III OSK 1524/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-20
NSAochrona środowiskaŚredniansa
prawo wodneopłaty za usługi wodnepozwolenie wodnoprawneopłata podwyższonaochrona środowiskaadministracyjne kary pieniężneprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając zasadność naliczenia podwyższonej opłaty za pobór wód podziemnych i wprowadzanie ścieków bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, mimo złożenia wniosku o jego wydanie.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił jej skargę na decyzję o naliczeniu podwyższonej opłaty za pobór wód i wprowadzanie ścieków bez pozwolenia wodnoprawnego. Spółka argumentowała, że wniosek o nowe pozwolenie został złożony przed upływem ważności poprzedniego, a opóźnienie w jego wydaniu wynikało z przewlekłości postępowania. NSA oddalił skargę, uznając, że opłata podwyższona ma charakter sankcyjny i nie można jej miarkować, a spółka nie podjęła odpowiednich kroków w celu zakwestionowania przewlekłości postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Decyzja ta ustaliła spółce podwyższoną opłatę za pobór wód podziemnych oraz za wprowadzanie ścieków przemysłowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego za II kwartał 2018 r. Spółka argumentowała, że złożyła wniosek o nowe pozwolenie wodnoprawne przed upływem ważności poprzedniego, a opóźnienie w jego wydaniu wynikało z przewlekłości postępowania. Sąd I instancji oddalił skargę, wskazując, że przepisy Prawa wodnego nie wymagają badania przyczyn braku pozwolenia przy naliczaniu opłaty podwyższonej, a spółka nie kwestionowała przewlekłości postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją. Sąd uznał, że opłata podwyższona ma charakter sankcyjny i nie podlega miarkowaniu na podstawie przepisów k.p.a. o administracyjnych karach pieniężnych, gdyż Prawo wodne w sposób szczegółowy reguluje zasady jej wymiaru. NSA nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, uznając, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił brak podstaw do odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej. Sąd oddalił również wniosek organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, uznając, że złożona przez organ odpowiedź na skargę kasacyjną była zbyt lakoniczna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Opłata podwyższona ma charakter sankcyjny, ale nie podlega miarkowaniu na podstawie przepisów o administracyjnych karach pieniężnych (dział IVa k.p.a.), ponieważ Prawo wodne w sposób szczegółowy reguluje zasady jej wymiaru, co wyłącza stosowanie przepisów ogólnych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że opłata podwyższona jest administracyjną karą pieniężną, ale przepisy Prawa wodnego (art. 281 ust. 1) w sposób wyczerpujący określają jej wymiar, co zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a. wyłącza stosowanie przepisów działu IVa k.p.a. dotyczących dyrektyw wymierzania kar.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

Prawo wodne art. 281 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

Pomocnicze

Prawo wodne art. 300 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

Odsyła do odpowiedniego stosowania działu III Ordynacji podatkowej, ale nie wyłącza stosowania przepisów działu IVa k.p.a. w zakresie, który nie jest uregulowany w przepisach odrębnych.

k.p.a. art. 189d § pkt 2 i 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy te nie mają zastosowania do wymiaru opłaty podwyższonej, gdyż jej zasady wymiaru są wprost wskazane w Prawie wodnym.

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Stosuje się odpowiednio przepisy działu III.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 300 ust. 1 Prawa wodnego i art. 189d pkt 2 i 4 k.p.a. (możliwość miarkowania opłaty podwyższonej). Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie braku zawinienia spółki w braku pozwolenia i naruszenie zasad proporcjonalności i szybkości postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA.

Godne uwagi sformułowania

opłata podwyższona wymierzana na podstawie przepisów Prawa wodnego ma sankcyjny charakter administracyjnej kary pieniężnej Prawo wodne w sposób szczegółowy określa kwestie regulowane właśnie w dziale III Ordynacji podatkowej administracyjne kary pieniężne są określane odmiennie w różnych aktach prawnych odpowiedź na skargę kasacyjną nie spełnia warunków, gdyż zawiera jedynie lakoniczne, ogólne odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Kazimierz Bandarzewski

członek

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących opłat podwyższonych za pobór wód i wprowadzanie ścieków bez pozwolenia, a także zasady stosowania przepisów o administracyjnych karach pieniężnych (k.p.a.) do opłat o charakterze sankcyjnym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Ocena możliwości stosowania przepisów o administracyjnych karach pieniężnych może być odmienna w przypadku innych ustaw materialnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie wodnym i administracyjnym ze względu na interpretację przepisów dotyczących opłat podwyższonych i stosowania przepisów o karach pieniężnych. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Czy opóźnienie w uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego zwalnia z opłat? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 51 435 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1524/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Kazimierz Bandarzewski
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Sz 11/19 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2019-03-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2268
art. 281 ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 11/19 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za pobór wód podziemnych oraz za wprowadzanie ścieków 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Dyrektora Zarządu Zlewni w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. Spółki z o.o. w M. (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 7 listopada 2018 r. w przedmiocie określenia opłaty za pobór wód podziemnych oraz za wprowadzenie ścieków.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że informacją roczną z 8 października 2018 r. Dyrektor Zarząd Zlewni w Szczecinie ustalił spółce opłatę podwyższoną w wysokości 51 045,00 zł za pobór wód podziemnych (Stacja Uzdatniania Wody [...]) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (pkt 1) oraz 490,00 zł za wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód (Stacja Uzdatniania Wody [...]) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (pkt 2). Opłata podwyższona została ustalona za II kwartał 2018 r., na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 – dalej: Prawo wodne).
Spółka wniosła reklamację w związku z naliczeniem powyższej opłaty podwyższonej.
Decyzją z 7 listopada 2018 r. Dyrektor Zarząd Zlewni w Szczecinie ustalił spółce opłatę podwyższoną w wysokości 51 045,00 zł za pobór wód podziemnych (Stacja Uzdatniania Wody [...]) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego oraz 490,00 zł za wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód (Stacja Uzdatniania Wody [...]) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 23 lutego 2018 r. spółka wniosła o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych na potrzeby wodociągu miejskiego w [...] oraz wprowadzanie ścieków z płukania filtrów za pośrednictwem rzeki odstojnika do rzeki [...]. Wniosek został przekazany według właściwości do Dyrektora Zarządu Zlewni w Szczecinie (data wpływu 2 marca 2018 r.), który 12 marca 2018 r. wezwał spółkę do usunięcia braków formalnych wniosku, wyznaczając termin 21 dni od otrzymania wezwania. Spółka złożyła częściowo poprawiony wniosek, wnosząc o przedłużenie terminu do 30 kwietnia 2018 r. Organ uwzględnił ten wniosek wyznaczając termin na uzupełnienie braków formalnych na 25 kwietnia 2018 r. Następnie, po wezwaniu spółki (pismo z 16 maja 2018 r.) w celu złożenia wyjaśnień do złożonego operatu wodnoprawnego i poinformowaniu, że postępowanie zostanie zakończone do 15 lipca 2018 r., spółka pismem z 7 czerwca 2018 r. przedłożyła dwa egzemplarze poprawionego operatu wodnoprawnego. Wobec stwierdzonych braków ponownie wezwano spółkę do złożenia wyjaśnień do 27 czerwca 2018 r. Jednocześnie organ przedłużył termin zakończenia postępowania do 15 sierpnia 2018 r. Decyzją z 8 sierpnia 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Szczecinie udzielił spółce wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie organu oznacza to, że wbrew twierdzeniom spółki przedstawionym w reklamacji, postępowanie nie było prowadzone w sposób przewlekły.
Następnie organ wyjaśnił, że w II kwartale 2018 r. spółka korzystała z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, co oznacza, że jest zobowiązana ponosić opłatę podwyższoną za usługi wodne.
Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że istota sporu sprowadzała się do oceny, czy organ mógł nałożyć na spółkę obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych za pobór wód podziemnych oraz wprowadzanie ścieków przemysłowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, w sytuacji, gdy spółka 23 lutego 2018 r., czyli przed rozpoczęciem II kwartału 2018 r., złożyła wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, które zostało wydane po upływie 168 dni. Dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty Myśliborskiego z 7 lutego 2008 r. wygasło 6 lutego 2018 r.
W ocenie Sądu I instancji, przepisy Prawa wodnego dotyczące zasad i trybu nakładania opłaty podwyższonej nie wymagają od organu badania okoliczności, które spowodowały, że podmiot korzystający z usług wodnych nie posiada wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego skutkującego naliczeniem i wymierzeniem opłaty podwyższonej. Sąd I instancji odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2012 r. II OPS 2/11, dotyczącej wymierzenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji. Wskazał, że Prawo wodne weszło w życie 1 stycznia 2018 r., natomiast skarżąca posiadała ważne pozwolenie wodnoprawne do 7 lutego 2018 r. O nowe pozwolenie wodnoprawne, wydane w oparciu o przepisy Prawa wodnego, spółka wystąpiła po upływie terminu ważności dotychczasowego pozwolenia, a jej wniosek pomimo jasno sprecyzowanych wymogów z art. 407 Prawa wodnego, został złożony z brakami wymagającymi uzupełnienia. Z oświadczenia spółki nie wynika, żeby ubiegała się o przedłużenie ważności pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 414 ust. 2 Prawa wodnego jak również, że występowała z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Spółka powołuje się na przewlekłość postępowania, jednak nie podjęła żadnych działań, żeby przewlekłość zakwestionować. W ocenie Sądu I instancji, występując z niekompletnym wnioskiem o wydanie kolejnego pozwolenia wodnoprawnego po upływie ważności poprzedniego, spółka mogła liczyć się z tym, że pozwolenie to zostanie wydane już po rozpoczęciu drugiego kwartału 2018 r. Ponadto mając świadomość, że brak pozwolenia wodnoprawnego oznacza obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych, spółka nie kwestionowała przewlekłości postępowania w odrębnym postępowaniu, wskazując dopiero w tej sprawie, że do przewlekłości by nie doszło, gdyby organ rozpoznający wniosek o wydanie pozwolenia jednorazowo wystąpił o jego uzupełnienie, a nie robił to etapowo.
Z kolei Sąd I instancji wskazał, że do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka.
W pierwszej kolejności spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, błędną wykładnię art. 300 ust. 1 Prawa wodnego polegającą na przyjęciu, że do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się wyłącznie przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z pominięciem przepisów wynikających z k.p.a.
Po drugie, art. 189d pkt 2 i 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) przez uznanie, że przepisy te nie znajdują zastosowania do postępowania w sprawie wymiaru opłat podwyższonych za usługi wodne w sytuacji, gdy stosowanie tych przepisów, jako przepisów ogólnych dotyczących wszystkich postępowań administracyjnych, nie zostało wprost wyłączone na mocy przepisu szczególnego.
Ponadto spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W ocenie spółki, w postępowaniu przed organem doszło do naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. polegającego na prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zaufanie do organu oraz przez naruszenie zasady proporcjonalności przy określaniu opłaty podwyższonej. Ponadto doszło do naruszenia art. 12 § 1 k.p.a. polegającego na prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zasadę szybkości i ograniczonego formalizmu.
Po drugie, art. 141 § 4 p.p.s.a. przez lakoniczne wskazanie podstaw prawnych wydanego rozstrzygnięcia w sporządzonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadnieniu.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku, uwzględnienie skargi spółki w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Ponadto spółka wniosła o zasądzenie zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Spółka wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości jako niezasadnej, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zarzuty podnoszące naruszenie prawa materialnego tj. art. 300 ust. 1 Prawa wodnego oraz art. 189d pkt 2 i 4 k.p.a. sprowadzają się w istocie do podnoszonej przez spółkę i nieuwzględnionej przez organ możliwości miarkowania opłaty podwyższonej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, opłata podwyższona wymierzana na podstawie przepisów Prawa wodnego ma sankcyjny charakter administracyjnej kary pieniężnej, a spółka prawidłowo podnosi, że tego rodzaju charakter opłat podwyższonych nie jest kwestionowany zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 1998 r. OPS 13/98), jak i w piśmiennictwie (por. A. Wróbel, Komentarz do art. 189b k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022). Administracyjne kary pieniężne są określane odmiennie w różnych aktach prawnych i dostrzegając to zróżnicowanie ustawodawca w art. 189b k.p.a. zdefiniował pojęcie administracyjnej kary pieniężnej, do której zastosowanie mogą mieć przepisy działu IVa k.p.a. Przez administracyjną karę pieniężną rozumie się określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Przedmiotowa opłata podwyższona niewątpliwie wypełnia te przesłanki, a zatem dział IVa k.p.a. ma do niej zastosowanie w określonym tam zakresie.
W tej sytuacji konieczne jest określenie znaczenia prawnego art. 300 Prawa wodnego dla możliwości stosowania przepisów działu IVa k.p.a. Norma z art. 300 ust. 1 Prawa wodnego odsyła do odpowiedniego stosowania działu III Ordynacji podatkowej, ale dalsze jednostki redakcyjne tego przepisu w sposób szczegółowy określają kwestie regulowane właśnie w dziale III Ordynacji podatkowej (np. przedawnienie). Wprowadzając dział IVa k.p.a. ustawodawca przewidział następującą konstrukcję prawną - przepisy tego działu mają zastosowanie do wszystkich, zdefiniowanych wyżej administracyjnych kar pieniężnych, o ile brak jest konkretnych regulacji w przepisach odrębnych. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie wskazał, jakie kwestie muszą zostać uregulowane w przepisach odrębnych, żeby wyłączone zostało stosowanie działu IVa k.p.a. Wynika to z art. 189a § 2 k.p.a., zgodnie z którym "w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się."
Oznacza to, że uregulowanie jednej z powyższych kwestii w przepisach odrębnych wyłącza stosowanie działu IVa k.p.a. Wprowadzenie tego działu nowelizacją przepisów k.p.a., która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., miało na celu uporządkowanie i ujednolicenie zasad dotyczących administracyjnych kar pieniężnych. Ustawodawca dostrzegł (co było zresztą wielokrotnie przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych), że na gruncie różnych ustaw materialnych administracyjne kary pieniężne były regulowane odmiennie i liczne trudności interpretacyjne powodowała możliwość zastosowania wobec nich instytucji prawnych takich jak ulgi w spłacie, przedawnienie lub odsetki, szczególnie, że zobowiązania publicznoprawne regulowane są zarówno na gruncie Ordynacji podatkowej, jak i ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 869 ze zm.). Nie w każdym jednak przypadku stosowanie przepisów tych ustaw było możliwe, co powodowało, że "podobne" administracyjne kary pieniężne wywoływały odmienne skutki prawne, chociażby w zakresie przedawnienia. Tego rodzaju rozbieżności eliminuje wprowadzenie działu IVa k.p.a. Dla ustalenia czy dział ten ma zastosowanie w odniesieniu do danej administracyjnej kary pieniężnej konieczne jest zatem stwierdzenie, czy konkretne rozwiązanie prawne wymienione enumeratywnie i rozłącznie w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych. Norma z art. 300 ust. 1 Prawa wodnego odsyła do odpowiedniego stosowania działu III Ordynacji podatkowej. Dział III Ordynacji podatkowej nie reguluje przesłanek wymierzenia zobowiązania podatkowego (lub odpowiednio administracyjnej kary pieniężnej) oraz dyrektyw jej wymierzenia. W tym znaczeniu odesłanie do działu III Ordynacji podatkowej nie wyłącza stosowania przepisów działu IVa k.p.a. dotyczących wymiaru administracyjnej kary pieniężnej do przedmiotowej opłaty podwyższonej. Wyłączenie to wynika natomiast bezpośrednio z przepisów Prawa wodnego. Zasady wymiaru opłaty podwyższonej zostały bowiem wprost wskazane w art. 281 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa wodnego i opłatę tę ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Brak jest zatem podstaw do stosowania w takim wypadku dyrektyw wymierzania administracyjnej kary pieniężnej z art. 189d pkt 2 i 4 k.p.a., ponieważ te mogą mieć zastosowanie w sytuacji, w której administracyjna kara pieniężna jest ustawowo określana w formie tzw. "widełek", a więc w której organ ma możliwość ustalenia administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości w ustawowo unormowanym zakresie.
Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty podnoszące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 12 § 1 k.p.a. Zarzuty skargi kasacyjnej podnoszą w istocie, że Sąd I instancji nie podzielił stanowiska spółki odnoszącego się do braku zawinienia w braku uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego przed upływem terminu ważności uprzedniej decyzji wydanej w tym przedmiocie. Przede wszystkim Sąd I instancji prawidłowo odniósł się do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2012 r. II OPS 2/11, dotyczącej wymierzenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska. Na tej podstawie Sąd I instancji dokonał oceny możliwości ewentualnego miarkowania lub odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej, opierając się na dyrektywach systemowych wyprowadzonych z przepisów konstytucyjnych i to pomimo braku możliwości zastosowania przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie. Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko organów, że w tej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w powołanej uchwale. Okoliczność, że powyższa ocena prawna jest odmienna niż oczekuje tego spółka, nie oznacza naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., jak i art. 12 § 1 k.p.a.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie te elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowe wyjaśnienie powodów, dla których Sąd I instancji oddalił skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej. Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować oceny prawnej wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto, w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12 (ONSAiWSA 2013, nr 3, poz. 38), art. 204 i art. 205 § 2-4 w związku z art. 207 § 1 ustawy p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił ponadto, że odpowiedź na skargę kasacyjną, o której stanowi art. 179 p.p.s.a., jest nazwanym pismem procesowym strony, która nie wniosła skargi kasacyjnej. Pismo to nie podlega szczególnym rygorom (poza wskazanymi w art. 49 p.p.s.a.), jednak jego autor (profesjonalny pełnomocnik) powinien w terminie, jaki zakreślił mu ustawodawca, ustosunkować się do żądań zawartych w skardze kasacyjnej, podnosić zarzuty i argumenty przeciwko podstawom kasacyjnym i ich uzasadnieniu. Ponadto, wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną wymaga, żeby jej autor przedstawił sądowi argumenty istotne z punktu widzenia przyszłego rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożona w tej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną nie spełnia tych warunków. Poza przedstawieniem dotychczasowego przebiegu postępowania odpowiedź na skargę kasacyjną zawiera jedynie lakoniczne, ogólne odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej, stanowiące w znacznej mierze skrótowe powtórzenie stanowiska Sądu I instancji wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI