II SA/Sz 1033/23

II SA/Sz 1033/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Reforma rolna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 119 pkt 2, art. 52 par. 3, art. 3 par. 1, art. 134,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1491
art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 2, art. 158, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 8, art. 11, art. 61 par. 4, art. 10 par. 1, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczemu w Koszalinie z dnia 18 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 2 marca 2021 r., który wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, za pośrednictwem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, E. C. (dalej: "uczestniczka postępowania") wystąpiła o stwierdzenie nieważności Orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 861/58 z dnia 7 grudnia 1958 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) oraz utrzymującego go w mocy Orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8 stycznia 1959 r. nr RNN 43-258/58.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 861/58 z dnia 7 grudnia 1958 r. utrzymane w mocy Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8 stycznia 1959 r. nr RNN 43-258/58 zostało wydane bez podstawy prawnej, gdyż nie zostało poprzedzone wydaniem aktu nadania na rzecz M. J.. Ponadto orzeczenia te były niewykonalne w dniu wydania, gdyż wspólne siedlisko nadane tym orzeczeniem M. J. było już wcześniej nadane K. T. aktem nadania z dnia 12 listopada 1947 r. nr [...], wydanym przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego w S., na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania na wniosek E. C. (postanowienie z dnia 17 sierpnia 2021 r.), a następnie zawiesiło postępowanie w sprawie (postanowienie z dnia 7 września 2021 r.). Jak wynika z uzasadnienia postanowienia o zawieszeniu postępowania decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r. nr SKO.4164.2489.2020, utrzymaną w mocy decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr SKO.4164.374.2021, Kolegium stwierdziło nieważność aktu nadania nr 127261 z dnia 11 listopada 1953 r. wydanego na rzecz M. J. w zakresie pkt 2 - nadania domu mieszkalnego 15x10 dach, obora 16x6, mur, deski, dach, szopa 5x6 deski papa, połowa od strony wschodniej w W. , gm. D. pow. S.. Kolegium uznało, że zasadne jest zawieszenie postępowania do czasu uzyskania waloru prawomocności ww. decyzji.
Pismem z dnia 19 listopada 2021 r. E. C. zmodyfikowała swój wniosek z dnia 2 marca 2021 r. w ten sposób, że wniosła o stwierdzenie wydania Orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 861/58 z dnia 7 grudnia 1958 r. i Orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8 stycznia 1959 r. nr RNN 43-258/58 z naruszeniem prawa.
W piśmie z dnia 9 grudnia 2021 r. A. J. podniósł, że modyfikacja złożonego w sprawie wniosku, dokonana pismem E. C. z dnia 19 listopada, jest niedopuszczalna, bowiem przedmiotowa sprawa uległa umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r., na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491, dalej: "ustawa zmieniająca k.p.a.").
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 858/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr SKO.4167.1724.2021 w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Jak wynika z uzasadnienia wyroku z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania wystąpił A. J., wskazując na zmianę stanu prawnego, w związku z wejściem w życie ustawy zmieniającej k.p.a. Uchylając postanowienie odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania Sąd wskazał, że Kolegium powinno zbadać czy w związku z wejściem w życie z dniem 16 września 2021 r. przepisu art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. istnieje nadal podstawa do merytorycznego orzekania w sprawie nieważności orzeczeń o wykonaniu aktu nadania, a z tym wiąże się kwestia zasadności utrzymania zawieszenia postępowania do czasu uzyskania przymiotu prawomocności przez decyzję Kolegium z dnia 29 stycznia 2021 r.
Wyrokiem z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 1234/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 1149/21 oddalającego skargę A. J. na decyzję Kolegium z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr SKO.4164.374.2021 utrzymującą w mocy decyzję Kolegium z dnia 29 stycznia 2021 r. nr SKO.4164.2489.2020 r. w sprawie stwierdzenia nieważności aktu nadania gospodarstwa rolnego nr 127261 z dnia 11 listopada 1953 r.
Postanowieniem z dnia 17 października 2023 r. Kolegium podjęło postępowanie w sprawie i decyzją z dnia 18 października 2023 r. nr SKO.4167.2213.2023 stwierdziło, że Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 861/58 z dnia 7 grudnia 1958 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) oraz utrzymujące je w mocy Orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8 stycznia 1959 r. nr RNN 43-258/58 zostały wydane z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytaczając treść art. 25, art. 26 i art. 31 Dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska, wskazało, że poświadczenie własności gospodarstwa rolnego i jego przynależności następowało przez wydawane akty nadania, zaś orzeczenie o wykonaniu aktu nadania miało charakter deklaratoryjny - potwierdzało bowiem, że zostały spełnione wymagania przewidziane w dekrecie i określało elementy związane z nabyciem gospodarstwa.
Wskazując, że ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r. nr SKO.4164.2489.2020 Kolegium stwierdziło nieważność aktu nadania nr 127261 z dnia 11 listopada 1953 r. wydanego na rzecz M. J., Kolegium uznało, że istnieje uzasadniona podstawa do stwierdzenia, zgodnie z żądaniem E. C., że Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 861/58 z dnia 7 grudnia 1958 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) nr [...], położonego w W. nadanego M. J. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa oraz że dotyczy to również Orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8 stycznia 1959 r. nr RNN 43-258/58 utrzymującego w mocy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 861/58 z dnia 7 grudnia 1958 r. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w związku upływem około 60 lat od ogłoszenia orzeczenia o wykonaniu aktu nadania i orzeczenia utrzymującego go w mocy, orzeczenia te zostały wydane z naruszeniem prawa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Kolegium z dnia 18 października 2023 r. nr SKO.4167.2213.2023 wniósł A. J. (dalej: "skarżący"), zarzucając jej:
1. naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy z przepisu tego wynika obowiązek wydania przez Kolegium decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.,
2. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie przez Kolegium, iż w dniu 26 listopada 2021 r. E. C. dokonała skutecznej modyfikacji wniosku z dnia 2 marca 2021 r., w sytuacji gdy postępowanie administracyjne w sprawie uległo umorzeniu z mocy prawa w dniu 16 września 2021 r.
3. naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji, w którym Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do stanowiska skarżącego zajmowanego w toku postępowania a dotyczącego skutków wejścia w życie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a.
4. naruszenie art. 8 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania), art. 11 k.p.a. (zasady przekonywania) poprzez niewyjaśnienie przez Kolegium przesłanek niezastosowania w niniejszej sprawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżący odwołując się do treści art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. oraz orzecznictwa sądów administracyjnych podniósł, iż w aktualnym stanie prawnym organy administracji nie mogą poddać merytorycznej weryfikacji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia, jeżeli postępowanie to zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji lub postanowienia, bowiem postępowanie to ulega umorzeniu z mocy prawa. To zaś ma decydujące znaczenie w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Skoro postępowanie zostało wszczęte postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r., a zatem po upływie terminu wskazanego w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. i nie zostało zakończone przed dniem 16 września 2021 r. ostateczną decyzją to Kolegium po podjęciu postępowania powinno wydać decyzję o umorzeniu postępowania z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.
Ponadto według skarżącego E. C. nie mogła skutecznie w dniu 26 listopada 2021 r. zmodyfikować swojego wniosku z dnia 2 marca 2021 r. i domagać się stwierdzenia, że orzeczenia objęte jej wnioskiem zostały wydane z naruszeniem prawa, ponieważ postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa. W sytuacji, w której umorzenie następuje z mocy prawa organ wydaje decyzję o charakterze deklaratoryjnym, która potwierdza stan wynikający z przepisu. Zdaniem skarżącego umorzenie postępowania zamyka drogę do podejmowania dalszych czynności w toku postępowania (w tym do modyfikacji wniosku) oraz rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.
Skarżący wskazał również, że Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do jego stanowiska prezentowanego w toku postępowania a dotyczącego skutków wejścia w życie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., czym naruszyło art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto według skarżącego Kolegium naruszyło zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz zasadę szybkości postępowania (art. 12 § 1 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 23 stycznia 2024 r. uczestniczka postępowania -E. C. wniosła o oddalenie skargi, ewentualnie w przypadku uznania, że w sprawie zastosowanie winien znaleźć art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. prowadzący w ocenie uczestniczki do naruszenia wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego zasady proporcjonalności i pewności prawa oraz prawa do sądu i tym samym niezgodnych z Konstytucją RP, w szczególności z art. 2, art. 45 ust. 1 art. 64 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taki wniosek zgłosił skarżący i organ.
W dalszej kolejności należy wskazać, że skarżący w rozpoznawanej sprawie nie złożył wniosku o ponownie rozpoznanie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i skorzystał z możliwości wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Jednocześnie stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi.
Podkreślić należy, że Sąd nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o jej zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Działając w granicach kompetencji wynikającej z przytoczonych powyżej przepisów Sąd jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że została ona podjęta z naruszeniem prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 18 października 2023 r. nr SKO.4167.2213.2023, które stwierdziło, że Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 861/58 z dnia 7 grudnia 1958 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) oraz utrzymujące je w mocy Orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8 stycznia 1959 r. nr RNN 43-258/58 zostały wydane z naruszeniem prawa.
W toku postępowania skarżący podnosił, że w związku z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. sprawa uległa umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Kolegium w żaden sposób, ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani w toku postępowania nie odniosło się do stanowiska skarżącego.
Ustawą zmieniającą k.p.a., zmieniono treść art. 156 § 2 k.p.a., który otrzymał następujące brzmienie: "§ 2. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne". Ponadto, w art. 158 dodano § 3 w brzmieniu: "§ 3. Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji".
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej k.p.a., do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Stosownie zaś do art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Z powyższych zmian przepisów jednoznacznie wynika, że z dniem wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej k.p.a. (tj. z dniem 16 września 2021 r.), do pozostających w toku postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji organ administracyjny stosuje przepisy k.p.a. z uwzględnieniem zmian wprowadzonych tą ustawą, natomiast postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji z mocy prawa podlegają umorzeniu.
Postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem E. C. z dnia 2 marca 2021 r. (który wpłynął do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 5 marca 2021 r., zaś do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie w dniu 27 maja 2021 r.). W świetle powyższego Kolegium powinno przeanalizować i ocenić czy w związku ze zmianą przepisów istnieje podstawa do merytorycznego orzekania w sprawie nieważności orzeczeń Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 861/58 z dnia 7 grudnia 1958 r. oraz Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8 stycznia 1959 r. nr RNN 43-258/58, skoro w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. ustawodawca wyłączył możliwość orzekania o nieważności decyzji w postępowaniu wszczętym po upływie trzydziestu lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia.
Wskazać w tym miejscu należy, że w sprawie nie ma znaczenia dokonana przez E. C. pismem z dnia 19 listopada 2021 r. modyfikacja wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczeń na wniosek o stwierdzenie wydania ich z naruszeniem prawa. Z regulacji k.p.a. wynika, że rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może polegać albo na stwierdzeniu jej nieważności lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu administracyjnym – postępowaniu nieważnościowym.
Podkreślić należy, że organ administracji prowadzący postępowanie zobowiązany jest uwzględniać i stosować wszystkie regulacje k.p.a., które zobowiązują organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). W prowadzonym postępowaniu organ winien ustalić kluczowe z punktu widzenia przyszłego rozstrzygnięcia okoliczności, a następnie zebrany materiał dowodowy poddać wszechstronnej ocenie (art. 80 k.p.a.). Podstawą zaś orzekania w sprawie administracyjnej są przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji. Jeśli w czasie od wszczęcia postępowania do wydania decyzji przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie ulegną zmianie organ orzekający obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika co innego.
W myśl zasady ustalonej w art. 8 k.p.a., organ administracji zobowiązany jest przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się również m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania, sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ powinien wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kieruje się przy załatwieniu sprawy. Istota zasady przekonywania sprowadza się z kolei do wyjaśnienia stronie podstaw faktycznych i prawnych podjętej decyzji. Nabiera ona szczególnego znaczenia w przypadku podejmowania przez organ negatywnego dla strony lub jednej ze stron postępowania, rozstrzygnięcia, kiedy to organ powinien odnieść się również do twierdzeń strony, wskazywanych przez nią jako istotne.
Ponadto należy wskazać, że za stronę postępowania Kolegium uznało również R. W.. W toku postępowania organ skierował do R. W. jedynie zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz postanowienie o zawieszeniu postępowania. Natomiast postanowienie o podjęciu postępowania oraz zaskarżona decyzja zostały doręczone stronom z pominięciem R. W..
Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 61 § 4 kpa o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Zgodnie zaś art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Oznacza to, że z chwilą wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu lub na żądanie jednej ze stron na organie administracji ciąży obowiązek ustalenia wszystkich stron postępowania i zapewnienia im czynnego udziału w każdej fazie tego postępowania w taki sposób, aby mogły uczestniczyć zarówno w zbieraniu materiału dowodowego jak i mieć możliwość zapoznania się z zebranymi dowodami i zajęcia stanowiska w sprawie.
Konkludując, Sąd za uzasadnione uznał zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 8, art. 11, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Jednocześnie zaskarżona decyzja została wydana bez wyjaśnienia niezbędnych okoliczności sprawy. Tym samym organ naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do konieczności ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, z uwzględnieniem zmiany przepisów prawa, w tym ustalenia czy zostały spełnione przesłanki do zastosowania w sprawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. W uzasadnieniu organ powinien zawrzeć motywy wydanego rozstrzygnięcia ale i odnieść się do stanowiska stron. Jednocześnie wszystkie strony postępowania powinny mieć zapewniony udział w prowadzonym przez organ postępowaniu.
Odnosząc się do wniosku uczestniczki postępowania dotyczącego przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu Sąd wskazuje, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. – w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.
W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.