II SA/Sz 1042/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji na odmowę dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany stanu wody na gruncie, uznając brak uzasadnienia statutowego i interesu społecznego.
Fundacja wniosła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany stanu wody na gruncie, powołując się na cele statutowe związane z ochroną środowiska. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły dopuszczenia, uznając, że cele statutowe Fundacji nie są wystarczająco powiązane z przedmiotem sprawy, a interes społeczny nie został wykazany. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że Fundacja nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., a postępowanie nie jest objęte przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, które przyznają szersze prawa organizacjom ekologicznym.
Fundacja "S." wniosła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany stanu wody na gruncie, argumentując, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków jej działalności statutowej związanych z ochroną środowiska. Prezydent Miasta odmówił dopuszczenia, wskazując na niewystarczające uzasadnienie celu statutowego i brak wykazania interesu społecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie, podkreślając, że organizacja musi precyzyjnie wykazać związek między celami statutowymi a przedmiotem sprawy oraz interes społeczny, a nazwa Fundacji nie nawiązuje do stosunków wodnych. Fundacja wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów Prawa Ochrony Środowiska i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, twierdząc, że jest organizacją ekologiczną i powinna zostać dopuszczona do postępowania na podstawie art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie dotyczące zmiany stanu wody na gruncie nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa w rozumieniu u.i.o.ś. Ponadto, Sąd uznał, że cele statutowe Fundacji, takie jak promocja zrównoważonego rozwoju, nie są wystarczająco powiązane z przedmiotem sprawy, a Fundacja nie wykazała istnienia interesu społecznego przemawiającego za jej udziałem. Sąd podkreślił, że ciężar wykazania przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. spoczywa na organizacji społecznej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organizacja społeczna nie może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeśli nie wykaże, że jej cele statutowe są uzasadnione przedmiotem sprawy oraz że przemawia za tym interes społeczny. Sama promocja idei zrównoważonego rozwoju nie jest wystarczająca, jeśli nie przekłada się na konkretne działania w danej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cele statutowe Fundacji, takie jak promocja zrównoważonego rozwoju, nie są wystarczająco powiązane z przedmiotem postępowania administracyjnego dotyczącym zmiany stanu wody na gruncie. Podkreślono, że ciężar wykazania przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. spoczywa na organizacji społecznej, która musi przedstawić konkretną argumentację uzasadniającą jej udział.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
k.p.a. art. 31 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek: uzasadnienia celami statutowymi organizacji oraz przemawiania za tym interesu społecznego. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na organizacji.
Prawo wodne art. 234 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Dotyczy obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w przypadku zmiany stanu wody na gruncie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.o.ś. art. 3 § pkt 16
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Definicja organizacji ekologicznej.
u.i.o.ś. art. 3 § ust. 1 pkt 10
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Definicja organizacji ekologicznej.
u.i.o.ś. art. 44 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Uprawnienie organizacji ekologicznych do udziału w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa.
u.i.o.ś. art. 79 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Definicja postępowania wymagającego udziału społeczeństwa.
u.i.o.ś. art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.i.o.ś. art. 63 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.i.o.ś. art. 60
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cele statutowe Fundacji nie są wystarczająco powiązane z przedmiotem postępowania administracyjnego dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie. Fundacja nie wykazała istnienia interesu społecznego przemawiającego za jej udziałem w postępowaniu. Postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa w rozumieniu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.
Odrzucone argumenty
Fundacja jest organizacją ekologiczną i powinna zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu na podstawie art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. Domniemanie działania organizacji społecznej w interesie społecznym i brak konieczności wykazywania specjalistycznego doświadczenia. Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania i nieuwzględnienie interesu społecznego.
Godne uwagi sformułowania
ciężar wykazania istnienia tych przesłanek spoczywa wyłącznie na organizacji społecznej cele statutowe skarżącej dotyczyły stricte działalności promocyjnej, tj. zmierzającej do zwiększania popularności działań na rzecz ochrony środowiska, nie zaś realizowanie tych działań przez samą fundację postępowanie, w którym Fundacja zgłosiła swój akces, nie jest prowadzone w oparciu o przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku zmiana stanu wody na gruncie takim "przedsięwzięciem" nie jest
Skład orzekający
Arkadiusz Windak
przewodniczący
Joanna Świerzko-Bukowska
sprawozdawca
Renata Bukowiecka-Kleczaj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniach administracyjnych, interpretacja przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. oraz zastosowanie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku związku między celami statutowymi organizacji a przedmiotem sprawy oraz braku wykazania interesu społecznego. Interpretacja przepisów u.i.o.ś. odnosi się do postępowań niebędących oceną oddziaływania na środowisko.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesualistów i specjalistów od prawa administracyjnego, ponieważ dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z udziałem organizacji społecznych w postępowaniach.
“Kiedy organizacja społeczna może, a kiedy nie może wejść do gry w postępowaniu administracyjnym?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 1042/23 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2024-02-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Arkadiusz Windak /przewodniczący/ Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/ Renata Bukowiecka-Kleczaj Symbol z opisem 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane III OSK 1871/24 - Postanowienie NSA z 2024-08-14 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151, art. 119 pkt 3, art. 120, art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 1478 art. 234 ust. 3 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1094 art. 44 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 10, art. 79 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 63 ust. 1, art. 60 Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko (t. j.) Dz.U. 2022 poz 2556 art. 3 pkt 16 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 31 par. 1, art. 7, art. 8 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka- Kleczaj Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Fundacja na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 18 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym oddala skargę. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 28 czerwca 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 20 lipca 2023 r., Fundacja "S. " z siedzibą w W. (dalej: "Fundacja", "skarżąca"), na podstawie art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") wniosła o dopuszczenie jej do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na działkach nr [...] oraz nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w S.. Fundacja wskazała, iż sprawa dotyczy zasadniczych kierunków jej działalności zapisanych w statucie. Właściciele nawożą masy ziemi, co powoduje zasypywanie oraz zanieczyszczanie cieków wodnych. Zanieczyszczone masy ziemi (zawierające m.in. asfalt czy gruz) stanowią zagrożenie dla środowiska naturalnego, w tym w szczególności użytku ekologicznego oraz strumienia G. , z którym działka nr [...] bezpośrednio sąsiaduje. W związku z tym zachodzi konieczność interwencji Fundacji w działania osób niszczących środowisko. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2023 r., nr WOŚr-IX.6331.2.2023.WP(13) Prezydent Miasta S. odmówił Fundacji dopuszczenia do udziału na prawach strony w ww postępowaniu. Organ I instancji wskazał, iż nie jest wystarczającym odwołanie się przez Fundację jedynie do kierunków działalności organizacji zapisanych w statucie, bez wskazania chociażby na konkretny punkt przedmiotowego statutu. Organizacja, zdaniem organu I instancji, nie wskazała również, dlaczego za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Nie wykazała także swojego doświadczenia w tego rodzaju postępowaniach administracyjnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie Fundacja zarzuciła naruszenie przepisów: 1) art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 2556 ze zm., dalej: "p.o.ś.") poprzez brak jego zastosowania, co w konsekwencji doprowadziło do nieuznania Fundacji za organizację ekologiczną, 2) art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm., dalej: "u.i.o.ś.) poprzez jego niezastosowanie, które doprowadziło do nieuznania organizacji społecznej za organizację ekologiczną, 3) art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez jego niezastosowanie, kiedy to organ ustalił, że Fundacja w swoim statucie zajmuje się ochroną środowiska, a w sposób niezasadny nie dopuścił Fundacji do postępowania na prawach strony, 4) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez organ w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej, 5) art. 7 k.p.a. przez niedopuszczenie organizacji społecznej do postępowania na prawach strony, a w konsekwencji nie podjęcie wszelkich możliwych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli występującego w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 października 2023 r. nr SKO/KU/457/3372/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Przytaczając treść art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium wskazało, że dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracyjnym w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek określonych w tymże przepisie, tj. jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz przemawia za tym interes społeczny. Kolegium, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, podkreśliło jednocześnie, że ciężar wykazania istnienia tych przesłanek spoczywa wyłącznie na organizacji społecznej i to organizacja społeczna, starająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony, powinna we wniosku precyzyjnie i konkretnie wykazać - z jednej strony - prawny związek zachodzący pomiędzy celami statutowymi tej organizacji a materialnoprawnym przedmiotem sprawy, a z drugiej strony - względy interesu społecznego, które przemawiają za dopuszczeniem tej organizacji do postępowania. W ocenie Kolegium cele statutowe fundacji "S. " nie są powiązane faktycznie i prawnie z przedmiotem postępowania administracyjnego, do którego dopuszczenia domaga się ta organizacja. Postępowanie to dotyczy bowiem zmiany stanu wody na gruncie a wymienione w statucie Fundacji cele działania organizacji oscylują wokół innych aniżeli ustalenie stosunków wodnych zadań. Fundacja w złożonym wniosku nie sprecyzowała, z którego z postanowień statutu wywodzi swe uprawnienie do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany stosunków wodnych, jednak analiza zapisów celów działalności fundacji wskazuje, iż jedynym z wymienionych w statucie celów, z którego może wywodzić swe uprawnienie jest promowanie idei zrównoważonego rozwoju i działania na rzecz środowiska naturalnego. Ten cel działalności organizacji dotyczy stricte działalności promocyjnej, tj. zmierzającej do zwiększania popularności działań na rzecz ochrony środowiska, nie zaś realizowanie tych działań przez samą fundację, i w żadnym razie nie odnosi się do przedmiotu postępowania, w którym fundacja zgłosiła chęć uczestnictwa. Celem organizacji nie jest zatem działalność w obszarze ochrony stosunków wodnych, więc cele statutowe organizacji nie pozwalają na dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu dotyczącym innych osób. Również nazwa organizacji nawiązuje do strefy zieleni, nie wody. Z kolei analizując zaistnienie drugiej z przesłanek Kolegium wskazało, że interes społeczny przemawia za dopuszczeniem organizacji społecznej do postępowania, jeżeli przyczyni się to do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów. Organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie do postępowania powinna wykazać w sposób konkretny i szczegółowy istnienie związku pomiędzy celami statutowymi a interesem społecznym. W ocenie Kolegium Fundacja nie wykazała istnienia interesu społecznego w jej udziale w prowadzonym postępowaniu. Fundacja w uzasadnieniu wniosku posłużyła się bardzo ogólnikowymi stwierdzeniami oraz chęcią interwencji w działania osób trzecich, jednak Fundacja nie wskazała okoliczności konkretyzujących interes społeczny w przedmiotowej sprawie, tj. sprawie zmiany stanu wody na gruncie. Za niewystarczające Kolegium uznało ogólnikowe powoływanie się na interes społeczny związany z dążeniem do ochrony środowiska czy społecznej kontroli nad postępowaniem administracyjnym. W tym zakresie bowiem ustawodawca przewidział mechanizmy działania właściwych organów ochrony środowiska. Fundacja zaś nie wykazała doświadczenia ani merytorycznego specjalistycznego przygotowania, które mogłoby przyczynić się do lepszego wypełnienia celów prowadzonego postępowania. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Kolegium wskazało, iż postępowanie, w którym Fundacja zgłosiła swój akces, nie jest prowadzone w oparciu o przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, która w art. 44 przyznaje organizacjom ekologicznym uprawnienie do udziału w postępowaniach wymagającym udziału społeczeństwa, na prawach strony. Kolegium wyjaśniło, że postępowaniami wymagającym udziału społeczeństwa, w których na prawach strony może zostać dopuszczona do udziału organizacja społeczna są postępowania, w których przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko. Brak tego typu rozwiązania jest jednoznaczny z uznaniem danej kategorii spraw za niewymagającą udziału społeczeństwa. W rozpatrywanej sprawie nie mogło zatem dojść do naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów prawa materialnego. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że Fundacja nie wykazała, że jej udział w sprawie zmiany stanu wody na gruncie jest uzasadniony jej celami statutowymi. Nie wykazała również istnienia interesu społecznego w jej udziale w prowadzonym postępowaniu. Według Kolegium wniosek o dopuszczenie do tego udziału musi być poparty stosownymi argumentami, których Fundacja nie przedstawiła. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Kolegium Fundacja wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze Fundacja podniosła analogiczne zarzuty co w zażaleniu, tj. naruszenie przepisów: 1) art. 3 pkt 16 p.o.ś. oraz art. 3 ust. 1 pkt 10 u.i.o.ś. poprzez brak jego zastosowania, co w konsekwencji doprowadziło do nieuznania Fundacji za organizację ekologiczną, 2) art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez jego niezastosowanie, kiedy to organ ustalił, że Fundacja w swoim statucie zajmuje się ochroną środowiska, a w sposób niezasadny nie dopuścił Fundacji do postępowania na prawach strony, 3) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez organ w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej, 4) art. 7 k.p.a. przez niedopuszczenie organizacji społecznej do postępowania na prawach strony, a w konsekwencji nie podjęcie wszelkich możliwych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli występującego w niniejszej sprawie. Według skarżącej spełnia ona zawartą w przepisach art. 3 pkt 16 p.o.ś. oraz art. 3 ust. 1 pkt 10 u.i.o.ś. przesłankę niezbędną do przyjęcia, że jest ona organizacją ekologiczną. Jednym ze statutowych celów Fundacji jest bowiem promowanie idei zrównoważonego rozwoju i działania na rzecz środowiska naturalnego, co z resztą zostało ustalone przez Kolegium i wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wobec tego zdaniem skarżącej ma ona prawo uczestniczyć w toczącym się postępowaniu na podstawie art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. Fundacja została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego dnia 25 lutego 2005 r. Cele statutowe Fundacji od momentu wpisania jej do Krajowego Rejestru Sądowego zostają niezmienione, co oznacza że prowadzi działalność statutową w zakresie ochrony środowiska dłużej, niż przez 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania w którym chce uczestniczyć, a zatem spełnia dyspozycję zawartą w art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. Ponadto w ocenie skarżącej za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Skarżąca, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz doktryny, stanęła na stanowisku, że należy przyjąć domniemanie działania organizacji społecznej w interesie społecznym i dopiero ustalenie przez organ okoliczności wyłączających istnienie takiego interesu uprawnia do wydania postanowienia odmownego na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. Zatem skoro organ ustalił, iż głównymi zadaniami Fundacji jest ochrona środowiska naturalnego i Fundacja podjęła decyzję o uczestnictwie w tym postępowaniu z uwagi na ważny interes społeczny, przejawiający się w podjęciu ochrony terenów prawnie chronionych (użytek ekologiczny G. , D. ), to jest to już wystarczające do przyznania Fundacji praw strony w niniejszym postępowaniu. Ponadto żaden z przepisów k.p.a. nie wymaga, żeby istniało powiązanie między "przedmiotem sprawy a osiągnięciami i specjalizacją działania, a nie tylko celami organizacji społecznej". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, doprowadziła Sąd do uznania, że akt ten odpowiada prawu. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. o odmowie dopuszczenia Fundacji "S. " z siedzibą w W. do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na działkach nr [...] oraz nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w S.. Stosownie do postanowień art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 zd. 1 k.p.a.). Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.). W świetle powyższego dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracyjnym w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek określonych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.: 1) jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz 2) przemawia za tym interes społeczny. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Nie spełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji odmówi organizacji udziału w postępowaniu. Nadto podkreślić należy, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08). Podkreślić również należy, że to organizacja społeczna powinna wykazać, za pomocą odpowiedniej argumentacji, spełnienie przez nią przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. Organ administracji ma jedynie obowiązek zweryfikowania, czy przedstawiona przez organizację społeczną argumentacja uzasadnia dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1339/09). W rozpatrywanej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia jest ustalenie czy cele statutowe Fundacji pozostają w związku z przedmiotem postępowania, w którym Fundacja chce brać udział na prawach strony. W ocenie Sądu powyższe nie zostało wykazane. Przedmiotem postępowania głównego jest kwestia zmiany stanu wody na gruncie i ewentualnego wydania nakazu właścicielowi nieruchomości przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w trybie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.). Natomiast ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym cele statutowe Fundacji to: 1. Promocja demokracji obywatelskiej i postaw prospołecznych; 2. Wspieranie oddolnej aktywności gospodarczej, promocja etycznych postaw w biznesie, propagowanie postaw przedsiębiorczych, wspieranie zaradności społecznej; 3. Promowanie idei zrównoważonego rozwoju i działania na rzecz środowiska naturalnego; 4. Propagowanie idei równości szans i równego statusu bez względu na narodowość i rasę, wyznanie, światopogląd i różnice kulturowe, płeć i orientację seksualną, wiek i stan zdrowia, pochodzenie społeczne i stan majątkowy; 5. Promowanie wolności światopoglądowej; 6. Wspomaganie nauki i upowszechnianie jej wyników, promowanie wolności wymiany myśli naukowej; 7. Wspieranie kultury, sztuki i niezależnych mediów; Promowanie wolnego obiegu informacji i treści kulturowych; 8. Wspieranie inicjatyw lokalnych i aktywizowanie społeczności lokalnych; 9. Wspieranie dialogu i współpracy między społecznościami i jednostkami; Promocja pokojowego współistnienia, rozwiązywanie konfliktów bez użycia przemocy. W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne, do którego skarżąca Fundacja złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału na prawach strony nie wiąże się z jej działalnością statutową. W szczególności uprawnienia do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany stosunków wodnych nie sposób wywieść z wskazywanego przez skarżąca celu działania jakim jest "promowanie idei zrównoważonego rozwoju i działania na rzecz środowiska naturalnego". Słusznie Kolegium wskazało, że ten cel działalności skarżącej dotyczy stricte działalności promocyjnej, tj. zmierzającej do zwiększenia popularności działań na rzecz ochrony środowiska, nie jest to realizowanie tych działań przez samą skarżącą i w żadnym razie nie odnosi się do przedmiotu postępowania, w którym fundacja zgłosiła chęć uczestnictwa. Wobec powyższego już samo stwierdzenie, że za dopuszczeniem skarżącej do udziału w postępowaniu nie przemawiają cele statutowe jej działalności jest wystarczające do odmowy dopuszczenia Fundacji do udziału w rzeczonym postępowaniu na prawach strony. Niezależnie od tego w ocenie Sądu relacja celów statutowych Fundacji do toczącego się wskazanego postępowania administracyjnego jest na tyle odległa, że nie uzasadnia także istnienia interesu społecznego przemawiającego za jej udziałem w tym postępowaniu. Ponadto, o ile co do zasady zgodzić można się ze skarżącą, że organizacja społeczna nie musi wykazywać się szczególnym doświadczeniem i merytorycznym specjalistycznym przygotowaniem do udziału w postępowaniu określonego rodzaju to nie można a priori zakładać, że z racji tylko tego, że jest organizacją społeczną i postępowanie wiąże się z jej działalnością statutową (co w niniejszej sprawie nie zachodzi), niejako automatycznie za jej udziałem w takim postępowaniu przemawia interes społeczny. Niezależnie od uzasadnienia udziału w postępowaniu celami statutowymi organizacja społeczna musi przywołać konkretną argumentację urzeczywistniającą istnienie interesu społecznego w konkretnym postępowaniu. Wbrew stanowisku skarżącej to na organizacji społecznej spoczywa ciężar wykazania zaistnienia tejże przesłanki. W rozpatrywanej sprawie skarżąca takiej argumentacji nie przedstawiła. W szczególności nie jest nią chęć ochrony środowiska, w tym ochrony D. i S. G. Nie jest trafne twierdzenie skarżącej, że do udziału w postępowaniu powinna zostać dopuszczona na podstawie art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. Zgodnie z tym przepisem organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 10 u.i.o.ś. ilekroć w ustawie jest mowa o organizacji ekologicznej - rozumie się przez to organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska. Choć przepis art. 3 ust. 16 p.o.ś. zawiera identyczną w swej treści definicję legalną "organizacji ekologicznej" to wskazać należy, iż znaczenie tego pojęcia ustalone zostało na użytek tejże ustawy, tj. p.o.ś. Z przytoczonego przepisu art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. jasno wynika, iż odnosi się on do "postępowań wymagających udziału społeczeństwa". Postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest postępowanie w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 u.i.o.ś.). Zgodnie zaś z art. 59 ust. 1 u.i.o.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lub przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 albo jeżeli o jej przeprowadzenie wystąpi podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia lokalizowanego na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Katalog przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zawiera wydane na podstawie art. 60 u.i.o.ś. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 ze zm.). Zmiana stanu wody na gruncie takim "przedsięwzięciem" nie jest. Tym samym postępowanie w tym przedmiocie nie jest postępowaniem "wymagającym udziału społeczeństwa" w rozumieniu przepisów u.i.o.ś. i wskazanego wyżej rozporządzenia. W konsekwencji brak jest podstaw do rozpatrywania czy w niniejszej sprawie zachodzą dalsze przesłanki przewidziane w art. 44 u.i.o.ś., bowiem przepis ten w ogóle nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 3 pkt 16 p.o.ś., art. 3 ust. 1 pkt 10 u.i.o.ś., art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. należało zatem uznać za nieuzasadnione. Nie są również zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. Organy obu instancji stwierdzając bowiem, że nie zachodzą przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a., prawidłowo odmówiły dopuszczenia skarżącej do udziału w postępowaniu na prawach strony. W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI