II SA/SZ 1126/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-03-23
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneprojekt budowlanyniezgodność z projektemwłaściwość organównadzór budowlanypostępowanie administracyjneprawo własnościdecyzja o pozwoleniu na budowęKodeks postępowania administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie niezgodności projektu budowlanego ze stanem rzeczywistym, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozpatrzenia tego typu wniosków.

Skarżący K.P. domagał się wszczęcia postępowania w sprawie niezgodności projektu budowlanego i aneksu z rzeczywistym stanem budynku, wskazując na zablokowanie dostępu do piwnicy przez zaprojektowane schody. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie odmawiały wszczęcia postępowania, uznając się za niewłaściwe. WSA w Szczecinie, po wcześniejszym uchyleniu jednego z postanowień, ostatecznie oddalił skargę, potwierdzając, że organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do badania prawidłowości zatwierdzonego projektu budowlanego ani odpowiedzialności projektanta, a takie kwestie należą do właściwości organów architektoniczno-budowlanych lub trybów nadzwyczajnych.

Sprawa dotyczyła skargi K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie niezgodności projektu budowlanego i jego aneksu ze stanem rzeczywistym. Skarżący zarzucał, że projekt nie uwidacznia okienek piwnicznych, a zaprojektowane schody blokują do nich dostęp, naruszając jego prawo własności. Organy nadzoru budowlanego uznały, że nie są właściwe do rozpatrzenia tego typu wniosku, ponieważ kompetencje do badania prawidłowości zatwierdzonego projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na budowę należą do organów administracji architektoniczno-budowlanej, a ewentualne wzruszenie tych decyzji możliwe jest w trybach nadzwyczajnych (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając sprawę po raz drugi (po wcześniejszym uchyleniu jednego z postanowień organu odwoławczego), uznał skargę za niezasadną. Sąd potwierdził, że brak właściwości organu stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. Podkreślono, że organy nadzoru budowlanego nie badają prawidłowości zatwierdzonego projektu budowlanego, a jedynie wykonanie robót budowlanych zgodnie z pozwoleniem. Kwestie odpowiedzialności projektanta należą do kompetencji samorządu zawodowego, a nie organów nadzoru budowlanego. W związku z tym, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nadzoru budowlanego nie jest właściwy do badania prawidłowości zatwierdzonego projektu budowlanego ani odpowiedzialności projektanta w tym zakresie. Takie kwestie należą do kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej lub trybów nadzwyczajnych.

Uzasadnienie

Organy nadzoru budowlanego mają kompetencje do kontroli wykonania robót budowlanych zgodnie z pozwoleniem, a nie do badania samej prawidłowości zatwierdzonego projektu. Wszelkie wady projektu lub decyzji zatwierdzającej mogą być kwestionowane w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, prowadzonych przez organy architektoniczno-budowlane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Gdy postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia.

u.p.b. art. 83 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa właściwość powiatowego inspektora nadzoru budowlanego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania sądu wiążą organy.

k.p.a. art. 19

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy przestrzegają z urzędu swojej właściwości.

k.p.a. art. 20

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Właściwość rzeczową ustala się według przepisów o działaniu organu.

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości jest nieważna.

k.p.a. art. 65 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ niewłaściwy przekazuje podanie do organu właściwego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do badania zgodności zatwierdzonego projektu budowlanego ze stanem rzeczywistym. Brak właściwości organu stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy nie rozpoznał istoty wniosku skarżącego i pominął wskazania sądu z poprzedniego wyroku. Organ nadzoru budowlanego powinien zbadać prawidłowość projektu budowlanego i zawiadomić organy ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez projektanta.

Godne uwagi sformułowania

Organy nadzoru budowlanego nie posiadają uprawnień do bezpośredniego ingerowania w decyzje wydane przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. W przypadku, gdy roboty budowlane wykonywane są zgodnie z pozostającą w obiegu prawnym decyzją o pozwoleniu na budowę - tj. zatwierdzonym nią projektem budowlanym - organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do interwencji. Brak właściwości stanowi bowiem inną uzasadnioną przyczynę, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a., która uniemożliwiła wszczęcie postępowania.

Skład orzekający

Katarzyna Sokołowska

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Szydłowski

członek

Marzena Iwankiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów nadzoru budowlanego w sprawach dotyczących projektu budowlanego i jego zgodności ze stanem faktycznym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżący domaga się od organu nadzoru budowlanego czynności należących do kompetencji organów architektoniczno-budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje częsty problem z właściwością organów w postępowaniach administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.

Kto odpowiada za błędy w projekcie budowlanym? Nadzór budowlany czy architekt?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 1126/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119  pkt  3, art. 120, art. 153, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 19, art. 20,  art. 156 par. 1 pkt 1, art. 65 par. 1, art. 61a par. 1, art. 61 par. 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 83 ust. 1, ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dot. niezgodności ze stanem rzeczywistym projektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 16 lipca 2021 r., K. P. (dalej: "skarżący"), zwrócił się do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w M. o wszczęcie
i przeprowadzenie postępowania w sprawie niezgodności ze stanem rzeczywistym projektu budowlanego, datowanego na dzień 25 czerwca 2017 r. oraz aneksu do tego projektu, datowanego na dzień 15 października 2018 r., stanowiących podstawę wydania przez Wojewodę Z. decyzji z dnia [...] listopada 2018 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2017 r., znak: [...] W piśmie tym zarzucił, iż zarówno projekt jak i aneks do projektu nie uwidaczniają położenia okienek piwnicznych budynku, w którym znajduje się lokal, do którego wiodą zaprojektowane tym aneksem schody. Brak uwidocznienia okienek piwnicznych, skutkuje zablokowaniem przez zaprojektowane schody dostępu do jego piwnicy, co stanowi ingerencję w przysługujące mu prawo własności. Dlatego też wniósł o przeprowadzenie oględzin budynku, w celu potwierdzenia istotnych różnic zaistniałych pomiędzy tymi dokumentami, a rzeczywistym wyglądem budynku oraz umożliwienie mu udziału w tych oględzinach.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w M., powołując się na art. 61a § 1 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – j.t.), dalej "k.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Jako powód odmowy wskazał na okoliczność, że prawidłowość wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę była badana zarówno przez Wojewodę Z. jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zaś skarżący brał czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2018 r., wraz ze swoim pełnomocnikiem zapoznali się z zebranym materiałem dowodowym, w tym z aneksem do projektu budowlanego. Nadto nadmienił, że z pisma złożonego przez skarżącego nie wynika, aby roboty budowlane objęte decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę zostały wykonane odmiennie niż w zatwierdzonym projekcie.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie podnosząc, że kwestionowane postanowienie nie odnosi się do złożonego przez niego wniosku, gdyż nie dokonano oceny niezgodności przedmiotowego projektu z rzeczywistymi elementami architektonicznymi budynku zobrazowanymi tym projektem. Wyjaśnił, że projekt
w sposób bezprawny ingeruje w jego prawo własności, gdyż zaprojektowane schody blokują dostęp do okienek piwnicznych. Dodatkowo wniósł o przekazanie wniosku również Prokuraturze Rejonowej w M., w celu wszczęcia i przeprowadzenia postępowania mającego na celu weryfikację podejrzenia popełnia czynów z art. 271 Kodeksu karnego oraz niedopełnienia obowiązków nałożonych art. 35 ustawy Prawo budowlane.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej "organ odwoławczy", "organ II instancji", postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. dotyczące wydania zaskarżonego postanowienia.
Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 258/22Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest wadliwe, bowiem organ nie rozpoznał odwołania co do istoty, wychodząc poza granice sprawy i samodzielnie określając przedmiot postępowania, sprzecznie z intencjami wnioskodawcy. Sąd wskazał również, że sentencja zaskarżonego postanowienia została skonstruowana wadliwie i pozostaje w sprzeczności z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu organ odwoławczy winien zatem rozpoznać odwołanie skarżącego uwzględniając przede wszystkim to, czego dotyczył jego wniosek o wszczęcie postępowania.
Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] października 2022 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 – j.t.), dalej jako "u.p.b." utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2017 r., znak: [...], zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenie na budowę A. G., obejmująca dobudowę schodów zewnętrznych i wymianę okna na witrynę w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...], na działkach o nr ewid.[...] i [...] w M., zlokalizowanego na terenie Starego Miasta wpisanego do Rejestru Zabytków, ostatecznie została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2018 r., znak: [...]
W trakcie postępowania przed Wojewodą powstał aneks do projektu budowlanego, datowany na dzień 15 października 2018 r., uwzględniający konstrukcję (technologię), sposób mocowania schodów do ściany istniejącego budynku, z uwzględnieniem ich dokładnej lokalizacji.
Organ II instancji stwierdził również, że z akt sprawy wynika, że Wojewoda Z. , postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2018 r., które zostało zaskarżone przez K. P., a następnie utrzymane w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...]
Z treści tych postanowień wynika, że K. P., we wniosku o wznowienie postępowania podniósł, że zatwierdzona dokumentacja projektowa stoi w niezgodzie ze stanem rzeczywistym, ponieważ nie uwidacznia otwieranych okien piwnicznych budynku, do których to dostęp uniemożliwiają zaprojektowane schody.
Ustalono także, że żądanie czynności organu powiatowego, wniesione przez skarżącego pismem z dnia 16 lipca 2021 r., dotyczyło skontrolowania zatwierdzonej dokumentacji projektowej w zakresie stanu fatycznego przedstawionego w tej dokumentacji (brak ww. okien piwnicznych) i usunięcia negatywnych skutków robót wykonanych zgodnie z tą dokumentacją.
Rozpatrując zatem przedmiotową sprawę w zakresie żądania skarżącego organ odwoławczy wyjaśnił, że organy nadzoru budowlanego nie posiadają uprawnień do bezpośredniego ingerowania w decyzje wydane przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. W przypadku, gdy roboty budowlane wykonywane są zgodnie z pozostającą w obiegu prawnym decyzją o pozwoleniu na budowę - tj. zatwierdzonym nią projektem budowlanym - organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do interwencji. Natomiast usunięcie wad dokumentacji projektowej może nastąpić poprzez wyeliminowanie decyzji zatwierdzającej tę dokumentację przez organ, który wydał taką decyzję (w drodze wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 i następnych k.p.a.) albo przez organ wyższej instancji w stosunku do organu, który wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany (w drodze stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 i następnych k.p.a.).
W związku z powyższym, według organu odwoławczego, właściwy instancyjnie i miejscowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nie może rozpoznać sprawy w zakresie żądania skarżącego, gdyż brak jest przepisów prawa stanowiących kompetencje dla tego organu, jak też dla organu II instancji, jako organu wyższego stopnia, do przeprowadzenia takiego postępowania.
W tych okolicznościach, w ocenie organu II instancji, w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 61a § 1 k.p.a., w którego treści zwrot "nie może być wszczęte", według orzecznictwa, należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji.
Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w S. na wyżej opisane postanowienie, zarzucając mu nierozpoznanie istoty jego wniosku z dnia 16 października 2021 r., spowodowane całkowitym pominięciem wskazań zawartych w pisemnym uzasadnieniu wyroku WSA w Szczecinie z dnia 2 czerwca 2022 roku, sygn. II SA/Sz 285/22 i domagając się jego uchylenia oraz nakazania organom nadzoru budowlanego wszczęcia i przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie, czy w toku postępowania zakończonego decyzją Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2018 roku, wydaną w sprawie [...] [...] (utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] w M. z dnia [...].09.2017 roku, [...]), przedłożono w poczet istotnego dla treści rozstrzygnięcia w tej sprawie, dokumenty poświadczające nieprawdę (niezgodności ze stanem rzeczywistym), co w szczególności dotyczy znajdującego się w aktach tej sprawy projektu budowlanego datowanego na dzień 25 czerwca 2017 roku oraz aneksu do tego projektu datowanego na dzień 15 października 2018 roku.
W uzasadnieniu skargi skarżący dodał, że opisał we wniosku niezgodności projektu oraz aneksu do projektu budowlanego ze stanem faktycznym, albowiem nie odzwierciedlają one wszystkich istotnych dla oceny ich rzetelności elementów zobrazowanego nim budynku.
Według skarżącego organ administracji publicznej, który posiadł wiedzę na temat czynu zabronionego ma obowiązek zawiadomić organy ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Sporządzenie projektu w sposób niezgodny z rzeczywistością to, w jego ocenie, także nieprawidłowe wypełnienie przez projektanta spoczywających na nim obowiązków.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w szczecinie zważył co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – j.t.), sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Skarga jest niezasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd – stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten prawa nie narusza.
Przedmiotem skargi w badanej sprawie jest postanowienie, którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie niezgodności ze stanem rzeczywistym projektu budowlanego z dnia 25 czerwca 2017 r. oraz aneksu do tego projektu z dnia 15 października 2019 r., które to dokumenty stanowiły podstawę do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skarżący domagał się przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego, mającego na celu skontrolowanie zgodności zatwierdzonego projektu budowlanego i aneksu do tego projektu ze stanem rzeczywistym. W ocenie skarżącego dokumenty te nie uwzględniają istniejących okienek piwnicznych i potwierdzają nieprawdę. Organy obu instancji uznały zaś, że nie są właściwe do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie.
Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie Sąd, poprzednio rozpoznając sprawę wskazał organowi na konieczność zbadania, czy istniały podstawy do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przy uwzględnieniu treści żądania skarżącego.
Rzeczą Sądu było zatem w pierwszej kolejności zbadanie, czy organ zastosował się do zaleceń zawartych w wyroku i czy merytorycznie rozpoznał zażalenie skarżącego. Analiza przedłożonych akt postępowania prowadzi do wniosku, że zalecenia Sądu zostały wykonane prawidłowo.
Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi należy wyjaśnić, że stosownie do art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości. Natomiast zgodnie z art. 20 k.p.a. właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o jego działaniu. Ma to istotne znaczenie, bowiem decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości jest nieważna (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Dalej wyjaśnić należy, że na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie.
W świetle powyższych unormowań organ, po wpłynięciu pisma zawierającego żądanie wszczęcia postępowania winien dokonać jego wstępnej kontroli celem ustalenia, czy zostało ono wniesione przez osobę będącą stroną, a także czy jest właściwy do rozpoznania objętej żądaniem sprawy. W przypadku, gdy organ uzna się za niewłaściwy winien niezwłocznie przekazać podanie organowi właściwemu.
Na gruncie badanej sprawy organ uznał co prawda, że rozpoznanie sprawy nie należy do jego właściwości, jednak wniosku skarżącego nie przekazał Staroście M. , a wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Z art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W orzecznictwie oraz literaturze wskazuje się, że ta druga przesłanka została ukształtowana szeroko i mieści się w niej szereg sytuacji, które uniemożliwiają wszczęcie i przeprowadzenie postepowania administracyjnego. Przez inne uzasadnione przyczyny, o której mowa w przywołanym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Muszą być one dostrzegalne prima facie, obiektywne, co oznacza, ze ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyroki NSA z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1411/21, z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 2328/21).
W ocenie Sądu do takich przesłanek należy stwierdzenie, iż sprawa nie należy do właściwości organu, do którego skierowano żądanie.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że co prawda prawidłową ścieżką postępowania w sprawach skierowanych do organu niewłaściwego jest wdrożenie trybu, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 65 § 1 k.p.a., jednak na gruncie badanej sprawy zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postepowania było uzasadnione. Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że skarżący – jak wynika z akt postępowania i treści skargi, świadomie domagał się interwencji organów nadzoru budowlanego i przeprowadzenia przez ten właśnie organ postępowania, którego celem byłoby zbadanie prawidłowości projektu budowlanego wraz z aneksem, a także skontrolowanie projektanta, który projekt budowlany sporządził. Działania te miałyby doprowadzić do stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego, czy nie doszło do nieprawidłowości, polegających na nieuwzględnieniu w dokumentacji stanowiącej podstawę udzielenia pozwolenia na budowę.
Treść pism składanych w toku postępowania nie pozostawia, w ocenie Sądu, wątpliwości co do tego, że intencją skarżącego było aby, to organ nadzoru budowlanego zbadał prawidłowość sporządzonej w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę dokumentacji, a także aby organ ten zawiadomił o podejrzeniu popełnienia przestępstwa organy ścigania. Skarżącemu nie zależało na zbadaniu sprawy przez organ architektoniczno – budowlany, bowiem jak wynika z akt postępowania skarżący domagał się już od Wojewody Z. wznowienia postępowania zakończonego decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i organ ten odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie.
Skarżący, jak wynika z wniosku i zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania oraz skargi, domaga się wszczęcia postępowania przez ten właśnie organ, bowiem w przekonaniu skarżącego jest on właściwy do tego, aby przeprowadzić postępowanie we wskazanym we wniosku zakresie. Przy czym postępowanie to winno również obejmować pociągnięcie do odpowiedzialności projektanta.
Wyjaśnić zatem należy, że właściwość rzeczową organów nadzoru budowlanego określa art. 83 ust. 1 u.p.b., który stanowi, że Do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, jako organu pierwszej instancji, należą zadania i kompetencje, o których mowa w art. 37 ust. 3, art. 40 ust. 2, art. 41 ust. 4, art. 48-51, art. 54, art. 55, art. 57 ust. 4 i 8, art. 59, art. 59a, art. 59c ust. 1, art. 59d ust. 1, art. 59g ust. 1, art. 59i, art. 62 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 65, art. 66, art. 67 ust. 1 i 3, art. 68, art. 69, art. 70 ust. 2, art. 71a, art. 74, art. 75 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 76, art. 78 oraz art. 97 ust. 1.
Do właściwości wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, jako organu pierwszej instancji, należą zadania i kompetencje określone w ust. 1, w sprawach, o których mowa w art. 82 ust. 3 i 4, oraz zadania i kompetencje określone w art. 7b ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (art. 83 ust. 3 u.p.b.).
Najogólniej rzecz ujmując przepisy te przyznają organom nadzoru budowlanego kompetencje do prowadzenia spraw, które znajdują się na etapie budowy obiektu budowlanego bądź jej zakończenia i obejmują one między innymi uprawnienie do zbadania, czy obiekt ten został wybudowany bądź czy roboty budowlane są wykonywane zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. W postępowaniu tym organy nadzoru budowlanego nie badają prawidłowości, czy zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi zatwierdzonego projektu budowlanego. Trzeba podkreślić, że zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę przybiera postać decyzji administracyjnej, która podlega kontroli instancyjnej (w przypadku złożenia odwołania). Jeżeli decyzja ta stała się ostateczna, to jedyną możliwością jej wzruszenia są tryby nadzwyczajne – wznowienie postępowania bądź stwierdzenie nieważności decyzji, a organami właściwymi do przeprowadzenia tych postępowań są organy architektoniczno – budowlane, na co trafnie zwrócił skarżącemu organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Nie ma również racji skarżący, iż do zakresu obowiązków organu nadzoru budowlanego należy zbadanie, czy nie doszło do przekroczenia uprawnień przez projektanta, czy też "sfałszowania" dokumentacji projektowej i złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w tym zakresie. Projektant podlega odpowiedzialności zawodowej i jego rzetelność może zostać zbadana przez organy samorządu zawodowego. Nie jest jednak rzeczą powiatowego, czy wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego prowadzenie postępowania w tej sprawie. Z właściwą inicjatywą może natomiast wystąpić sam skarżący, podobnie jak może on złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa we własnym zakresie.
W przedstawionych okolicznościach zasadnie zatem organ odmówił wszczęcia postępowania uznając, że jego przedmiot nie należy do właściwości organu nadzoru budowlanego. Brak właściwości stanowi bowiem inną uzasadnioną przyczynę, o której owa w art. 61a § 1 k.p.a., która uniemożliwiła wszczęcie postępowania.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Przywołane w treści uzasadnienia orzeczenia są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI