II SA/SZ 1073/05

II SA/Sz 1073/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Mirosława Włodarczak-Siuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II OSK 1067/06 - Wyrok NSA z 2007-09-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Windak,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszenia powierzchni ziemi oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] r. do Starosty [...] wpłynęło zgłoszenie P.S.A. z dnia [...]r. dot. zanieczyszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], działka nr [...]nr[...],, dokonane na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.).
Starosta [...] decyzją z dnia [...]r., nr[...], na mocy art. 12 ust. 4 w/w ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., odrzucił dokonane zgłoszenie zanieczyszczenia stwierdzając, że nie zawiera ono podstawowych elementów, tj. brak jest wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia przedmiotowej nieruchomości. Dodatkowo organ zauważył, że wobec faktu, iż wniosek noszący datę [...]r. wpłynął do siedziby Starostwa [...]r. nie było możliwości jego uzupełnienia w ustawowym terminie do [...]r.
Wskutek wniesionego od tej decyzji odwołania przez spółkę A., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w[...], orzeczeniem z dnia [...] r., nr [...], w oparciu o art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji uznając, że decyzja wydana była przedwcześnie. Zdaniem Kolegium, nie dołączenie przez stronę wymaganych dokumentów skutkować winno zastosowaniem art. 64 § 2 Kpa i wezwaniem strony do usunięcia braków w terminie siedmiu dni.
W dniu [...]r. P. S.A. zwróciła się do Starosty [...] o zawieszenie postępowania w przedmiocie dokonanego zgłoszenia zanieczyszczenia gleby i ziemi.
Starosta [...], nie rozpoznawszy w/w wniosku, decyzją z dnia r., nr [...], orzekł o odrzuceniu zgłoszenia P.S. A. odnośnie zanieczyszczenia powierzchni ziemi.
W wyniku złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] r., nr [...], na mocy art. 138 § 2 w zw. z art. 101 Kpa, uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że wydanie kwestionowanej decyzji bez wcześniejszego rozpatrzenia przez Starostę wniosku strony o zawieszenie postępowania było wadliwe.
Postanowieniem z dnia [...]r. Starosta[...], w oparciu o art. 101 Kpa odmówił zawieszenia postępowania w sprawie zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], działka nr.
Decyzją z dnia [...]r., nr [...]Starosta [...], na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) ponownie odrzucił zgłoszenie P. S.A. z siedzibą w [...] dot. zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], działka nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powodem odrzucenia zgłoszenia był fakt, iż zgłoszenie to nie wypełniało warunków ustawy. Zgłaszający nie załączył wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby w dniu wnoszenia podania. Ponadto, w ocenie organu, istnieje następstwo obowiązków o charakterze administracyjno-prawnym P.S.A., po jego poprzedniku [...], co związane było sukcesją uniwersalną przez którą P.SA. przejął ogół praw i obowiązków podmiotu przejętego.
P. S.A. złożył od tej decyzji odwołanie zarzucając organowi I instancji:
- naruszenie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 z późno zm.) poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że strona dokonująca zgłoszenia zanieczyszczenia nieruchomości winna posiadać wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia gruntu w dniu wnoszenia podania,
- naruszenie art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy, poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że dotyczy on następstwa prawnego z zakresu prawa administracyjnego,
i w rezultacie tych uchybień naruszenie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...), poprzez jego zastosowanie pomimo braku ku temu przesłanek.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, iż bezpodstawne jest stanowisko organu co do powodów odrzucenia zgłoszenia, powołujące się w swej argumentacji na brak wyników badań zanieczyszczenia gruntu w chwili dokonania zgłoszenia wnioskiem z dnia [...]r. Brak ten stanowił brak formalny, którego uzupełnienie winno być dokonane w trybie wezwania strony na podstawie art. 64 § 2 Kpa do jego uzupełnienia.
Strona odwołująca się nie zgodziła się nadto z interpretacją organu I instancji dotyczącą sukcesji generalnej wskazując, iż dokonana przez tenże organ wykładnia art. 465 § 3 Kh jest sprzeczna z ogólnie akceptowanymi poglądami doktryny w tym zakresie. W istotnej, dla oceny zakresu następstwa prawnego strony, dacie połączenia Spółek, tj. w dniu [...]r. (wykreślenie [...]S.A. z rejestru handlowego) obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57. poz. 502). Spółka podniosła, iż wskazany przepis Kodeksu handlowego dotyczył następstwa prawnego w zakresie stosunków cywilnoprawnych, natomiast poza jego zakres wykraczało następstwo prawne z zakresu prawa administracyjnego, jako regulującego w sposób władczy stosunek administracyjno-prawny. Zdaniem strony, określony obowiązek oparty na przepisach prawa administracyjnego, jako pewnego rodzaju "uciążliwość" dotyczyć winien osoby, na którą został nałożony i na której spoczywa. Istotą prawa administracyjnego jest ścisłe związanie aktem administracyjnym jej adresata. Sukcesja administracyjno-prawna została wprowadzona dopiero przepisem art. 494 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94. poz. 1037). Uregulowania tego przepisu nie mają jednakże charakteru nieograniczonego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 618 Ksh, przepisy rozważanej regulacji i art. 531 § 2 stosuje się do koncesji, zezwoleń oraz ulg przyznanych po dniu wejścia w życie ustawy, chyba że przepisy dotychczasowe przewidywały przejście takich uprawnień na spółkę przejmującą lub spółkę nowo przejmowaną. Nigdy zatem zasada generalnej sukcesji administracyjnej w przypadku łączenia spółek nie była nieograniczona.
W ocenie Spółki, z uwagi na specyfikę oraz sposób dochodzenia naprawienia szkody, następstwo prawne w zakresie prawa administracyjnego jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy prawo administracyjne dopuszcza przeniesienie obowiązku administracyjnego na następcę prawnego w sposób bezpośredni.
W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), orzeczeniem z dnia [...]r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Powołując się na treść art. 12 ust. 1 i 2 w/w ustawy z dnia [...] r. Kolegium wywiodło, że odrzucenie przez starostę zgłoszenia w ciągu roku od jego dokonania, stosownie do art. 12 ust. 4 w/w ustawy, może nastąpić w razie niespełnienia warunków ustawy, stanowiąc jednocześnie, że ostateczna decyzja w tym przedmiocie powoduje. iż zgłoszenie nie wywołuje skutków prawnych o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy.
Analiza wskazanych przepisów doprowadziła Kolegium do wniosku, że uwzględnienie zgłoszenia we właściwym rejestrze, w trybie art. 12 ust. 3 ustawy, wymaga spełnienia wymogów zarówno art. 12 ust. 1, jak też wymogów z art. 12 ust. 2 ustawy. Wskazuje na to sformułowanie przepisu art. 12 ust. 4 ustawy, który odwołuje się do "warunków ustawy", a więc do wszelkich wymogów rozważanej ustawy w tej materii, nie zaś wyłącznie przesłanek konkretnego jej przepisu.
Właściwym do oceny spełnienia wymagań ustawowych jest dzień wniesienia zgłoszenia, co wynika z zapisu, iż wyniki badań winny być załączone do zgłoszenia, a termin do jego wniesienia upłynął [...] r. Przedłożenie wyników badań wraz ze zgłoszeniem uzasadnione jest istotą zgłoszenia. Aby mogło być dokonane muszą istnieć ku temu podstawy, a te wymagają oceny w świetle specjalistycznych badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia, jak też opisu okoliczności wskazujących na zaistnienie faktów w określonym czasie i spowodowanych przez określone podmioty.
Okoliczność podlegająca zgłoszeniu musi być uprawdopodobniona w świetle samego zgłoszenia, którego integralną częścią są dane wskazane w art. 12 ust. 2 ustawy.
Organ podkreślił, że nie sposób pominąć zasadniczego faktu, iż ustanowiona sankcja za niespełnienie warunków ustawy ma charakter formalny. Odrzucenie zgłoszenia nie jest jednoznaczne z odmową dokonania rejestracji, która to mogłaby zapaść w razie niespełnienia przesłanek art. 12 ust. 2 ustawy, jako rozstrzygnięcie merytoryczne wskutek oceny przedstawionych dowodów.
Wobec tej szczególnej regulacji nie ma podstaw do stosowania przepisu art. 64 § 2 Kpa, dlatego też bez znaczenia pozostaje kwestia uznania wymogów z art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej jako formalnych, w aspekcie przepisu art. 64 § 2 Kpa i ustanowionej nim możliwości uzupełnienia tychże w dodatkowo wyznaczonym terminie, czy też materialnych, a więc rozstrzygających o istocie sprawy, wobec jednoznacznego uregulowania sankcji w razie ich niespełnienia rozważanym przepisem szczególnym.
Za takim rozumieniem przepisu, zdaniem Kolegium, przemawia również art. 12 ust. 4 ustawy, który stanowi, że w razie odrzucenia zgłoszenia, ostateczna decyzja w tym przedmiocie powoduje, iż zgłoszenie nie wywołuje skutków prawnych, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy - a więc co do wyłączenia stosowania przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawo ochrony środowiska. Wynika z tego, że samo zgłoszenie wywołuje skutki z art. 102 ust. 1-3 ustawy Prawo ochrony środowiska, nie zaś dopiero jego uwzględnienie w rejestrze, poprzez dokonanie stosownych wpisów.
Ustosunkowując się do kwestii następstwa prawnego Kolegium wskazało, iż na tle analizowanego przepisu, zbędnym pozostaje wywód dotyczący zasadności objęcia sukcesją generalną także sfery obowiązków wynikających ze stosunków administracyjno-prawnych. Obowiązek rekultywacji gruntów nałożony przepisem art. 102 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska nie obciąża strony w ramach przejęcia go po poprzedniku prawnym. Jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z faktu zanieczyszczenia gruntu przez władającego nim i ciąży właśnie na władającym. Obowiązek ten nie jest także przeniesieniem odpowiedzialności z poprzednika prawnego na jego następcę, wręcz odwrotnie, ukonstytuowane przepisem art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej uprawnienie do wyłączenia odpowiedzialności za zanieczyszczenie spowodowane przez inny podmiot, stanowi wyraźne założenie indywidualnej odpowiedzialności podmiotu za szkody wyrządzone w środowisku.
To nie w ramach kwestionowanej przez skarżącego ciągłości stosunku administracyjnego pomiędzy poprzednikiem a następcą prawnym rodzi się obowiązek rekultywacji zanieczyszczonego gruntu, ale z powodu jego zanieczyszczenia, za które odpowiedzialność ponosi aktualnie gruntem władający. Uregulowanie przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie jest podstawą wyłączenia odpowiedzialności za szkody uczynione przez inny podmiot.
Uznanie tożsamości podmiotowej w ramach rozważanego przepisu nie uprawnia do różnej jej oceny na gruncie stosunków prawnych regulowanych rozmaitymi gałęziami prawa. Prawo administracyjne nie buduje na swoje potrzeby pojęcia podmiotowości prawnej innej niż prawo cywilne.
W ocenie Kolegium, inny podmiot w rozumieniu przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, to taki, który jest inną osobą prawną lub fizyczną aniżeli aktualnie władający.
Przejęcie ogółu praw i obowiązków przez skarżącego jest jednoznaczne z kontynuacją podmiotowości przejętej spółki i wywody o ich odrębności podmiotowej na tle prawa administracyjnego nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Spór, zatem o objęcie zakresem następstwa prawnego sfery regulacji administracyjno-prawnej jest obojętny z punktu widzenia przesłanek przepisu art. 12 ust. 1 ustawy, albowiem przepis ten uzależnia dokonanie rejestracji od wykazania, że zanieczyszczenie nastąpiło przez inny podmiot w sensie jego osobowości prawnej, aniżeli dokonujący zgłoszenia, tymczasem niewątpliwie spółka przejmująca nie jest innym podmiotem w rozumieniu przepisów kodeksu spółek handlowych, ale jako sukcesor praw spółki przejętej jest kontynuatorem jej osobowości.
P.S.A. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] podnosząc naruszenie przez organy art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że strona dokonująca zgłoszenia zanieczyszczenia nieruchomości winna posiadać wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia gruntu w dniu wnoszenia podania.
W opinii skarżącej Spółki, błędne jest stanowisko organu II instancji jakoby niezałączenie wyników badań do zgłoszenia zanieczyszczenia nieruchomości w terminie do dnia [...] r. wyłączało możliwość późniejszego uzupełnienia tego zgłoszenia. Zgodnie z przepisami Kpa, brak przedmiotowych wyników badań stanowił brak formalny, do którego usunięcia należało wezwać stronę. W przedmiotowej sprawie organ I instancji zaniechał wezwania strony do usunięcie braków, jednakże sama strona skarżąca dostarczyła wyniki badań pismem z dnia [...] r. W tej sytuacji organy obydwu instancji nie mogły pominąć wyników tych badań uznając, że przy dokonywaniu zgłoszenia w dniu [...] r. skarżąca nie spełniła warunków ustawy. Skarżąca podkreśliła, że takie samo stanowisko zajęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej decyzji z dnia [...] r. wobec czego zaskakująca jest zmiana stanowiska organu II instancji, który obecnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że wobec szczególnej regulacji nie ma podstaw do stosowania w sprawie art. 64 § 2 Kpa.
Skarżąca Spółka podkreśliła, iż organ I instancji nie odniósł się w ogóle do przedłożonych przez nią wyników badań.
Strona skarżąca zarzuciła również organom naruszenie art. 463 § 1 i art. 465 § 2 i 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy, poprzez ich błędną interpretację, wedle której spółka przejmująca nie jest innym podmiotem niż spółka przejęta i jest "kontynuatorem osobowości" spółki przejętej.
W opinii P.S.A., nie ulega wątpliwości, że w przypadku łączenia spółek występują dwa podmioty prawne - spółką przejmującą i spółką przejmowana. Każda z nich jest innym, odrębnym podmiotem prawa. W przypadku połączenia przez przejęcie spółka przejmowana jest wykreślana z rejestru z chwilą wpisu połączenia do rejestru (art. 465 § 2 Kh). Spółka taka traci wówczas swój byt prawny - przestaje odtąd istnieć jako osoba prawna. Spółka przejmująca wstępuje z mocy prawa we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Owe prawa i obowiązki, których stroną była spółka przejęta przechodzą jednak bez wątpienia na inny podmiot - spółkę przejmującą. Pogląd jakoby spółki te były tym samym podmiotem nie znajduje żadnego uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie - jak wynika z opisu zawartego w zgłoszeniu - zanieczyszczenia gruntu dopuściła się [...] S.A., która była odrębnym od skarżącego podmiotem prawa.
Zdaniem skarżącej Spółki, w związku z tym, że spółka przejmująca jest innym podmiotem niż spółka przejęta, sukcesja generalna przewidziana przepisami Kodeksu handlowego nie wyłącza korzystania z możliwości stworzonej przez przepis art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Skarżąca, jako następca prawny [...]nie przejęła żadnych uprawnień i obowiązków o charakterze administracyjnym. W przedmiotowej sprawie brak jest wyraźnych przepisów ustawowych, na podstawie których mogło dojść do przejścia praw i obowiązków o charakterze administracyjnym na skarżącą. Połączenie spółek dokonane na podstawie przepisów obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy nie spowodowało skutku w postaci przejścia na spółkę przejmującą obowiązków administracyjnoprawnych spoczywających na spółce przejmowanej. Kodeks handlowy był aktem prawnym regulującym stosunki o charakterze cywilnoprawnym, a nie stosunki publicznoprawne. Swoje wywody w tym zakresie skarżąca poparła wybranymi tezami prezentowanymi w doktrynie i orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].
W podsumowaniu uzasadnienia skargi strona stwierdziła, iż spełniła wszystkie warunki przewidziane przepisami art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Zgłoszenie faktu zanieczyszczenia nieruchomości dokonane zostało przed terminem określonym w art. 12 ust. 1 ustawy, tj. przed 30 czerwca 2002 r. Zanieczyszczenie zostało spowodowane przez inny podmiot niż P. S.A. - [...]S.A. a opis okoliczności wskazujących na to, że zanieczyszczenia dopuścił się inny podmiot został zawarty w zgłoszeniu. Do zgłoszenia dołączono też wyniki badań potwierdzających zanieczyszczenie - wyniki te nie zostały wprawdzie dołączone bezpośrednio przy zgłoszeniu, ale zostały przedstawione w toku postępowania, przed wezwaniem do ich przedstawienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustawy (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), określanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa".
Zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy – władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.
Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot (art. 12 ust. 2).
Stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy, właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4. Starosta może, w drodze decyzji, odrzucić zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie wywołuje ono skutków prawnych o których mowa w ust. 1.
Powyższy przepis art. 12 nakłada na zgłaszającego obowiązek dokonania zgłoszenia w zakreślonym terminie, wykazania faktu wystąpienia zanieczyszczenia gleby przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 października 2001 r., przez inny podmiot i przedstawienia wyników badań potwierdzających zanieczyszczenie gleby. Art. 12 ustawy jest przepisem o charakterze przejściowym, ustanawiającym wyjątek od zasady określonej w art. 102 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), który możliwość skorzystania ze szczególnego rozwiązania uzależnia od spełnienia przez zgłaszającego warunków ustawy. Oznacza to, że organ przyjmujący zgłoszenie nie prowadzi z własnej inicjatywy postępowania dowodowego, np. w celu ustalenia podmiotu winnego zanieczyszczenia gleby czy też czasu powstania zanieczyszczenia, a jedynie bada czy zgłoszenie spełnia warunki ustawy.
W niniejszej sprawie orzekające organy administracji uznały, iż władający ziemią w dniu wejścia w życie ustawy – P.S.A. - jest następcą przejętej [...]S.A (wynika to z przedłożonego przez Spółkę wypisu z aktu notarialnego o połączeniu spółek [...]), a tym samym na spółkę P.S.A. przeszły wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej.
W swoim zgłoszeniu Spółka P.S.A. wskazała jako podmiot, który spowodował zanieczyszczenie powierzchni ziemi, poprzedniego władającego tymi gruntami - [...]S.A. Na podmiocie tym, w myśl przepisów art. 82 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), mógł ciążyć obowiązek podejmowania działań mających na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenia i przywrócenie środowiska do stanu właściwego, a więc w tym przypadku obowiązek rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi na przedmiotowych gruntach.
Niniejszy skład orzekający podziela stanowisko zaprezentowane przez organ w zaskarżonej decyzji, iż w wypadku zaistnienia następstwa o charakterze sukcesji generalnej – co ma miejsce w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.), z chwilą wykreślenia z rejestru spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, w tym również w prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym. Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. w wyrokach NSA: sygn. akt SA/Gd 2508/94 z dnia 27 listopada 1995 r., POP 1997/5/169; sygn. akt SA/Sz 1279/96 z dnia 16 lipca 1997 r., Lex nr 30839: sygn. akt II SA 7091/98 z dnia 20 kwietnia 1999 r., M. Pod. 1999/11/40).
W takim stanie rzeczy brak było podstaw do uznania, że zanieczyszczenie gleby zostało spowodowane przez inny, niż zgłaszający, podmiot. Przesądzenie tego faktu stanowiło już dostateczną podstawę uzasadniającą odrzucenia zgłoszenia dokonanego przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie.
Ponadto, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, skuteczne uwzględnienie zgłoszenia we właściwym rejestrze w trybie art. 12 ust. 3 ustawy, wymagało spełnienia wymogów zarówno art. 12 ust. 1 jak i art. 12 ust. 2, co oznacza, że w dacie dokonania zgłoszenia, aby mogło ono wywołać określone skutki prawne (wpisanie do rejestru), muszą być jednocześnie spełnione wszystkie ustawowe przesłanki w tym zakresie określone przez ustawę. Niezłożenie wniosku (zgłoszenia) spełniającego ustawowe wymogi formalne w terminie do 30 czerwca 2004 r., skutkować musiało jego odrzuceniem, bez potrzeby badania jego merytorycznej treści odnoszącej się do wykazania, czy zanieczyszczenie lub niekorzystne przekształcenie terenu spowodowane zostało przez inny podmiot.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że przywołany wyżej przepis art. 12 ust. 1 i 2 ustawy jako jedną z niezbędnych przesłanek materialnoprawnych od wystąpienia których zależy uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze, wymienia zachowanie terminu określonego w art. 12 ust. 1 ustawy. Przepis ten jednoznacznie stanowi, iż władający powierzchnią ziemi, aby mógł uwolnić się od obowiązku rekultywacji musi dokonać zgłoszenia w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.
Termin ten jest terminem prawa materialnego, co rodzi określone skutki prawne. Terminem materialnoprawnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego – C.H. Beck, Warszawa 1996 r. s. 287).
Do terminów materialnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57 Kpa i że nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na mocy art. 58-60 Kpa.
Wprawdzie art. 57 § 5 Kpa (zdanie pierwsze) stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym, lecz przepis ten dotyczy wyłącznie terminów procesowych, a nie terminów materialnych.
Z powyższego wynika, że dla zachowania terminu określonego w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, koniecznym jest złożenie zgłoszenia przez stronę do organu przed upływem tego terminu, tj. do 30 czerwca 2004 r. Zgłoszenie to jest bowiem żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu do rejestru określonego w art. 110 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
W tej sytuacji za datę zgłoszenia przewidzianego w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, należy uznać datę zgłoszenia (doręczenia) żądania właściwemu staroście.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, jak wynika to z uzasadnienia ich decyzji, za zasadne uznały odrzucenie zgłoszenia P.S.A. dot. zanieczyszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], z uwagi na to, że wniosek nie spełniał wymogów określonych w art. 12 ust. 1 i 2 ustawy, a mianowicie wniosek wpłynął do organu w dniu [...] r., czyli po terminie oraz nie zawierał dokumentów potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi, co uzasadniało odrzucenie zgłoszenia.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.