II SA/SZ 1046/19

II SA/Sz 1046/19 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska
Patrycja Joanna Suwaj
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 791/20 - Wyrok NSA z 2023-09-14
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art.92 a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2019 poz 2167
art.1 par 1 i 2, art.145 par 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 23
art.7 ,77 i 107 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 2325
art.145 par 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. na rzecz skarżącego E. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 92a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm. - dalej jako "u.t.d.") i zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli
nr [...] z dnia 4 kwietnia 2019 r., nałożył na E. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przewóz Osób E. M. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenia polegające na:
- wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenia zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony (kara [...] zł);
- skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego – zarówno
w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin (kara [...] zł);
- przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas mniej niż 30 minut (kara [...] zł).
E. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując na uchybienie:
- art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1b u.t.d. poprzez dokonanie kontroli w stosunku do pojazdu niewykonującego w momencie kontroli przewozu drogowego,
- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1 oraz art. 129a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez przeprowadzenie kontroli w stosunku do pojazdu zaparkowanego poza drogą publiczną,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy,
- art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
Odwołujący podniósł, że kontrola została przeprowadzona wobec pojazdu, który nie wykonywał zadania przewozowego, a ponadto nie miał wiedzy o zainstalowanym niedozwolonym urządzeniu.
Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego
w W. decyzją z dnia 29 lipca 2019 r. nr [...],
w oparciu m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W motywach decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 4 kwietnia 2019 r. na ul. [...] w S., podczas kontroli drogowej autobusu marki [...] stwierdzono liczne naruszenia, za które organ I instancji wymierzył karę. Pojazdem, którym kierował E. M., wykonywany był krajowy transport drogowy osób, zaś z kontroli sporządzono protokół.
Przechodząc do stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony
(lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d.) organ powołał się na dokonane w dniu kontroli ustalenia, z których wynika, że w pojeździe o nr rej. [...] zarejestrowanym po raz pierwszy w dniu 21 sierpnia 2006 r., zainstalowano tachograf marki Continental Automotive. Podczas analizy wydruków sporządzonych w trakcie kontroli stwierdzono liczne błędy mogące wskazywać na podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia zakłócającego jego pracę. Po dokładnej analizie natężenia prądu stwierdzono, że jest niezgodne z normami producenta. W związku z podejrzeniem manipulacji pojazd skierowano do uprawnionego warsztatu, zgodnie z treścią art. 38 ust. 2 rozporządzenia nr 165/2014. Oględziny tachografu oraz impulsatora zamontowanego w skrzyni biegów przeprowadzone przez serwisanta wykazały, że zamontowany w skrzyni biegów czujnik ruchu Kitas 2 posiada nr [...] i nie jest zgodny z wydrukiem danych technicznych z cyfrowego urządzenia rejestrującego, na którym widnieje czujnik ruchu Kitas 2+ posiadający nr [...], a nadto, że plomba znajdująca się na impulsatorze w skrzyni biegów jest zerwana. W związku z różniącymi się nr impulsatorów, podjęto decyzję o wymontowaniu czujnika ze skrzyni biegów w celu jego weryfikacji. Po odpięciu kostki z tego impulsatora, na urządzeniu rejestrującym nie generował się błąd "awaria czujnika ruchu" obowiązkowy przy odpięciu kostki przesyłającej dane z impulsatora do tachografu. Natomiast na wydruku z danych technicznych w dalszym ciągu widniał nr czujnika sparowanego z tachografem Kitas 2+ o nr [...].
Dodatkowe oględziny pojazdu wykazały, że do instalacji tachografu zamontowano dodatkowe urządzenie imitujące sygnał radiowy oraz nadajnik Kitas 2+
o nr [...], który był sparowany z urządzeniem. Te niedozwolone urządzenia znajdowały się pod zegarami deski rozdzielczej pojazdu. Wszystkie czynności podjęte w celu ujawnienia urządzenia zostały udokumentowane dokumentacją fotograficzną i były przeprowadzone w obecności kierowcy. Ww. ingerencja powoduje, że urządzenie nie rejestruje prawidłowych danych dotyczących prędkości, przejechanych kilometrów i rodzaju pracy.
Mając powyższe na uwadze organ uznał za zasadne nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł.
W stosunku do naruszenia polegającego na skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i kilkuosobowej (l.p. 5.7. załącznika nr 3 do u.t.d.) organ wyjaśnił, że analiza zapisów protokołu kontroli oraz danych cyfrowych z karty kierowcy oraz urządzenia rejestrującego po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci przerwy napięcia wykazała, że kierowca o godz. 05:21 dnia 1 kwietnia 2019 r. rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać min. 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał odpoczynek trwający jedynie 7 godzin i 26 minut, tj. od godz. 21:55 dnia 1 kwietnia 2019 r. do godz. 05:21 dnia 2 kwietnia 2019 r. Oznacza to, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 34 minuty. Uwzględniając, że treść Ip. 5.7.1 i lp. 5.7.2. załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonuje skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny karą pieniężną w wysokości 150 złotych, a czas powyżej 1 godziny do 2 godzin karą pieniężną w wysokości 350 złotych organ przyjął, że zasadne jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Nadto podkreślił, że kwoty jednostkowych kar pieniężnych za każde naruszenie opisane w załączniku nr 3 (naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców) do u.t.d. podlegają sumowaniu, ponieważ wystąpiło jedno naruszenie, a wysokość administracyjnej kary pieniężnej jest uzależniona od rozmiarów stwierdzanego naruszenia. Przekroczenie kolejnego progu czasowego oznacza zwiększenie rozmiarów stwierdzonego naruszenia i konieczność podniesienia wysokości kary pieniężnej. Szczegółowy mechanizm jej ustalania wynika wprost z przepisów ustawy nie pozwalając organowi na swobodę w jej kształtowaniu.
Odnośnie do stwierdzonego naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy (lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d.) organ podkreślił, że analiza zapisów z protokołu kontroli oraz danych cyfrowych urządzenia rejestrującego po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci przerwy napięcia wykazała, iż kierowca E. M. prowadził pojazd w okresie od godz. 05:23 do godz. 11:32 dnia 1 kwietnia 2019 r. nie wykonując prawidłowej przerwy w jeździe. Oznacza to, że kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 57 minut i w konsekwencji przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 27 minut. W sprawie nie stwierdzono zapisów dających podstawę zastosowania art. 12 rozporządzenia 561/2006, wobec czego prawidłowo wymierzono za ww. naruszenie karę w wysokości [...] zł.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ zaznaczył, że kierowca podjeżdżając na parking pod szkołę w celu wykonania zlecenia transportowego już je rozpoczął. Poza tym z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że autobus zatrzymał się na parkingu obok drogi publicznej, a kontroli drogowej nie można wykonywać na ulicy ze względu na fakt, iż zaparkowanie pojazdu w takim miejscu i przeprowadzanie kontroli stanowiłoby zagrożenie dla pozostałych uczestników ruchu drogowego. Nadto zaakcentował, że organ I instancji wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, zapewnił stronie czynny udział na każdym etapie postępowania, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wszelkie wymagane prawem wymogi.
Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie art. 92b u.t.d. nie znajdzie zastosowania gdyż w przepisie tym nie mieszczą się przypadki związane
z niewłaściwym użytkowaniem tachografu oraz wszelkie ingerencje w jego działanie. Również brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., albowiem strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Przede wszystkim strona nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie faktu, że zakupiła pojazd z zamontowanym wyłącznikiem tachografu, nie wiedząc o tym. Według organu gdyby strona kupiła kontrolowany pojazd z zainstalowanym wyłącznikiem tachografu, to nie przeszedłby kalibracji. W związku z tym stwierdzono, że wyłącznik został zainstalowany w momencie, gdy strona znajdowała się już w posiadaniu kontrolowanego pojazdu. Stąd też nie można uznać, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia lub o nim nie wiedziała.
Ponadto organ zaakcentował, że okoliczność wykonywania przez stronę przewozu pojazdu, w którym jedno z urządzeń - w tym wypadku tachograf - zostało
w sposób niedozwolony przerobione zawsze należy ocenić jako sytuację, na którą strona miała wpływ. To strona odpowiada za stan techniczny pojazdu, którym posługuje się w prowadzonej działalności gospodarczej. Nawet gdyby hipotetycznie założyć, że strona kupiła pojazd z przerobionym czujnikiem ruchu to jest ona odpowiedzialna za sprawdzenie stanu technicznego tego pojazdu pod każdym kątem i za wykrycie niedozwolonej przeróbki instalacji tachografu. Co więcej, nic nie stoi na przeszkodzie, aby po zakupie wymienić tachograf na zupełnie nowy - co do którego przewoźnik może mieć pewność, że nie jest zmanipulowany.
E. M. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak i zwrot poniesionych przez stronę kosztów postępowania i obciążenie nimi Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W skardze skarżący powielił zarzuty zawarte w odwołaniu.
Wskazał, że podstawą wszczęcia postępowania były ustalenia inspektora ITD poczynione w toku kontroli drogowej, przeprowadzonej w dniu 4 kwietnia 2019 r. przy ul. [...] w S. - miejsce rozpoczęcia kontroli: ul. [...]
w S., na terenie Szkoły Podstawowej nr [...], a więc poza drogą publiczną, strefą zamieszkania i strefą ruchu. Przy czym kontrola drogowa przeprowadzona była względem autobusu znajdującego się na postoju. Tymczasem wykonanie kontroli
w stosunku do pojazdu znajdującego się poza drogą publiczną, stanowi kwalifikowaną wadę postępowania. Podniósł także, że w wyniku tej samej kontroli ustalono, iż kierowca naruszył zasady organizacji aktywności, a skoro instalowanie urządzeń zmierzających do fałszowania zapisu ma na celu zapobieżenie takim naruszeniom, to powyższe prowadzi do konkluzji, że kierowca nie miał jakiejkolwiek wiedzy na temat istnienia ww. urządzenia. Poza tym w toku kontroli nie stwierdzono, aby w okresie podlegającym kontroli (ostatnie 28 dni plus dzień bieżący) doszło do jakiejkolwiek manipulacji w zapisanych danych jak i nie ustalono w jaki sposób uruchomienie procesu manipulacji zapisem miało następować i czy w momencie kontroli drogowej urządzenie to "było gotowe" do działania. Zaznaczył, że czym innym jest stwierdzenie urządzenia przygotowanego do zarejestrowania zmanipulowanych danych, a czym innym jest pozostałość takiego urządzenia po użytkowaniu jego przez poprzednich właścicieli. Powyższe zatem dowodzi, że sprawa powinna być rozpatrzona w oparciu o regulację określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Według skarżącego, organ w toku postępowania nie zgromadził materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie prawdy obiektywnej w zakresie potencjalnego korzystania przez osobę kontrolowaną z urządzenia służącego do manipulacji zapisem w tachografie. Nie podjął nawet próby dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, opierając się wyłącznie na apriorycznych założeniach i przerzucając cały ciężar dowodowy na stronę. Przy czym całkowicie pominął kwestię braku świadomości przedsiębiorcy na temat istnienia jakiegokolwiek urządzenia służącego do manipulacji, a co więcej ani organ, ani warsztat nie dokonali sprawdzenia, czy to urządzenie w ogóle działało. Strona podniosła także, że niezrozumiałe są argumenty organu wskazujące na to, że przewoźnik mógł wcześniej wymienić tachograf bądź dokonać jego sprawdzenia na okoliczność obecności jakichkolwiek manipulacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. skarżący popierając skargę oświadczył,
że w trakcie przeglądu plomby były założone. Jego zdaniem plomba rozleciała się ze starości, była przerdzewiała. Wyjaśnił także, że sprzedał pojazd i nie ma już dokumentów z przeglądu okresowego tachografu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie według powyższych kryteriów sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że choć nie wszystkie argumenty podnoszone przez stronę są trafne to jednak skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten został wydany z naruszeniem prawa uzasadniającym jego uchylenie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego stanowią przepisy ustawy o transporcie drogowym, określającej odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem oraz innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, za naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego ujawnione w wyniku kontroli. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to – w myśl art. 4 pkt 22 u.t.d.- obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 określa załącznik nr 3 do ustawy.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji mocą której to, wymierzono skarżącemu karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenia polegające na:
- wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenia zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony,
- skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej;
- przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.
Powyższe naruszenia zostały stwierdzone podczas przeprowadzonej w dniu
4 kwietnia 2019 r. kontroli drogowej autobusu, którym skarżący miał zawieść dzieci ze szkoły podstawowej na wycieczkę szkolną do [...]. Tymczasem skarżący zakwestionował prawidłowość tej kontroli wskazując, że została ona dokonana
w stosunku do pojazdu niewykonującego w momencie kontroli przewozu drogowego,
a nadto zaparkowanego poza drogą publiczną. Niewątpliwe ustalenia poczynione
w trakcie kontroli drogowej mają zasadnicze znaczenie dla sprawy, a zatem ocena jej legalności powinna nastąpić w pierwszej kolejności.
Dokonując tej oceny Sąd uznał, że kontrola nie uchybia przepisom prawa, zaś zarzuty zgłoszone przez skarżącego w tej mierze nie są zasadne.
W aktach sprawy znajduje się protokół nr [...] z dnia
4 kwietnia 2019 r. podpisany przez skarżącego, z którego to wynika, że autobus skontrolowano na ul. [...] w S.. Natomiast, zdaniem Sądu, podniesiona przez skarżącego okoliczność, że czynności kontrolne były dokonywane "względem autobusu znajdującego się na postoju" nie dyskwalifikuje legalności kontroli, zwłaszcza w sytuacji gdy pojazd znajdował się - co wynika z dokumentacji zdjęciowej - w zatoce postojowej położonej wzdłuż drogi publicznej, przy czym sama kontrola powinna być przeprowadzana tak, aby nie stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Również przekonanie skarżącego, że w momencie kontroli nie wykonywał przewozu drogowego jest nieusprawiedliwione. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4
pkt 6a u.t.d., określenie przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85
i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1). W art. 4 lit. a tego rozporządzenia wyjaśniono, że przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. W orzecznictwie na tle ww. przepisu przyjmuje się, że skoro przewóz drogowy nie musi odbywać się w całości po drogach publicznych to kierowcy obowiązani są przestrzegać przepisów dotyczących tego przewozu również na innych drogach niż publiczne, także parkingach, placach itp., od momentu rozpoczęcia przewozu drogowego – do jego zakończenia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 662/13, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Go 683/16, wyroki dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Każdy przejazd pojazdem przeznaczonym do transportu osób lub rzeczy, bez względu na cel podróży, a także bez względu na to, czy pojazd przewozi ładunek, bądź osoby, czy też porusza się bez ładunku i nie przewozi osób, powinien być kwalifikowany jako przewóz drogowy (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1354/15, dostępny w CBOSA). W świetle powyższego podzielić należy pogląd organu odwoławczego, że skarżący podjeżdżając na miejsce postojowe pod szkołę w celu wykonania zlecenia transportowego rozpoczął wykonywanie przewozu drogowego. Stąd też zobowiązany był do przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym
i przepisów unijnych regulujących obowiązki i warunki przewozu drogowego.
Zdaniem Sądu, na akceptację zasługuje również stanowisko organu odwoławczego co do zasadności nałożenia na skarżącego kary w wysokości [...] zł za naruszenie zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf.
Na mocy pkt 6.1.2. wspomnianego wyżej załącznika do ustawy o transporcie drogowym, kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenia zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony - wynosi 10.000 zł.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (m.in. protokół kontroli drogowej, jak i protokół z oględzin instalacji tachografu, urządzenia rejestrującego oraz impulsatora zainstalowanego w pojeździe) potwierdza ustalenia organu, że do instalacji tachografu kontrolowanego pojazdu podłączono wyłącznik tachografu, zaś pod zegarami deski rozdzielczej pojazdu zamontowano dodatkowe urządzenie imitujące sygnał radiowy oraz nadajnik, który sparowany był z tym urządzeniem (drugi impulsator). Powyższe z całą pewnością świadczy o niedozwolonej prawem ingerencji w urządzenie rejestrujące, a tym samym, o tym że skarżący wykonywał przewóz drogowy pojazdem z naruszeniem przepisów o stosowaniu tachografu. Ustalenia te pozwalały na przyjęcie, że doszło do naruszenia, o którym mowa w l.p. 6.1.2. załącznika nr 3 u.t.d. Ponieważ dla zastosowania l.p. 6.1.2. istotne znaczenie ma wyłącznie okoliczność, że pojazd został wyposażony w tachograf, co do którego dopuszczono się nielegalnej manipulacji i pojazdem tym wykonywany był przewóz drogowy, zatem nie mógł odnieść zamierzonego skargą skutku zarzut braku ustaleń organu w zakresie, w jaki sposób uruchomienie procesu manipulacji zapisem miało następować i czy w momencie kontroli drogowej urządzenie było gotowe do działania. Kwestie te są bowiem prawnie irrelewantne i pozostają bez wpływu na wynik sprawy, co oznacza, że organ nie był zobligowany do czynienia w tym kierunku jakichkolwiek ustaleń.
Sąd za nietrafne uznał wywody skargi wskazujące na istnienie przesłanki egzoneracyjnej wynikającej z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W myśl tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa
w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Przytoczone unormowanie przewiduje możliwość zwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, jednakże jest to uzależnione od wykazania przez przewoźnika, że organizując przewóz uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Przepis ten zatem odnosi się do sytuacji wyjątkowych, czyli takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt II GSK 5380/16, dostępny w CBOSA).
Wprawdzie skarżący podjął próbę wskazania okoliczności, które jego zdaniem wyłączają odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie, tym nie mniej próba ta okazała się nieskuteczna. Argumentacja skarżącego, że to poprzedni właściciel dokonał przeróbki tachografu, a on nie miał świadomości istnienia urządzenia służącego do manipulacji w procesie rejestracji aktywności, w żaden sposób nie dowodzi występowania przesłanki, o której mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Sam fakt powołania się na brak świadomości istnienia w pojeździe zamontowanego wyłącznika tachografu i drugiego impulsatora jest niewystarczający do uwolnienia się o odpowiedzialności, skoro skarżący nie wykazał, że pomimo dołożenia należytej staranności nie mógł przewidzieć i sprawdzić przy zakupie, że tachograf podlegał ww. modyfikacjom. Jak już wyżej zaznaczono, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie omawianego przepisu, okoliczność powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Tymczasem strona jako profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy osób, właśnie kierując się ową należytą starannością i zwykłą przezornością powinna przy nabyciu auta upewnić się, czy pojazd ten jest całkowicie sprawny i nie zawiera niedozwolonych przeróbek. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący takiego sprawdzenia dokonał. Nie przedstawił też dowodu potwierdzającego, że pojazd kupił już z przerobionym tachografem. Co więcej, mając na uwadze fakt, że pierwsza rejestracja pojazdu w kraju jak i wydanie dowodu rejestracyjnego stronie nastąpiło w grudniu 2016 r., a badania okresowe obejmujące sprawdzenie prawidłowości działania urządzeń zamontowanych w pojeździe odbywają się co dwa lata, to nie sposób odmówić racji argumentowi organu, że gdyby strona zakupiła pojazd z zainstalowanym wyłącznikiem tachografu, nie przeszedłby kalibracji. Dodać trzeba, że na mocy art. 23 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz. UE L 60
z 28.02.2014, str. 1), zakres przeglądów tachografów obejmuje co najmniej sprawdzenie m.in., czy do tachografu nie są podłączone urządzenia manipulacyjne lub czy nie ma śladów użytkowania takich urządzeń.
W takiej sytuacji stwierdzić trzeba, że skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnił swoich twierdzeń o tym, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, ani o nim nie wiedział, a tym samym organ nie był zobligowany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia okoliczności, które uchylałby odpowiedzialność skarżącego.
W ocenie Sądu, zastrzeżenia budzi natomiast zasadność wymierzenia kary pieniężnej za dwa pozostałe naruszenia, tj. polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy (lp. 5.11 zał. nr 3 do u.t.d.) oraz skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno
w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej (lp. 5.7 zał. nr 3 do u.t.d.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ I instancji za skrócenie przez kierowcę w dniu 1 kwietnia 2019 r. wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin wymierzył karę w wysokości [...] zł, gdy tymczasem na mocy lp.5.7.2 kara taka powinna wynieść 350 zł. Z kolei organ II instancji zgadzając się w wysokością wymierzonej kary [...] zł przyjął, że skoro kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 34 minuty to należało sumować kary jednostkowe określone w zał. nr 3 u.t.p. pod lp. 5.7.1. (150 zł) i lp. 5.7.2 (350 zł).
Abstrahując od prawidłowości tego stanowiska (załącznik nr 3 do ustawy
o transporcie drogowym wymienia naruszenia określone w lp. 5.7.1 i 5.7.2 jako dwa odrębne naruszenia i z niczego nie wynika, że naruszenie określone w lp. 5.7.2 miałoby stanowić sumę lp. 5.7.2 i 5.7.1), to wskazać należy, że Kolegium nie wyjaśniło należycie wszystkich istotnych okoliczności, które uzasadniałby wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców. Przy czym lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi, że wywody organu w tej mierze są niespójne i niekonsekwentne. Mianowicie, z jednej strony organ ten przyznał, że na skutek dokonanej ingerencji tachograf nie rejestruje prawidłowych danych dotyczących prędkości, przejechanych kilometrów i rodzaju pracy, a z drugiej strony bezrefleksyjnie w oparciu o dane wynikające z ww. urządzenia rejestrującego i karty kierowcy wymierzył skarżącemu karę za uchybienie przepisom dotyczącym czasu pracy kierowców w dniu 1 kwietnia 2019 r.
Zdaniem Sądu, opisane powyżej niewłaściwe działanie urządzenia, które notabene zostało stwierdzone przez uprawionego serwisanta, poddaje w wątpliwość, czy rejestrowane przez tachograf dane mogą być w ogóle uznane za wiarygodne, a tym samym stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Organ odwoławczy wątpliwości tych nie dostrzegł i nie wyjaśnił. Nie wykazał też, aby wadliwa praca tachografu pozostała bez wpływu na prawidłowość zarejestrowanych przez urządzenie okresów aktywności kierowcy. W realiach niniejszej sprawy z uwagi na ingerencję dokonaną w tachograf, poprawność zapisu czasu jazdy i odpoczynku powinna była zostać rzetelnie zweryfikowana, czego organ odwoławczy nie uczynił. Z tych też względów nie sposób uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.
W tym miejscu przypomnieć należy, że w postępowaniu o nałożenie na określony podmiot kary administracyjnej szczególnego znaczenia nabiera respektowanie
ww. zasady gdyż, aby przeprowadzone przez właściwy organ postępowanie administracyjne mogło zakończyć się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, musi dowieść w sposób niewątpliwy naruszenia rygorów określonych obowiązującymi przepisami. W rezultacie organ odwoławczy w ramach swoich kompetencji powinien dążyć z urzędu do wykrycia prawdy obiektywnej, co obliguje go w granicach określonych k.p.a. zarówno do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ale także rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym obowiązkom organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie nie sprostał, czym naruszył art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W przedmiocie kosztów postępowania postanowiono stosownie do art. 200 p.p.s.a., mając na uwadze, że koszty te sprowadzały się wyłącznie do uiszczonego przez skarżącego wpisu w kwocie [...]zł.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższych rozważań Sądu i wyeliminowania stwierdzonych uchybień natury procesowej. Przede wszystkim organ ten wyjaśni ponad wszelką wątpliwość, czy zaistniały podstawy do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenia czasu pracy kierowców i stosownie do dokonanych ustaleń wyda decyzję odpowiadającą prawu.