II SA/Sz 1089/22

II SA/Sz 1089/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1657
art. 2,art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 2, art. 17 ust. 1, ust. 10, pkt 1 i 2, ust. 11,
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 124 par. 1 i 2, art. 107 par. 3, art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] października 2022 r. nr [...] Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 123 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a.") w zw. z art. 18, art. 33 § 2, art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia M. B. (dalej "skarżący" lub "strona"), uchylił w całości postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. nr [...], znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. w sprawie zajęcia stanowiska co do zgłoszonych przez skarżącego, jako przedstawiciela ustawowego małoletniej H. B., zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...].06.2021 r. i orzekł w ten sposób, że: oddalił wniesiony zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.) oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że skarżący reprezentowany przez adwokata pismem z dnia 22 listopada 2021 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] czerwca 2021 r., wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] listopada 2021 r. Zarzuty zostały wniesione w terminie i dotyczyły braku wymagalności obowiązku szczepień oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w dniu [...] sierpnia 2022 r. wydał postanowienie, w którym m.in. oddalił złożone przez stronę zarzuty jako nieuzasadnione. Skarżący w zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie podtrzymał zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku szczepień.
Organ odwoławczy rozpatrując zażalenie w pierwszej kolejności wskazał, że wydanie przez organ I instancji postanowienia, w którego sentencji uznał zarzuty za "nieuzasadnione" nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach, co skutkowało koniecznością uchylenia ww. postanowienia w całości, a następnie orzeczenia merytorycznego w sprawie. Nadto organ I instancji orzekł odnośnie wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę, nie zaś wyłącznie odnośnie tych wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Brak było bowiem podstaw prawnych do orzeczenia jak w pkt 2 zaskarżonego postanowienia, w którym organ I instancji oddalił zarzut jako nieuzasadniony co do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Z kolei przechodząc do oceny zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień organ II instancji wyjaśnił, iż obowiązek ten określony jest wprost w przepisach prawa i obowiązek ten był wymagalny w dniu wystawienia tytułu wykonawczego.
O wymagalności obowiązku przesądza treść komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, wydanego w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r., poz.1657). Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego mogłoby zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia. W niniejszej sprawie zaś skarżący nie poddał dziecka badaniu kwalifikacyjnemu, co jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu.
Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.), natomiast szczegółowe terminy określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, co wskazane jest w § 5 przywołanego rozporządzenia. W powyższym rozporządzeniu określono przedziały wiekowe do poszczególnych szczepień przeciw konkretnym chorobom. Szczepienia mogą być wdrożone od urodzenia do ukończenia 19 roku życia, niemniej taka rozpiętość czasowa nie oznacza dowolności wykonania szczepienia w tych okresach, ale związana jest między innymi z możliwą zmianą terminów obowiązkowych szczepień ochronnych ujętych w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a także ewentualnymi czasowymi przeciwwskazaniami do szczepień, które uniemożliwiają poddanie się szczepieniom w konkretnym czasie.
Jak podkreślono w postanowieniu, poddanie się szczepieniu ochronnemu zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy.
Odnosząc się do charakteru Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek na dany rok organ odwoławczy wyjaśnił, że ma on jedynie charakter "techniczny" bowiem precyzuje i ustala m.in. harmonogram szczepień ochronnych oraz schematy podania szczepionek. Natomiast wymagania prawne, wskazujące na konieczność realizacji w danym roku obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych, określone są m.in. w przepisach szczegółowych § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, co ma potwierdzenie w orzecznictwie.
Organ zaznaczył, że świadczeniodawcy przesyłają Państwowym Powiatowym Inspektorom Sanitarnym liczbę osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, których imienny wykaz dołączają do sprawozdania. Zatem jeżeli przychodnia wykazuje osobę uchylającą się od obowiązku szczepień, państwowy powiatowy inspektor sanitarny przyjmuje, że u osoby tej lekarz nie stwierdził przesłanek zdrowotnych do czasowego lub długotrwałego odroczenia szczepień (co może być również wynikiem niepoddania się badaniu kwalifikacyjnemu).
Wobec powyższego organ wywiódł, że obowiązek dokonania immunizacji dziecka H. B. ur. [...] stycznia 2020 r. nałożony na skarżącego był wymagalny w dniu wystawienia tytułu wykonawczego oraz zaskarżonego postanowienia.
Nadto Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że organ I instancji przeprowadził rzetelne dochodzenie, kontaktując się ze świadczeniodawcą w celu weryfikacji gromadzonych informacji podczas prowadzonego postępowania, zaś w wydanym postanowieniu wyjaśnił podstawy prawne obowiązku szczepień ochronnych oraz jego wymagalności.
Z dotychczasowego postępowania wynika wprost, że w okresie od wystawienia upomnienia do tytułu wykonawczego skarżący nie podejmował współpracy z lekarzem POZ sprawującym profilaktyczną opiekę nad córką. Nadto zaległe szczepienia ochronne dziecka nie zostały zrealizowane, a dodatkowo nie było możliwości ustalenia przeciwwskazań do wykonania szczepień, stąd też niewątpliwie ma miejsce uchylanie się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym określonym w tytule wykonawczym.
Końcowo wskazał, że zgłoszone naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych i art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP nie mogą być podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z przepisem art. 33 u.p.e.a. Również zastrzeżenia opisane przez zobowiązanego jako "zastosowanie zbyt uciążliwego środka" nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, gdyż nie mieści się w katalogu art. 33 § 2 u.p.e.a.
Skarżący działając przez pełnomocnika wniósł skargę na wyżej opisane postanowienie zarzucając mu naruszenie:
1) art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli,
2) art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,
3) art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, że skarżący może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.,
4) art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,
5) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o uwzględnienie zarzutów.
Nadto wystąpił o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, wniósł o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Wskazując na powyższe zwrócił się także o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym i kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259).
Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem akt ten odpowiada prawu.
Przedmiotem rozpoznania uczyniono postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, w którym organ ten zajął stanowisko odnośnie zarzutów wniesionych przez skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] czerwca 2021 r.
W sprawie bezsporne jest, że wystawienie tytułu wykonawczego nastąpiło po stwierdzeniu, że małoletnia córka skarżącego nie została poddana obowiązkowym szczepieniom (tj. przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (II,II dawka), błonicy, tężcowi, krztuścowi (I,II,III dawka), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis, I, II dawka), inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B (I,II dawka), inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae (I,II dawka), zaś przedmiotem zgłoszonego przez skarżącego zarzutu był brak wymagalności obowiązku ww. szczepień. Natomiast spór sprowadza się do oceny, czy zasadnie organ oddalił wniesiony zarzut.
Zdaniem Sądu, zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że obowiązek zaszczepienia córki skarżącego powstał z mocy prawa i był wymagalny.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1657) osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.).
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".
Wykazy obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, jak i sposób przeprowadzania szczepień ochronnych, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.), wydanym w wykonaniu delegacji ustawowej określonej w art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
W myśl § 5 ww. rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Stosownie zaś do art. 17 ust.11 ustawy, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
Z powyższego wynika, że program szczepień na kolejny rok ustalany jest przez centralny organ administracji państwowej na podstawie przepisów ustawy i zawiera szczegółowe wskazania dotyczące wykonywania szczepień. W komunikacie tym zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny odnoszące się do technicznych kwestii zastosowania poszczególnych szczepionek, takich jak ilość jej dawek oraz w jakim dokładnie okresie należy je podać. Komunikat nie nakłada zatem nowego obowiązku w tej mierze, gdyż ten wynika wprost z ustawy, lecz go wyłącznie konkretyzuje. Nie stanowi więc samoistnego źródła prawa ani tym bardziej złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących.
Niewątpliwie obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne lekarskie przeciwskazania do szczepienia dziecka. W konsekwencji wynikający z przepisów obowiązek szczepienia dziecka jest bezpośrednio wykonalny, zaś wykonanie tego obowiązku zabezpieczone jest przymusem administracyjnym.
W § 3 rozporządzenia uregulowano przedziały wieku, w którym wymagane jest przeprowadzenie szczepień obowiązkowych przeciwko konkretnym chorobom. Przedziały te zostały określone bardzo szeroko (nawet od urodzenia do ukończenia 19 roku życia), co jednakże - jak trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy - nie oznacza, że w dowolnym czasie tego przedziału wiekowego można realizować obowiązek szczepienia. Przeciwstawia się temu wyżej zacytowana regulacja § 5 rozporządzenia, która odsyła do obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych zawierającego harmonogram szczepień (kalendarz), który precyzyjnie określa przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać wykonane dane szczepienie. Oznacza to zatem, że choć przedział wiekowy podany jest w rozporządzeniu, to szczegółowe terminy szczepień wynikają z kalendarza szczepień. Wskazany w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego czas, w którym powinny zostać podane poszczególne dawki szczepionki jest zatem wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku (por. wyroki NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OSK 843/19, czy z dnia 30 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 2818/19). Przyjęcie poglądu przeciwnego całkowicie niweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie. Innymi słowy rzecz ujmując, poszczególne przedziały czasowe określone w rozporządzeniu nie dają podstawy zobowiązanemu do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, gdyż wymagalność obowiązku poddania obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu ma związek z wiekiem, w jakim się dziecko znajduje i obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych na dany rok. Nie ma podstaw by sprzeciwić się uznaniu, że cechę wymagalności danego obowiązku określa harmonogram szczepień (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 3364/19). Przy czym to z woli ustawodawcy Program Szczepień Ochronnych nie należy do materii ustawy czy rozporządzenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że skoro ustalenie kalendarza szczepień obwarowane jest względami medycznym i warunkami epidemiologicznymi, to dopuszczalne jest, aby regulacji w tym zakresie, odpowiadającej aktualnym potrzebom medycznym dokonywać w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2547/18 czy z dnia 30 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 3310/19).
Analiza akt wskazuje, że pomimo upływu terminu podania poszczególnych dawek szczepionek określonych w komunikacie GIS – skarżący nie poddał małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym, ani nawet nie zgłosił się do wybranego świadczeniodawcy celem wykonania lekarskiego badania kwalifikacyjnego i to pomimo wystosowanego upomnienia wzywającego do dobrowolnego wykonania obowiązku szczepień. Brak poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu uniemożliwiał stwierdzenie przez lekarza istnienia ewentualnych przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego, a skarżący sam również nie dostarczył zaświadczenia potwierdzającego takie przeciwwskazania.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wbrew stanowisku skarżącego, szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym były wymagalne.
Z tych też względów nie zasługuje na uwzględnienie postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych jak i art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 ww. rozporządzenia.
W sprawie nie doszło także do uchybienia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., gdyż organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia w przekonujący sposób wyjaśnił podstawy prawne obowiązku szczepień ochronnych i jego wymagalności, a nadto wskazał fakty, które uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł. Przede wszystkim organ przeanalizował znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i dokonał wyczerpującej oceny charakteru komunikatu. Ponadto, przywołane przez niego okoliczności dowodzą, że obowiązek szczepienia był wymagalny. Brak określenia przez organ dokładnej daty wymagalności obowiązku szczepienia jak i wieku córki skarżącego nie ma znaczenia, w sytuacji gdy w postanowieniu podano jej datę urodzenia, co dowodzi, że ukończyła wiek wymagany kalendarzem do odbycia szczepień, których skarżący nie zrealizował. Zarzut, że organ nie ustalił, czy stan zdrowia córki skarżącego pozwalał na dokonanie szczepienia i czy wzywano go do stawienia się do przychodni celem przeprowadzania badania kwalifikacyjnego nie mógł odnieść zamierzonego skutku, skoro akta sprawy potwierdzają ustalenia organu, że nie było możliwości ustalenia przeciwskazań do wykonania szczepienia, gdyż skarżący nie podejmował współpracy z lekarzem POZ sprawującym profilaktyczną opiekę nad córką.
Nie zasługuje na akceptację argumentacja skarżącego jakoby postanowienie naruszało art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Zauważyć bowiem należy, że choć Konstytucja jak i Konwencja chronią prawo do życia prywatnego i decydowania o swoim życiu osobistym, tym niemniej dopuszczają możliwość ograniczenia tych praw w drodze ustawy ze względu m.in. na ochronę zdrowia. Z całą pewnością nakaz szczepień wpisuje się w ochronę zdrowia i stanowi główne narzędzie do zwalczania chorób epidemicznych, który to obowiązek, na mocy art. 68 ust. 4 Konstytucji, ciąży na władzach publicznych. Wolność człowieka nie ma więc charakteru absolutnego i musi uwzględniać też prawa innych osób, w tym prawo do życia w społeczeństwie wolnym od chorób, którym szczepienia zapobiegają. Powyższe prowadzi do wniosku, że uregulowanie przez prawodawcę krajowego w drodze ustawy obowiązku szczepień ochronnych nie pozostaje w sprzeczności z ww. przepisami. Z kolei podnoszona przez skarżącego kwestia braku istnienia właściwego rejestru powikłań poszczepiennych oraz celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, nie stanowi o naruszeniu prawa, gdyż kwestie te w realiach niniejszej sprawy pozostają bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia.
Biorąc pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi jak i zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych.
Sąd występuje do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem lub żądaniem stwierdzenia niezgodności z Konstytucją aktu prawnego tylko wtedy, gdy ma w tym zakresie wątpliwości, których we własnym zakresie rozstrzygnąć nie może. Podobnie również wystąpienie do ETPC musiałoby być poprzedzone własnymi wątpliwościami Sądu, co do ewentualności naruszenia przez normę prawa krajowego ww. Konwencji. Takich wątpliwości w sprawie niniejszej Sąd orzekający nie miał i w tym zakresie dokonał własnej oceny prawnej.
Podsumowując, żaden z zarzutów skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Również Sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego, czy przepisów postępowania administracyjnego, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.
Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.