II SA/SZ 1051/04

II SA/Sz 1051/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Henryk Dolecki /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wojciechowska
Kazimierz Maczewski
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1691/06 - Wyrok NSA z 2007-12-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par 1 pkt 1 lit a,c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.) Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2006r. sprawy ze skargi H.L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o niemożności wydania decyzji w sprawie nakazu usunięcia nieprawidłowości użytkowanych przyłączy I uchyla zaskarżoną decyzję II orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w[...] na rzecz skarżącej H. L. kwotę [...] ([..] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. L. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia[...] ., znak:[...] , o niemożności wydania decyzji w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości użytkowanych przyłączy elektrycznego, wodociągowego i kanalizacyjnego w miejscowości [...] na działkach
o nr ew. gruntu [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym oględzin działki nr [...] w dniu[...] ., ustalił, że I. i J.B., właściciele tej działki, wybudowali na terenie obecnych działek nr [...] przyłącza elektryczne, wodociągowe i kanalizacyjne. Organ pierwszej instancji ustalił ponadto, iż I. B., pismem z dnia[...] . zawiadomiła Starostwo Powiatowe w [...] o rozpoczęciu użytkowania budynku garażu z nadbudowaną częścią mieszkalną wybudowanego na nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w [...] na podstawie pozwolenia na budowę z dnia[...] ., załączając do zawiadomienia inwentaryzację geodezyjną powykonawczą uwzględniającą wykonane przyłącza. Starosta Powiatu[...] , jako właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł w wyznaczonym terminie sprzeciwu do dokonanego zgłoszenia.
Ponadto organ pierwszej instancji ustalił, iż część przedmiotowych przyłączy została przebudowana przez H. L. w oparciu o decyzję nr IV-46/2001 Starosty Powiatu[...] .
Po ustaleniu powyższych okoliczności organ pierwszej instancji, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, wydał w dniu 12 maja 2004r. decyzję, wskazując w uzasadnieniu, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowe przyłącza znajdują się w nieodpowiednim stanie technicznym lub są użytkowane w sposób zagrażający ryciu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia oraz nie powodują swoim wyglądem oszpecenia otoczenia.
Od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] odwołała się właścicielka działki nr 427/1, H. L., zarzucając naruszenie:
- art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego, przez jego niezastosowanie w związku
z nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym,
- art. 81, 84 i 84a Prawa budowlanego przez nie podjęcie działań ustawowo nakazanych organowi nadzoru budowlanego, w szczególności w zakresie badania przestrzegania przepisów prawa budowlanego i zapewnienie warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia,
- art. 28 i 32 kpa przez nie doręczenie decyzji pełnomocnikowi skarżącej,
- art. 73 § 1 kpa przez uniemożliwienie skarżącej przeglądania akt sprawy i w konsekwencji naruszenie art. 75 i 77 kpa przez nie przeprowadzenie istotnego dowodu w sprawie tj. odkrywkowego badania prawidłowości zbudowanych przyłączy,
- art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia nie spełniającego kryteriów określonych w powołanym przepisie, w szczególności przez próbę stworzenia takich instytucji, jak "skwitowanie legalności" czy "domniemanie legalności, a także ogólnikowe sformułowanie uzasadnienia,
- zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, 7, 8, 9, 10, 11 kpa, poprzez działania niezgodne z normami wyrażonymi w tych przepisach.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, iż organ pierwszej instancji nie wykazał odpowiedniej inicjatywy dowodowej, ponieważ oparł się tylko na posiadanych dokumentach, nie wykonano natomiast odkrywek przyłączy i nie przeprowadzono ich oględzin. Zdaniem skarżącej prawidłowość ich wykonania nie może być domniemywana z uwagi na treść zgłoszenia zakończenia robót budowlanych oraz brak sprzeciwu właścicieli sieci, jeżeli fakty przeczą zarówno prawidłowości, jak i legalności. Skarżąca wskazała, że
w dniu[...] . została wykonana odkrywka przyłączy na działce nr [...] oraz ich oględziny przy udziale inżyniera budownictwa. W oględzinach nie uczestniczył przedstawiciel organu pierwszej instancji, pomimo zawiadomienia dokonanego przez skarżącą. Wyniki oględzin potwierdziły w pełni zarzuty dotyczące nieprawidłowości robót budowlanych oraz istnienia potencjalnych zagrożeń przy dalszym użytkowaniu obiektu, gdyż nie zostały zachowane, określone w normach odległości pomiędzy kablami oraz głębokość ułożenia kabli w stosunku do tzw. stref przemarzania. Nie wykonano podbudowy rury kanalizacyjnej i nie położono taśmy sygnalizacyjnej. Taki sposób wykonania przyłączy, zdaniem skarżącej, jest niezgodny z przepisami i powoduje nadto zagrożenie z punktu ochrony środowiska, a tym samym niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w[...] , odnosząc się do treści zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdził, że z treści pisma skarżącej z dnia[...] ., wszczynającego postępowanie i poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń oraz treści odwołania wynika, iż przedmiotem postępowania jest ustalenie legalności wybudowania przedmiotowych przyłączy.
Wobec tego podstawa zaskarżonej decyzji, tj. art. 66 Prawa budowlanego, znajdujący się w rozdziale 6 dotyczącym "Utrzymania obiektów budowlanych", w którym zawarto zasady postępowania w stosunku do obiektów budowlanych wybudowanych zgodnie z prawem, jest nieprawidłowa.
Organ pierwszej instancji, ponownie rozpatrując sprawę, powinien przeprowadzić postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego i w ramach tego postępowania ustalić czy przedmiotowe przyłącza zostały wybudowane zgodnie z przepisami prawa budowlanego (w tym z warunkami technicznymi).
Organ odwoławczy wskazał ponadto na potrzebę zachowania wymogów określonych w kodeksie postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego oraz doręczania pism pełnomocnikowi strony.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w [...] złożyła H. L. wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając, że zostały wydane z naruszeniem prawa poprzez dokonanie ustaleń rażąco sprzecznych z materiałem dowodowym. Ponadto zaskarżona decyzja działa na niekorzyść strony odwołującej się.
Skarżąca wniosła też o zobowiązanie organu I instancji, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadził postępowanie w trybie art. 51 i 66 Prawa budowlanego ze szczególnym uwzględnieniem art. 66 oraz stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich, a także treści orzeczenia Sądu Najwyższego, który orzekł, że bez znaczenia jest to, iż po zgłoszeniu zakończenia robót organ nadzoru budowlanego nie zgłosił sprzeciwu, poza tym nie zgłoszenie sprzeciwu nie powoduje zalegalizowania stanu nieodpowiadającego bezwzględnie obowiązującym przepisom prawa. Ponadto skarżąca wniosła o zobowiązanie Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] do przeprowadzenia kontroli przyłączy przez wykonanie odkrywki.
W uzasadnieniu zarzutów podniesionych w skardze H. L.wskazała, że stanowisko organu II instancji, iż przedmiotem postępowanie jest jedynie ustalenie legalności wybudowania przedmiotowych przyłączy pozostaje w rażącej sprzeczności z przedstawionymi przez nią dowodami, tj. treścią pism, wniosków, postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz z dotychczasowymi czynnościami organu I instancji, które dowodzą, że postępowanie zostało wszczęte ponieważ właściciele sąsiedniej nieruchomości wybudowali na działce skarżącej przyłącza prowadzące do ich budynku, a uczynili to z naruszeniem prawa i elementarnych norm techniczno budowlanych. Dlatego przedmiotowe przyłącza znajdują się w rażąco wadliwym stanie technicznym powodując realne zagrożenie dla zdrowia i życia skarżącej oraz innych osób, które znajdą się w jej domu lub na działce.
Skarżąca podkreśliła, że zebrany materiał dowodowy wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania i to w trybie natychmiastowym winno być przede wszystkim ustalenie z zastosowaniem art. 66 Prawa budowlanego stanu technicznego wybudowanych przez jej sąsiadów przyłączy, a po stwierdzeniu istniejących nieprawidłowości technicznych wydanie stosownych nakazów, a dopiero po tym należy ustalać legalność ich wybudowania. Zdaniem skarżącej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie chce poznać prawdy o wadliwym wykonaniu przyłączy, dlatego pomimo prawidłowego zawiadomienia nie uczestniczył w oględzinach mających ustalić ich stan techniczny. Takie zachowanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dowodzi, że uchyla się on od wykonania ciążących nań obowiązków służbowych. Ponadto, gdyby prawdą było, że w rozpoznawanej sprawie chodzi wyłącznie o legalność budowy, to organ II instancji nie miałby podstaw prawnych do wydania orzeczenia kasacyjnego, ponieważ w kwestii ustalenia legalności wybudowania przyłączy zdaniem tego organu nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Stanowisko organu II instancji w części dotyczącej legalności budowy przyłączy skarżąca podziela, ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy a w tym protokół Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia[...] . dowodzi, że na wybudowane przyłącza inwestorzy nie tylko nie uzyskali decyzji o pozwoleniu na budowę, ale nawet nie posiadają projektu techniczno budowlanego na ich wykonanie, ponieważ właściwy organ budowlany nie wydał warunków techniczno prawnych, jakie muszą być spełnione, żeby taki projekt wykonać, a następnie uzyskać jego zatwierdzenie. Nadto inwestorzy nikomu nie zgłosili zamiaru wybudowania przedmiotowych przyłączy. Zatem zebrany materiał dowodowy dawał organowi I i II instancji pełną podstawę prawną do stwierdzenia popełnienia samowoli budowlanej. Organ odwoławczy miał więc obowiązek rozstrzygać merytorycznie, a to wykluczało możliwość wydania orzeczenia kasacyjnego, ponieważ pogorszyło ono sytuację skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Organ odwoławczy orzekając w sprawie wskazał dalszy kierunek postępowania zmierzający do legalizacji wybudowanych przyłączy uznając, że jest to zgodne z treścią pisma skarżącej z dnia [...] r. wszczynającego postępowanie. Z tym stanowiskiem nie można się w pełni zgodzić. W piśmie tym H. L. zawiadomiła organy nadzoru budowlanego o zaistniałej samowoli budowlanej polegającej na budowie przyłączy bez pozwolenia na budowę oraz właściwych uzgodnień. Poza tym wskazała, że z uwagi na krótki czas realizacji inwestycji obawia się, czy przyłącza zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną. Jest to wyraźna sugestia dotycząca stanu technicznego przyłączy.
Należy podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada,
i decyduje rzeczywista wola osoby wszczynającej postępowanie, tak więc organ o ile ma wątpliwości co do treści złożonego pisma i określenia zakresu postępowania winien zobowiązać stronę do sprecyzowania swojego stanowiska.
W rozpoznawanej sprawie już pierwsze pismo wskazywało, że osoba wszczynająca postępowanie informuje organ o dokonanej samowoli budowlanej i obawia się czy zrealizowana inwestycja jest w należytym stanie technicznym i nie stanowi zagrożenia dla otoczenia. Wskazują na to również dalsze pisma skarżącej, a mianowicie pismo z dnia[...] . oraz ze skargi na bezczynność złożonej w dniu[...] . i zażalenia z dnia[...] . na bezczynność organu I instancji, w treści którego skarżąca jednoznacznie sformułowała wniosek o prowadzenie postępowania dotyczącego niezgodności dokonanych przyłączy z warunkami technicznymi i powołała się na art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Na ten kierunek postępowania wskazał też Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia 10 lutego 2004r. o przekazaniu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] wniosku skarżącej o wszczęcie postępowania w trybie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.
Nie ulega więc wątpliwości, że skarżąca wnosiła o nadanie biegu sprawie nie tylko w kwestii smolnego wybudowania przyłączy przez I.i J. B., ale również ich stanu technicznego, gdyż zdaniem skarżącej stanowią one zagrożenie dla jej zdrowia i życia. Tym bardziej, że stanowisko swe potwierdziła dokonując odkrywki i oględzin przedmiotowych przyłączy (dokumentacja techniczna i fotograficzna w aktach sprawy administracyjnej).
W związku z tym przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien wziąć pod uwagę wniosek skarżącej o przeprowadzenie postępowania dotyczącego samowolnego wybudowania przez inwestorów przyłączy oraz badania ich stanu technicznego i wyjaśnienia czy zagrażają życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a,c, w związku z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.