
W świetle przedstawionej przez Organ dokumentacji, stwierdzając że ustalenia faktyczne w sprawie - niezbędne - do wydania rozstrzygnięcia są zupełne oraz że znajdują oparcie w przedstawionym materiale dowodowym, a zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał, że skargę należało oddalić.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI