II SA/SZ 108/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2022-04-28
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzenneuchwałateren rolnyzabudowa zagrodowaprawo własnościstudium uwarunkowańnaruszenie prawanieważność uchwałyWSAMielno

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Miejskiej Mielna w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że zakaz zabudowy na terenach rolnych z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej jest sprzeczny z ustaleniami studium.

Skarga E. D. dotyczyła uchwały Rady Miejskiej Mielna w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części gminy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących sporządzania planu, niezgodność z ustaleniami studium oraz naruszenie prawa własności poprzez przeznaczenie jej działek pod tereny rolne z zakazem zabudowy. Sąd uznał, że zakaz zabudowy dla terenów oznaczonych symbolem R2, dopuszczających zabudowę zagrodową w studium, jest istotnym naruszeniem prawa i stwierdził nieważność uchwały w tej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę E. D. na uchwałę Rady Miejskiej Mielna z dnia 20 sierpnia 2021 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części gminy. Skarżąca zarzuciła uchwale istotne naruszenie zasad sporządzania planu, niezgodność z ustaleniami studium oraz naruszenie prawa własności i prawa zabudowy poprzez przeznaczenie jej działek pod tereny rolne z całkowitym zakazem zabudowy. Sąd, analizując zgodność planu ze studium, stwierdził, że studium oznaczyło przedmiotowe tereny jako rolne z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej (R2), podczas gdy plan miejscowy wprowadził dla tych terenów zakaz budowy nowych budynków. Sąd uznał tę rozbieżność za istotne naruszenie prawa, które skutkuje nieważnością uchwały w części dotyczącej obszarów oznaczonych symbolami 22-R i 24-R. Sąd nie uwzględnił zarzutu dotyczącego braku aktualizacji mapy planu po podziale działki jako istotnego naruszenia. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wskazanych obszarów i zasądził od Gminy Mielno na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zakaz zabudowy dla terenów oznaczonych w studium jako rolne z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej (R2) stanowi istotne naruszenie prawa i jest sprzeczny z ustaleniami studium.

Uzasadnienie

Studium dopuszczało zabudowę zagrodową na terenach R2, podczas gdy plan miejscowy wprowadził dla tych terenów całkowity zakaz budowy nowych budynków. Ta rozbieżność jest istotnym naruszeniem zasady zgodności planu ze studium.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (16)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 1 i 4

Ustawa o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 147 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 27

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 31 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z ustaleniami studium w zakresie dopuszczalności zabudowy na terenach rolnych z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej (R2). Naruszenie indywidualnego interesu prawnego skarżącej jako właścicielki nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Zarzut istotnego błędu na mapie planu dotyczący nieujęcia podziału działki.

Godne uwagi sformułowania

Plan miejscowy ma stanowić uszczegółowienie zapisów zawartych w studium, a nie ich dowolną interpretację, czy wręcz całkowitą zmianę. Użycie w studium sformułowania o "dopuszczalności" zabudowy zagrodowej nie mogło upoważniać prawodawcy lokalnego do wprowadzenia w istocie całkowitego zakazu zabudowy.

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Sokołowska

członek

Krzysztof Szydłowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza w kontekście terenów rolnych z dopuszczeniem zabudowy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezgodności planu ze studium w zakresie dopuszczalności zabudowy na terenach rolnych. Konieczność analizy konkretnych zapisów studium i planu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne powiązanie planu miejscowego ze studium i jak istotne mogą być pozornie drobne rozbieżności dla właścicieli nieruchomości. Pokazuje też mechanizm kontroli sądowej nad aktami planistycznymi.

Plan miejscowy zablokował zabudowę na działce rolnej mimo zgody studium – sąd stanął po stronie właściciela.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 108/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-04-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska
Krzysztof Szydłowski
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Sygn. powiązane
II OSK 1838/22 - Wyrok NSA z 2024-11-07
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1372
art. 101 ust. 1, art. 91 ust. 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 741
art. 15 ust. 1, art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi E. D. na uchwałę Rady Miejskiej Mielna z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr XL/425/2021 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części gminy Mielno w obrębie ewidencyjnym Mielenko obejmującego teren położony na południe od drogi powiatowej Nr 3504Z I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej obszarów oznaczonych symbolami 22-R i 24-R, II. zasądza od Gminy Mielno na rzecz strony skarżącej E. D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
E. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 20 sierpnia 2021 r. dotyczącą uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w części dotyczącej działek stanowiących własność skarżącej o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb ewidencyjny M. , Gmina M. zarzucając organowi:
1) istotne naruszenie zasad sporządzania planu, tj. naruszenie art. 28 ust. 1 w związku z art. 27 oraz art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r. poz. [...]), dalej określanym jako "u.p.z.p.";
2) naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p., poprzez przyjęcie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego postanowień w zakresie zabudowy niezgodnych z postanowieniami i założeniami studium określonymi w Uchwale Rady Gminy [...] z dnia 27 kwietnia 2010 r., które to ustalenia, zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych;
3) naruszenie w sposób istotny przysługującego skarżącej prawa własności w aspekcie naruszenia interesu prawnego i faktycznego oraz posiadanych uprawnień, tj. art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 140 k.c.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
- stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miasta [...] z dnia 20
sierpnia 2021 r. w części ustalającej zmiany sposobu korzystania z działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb ewidencyjny M. , Gmina M.
- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wniesionej skargi strona oświadczyła, iż posiada interes prawny do złożenia przedmiotowej skargi jako właściciel nieruchomości objętych zaskarżonym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem jego ustalenia mają istotne znaczenie w kwestii przeznaczenia nieruchomości, co jest wystarczające do uznania, że interes prawny został naruszony i skarga jest dopuszczalna.
W ocenie skarżącej, na skutek Uchwały Rady Miasta [...] z dnia 20 sierpnia 2021 r. doszło do bezprawnej, w dużej części nieuzasadnionej, pozostającej w sprzeczności z założeniami przyjętymi w studium określonym w Uchwale Rady Gminy [...] z dnia 27 kwietnia 2010 r., ingerencji w konstytucyjnie chronione prawo własności i prawo zabudowy. Powyższe spowodowało, że należące do skarżącej nieruchomości (działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb ewidencyjny M. , Gmina M.), zostały bezprawnie przeznaczone pod tereny rolnicze z całkowitym zakazem zabudowy, powodując obecnie brak możliwości zrealizowania na wyżej powołanych działkach zamierzeń gospodarczych w postaci zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, pomimo uzyskania stosownych decyzji w tej materii, między innymi decyzji o warunkach zabudowy. Ponadto, powyższe spowodowało drastyczny spadek wartości nieruchomości, co posiada bezpośrednie przełożenie na sytuację ekonomiczną i życiową skarżącej.
Skarżąca zauważyła, że część graficzna Uchwały nr X. z dnia 20 sierpnia 2021 r. zawiera istotny błąd, bowiem nie ujęto na mapie aktualnego stanu faktycznego działki [...], która decyzją z dnia 7 maja 2021 r. została podzielona na działki nr [...], [...], [...]. Mapa graficzna stanowiąca załącznik do planu nie ujmuje przedmiotowego podziału - wskazując jedynie całą działkę [...].
Zmiany przyjęte w planie pozostają sprzeczne z założeniami przyjętymi w studium określonym w Uchwale Rady Gminy Nr [...] z dnia 27 kwietnia 2010 r. Stosownie do załącznika nr 4 Zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M. , część II, działki wymienione w petitum skargi znajdują się na terenie oznaczonym [...] Zgodnie z legendą mapy, stanowią one tereny rolne z dopuszczeniem zabudowy - obszar zabudowy zagrodowej i agroturystycznej. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego całkowicie wykluczył w tym terenie jakąkolwiek zabudowę. Ewidentna sprzeczność pomiędzy treścią uchwały a jej częścią graficzną narusza zasady sporządzenia planu i w konsekwencji powoduje nieważność uchwały w tej części. Zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p., ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Ponadto, zmiany w planie pozostają niekompatybilne z załącznikiem nr 5 do Uchwały Nr [...] Rady Gminy M. z dnia 27 kwietnia 2010 r. zatytułowanym "uzasadnienie zawierające objaśnienia przyjętych rozwiązań oraz syntezę ustaleń projektu zmiany studium".
Za zasadne skarżąca uznała zwrócenie uwagi również na aspekt zasad współżycia społecznego, który zasługuje na uwzględnienie, bowiem wyżej powołana sytuacja ma bezpośrednie przełożenie na sytuację ekonomiczną i życiową skarżącej. Tak nieuzasadniona i drastyczna ingerencja w prawo własności skarżącej uniemożliwia potencjalną sprzedaż działek czy ich wydzierżawienie. Pomimo posiadanych decyzji o warunkach zabudowy, czy decyzji podziałowych, aktualny plan zniweczył jakiekolwiek możliwości wykorzystania przedmiotowych działek. Praktycznie mogą jedynie stanowić bezużyteczne odłogi.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Organ podkreślił, że zaskarżona uchwała została przekazana do kontroli Wojewodzie, który nie stwierdził niezgodności podjętej uchwały z prawem, a więc również potwierdził, że ustalenia planu miejscowego nie naruszają ustaleń obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
Ponadto, skarżąca odwołuje się do Załącznika nr 5 do uchwały Rady Gminy [...] z dnia 27 kwietnia 2010 r., podczas gdy kierunki zagospodarowania przestrzennego wskazane do uwzględnienia w planach miejscowych zostały wskazane w Załącznikach nr 2 i 4 do ww. uchwały. Podobnie powoływanie się na pkt. 2.9 tegoż załącznika jest chybione i świadczy o błędnej interpretacji studium. Tereny objęte przedmiotowym planem oznaczone są w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jako IV.R2 - gdzie zgodnie z kierunkami rozwoju określonymi w studium: IV oznacza obszar funkcjonalny zabudowy zagrodowej i obsługi agroturystyki (pkt. 3.1 str. 33 w cz. II suikzp) a R2 oznacza tereny rolne z dopuszczeniem zabudowy (pkt. 4.5.2 str. 59 w cz. II suikzp). Nie ma zatem mowy o funkcji innej niż rolnicza. Na str. 42 II części suikzp w punkcie 4.3 wymieniono obszary funkcjonalne otwarte Gminy (ZN, ZL, ZE, R1, R2, W, PL) i określono, że stanowią one tereny systemu przyrodniczego gminy, pełniąc jednocześnie funkcje gospodarcze, estetyczne, turystyczno-wypoczynkowe i rekreacyjne i jako główne kierunki zmian określono dla nich zakaz zabudowy za wyjątkiem realizacji na obszarach R2 zabudowy dopuszczonej na podstawie przepisów odrębnych (pkt. 4.3. str. 43 w cz. II suikzp), czyli zabudowy zagrodowej dopuszczonej na podstawie przepisów odrębnych. Studium nie dopuszcza zatem na tych terenach innego wykorzystania niż rolnicze i innej zabudowy niż zagrodowa, która jest związana z działalnością rolniczą. W oparciu o zapisy studium, które jest dokumentem ogólnym, został sporządzony plan miejscowy, który uwzględnia wyznaczone kierunki i uszczegóławia przeznaczenie terenów. W związku z tym w planie wskazano zarówno tereny rolnicze bez możliwości nowej zabudowy jak i tereny zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych. Obydwa przeznaczenia jak najbardziej są zgodne z kierunkiem rolniczym wyznaczonym w studium.
Studium literalnie wskazuje, iż dopuszcza na tych terenach zabudowę zagrodową. Samo pojęcie "dopuszczenie" oznacza możliwość, nie obligatoryjność. Nie oznacza to, że na każdej działce i w każdym miejscu może być zlokalizowana zabudowa zagrodowa, ponieważ zabudowa zagrodowa, w swojej właściwości, musi być związana z gospodarstwem rolnym. Rada Gminy wyznaczając w studium obszary przeznaczone na inne cele niż rolne badała m.in. potrzeby rozwoju Gminy, jej uwarunkowania przyrodnicze, geograficzne ale też jej możliwości. Obszar objęty granicami planu pozostał w studium jako teren rolny również z tego powodu, że Gmina nie przewidywała rozwoju infrastruktury technicznej dla tego terenu. Inne są potrzeby infrastrukturalne dla siedlisk rolniczych na kilkuhektarowych gospodarstwach rolnych, inne dla zabudowy udającej gospodarstwa rolne, a w rzeczywistości będącej zabudową rekreacyjną, która mogłaby powstać w granicach planu, jeśli dla wszystkich terenów oznaczonych w planie miejscowym jako R - tereny rolnicze, dopuszczono by zabudowę zagrodową. Tym bardziej, że określenie jednego przeznaczenia dla tak dużego terenu objętego planem nie daje możliwości samodzielnego i zgodnego z jej interesami kształtowania polityki przestrzennej.
Uchwalony plan miejscowy prowadzi do ochrony i zabezpieczenia ładu przestrzennego, zatrzymuje niekontrolowany wzrost zabudowy i wyznacza obszary, na których ta zabudowa może powstać na określonych warunkach. Niezrozumiałe jest stwierdzenie skarżącej, że zakaz zabudowy ustalony dla działek będących jej własnością spowoduje chaos inwestycyjny.
Za chybiony organ uznał zarzut, że rysunek planu stanowiący załącznik nr 1 do uchwały "zawiera istotny błąd" ponieważ nie uwzględnia podziału jednej z działek. Projekt planu, zgodnie z art. 16 wyżej przywołanej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, został sporządzony na urzędowej kopii mapy zasadniczej aktualnej na dzień rozpoczęcia procedury planistycznej. Art. 17 tejże ustawy regulujący procedurę planistyczną nie przewiduje aktualizacji mapy. A więc rysunek planu jest sporządzony w sposób prawidłowy i nie zawiera błędów.
W piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2022 r. skarżąca odniosła się do odpowiedzi organu na skargę, podtrzymując zarzuty zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje także akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest na podstawie kryterium legalności, tzn. zgodności kwestionowanego skargą aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Stosownie do postanowień art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Jak wynika z treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372 ze zm.), dalej określanej jako "u.s.g.", warunkiem wniesienia skargi na tej podstawie jest wykazanie przez skarżącego naruszenia jego indywidualnego interesu prawnego regulacjami kwestionowanej uchwały. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca wykazała naruszenie indywidualnego interesu prawnego wskazanymi regulacjami kwestionowanej uchwały, albowiem przysługuje jej prawo własności działek o wymienionych w skardze numerach ewidencyjnych, objętych kwestionowanym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który wprowadził takie przeznaczenie ww. działek, które nie koresponduje z planowanym przez skarżącą rodzajem zagospodarowania.
W tym miejscu celowym jest podkreślenie, że kontrola sądu administracyjnego w sprawach dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie może dotyczyć celowości, czy słuszności dokonywanych w planie rozstrzygnięć. Ogranicza się ona wyłącznie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej.
Przesłanki nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy określa art. 91 u.s.g. Zgodnie z art. 91 ust. 1 i ust. 4 ww. ustawy, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Zatem podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy są istotne naruszenia prawa, przy czym powołane regulacje nie typizują takich istotnych naruszeń prawa, podobnie jak nie charakteryzują nieistotnych naruszeń prawa. Orzecznictwo sądów administracyjnych ustaliło pewien katalog istotnych naruszeń prawa, skutkujących stwierdzeniem nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Do tych "kwalifikowanych" naruszeń zalicza się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia określonego rodzaju uchwały, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą jej podjęcia oraz naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., sygn. II OSK 1649/18).
Zgodnie z art. 15 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem, wraz z uzasadnieniem. Zasadą jest więc, że projekt planu miejscowego sporządzany jest zgodnie z zapisami studium obowiązującymi w dacie sporządzania tego projektu. Przepis art. 20 ust. 1 ww. ustawy stanowi natomiast, że plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium.
Z przytoczonych przepisów wynika, iż organy gminy przed uchwaleniem planu miejscowego mają bezwzględny obowiązek rozważyć zgodność projektu planu miejscowego z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Kwestia stwierdzenia przez radę gminy, czy przedstawiony jej do uchwalenia projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie narusza zawartych w studium ustaleń polityki przestrzennej gminy ma ścisły związek z jego treścią, a przede wszystkim ze stopniem ogólności i precyzyjności zawartych tam uwarunkowań i kierunków. Jak zauważa się w orzecznictwie, punktem wyjścia do dokonania oceny studium, o której mowa w art. 9 ust. 4 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., jest zawsze przedmiot i sposób ujęcia jego ustaleń. Studium ma być z założenia aktem elastycznym, który stwarzając nieprzekraczalne ramy dla swobodnego planowania miejscowego pozwala na maksymalne uwzględnienie warunków i potrzeb lokalnych przy tworzeniu regulacji planów miejscowych. Natomiast plan miejscowy ma stanowić uszczegółowienie zapisów zawartych w studium, a nie ich dowolną interpretację, czy wręcz całkowitą zmianę (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 729/21).
Wobec zarzutu skargi naruszenia kwestionowaną uchwałą przepisu art. 20 ust. 1 w zakresie niezgodności planu ze studium, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę przeprowadził ocenę obu ww. aktów.
Według postanowień Uchwały N. 10 Rady Gminy M. z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Mielno, część II - Kierunki zagospodarowania przestrzennego, obszar na którym znajdują się grunty skarżącej został oznaczony jako IV.R2, gdzie IV oznacza przeznaczenie funkcjonalne pod obszar zabudowy zagrodowej i obsługi agroturystycznej, zaś R2 oznacza tereny rolne z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej (3.2, s. 42), dalej doprecyzowując, że na obszarach R2 dopuszczona jest zabudowa na podstawie przepisów odrębnych (4.3, s. 43).
Takie oznaczenie i przypisane sposoby zagospodarowania korespondują z treścią załącznika nr 5 zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M. w którym, według pkt I ppkt 3 - IV oznacza zabudowę zagrodową i rozwoju agroturystyki, zaś według pkt 2.2 - (R1) to tereny rolne z zakazem zabudowy, zaś (R2) - rolne z dopuszczeniem zabudowy.
Podsumowując, według postanowień studium, nieruchomości skarżącej objęto obszarem o przeznaczeniu rolnym z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej.
Z kolei, według treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, działki należące do skarżącej znalazły się na terenach oznaczonych na rysunku planu symbolami 22-R i 24-R, których szczegółowe przeznaczenie opisano w § 26 uchwały w sposób następujący: przeznaczenie terenu - tereny rolnicze (pkt 1 lit. a); parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu - zagospodarowanie terenów rolnych zgodnie z przepisami odrębnymi, powierzchnia biologicznie czynna: 100%, powierzchnia zabudowy: nie dotyczy (pkt 2); szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu - nie dopuszcza się budowy nowych budynków (pkt 5 lit. f).
Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organu zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę, użycie w studium sformułowania o "dopuszczalności" zabudowy zagrodowej nie mogło upoważniać prawodawcy lokalnego do wprowadzenia w istocie całkowitego zakazu zabudowy. Przy tym należy zwrócić uwagę, że w studium nie poprzestano na określeniu obszarów planu o przeznaczeniu rolnym (R). Już na etapie studium określono planowane przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenów rolnych na tereny R1 i R2, wyraźnie wskazując, na których z nich ma obowiązywać zakaz zabudowy (R1) oraz te na tereny rolne z dopuszczeniem zabudowy (R2). Do uznania, na etapie przygotowywania projektu planu, pozostawało ewentualne dookreślenie szczegółowych zasad zabudowy i zagospodarowania terenów R2.
Odnosząc się w tym miejscu do stanowiska organu, że określenie jednego przeznaczenia dla tak dużego terenu objętego planem nie dawało możliwości samodzielnego kształtowania polityki przestrzennej, należy stwierdzić, że to od decyzji organu kształtującego najpierw treść studium, a następnie planu, zależało jak duży obszar obejmą poszczególne postanowienia studium, a przede wszystkim na ile będą one precyzyjne (poprzez wyodrębnienie i opisanie przeznaczenia terenów R1 i R2) i tym samym daleko bardziej wiążące treść przyszłego planu.
W ocenie Sądu, skoro studium wskazywało na przyszłe przeznaczenie terenów R2 w planie na tereny rolne z dopuszczalnością zabudowy zagrodowej, to sprzeczne z postanowieniami studium było wprowadzenie w planie dla terenów 22-R i 24-R niedopuszczalności budowy nowych budynków (§ 26 pkt 5 lit. f planu) i określenie powierzchni biologicznie czynnej na 100% (§ 26 pkt 2 lit. b planu). Wykazane naruszenie przepisami planu postanowień studium jest, zdaniem Sądu, oczywiste i ma charakter istotny, bowiem w sposób odmienny od studium określa możliwości zagospodarowania terenów objętych oznaczeniem 22-R i 24-R, obejmujących nieruchomości stanowiące własność skarżącej.
W związku z powyższym Sąd uznał za zasadne stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej obszarów oznaczonych symbolami 22-R i 24-R.
Sąd nie uwzględnił jako istotnego naruszenia procedury planistycznej, braku ujęcia na mapie aktualnego stanu faktycznego, tj. podzielenia działki nr [...] na działki nr [...], [...], [...], bowiem nie dostrzegł w tym zakresie jakiegokolwiek wpływu na potencjalne naruszenie interesu prawnego skarżącej, również w kontekście postanowień planu, które odwoływać miałyby się do istniejących granic poszczególnych działek ewidencyjnych.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów uiszczonego wpisu od uwzględnionej skargi, Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI