II SA/Sz 1024/19

II SA/Sz 1024/19 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący/
Maria Mysiak
Stefan Kłosowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
III OSK 2922/21 - Wyrok NSA z 2023-12-05
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 153, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 330
art. 75 ust. 3 w zw. z art. 8a, art. 73
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 61 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w S. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) oraz art. 75 ust. 3 w zw. z art. 8a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 330 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. M., utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmawiającą przyznania J. M. odsetek od kwoty [...]zł, stanowiącej wypłatę różnicy w jego wynagrodzeniu wynikającej z wadliwego określenia grupy uposażenia od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. [...] października 2017 r.
Powyższa decyzja została wydana w następującym okolicznościach faktycznych i prawnych.
Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] (pkt 11) z dnia [...] lipca 1999 r. w sprawie wyznaczenia płk. rez. J. M. na stanowisko służbowe radcy prawnego w Dowództwie Wielonarodowego [...] w S., w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia U-12, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdził nieważność rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] (pkt 2) w sprawie wyznaczenia płk. rez. J. M. na stanowisko służbowe radcy prawnego w Dowództwie Wielonarodowego [...] w S., w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia 15B oraz decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdził nieważność rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] (pkt 54) z dnia [...] czerwca 2005 r.
w sprawie wyznaczenia. J. M. na stanowisko służbowe radcy prawnego
w Dowództwie Wielonarodowego K. w S., w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia 15B. Decyzjami Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...], nr [...] i nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. ustalono płk rez. J. M. uposażenie zasadnicze wstawce przewidzianej dla grupy uposażenia U-10 (decyzja nr [...]) oraz w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U:16A (decyzja nr [...] i nr [...]).
J. M. w dniu [...] sierpnia 2012 r. wystąpił z pismem o ustalenie i wypłacenie różnicy w uposażeniu powstałej na skutek prawidłowego określenia grup uposażenia na zajmowanym stanowisku, a uposażeniem wypłaconym na podstawie grup uposażenia określonych w decyzjach w stosunku do których Minister Obrony Narodowej stwierdził nieważność. Wniosek ten ostatecznie trafił do rozpatrzenia przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w S., który zobligowany został do załatwienia sprawy w formie decyzji prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 87/13 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2014r., sygn. akt I OSK 335/14.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. odmówił wnioskodawcy ustalenia i wypłaty różnicy w uposażeniu. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r.
Po rozpatrzeniu skargi J. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2017 r., II SA/Sz 1213/15, uchylił decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. z dnia [...] maja 2015 r. oraz zobowiązał Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] do ustalenia i wypłaty różnicy niedopłaty w uposażeniu płk. rez. J. M.. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] ustalił należną do wypłaty różnicę w uposażeniu płk. rez. J. M. za okres pełnienia służby na stanowisku służbowym radcy prawnego w Dowództwie Wielonarodowego [...] [...] w wysokości [...] zł.
W wyniku wniesionego przez J. M. odwołania Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2017 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i ustalił na nowo należną do wypłatę różnicę w uposażeniu płk. rez. J. M. w wysokości [...] zł.
Od decyzji organu II instancji płk rez. J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 1450/17 oddalił przedmiotową skargę.
Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego w zakresie ustalenia różnicy w uposażeniu.
Natomiast wobec zarzutów skargi, że decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia
w zakresie ustalenia różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym oraz w zakresie "odsetek ustawowych za opóźnienie" Sad wskazał, że przedmiot postępowania zdefiniował sam skarżący we wszczynającym je piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r.,
w którym nie wnosił ani o wypłatę różnicy w należności zwanej dodatkowym uposażeniem rocznym, ani o wypłatę odsetek za opóźnienie.
Sąd powołał się także na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 października 2013 r. (sygn. akt II SAB/Sz 87/13) z którego jednoznacznie wynika, że jako przedmiot rozpoznania w tymże wyroku wskazano wydanie decyzji ustalającej różnicę w uposażeniu. W rozstrzygnięciu tym nie ma zatem mowy ani o dodatkowym uposażeniu rocznym ani o odsetkach. Wskazał także, że podobnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2014 r. (sygn. akt I OSK 335/14) rozpoznał skargę J. M. na "bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w S. w przedmiocie wydania decyzji ustalającej różnicę w uposażeniu" oraz że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 1213/15) jako przedmiot sprawy wskazano "ustalenie i wypłatę różnicy w uposażeniu". Również i w tym wypadku kwestia odsetek oraz dodatkowego uposażenia rocznego nie była przedmiotem rozpoznania.
Sąd stwierdził jednocześnie, iż nic nie stoi na przeszkodzie, by skarżący z takimi roszczeniami wystąpił, zaś organ rozstrzygnął o powyższym w odrębnych decyzjach.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał za nietrafne także zarzuty naruszenia art. 61 k.p.a. poprzez przyjęcie, że do ustalenia różnicy w uposażeniu, a w tym różnicy dotyczącej dodatkowego uposażenia rocznego i odsetek ustawowych za opóźnienie niezbędny jest wniosek strony, a także art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że do określenia i wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie niezbędny jest wniosek.
W związku z powyższym J. M. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2018 r. zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. o:
1. ustalenie i wypłatę różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym (nagroda roczna) za okres od 2000 roku do 2007 roku,
2. ustalenie i wypłacenie odsetek ustawowych od ustalonej kwoty różnicy
w dodatkowym uposażeniu rocznym (nagroda roczna) od dnia wymagalności do dnia zapłaty,
3. ustalenie i wypłacenie odsetek ustawowych od kwoty [...]zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. [...] października 2017 r.,
4. ustalenie i wypłatę odsetek ustawowych od kwoty zaległych odsetek ustawowych określonych w pkt 3 od dnia wniesienia wniosku do dnia zapłaty.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. negatywnie rozpoznał ww. wniosek. Po rozpatrzeniu odwołania płk. rez. J. M. rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. Nr [...] z dnia [...] października 2018 r.
Na skutek skargi J. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1215/18, w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. w części obejmującej punkt 3 - ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych od kwoty [...]zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. [...] października 2017 r. W pkt II - oddalił skargę w pozostałej części.
Sąd, w zakresie orzeczenia w pkt II wyroku , uzasadnił, że sprawa prowadzona z wniosku z [...] sierpnia 2012 r. dotyczyła ustalenia i wypłaty różnicy w uposażeniu, nie obejmowała natomiast tzw. innych należności, jak np. dodatkowe uposażenie roczne (nagroda roczna). Po raz pierwszy kwestię ustalenia i wypłaty różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym skarżący podniósł przed organem administracyjnym w dniu [...] sierpnia 2017 r. Roszczenie odwołującego się o ustalenie i wypłatę różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym oraz nagrodzie rocznej za okres od 2000 roku do 2007 roku, należy uznać za przedawnione, albowiem termin wymagalności roszczenia o ustalenie i wypłatę różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym (nagrodzie rocznej) należy liczyć od momentu stwierdzenia nieważności decyzji wyznaczających odwołującego się na stanowisko służbowe radcy prawnego w Dowództwie Wielonarodowego [...] w S., w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do odpowiedniej grupy uposażenia. Powyższy pogląd zgodny jest z wcześniejszym stanowiskiem tutejszego Sądu, wyrażonym w wyroku z dnia 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 1213/15).
Natomiast w zakresie uchylenia decyzji organów wojskowych w części obejmującej ustalenie i wypłatę odsetek ustawowych od kwoty [...]zł Sąd podał, że przyczyną uchylenia było nieprawidłowe ustalenie przez te organy chwili wymagalności roszczenia, określonej przez nie na dzień wydania decyzji Nr [...],
tj. na dzień [...] października 2017 r, oraz błędne założenie, że organy nie pozostawały w zwłoce z wypłatą należności głównej w kwocie [...]zł.
Sąd wskazał w tym zakresie, że prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie
z dnia 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 1213/15), którego treścią jest związany, uznano, że "uposażenie żołnierza określane jest decyzją administracyjną. Decyzja dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 k.p.a. korzysta z domniemania prawidłowości i waloru zgodności z prawem, ma także moc obowiązującą do czasu usunięcia jej z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Wystąpienie w tym czasie z pismem czy pozwem w sprawie uposażenia, a nawet z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nie może zatem wywołać jakichkolwiek skutków w zakresie przedawnienia. Dopiero stwierdzenie nieważności, o charakterze deklaratoryjnym, z mocą wsteczną (ex tunc), powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej decyzji ustalającej uposażenie, ze skutkiem, jakby w ogóle nie została podjęta. Takie rozumienie konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie. Dla ustalenia momentu wymagalności dopiero owo stwierdzenie nieważności spowodowało, że powstało roszczenie o wyrównanie uposażenia, a contrario dopóki w obrocie prawnym pozostawały wadliwe decyzje, dopóty nie powstało roszczenie o wyrównanie uposażenia (niedopłata uposażenia). Skutek w postaci możliwości roszczenia o ustalenie różnicy w uposażeniu powstałej wskutek nieprawidłowego zaszeregowania oraz jego wypłatę, w wyniku stwierdzenia nieważności wadliwych decyzji, powstał zatem dopiero po uzyskaniu waloru ostateczności decyzji organu nadzoru i z tym momentem powstało roszczenie o wynagrodzenie jak również roszczenie o odsetki."
Sąd ocenił, że organ nie tylko opóźnił się z wypłatą uposażenia, ale znalazł się
w zwłoce w wypłacie tego uposażenia. Sam bowiem fakt stwierdzenia nieważności decyzji, czyli wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, daje podstawę do przyjęcia, że organ pozostaje w zwłoce w wypłacie odpowiedniej części uposażenia. Nadto Sąd stwierdził, że obowiązkiem organu z chwilą stwierdzenia nieważności decyzji było podjęcie z urzędu wszystkich niezbędnych kroków doprowadzając stan zastany do zgodnego z prawem. W tej sprawie wymagalność roszczenia jako zaktualizowanie się obowiązku świadczenia należy określić na dzień płatności uposażenia. Wynika to w sposób oczywisty z istoty wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] (pkt 11) z dnia [...] lipca 1999 r. rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] (pkt 2) z dnia [...] czerwca 2004r. oraz rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] (pkt 54) z dnia [...] czerwca 2005 r. w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia ze skutkiem ex tunc. Konsekwencją stwierdzenia nieważności tych decyzji jest obowiązek przyznania uposażenia oraz odsetek za poszczególne miesiące służby na stanowisku służbowym, które przysługują od dnia wymagalności płatności uposażenia zasadniczego, która przypada w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), art. 8a, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 oraz art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 330 ze zm.) dalej także: "ustawa pragmatyczna", po ponownym rozpatrzeniu pkt 3 wniosku płk rez. J. M. z dnia [...] kwietnia 2018 r., odmówił ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych od kwoty [...]zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty tj. [...] października 2017 r.
Organ I instancji powołując się w uzasadnieniu decyzji na wyroki w sprawach
II SA/Sz 1213/15, II SA/Sz 1450/17 i II SA/Sz 1215/18 oraz treść 75 ust. 3 i art. 8a ustawy pragmatycznej, ostatecznie stwierdził, że wniosek strony z dnia [...] kwietnia 2018 r., w części dotyczącej ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych od kwoty [...]zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty tj. [...] października 2017 r. nie zasługuje na uwzględnienie.
J. M. wniósł odwołanie od ww. decyzji, w którym stwierdził, iż odmawiając mu ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych od kwoty [...]zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. [...] października 2017 r., organ odmówił tym samym wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1215/18.
Wymienioną na wstępie decyzją Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz przytoczył treść decyzji i wyroków wydawanych w sprawach dotyczących ustalenia i wypłaty na rzecz J. M. różnicy w uposażeniu, w uposażeniu dodatkowym i odsetek od niedopłat.
Zdaniem organu II instancji, pomimo iż organy wojskowe pozostawały w zwłoce z ustaleniem i wypłatą należności głównej w kwocie [...]zł, to jednak żądanie ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych od tej kwoty od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. [...] października 2017 r. nie może zostać uwzględnione, ponieważ roszczenie w tym zakresie uległo przedawnieniu. Dlatego też po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. zasadnie odmówił ustalenia i wypłaty wnioskowanych odsetek ustawowych.
Organ odwoławczy podkreślił, że do wszczęcia postępowania, o którym mowa
w art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 330 z późn. zm.), niezbędny jest, w myśl art. 61 § 1 k.p.a., stosowny wniosek strony. W nauce i orzecznictwie przyjmuje się, że jeśli z normy prawa materialnego (a jest tak w przypadku art. 75 ust. 3 ww. ustawy) expressis verbis nie wynika, czy postępowanie w sprawie wszczynane jest na wniosek, czy z urzędu, to przyjmuje się, że gdy przedmiotem jest przyznanie uprawnienia - postępowanie oparte jest na zasadzie skargowości, a gdy przedmiotem jest nałożenie obowiązku, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień - postępowanie wszczynane jest z urzędu - vide Knysiak-Molczyk Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer, 2015. Istotne jest również, że skorzystanie z uprawnień żołnierza zawodowego do dochodzenia odsetek zależy wyłącznie od jego woli. Może on dochodzić swojego uprawnienia lub nie, łącznie z należnością główną lub osobno, w pełnej wysokości lub tylko w części, za cały okres zwłoki lub za krótszy okres - vide J. Gudowski, Przegląd orzecznictwa z zakresu prawa cywilnego procesowego, PS 1996, nr 2, s. 36.
Ustanowienie prawa do odsetek od należności w przepisach administracyjnych nie zmienia cywilnoprawnego charakteru odsetek, a jedynie otwiera możliwość ich dochodzenia na drodze postępowania administracyjnego. Sprawa roszczenia o zapłatę odsetek od należności głównej jest wszczęta z chwilą zgłoszenia roszczenia właściwemu organowi wojskowemu, gdyż zgłoszenie takie przerywa bieg przedawnienia. Natomiast w razie braku zgłoszenia roszczenia postępowanie nie toczy się. Skoro zatem roszczenie odwołującego się ustalenie i wypłacenie odsetek ustawowych od kwoty [...]zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. [...] października 2017 r., sformułowane w pkt 3 jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2018 r. stało się wymagalne najpóźniej w dniu [...] lipca 2012 r., to wobec braku przesłanek pozwalających przyjąć, że mogło dojść do przerwania biegu przedawnienia i upływu trzyletniego terminu określonego w art. 8a ust. 1 ustawy pragmatycznej uznać należy je za przedawnione.
Organ wyjaśnił przy tym, że nie posiada dokumentów pozwalających na dokładne ustalenie dat, w których decyzje Ministra Obrony Narodowej Nr [...], Nr [...] i Nr [...] stały się ostateczne, jednakże nie ma to wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż nie zostały one zaskarżone przez odwołującego się, a walor ostateczności musiały uzyskać przed wydaniem przez Dowódcę Wojsk Lądowych w dniu z dnia [...] lipca 2012 r. decyzji Nr [...], Nr [...] i Nr [...], ustalających odwołującemu się prawidłowe stawki uposażenia.
Zdaniem organu II instancji, sformułowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie obowiązek przyznania odwołującemu się uposażenia oraz odsetek za poszczególne miesiące służby na stanowisku służbowym byłby wiążący dla organów wojskowych wyłącznie w sytuacji, gdyby wniosek o wypłatę odsetek ustawowych od należności głównej został skutecznie złożony przed upływem terminu przedawnienia. Skoro jednak odwołujący się wniosek o wypłatę tychże należności sformułował dopiero w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. (ewentualnie w dniu [...] sierpnia 2017 r.), to jego roszczenia w tym zakresie uległy przedawnieniu.
Powyższą decyzję J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej naruszenie przepisów:
a) art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej poprzez błędne przyjęcie, że nie przysługują odsetki od wypłaconej już kwoty stanowiącej różnicę uposażenia powstałej na skutek prawidłowego określenia grup uposażenia na zajmowanym stanowisku, a uposażeniem wypłaconym na podstawie grup uposażenia w stosunku do których Minister Obrony Narodowej stwierdził nieważność;
b) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie wytycznych Sądu co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Szczecinie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1215/18.
W uzasadnieniu skargi, z uwagi na to, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy odsetek organy wojskowe ponownie podniosły zarzuty przedawnienia i różnicy w pojęciach zwłoka i opóźnienie, skarżący przytoczył treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1215/18. Nadto skarżący powołał się na decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] września 2018 r. w sprawie przyznania odsetek ustawowych za opóźnienie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podkreślił,
że wbrew twierdzeniom strony, w uzasadnieniu skarżonej decyzji wyraźnie wskazał,
że organy wojskowe pozostawały w zwłoce z ustaleniem i wypłatą należności głównej w kwocie [...]zł, jednakże roszczenie o odsetki od tej kwoty uległo przedawnieniu. Natomiast powoływana przez skarżącego decyzja Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] września 2018 r. wydana została w innym stanie faktycznym, w którym wniosek o przyznanie odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconego uposażenia został złożony przed upływem terminu przedawnienia.
Ponadto, w ocenie organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
w wyroku z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1215/18, w żadnym miejscu nie przesądził, że odsetki skarżącemu się należą, a jedynie skorygował błędne stanowisko organów odnośnie rozumienia i ustalenia terminu ich wymagalności. Sąd nie odnosił się również wprost do zarzutu przedawnienia w sprawie odsetek. Jednakże skoro Sąd ten uznał za przedawnione roszczenia skarżącego o ustalenie i wypłatę różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym oraz nagrodzie rocznej ze względu na zbyt późne złożenie wniosku o ich wypłatę, to konsekwentnie należy stanowisko to odnieść również do odsetek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W wyniku sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do wniosku, że odpowiada ona prawu, a zatem skarga podlegała oddaleniu.
Przedmiotem kontroli była decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...]
w S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. z dnia [...] czerwca 2019 r., wydaną na podstawie art. 75 ust. 3 w zw. z art. 8a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 330 ze zm.), o odmowie ustalenia i wypłaty skarżącemu odsetek ustawowych od kwoty [...]zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty tj. [...] października 2017 r.
Powyższe decyzje zostały wydane po uchyleniu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1215/18 poprzednich decyzji organów wojskowych rozstrzygających w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2018 r., w części obejmującej punkt 3 wniosku dotyczący ustalenia i wypłaty skarżącemu odsetek ustawowych od kwoty [...]zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty tj. [...] października 2017 r.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Należy podkreślić, że ocena prawna dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia. Związanie sądu w rozumieniu ww. przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 18 maja 2016 r., I OSK 2003/14, Legalis). Z kolei między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek, ponieważ ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracji publicznej w sprawie, a wskazania określają sposób postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i stanowią wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.
Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest głównym kryterium poprawności wydanej w tym trybie decyzji.
Zdaniem Sądu organy wojskowe, wydając kontrolowane obecnie decyzje
w przedmiocie ustalenia i wypłaty odsetek, zrealizowały wskazania i wytyczne zawarte w wyroku II SA/Sz 1215/18, a zatem zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a jest bezpodstawny.
Z uzasadnienia wyroku z dnia 20 lutego 2020 r. wynika, że przyczyną uchylenia przez Sąd poprzednich decyzji organów wojskowych rozstrzygających w zakresie pkt 3 wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2018 r. było nieprawidłowe ustalenie przez te organy chwili wymagalności roszczenia o ustalenie i wypłatę odsetek, określonej przez organy na dzień wydania decyzji Nr [...], tj. na dzień [...] października 2017 r. oraz błędne założenie, że organy wojskowe nie pozostawały w zwłoce z wypłatą należności głównej w kwocie [...]zł.
Jak wynika z treści decyzji, organy obu instancji uznały, że wymagalność roszczenia o odsetki ustawowe od kwoty [...]zł, co do której pozostawały w zwłoce z płatnością, nastąpiła z chwilą uzyskania przymiotu ostateczności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z [...] marca 2012r., Nr [...] i Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012r., odpowiednio stwierdzających nieważność części decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] (pkt 11) z dnia [...] lipca 1999 r., rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] (pkt 2) z dnia [...] czerwca 2004r. oraz rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] (pkt 54) z dnia [...] czerwca 2005 r. w sprawie wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe w Dowództwie Wielonarodowego [...] w S., dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia.
Tak więc organy wojskowe, rozpoznając ponownie pkt 3 wniosku skarżącego
z dnia [...] kwietnia 2018 r., uwzględniły ocenę prawną żądania strony zaprezentowaną przez Sąd w ww. wyroku, wszystkie okoliczności sprawy i rozstrzygnęły na nowo
o żądaniu strony zgodnie z art. 75 ust. 3 w związku z art. 8a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Według pierwszego z wymienionych przepisów, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności.
Zgodnie natomiast z art. 8a ww. ustawy, roszczenia wynikające z przepisów ustawy przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym stały się wymagalne
(ust. 1). Przerwanie biegu przedawnienia roszczenia następuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (ust. 2).
Stosownie do art. 123 k.c., bieg przedawnienia przerywa się: przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje; przez wszczęcie mediacji.
Na marginesie dodać należy, że odsetki z tytułu nieterminowo zapłaconej należności głównej są kategorią prawa cywilnego i w orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że dochodzone są z należnością główną, ale zasądzone mogą być tylko, gdy powód domaga się tego jednoznacznie w pozwie o należność główną, czy w czasie późniejszym, w innym procesie. Sąd Najwyższy roszczenie o odsetki traktuje jako roszczenie niezależne od głównego, odrębne. Na gruncie prawa cywilnego zatem konieczny jest wniosek – pozew o orzeczenie w sprawie odsetek.
Powyższe, zdaniem Sądu, analogicznie należy odnieść do niniejszej sprawy
w przedmiocie roszczenia o charakterze cywilnym, o odsetki ustawowe od wypłaconego z opóźnieniem uposażenia (należności głównej).
W ocenie Sądu obecnie orzekającego w sprawie, organy wojskowe nie mogły pominąć okoliczności przedawnienia się roszczenia o ustalenie i wypłatę spornych odsetek, skoro wniosek w tym zakresie został wniesiony dopiero w dniu 6 kwietnia
2018 r., po wyroku Sądu z dnia 5 kwietnia 2018 r. II SA/Sz 1450/17.
W wyroku tym Sąd rozstrzygnął nie tylko o zgodności z prawem decyzji ustalającej należną do wypłaty różnicę w uposażeniu skarżącego w wysokości [...] zł, ale i przesądził w sprawie, że ustalenie i wypłata odsetek ustawowych liczonych od tej należności głównej wymaga od skarżącego wniosku, zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 61 § 1 k.p.a.
Jednocześnie Sąd wypowiedział się, że we wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżący nie wnosił ani o wypłatę różnicy w należności zwanej dodatkowym uposażeniem rocznym, ani o wypłatę odsetek za opóźnienie, co zostało także wskazane w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 października 2013 r. (sygn. akt II SAB/Sz 87/13) i z dnia 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 1213/15), a także Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2014 r. (sygn. akt I OSK 335/14).
Przypomnieć należy, że przepis art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów i organów oznacza, że muszą one przyjmować,
iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Innymi słowy, jeżeli w kolejnym postępowaniu pojawia się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana, a tym bardziej ani sąd, ani organ nie może formułować nowych ocen sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w orzeczeniu o sygn. akt
II SA/Sz 1215/18 przesądził o dacie wymagalności roszczenia o ustalenie i wypłatę odsetek i pozostawaniu organu w zwłoce, natomiast nie wypowiedział się w zakresie daty zgłoszenia roszczenia strony o odsetki i w tym kontekście o jego przedawnieniu, tym samym pozostawiając wskazaną kwestię ocenie organom wojskowym.
Zdaniem Sądu, ze względu na powyższe, organy wojskowe zasadnie uznały,
że roszczenie skarżącego w zakresie odsetek zostało zgłoszone we wniosku strony
z dnia [...] kwietnia 2018 r., tj. po upływie trzyletniego okresu przedawnienia, którego bieg nie został przerwany stosowną czynnością (tu: wnioskiem z 2012 r.), liczonego od momentu uzyskania waloru ostateczności decyzji organu nadzoru stwierdzających nieważność decyzji w części dotyczącej zaszeregowania stanowiska służbowego radcy prawnego do danej grupy uposażenia, wobec czego roszczenie o odsetki uległo przedawnieniu.
Podsumowując, stwierdzić należy, że zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie Dowódcy Jednostki nr [...] w S., z przyczyn omówionych powyżej - odpowiadają prawu i nie zachodzą podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżonym decyzjom organów I i II instancji nie można skutecznie postawić zarzutu niezgodności z prawem, skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.