IV SA/Wr 689/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-06-13
NSAinneWysokawsa
świadczenia rodzinnedodatek do zasiłku rodzinnegosamotne wychowywanie dzieckaprawo administracyjneTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjność przepisuuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, uznając, że przepis stanowiący podstawę odmowy utracił moc z powodu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o jego niezgodności z Konstytucją.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organy administracji uznały, że skarżąca nie wychowywała dziecka samotnie, ponieważ w pewnym okresie ojciec dziecka brał czynny udział w jego opiece. Skarżąca wniosła skargę, argumentując, że ojciec dziecka nie łożył na jego utrzymanie i jego pomoc była sporadyczna. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że przepis definiujący samotne wychowywanie dziecka (art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych) utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r. w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o jego niezgodności z Konstytucją.

Skarżąca H. K. kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka za okres od [...]r. do [...]r. Organy administracji uznały, że skarżąca nie spełniała kryterium samotnego wychowywania dziecka, ponieważ ojciec dziecka, K. B., brał czynny udział w jego opiece, mimo że zamieszkiwał oddzielnie. Skarżąca argumentowała, że K. B. nie łożył na utrzymanie dziecka, a jego pomoc była sporadyczna i wynikała z jego własnej sytuacji zdrowotnej i finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że kluczowy przepis definiujący samotne wychowywanie dziecka (art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych) został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją i utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki retroaktywne i powinien być uwzględniany w postępowaniach niezakończonych prawomocnym rozstrzygnięciem. W związku z tym, sąd uchylił decyzje organów administracji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje samotne wychowywanie dziecka jako wychowywanie go bez udziału drugiego rodzica. Jednakże, przepis definiujący to pojęcie (art. 3 pkt 17) został uznany za niezgodny z Konstytucją i utracił moc.

Uzasadnienie

Sąd uchylił decyzję organów administracji, ponieważ przepis, na którym oparto odmowę przyznania dodatku, utracił moc obowiązującą z powodu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o jego niezgodności z Konstytucją. Sąd podkreślił retroaktywne skutki wyroku TK.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.ś.r. art. 3 § pkt 17

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Definicja samotnego wychowywania dziecka, uznana za niekonstytucyjną i utraconą mocą obowiązującą od 31.12.2005 r.

u.ś.r. art. 12 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przepis określający komu przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

u.ś.r. art. 32 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Podstawa do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § pkt 17a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Nowa definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, dodana od 01.01.2006 r.

p.p.s.a. art. 145a § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z prawem.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący orzekania o niewykonalności zaskarżonej decyzji.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 108

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis definiujący samotne wychowywanie dziecka (art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych) utracił moc obowiązującą z powodu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o jego niezgodności z Konstytucją.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji oparta na definicji samotnego wychowywania dziecka zawartej w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niekonstytucyjną.

Godne uwagi sformułowania

Sąd pragnie podkreślić, iż to, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wydana została w okresie, gdy jeszcze nie stwierdzono niekonstytucyjności przepisu będącego podstawą rozstrzygnięcia w sprawie nie oznacza, iż wydana w oparciu o ten przepis decyzja, nie może zostać uchylona.

Skład orzekający

Jolanta Sikorska

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Krupiński

sędzia

Lidia Serwiniowska

sędzia

Aleksandra Markiewicz

protokolant

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Zastosowanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego o skutkach retroaktywnych w postępowaniach administracyjnych, nawet jeśli decyzja została wydana przed ogłoszeniem wyroku."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których podstawą decyzji był przepis uznany później za niekonstytucyjny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na już wydane decyzje administracyjne, nawet jeśli były one zgodne z prawem w momencie ich wydania. Jest to ważna lekcja o skutkach retroaktywnych prawa.

Wyrok TK uchyla decyzję administracyjną: jak niekonstytucyjny przepis zmienia przeszłość?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 689/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jolanta Sikorska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1673/06 - Postanowienie NSA z 2007-04-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 3 pkt 17 i 17 a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia WSA Protokolant Jolanta Sikorska Jerzy Krupiński Lidia Serwiniowska Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie czasookresu przyznanych uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Sygn. akt IV SA/Wr 689/05 2
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., na podstawie art. 32 w zw. z art. 4, 5 i 6, art. 29, art. 8, art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 213, póz. 2116), art 104 i 108 kpa oraz Zarządzeń [...]z dnia [...]r. oraz [...]z dnia [...]r. Prezydenta Miasta L. w sprawie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych, w związku z decyzją Nr [...]z dnia [...]r. uchyloną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. i po ponownym rozpatrzeniu sprawy H. K., zmienił decyzję Nr [...]z dnia [...]r. w części dotyczącej okresu przyznanych uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – Ż. K., urodzonej [...]r. w ten sposób, że w okresie od [...]r. do [...]r. odmówił przyznania uprawnień do powyższego dodatku. Nadto orzekł, że w pozostałym zakresie decyzja nie ulega zmianie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją Nr [...]z dnia [...]r. przyznał H. K. uprawnienia do świadczeń rodzinnych na troje dzieci, w tym również dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę Ż. K[...].
W dniu [...]r. H. K. złożyła wniosek o uchylenie decyzji Nr [...]w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę Ż.. W związku z tym, decyzją Nr [...] z dnia [...]r. organ ten uchylił z dniem [...]r. powyższą decyzję.
Dalej organ l instancji wskazał, że strona w dniu [...]r. złożyła odwołanie od decyzji Nr [...]z dnia [...]r. Z kolei w dniu [...]r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wpłynęła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. Nr [...]z dnia [...]r, którą organ ten uchylił w całości decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Nr
Sygn. akt IV SA/Wr 689/05 3
[...]z dnia [...]r. i odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Nr [...]z dnia [...]r. w części dotyczącej przyznania H. K. uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – Ż. K..
W dniu [...]r. H. K. oświadczyła, że zamieszkuje z trójką dzieci (w tym z córką E. K. lat [...]), z których najmłodsze dziecko - córka Ż. jest dzieckiem K.B..
Do [...]4r. K. B. przebywał w zakładzie karnym. Po wyjściu na wolność zamieszkał chwilowo w mieszkaniu strony, ponieważ przez okres [...]przebywała ona na leczeniu w szpitalu w L.. Podczas jej nieobecności K. B. sprawował całkowitą opiekę nad córką Ż. oraz synem H. K. – M.. Po powrocie strony ze szpitala K. B. wyprowadził się do swojej matki, lecz w dalszym ciągu przychodził do skarżącej. Podczas tych wizyt wykonywał wszystkie czynności związane z opieką nad dzieckiem: przewijał je, gotował posiłki, chodził na wizyty do lekarza. Na noc natomiast wracał do matki, jednakże gdy skarżąca źle się czuła, pozostawał w jej mieszkaniu na noc lub w razie potrzeby przyjeżdżał w nocy wzywany telefonicznie. Taka sytuacja miała miejsce do [...]r.
Również K. B. oświadczył, że zameldowany jest w mieszkaniu matki i tam zamieszkuje, a w dniu urodzenia córki Ż. przebywał w zakładzie Karnym (do [...]r.). Po powrocie z Zakładu Karnego przebywał w mieszkaniu strony (podczas jej pobytu w szpitalu), opiekując się dziećmi i wykonując powyżej wskazane czynności. Nadto oświadczył, iż po powrocie H. K. ze szpitala wyprowadził się, jednakże przychodził i opiekował się dzieckiem.
W uzasadnieniu orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż strona nie wychowywała córki samotnie, a w procesie jej wychowywania czynny udział brał ojciec dziecka.
Organ wyjaśnił, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje wyłącznie osobom stanu wolnego (pannie, kawalerowi, osobie pozostającej w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobie rozwiedzionej, wdowie i wdowcowi), które nie wychowują dziecka z ojcem dziecka. Dodatek ten nie przysługuje w przypadku, gdy np. osoba ubiegająca się o świadczenie wychowuje dziecko wspólnie z jego ojcem. Ponadto organ orzekający
Sygn. akt IV SA/Wr 689/05 4
wskazał, że H. K. jest osobą stanu wolnego (panną) i do końca [...]r. samotnie wychowywała dzieci, w tym również córkę Ż.. Natomiast od [...]r. do [...]r. w wychowywaniu dziecka uczestniczył jego ojciec, mimo oddzielnego zamieszkiwania.
Organ podał, że w dniu [...]r. strona została zapoznana ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Oświadczyła, że nie wnosi zastrzeżeń.
W związku z powyższym organ pierwszej instancji stwierdził, iż dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę Ż. w okresie od [...]r. do [...]r. nie przysługiwał stronie, gdyż w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie była ona osobą samotnie wychowującą dziecko.
W tej sytuacji, zdaniem organu, zachodzi konieczność zmiany decyzji Nr [...]z dnia [...]r. w części dotyczącej okresu przyznanych uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (Ż. K.) w ten sposób, że w okresie od [...]r. do [...]r. należy odmówić przyznania uprawnień do przedmiotowego dodatku. Natomiast z dniem [...]r. decyzja Nr [...]z dnia [...]r. w części dotyczącej przyznanych uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na dziecko Ż. K., w dalszym ciągu obowiązuje.
Organ stwierdził, że stronie przysługuje wyrównanie świadczenia z tytułu samotnego wychowywania małoletniej Ż. za okres od [...]r. do [...]r. w łącznej kwocie [...]zł.
H. K. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Podała, że córki Ż. B. nie wychowywała wspólnie z jej ojcem. Podniosła, że wobec orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanym przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. na okres od [...]r. do [...]r. wymaga częściowej pomocy "osób drugich". W tym przypadku osobą drugą, która jej pomagała był K. B.. Nadto zaznaczyła, że K. B. sam zaoferował jej pomoc, tak jak i córka E..
Dodała, że K. B. przebywa obecnie na leczeniu w B., a ona została bez jakiejkolwiek pomocy.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...]r.
Sygn. akt IV SA/Wr 689/05 5
Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. powołując się na przepis 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, przywołując okoliczności faktyczne, zawarte w decyzji pierwszej instancji, a także przedstawił zajęte w sprawie stanowisko organu pierwszoinstancyjnego.
Nadto organ II instancji wskazał, iż ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, póz. 2255 z późn. zm.) określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Powołana ustawa określa też m.in. tryby weryfikacji decyzji ostatecznych ustalających prawo do świadczeń rodzinnych w przypadku zmiany okoliczności mających wpływ na istnienie tego prawa albo w przypadku nienależnego ich pobrania. Świadczeniem rodzinnym, w rozumieniu ustawy (art. 2), jest zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego, jak też świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne.
Dalej organ odwoławczy zaznaczył, iż podstawę materialnoprawną do orzekania w przedmiotowej sprawie stanowi przepis art. 32 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.
Organ ten podał, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka został uregulowany w art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wynika z treści ust. 1 tego przepisu, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Pojęcie samotnego wychowywania dziecka zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 17 tej ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o samotnym wychowywaniu dziecka oznacza to wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub z matką dziecka.
W świetle powołanych przepisów, organ odwoławczy stwierdził, iż okolicznością faktyczną istotną dla rozstrzygnięcia sprawy dodatku do zasiłku
Sygn. akt IV SA/Wr 689/05 6
rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, jest samotne wychowywanie dziecka.
Wymaga zatem wyjaśnienia w sprawie, czy H. K. była osobą samotnie wychowującą dziecko - w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych - w okresie od [...]r. do [...]r, za który odmówiono jej przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
Organ wskazał, że dniu [...]r. strona oświadczyła, że od [...]r, jest wdową. Zamieszkuje w mieszkaniu dwupokojowym przy ulicy M. [...] w L. razem z trójką dzieci. Najmłodsze dziecko jest córką K. B., byłego konkubenta strony, który zamieszkuje u swojej matki. Do [...]r. przebywał on przez pół roku w zakładzie karnym. Gdy powrócił z więzienia zamieszkał w mieszkaniu H. K., ponieważ ona w tym czasie (przez półtora miesiąca) znajdowała się w szpitalu w L., na leczeniu. Podczas jej nieobecności opiekował się dziećmi w mieszkaniu strony. Po powrocie H.K. ze szpitala wyprowadził się do matki, jednakże przychodził do strony, gdyż nadal źle się czuła. W tym czasie opiekował się całkowicie córką Ż. i wykonywał wszystkie czynności z tą opieką związane. Na noc zaś wracał do mieszkania matki.
W razie potrzeby przyjeżdżał w środku nocy, ale potem wracał do matki. Czasem tylko pozostawał na noc, gdy z H. K. coś się działo. Taki stan rzeczy trwał dopóki nie został odebrany stronie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. K. B. przestał przychodzić do wyżej wymienionej po "wielkiej awanturze" w [...]r. Nie płaci też żadnych alimentów, a H. K. zamierza wystąpić przeciwko niemu z pozwem alimentacyjnym do sądu. Zdaniem strony, powinna być ona traktowana jako samotna matka, skoro K. B. nie dawał żadnych pieniędzy na utrzymanie dziecka, a jedynie pomagał je wychowywać. Strona dodatkowo zwróciła uwagę na swoją sytuację materialną i fakt, że jedynym źródłem utrzymania rodziny są świadczenia rodzinne z pomocy społecznej.
Wskazała, że najstarsza córka pracuje od miesiąca i zarabia około [...]zł. miesięcznie. Podniosła, iż nie występowała do tej pory o alimenty, ponieważ ojciec dziecka również utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej i nigdzie nie pracuje.
Organ odwoławczy uznał, iż zeznania strony korespondują z zeznaniami K. B. złożonymi w tym samym dniu.
Dalej stwierdził, że powyższe okoliczności świadczą o tym, że w okresie
Sygn. akt IV SA/Wr 689/05 7
od [...]r. do [...]r. dzieckiem Ż. K.k opiekowali się oboje rodzice. Zaś odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu wskazał, że przepis art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje, aby samotne wychowywanie dziecka dotyczyło takiej sytuacji, gdy dziecko pozostaje pod opieką obojga rodziców, z tej przyczyny, iż jeden z rodziców dziecka nie jest w stanie się nim opiekować z uwagi na swój stan zdrowia. Tak więc, w okresie od [...]r. do [...]r. strona znalazła się w sytuacji odmiennej od określonej w art. 12 w związku z art. 3 pkt 17 powoływanej ustawy, bowiem wychowując dziecko wraz z jego ojcem nie wychowywała go samotnie. W związku z tym zaistniały, zdaniem organu odwoławczego, przesłanki do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 32 ust. 1 tej ustawy zmieniającej - bez zgody strony - decyzję przyznającą dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i odmowie przyznania dodatku za powyższy okres.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w związku z czym utrzymał ją w mocy.
H. K. złożyła skargę na powyższą decyzję podnosząc, że K.B. nigdy z nią nie mieszkał i nie łożył na utrzymanie dziecka, a jego kontakt z córką można określić jako sporadyczny.
Podała, że K. B. jest bezrobotny, mieszka z matką i jest chory i utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej.
Wskazała, że jest chora, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawnośei i utrzymuje siebie i dzieci z zasiłku.
Uważa, że została źle potraktowana przez MOPS w L., który każe jej zwrócić pieniądze, które słusznie się jej należały, gdyż to nie ona z nich korzystała ale dziecko.
Do skargi dołączyła oświadczenie K. B., w którym opisuje on stosunki łączące go ze skarżącą i z dziećmi oraz przedstawia swą sytuację zdrowotną i finansową. Dołączyła także kserokopie zaświadczenia lekarskiego dotyczącego stanu zdrowia K. B..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto dodało, że w skardze skarżąca błędnie podaje, iż zaskarżona decyzja dotyczy zwrotu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego
Sygn. akt IV SA/Wr 689/05 8
wychowywania dziecka, ponieważ jej przedmiotem jest zmiana decyzji przyznającej świadczenia rodzinne w części dotyczącej okresu, na jaki został przyznany dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
Zdaniem Kolegium podnoszone przez skarżącą oraz K.B. argumenty dotyczące osobnego zamieszkiwania, stanu zdrowia oraz nie łożenia przez ojca dziecka na jego utrzymanie, nie wykluczają wychowywania dziecka przez oboje rodziców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują.
Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Stosownie zaś do art. 145a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotychczas przyjmowano jednolicie, że skoro stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowienia), to taka sytuacja uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny na
Sygn. akt IV SA/Wr 689/05 9
podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Jest bowiem zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200 701).
Pogląd ten pozostaje także aktualny w obecnie obowiązującym stanie prawnym, to jest także na tle obowiązywania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b wyżej powołanej ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organ powołał art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, póz. 2255 z późn. zm.), zgodnie z którym: organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie jej sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.
Zatem w razie wystąpienia w sprawie nowych, prawnie relewantnych okoliczności faktycznych, już po wydaniu decyzji przepis ten będzie stanowił samodzielną podstawę prowadzenia postępowania zmierzającego do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.
Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowił przepis art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z jego treścią: "Ilekroć w ustawie jest mowa o samotnym wychowywaniu dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka".
Wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt K 16/04 (Dz.U. z 2005r. Nr 95, póz. 806) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: art. 3 pkt 17, art. 8 pkt 3 i 4, art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, póz. 2255 oraz z 2004r. Nr 35, póz. 305, Nr 64, póz. 593 i Nr 192, póz. 1963):
a) są niezgodne z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz.U. z 1991r. N 120, póz. 526 oraz z 2000r. Nr 2 póz. 11),
b) nie są niezgodne z art. 48 Konstytucji.
10
Sygn. akt IV SAM/r 689/05
W konsekwencji powyższego art. 3 pkt 17, na którym oparte zostały decyzje obydwu instancji, utracił moc z dniem 31 grudnia 2005r.
Przepisem art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. (Dz. U. Nr 267, póz. 2260) zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2006r. dodano pkt 17a, zgodnie z którym: "Ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem".
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej wprost przewiduje retroaktywne skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niekonstytucyjności przepisu prawa w zakresie, w jakim umożliwia wznowienie postępowania i w konsekwencji uchylenie aktu stosowania prawa wydanego na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów (art. 190 ust. 4). Sąd zaś winien uwzględnić istniejący stan niekonstytucyjności w postępowaniach niezakończonych prawomocnym rozstrzygnięciem, pomijając zastosowanie przepisu, który utracił moc obowiązującą w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Tak więc, Sąd pragnie podkreślić, iż to, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wydana została w okresie, gdy jeszcze nie stwierdzono niekonstytucyjności przepisu będącego podstawą rozstrzygnięcia w sprawie nie oznacza, iż wydana w oparciu o ten przepis decyzja, nie może zostać uchylona.
Skoro więc przepis będący podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji został uznany za niekonstytucyjny, stwarza to podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a § 1 kpa), w związku z czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI