II SA/Sz 1012/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-02-09
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymCOVID-19stan zagrożenia epidemicznegoważność orzeczeniaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o świadczeniach rodzinnychZUSniezdolność do samodzielnej egzystencji

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że orzeczenie o niepełnosprawności matki skarżącej nadal było ważne z mocy prawa z powodu przepisów covidowych.

Skarżąca ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie kryterium wieku powstania niepełnosprawności matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przyznało świadczenie, jednak tylko do końca ważności orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji matki. Skarżąca wniosła skargę, kwestionując terminowość przyznania świadczenia. WSA w Szczecinie uchylił decyzję SKO, uznając, że orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji matki, wydane na czas określony, było nadal ważne z mocy prawa na podstawie przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19.

Sprawa dotyczyła skargi N. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zrezygnowała z pracy, aby opiekować się niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na niespełnienie kryterium wieku powstania niepełnosprawności matki. SKO uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie, jednak tylko do dnia 31 sierpnia 2022 r., czyli do końca ważności orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji matki. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Szczecinie, wskazując, że nie zgadza się z ograniczeniem terminu przyznania świadczenia. WSA w Szczecinie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, orzeczenia o niepełnosprawności wydane na czas określony, których ważność upływa w okresie pandemii, zachowują ważność do 60 dni po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, chyba że wcześniej wydano nowe orzeczenie. Sąd uznał, że orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji matki skarżącej, które jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nadal było ważne z mocy prawa, mimo upływu terminu jego pierwotnej ważności. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO, wskazując, że organ ponownie rozpoznając sprawę powinien uwzględnić tę interpretację przepisów.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony, którego ważność upływała w okresie pandemii, zachowuje ważność z mocy prawa do 60 dni po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, chyba że wcześniej wydano nowe orzeczenie.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19, który przewiduje przedłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności wydanych na czas określony w związku z pandemią. Interpretacja ta ma na celu zapewnienie ciągłości świadczeń i uwzględnia specyfikę działania administracji w warunkach stanu zagrożenia epidemicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnił skargę, uchylając decyzję z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Przepis określający przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

ustawa o koronawirusie art. 15h § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Kluczowy przepis dotyczący przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności w okresie pandemii.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Przepis określający przypadki, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

ustawa o rehabilitacji art. 5 § pkt 1a

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Przepis traktujący orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji matki skarżącej, wydane na czas określony, było nadal ważne z mocy prawa na podstawie art. 15h ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19, pomimo upływu pierwotnego terminu jego ważności.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy błędnie uznał, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane tylko do dnia upływu pierwotnej ważności orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji matki.

Godne uwagi sformułowania

sąd świadczenia pielęgnacyjnego nie może przyznać, może za to skontrolować prawidłowość decyzji wydanej przez organy w tej sprawie i wskazać kroki jakie przez organ powinny zostać podjęte w przypadku gdy stwierdzi, że decyzja narusza prawo. nie ma żadnych przeszkód aby uznać, że dyspozycja normy zawartej w art. 15 h ust. 1 pkt 2 ustawy o koronawirusie obejmuje także dzięki regulacji zawartej w art. 5 pkt 1a ustawy o rehabilitacji – orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Przyjęcie poglądu przeciwnego byłoby w sposób nieuzasadniony niesprawiedliwe. Racjonalny prawodawca uwzględnił te okoliczności, dochodząc do wniosku, że "normalne" działanie podmiotów administracji publicznej będzie istotnie zaburzone.

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

przewodniczący

Krzysztof Szydłowski

asesor

Patrycja Joanna Suwaj

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności w okresie pandemii COVID-19 oraz ich wpływu na prawo do świadczeń pielęgnacyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami wprowadzonymi w związku z pandemią COVID-19. Po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jego bezpośrednie zastosowanie może być ograniczone, chyba że nowe orzeczenie nie zostanie wydane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy nadzwyczajne (covidowe) mogą wpływać na prawa obywateli i jak sądy interpretują ich zastosowanie w praktyce, co jest nadal aktualne dla wielu osób.

Pandemiczne przepisy przedłużają ważność orzeczeń o niepełnosprawności – klucz do świadczenia pielęgnacyjnego.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Sz 1012/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący/
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1,  ust. 5 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15h ust. 1 pkt 1-2, ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi N. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
1. Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2022r. N. L. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), zwróciła się do Wójta Gminy B. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.
2. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2022 r. Organ I instancji orzekł o odmowie przyznania ww. świadczenia. Organ uzasadnił swoje rozstrzygnięcie okolicznością niespełnienia kryterium wieku powstania niepełnosprawności matki.
3. W odwołaniu Skarżąca wskazała, że od lutego 2020 r. musiała zrezygnować z pracy aby móc opiekować się mamą. Do maja 2022 r. miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jest bez środków do życia, leczenie mamy jest bardzo kosztowne i że nadal nie jest w stanie podjąć zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad mamą.
4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] września 2022 r., działając na podstawie:
- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ),
art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615),
orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przyznaniu Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 sierpnia 2022 w wysokości [...] zł miesięcznie.
W uzasadnieniu Organ wskazał, że Skarżąca w okresie od dnia 1 sierpnia 2020 do dnia 31 maja 2022 r. miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Matka natomiast jest osoba rozwiedzioną i legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 20 sierpnia 2021 r. o całkowitej trwałej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 sierpnia 2022 r. oraz orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] września 2021 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 sierpnia 2022 r. Powyższe orzeczenie jest równorzędne ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Skarżąca jest córką osoby wymagającej opieki, nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie posiada uprawnień emerytalno-rentowych, pozostaje bierna zawodowo i nie podejmuje pracy i sprawuje osobistą opiekę nad matką, co jest potwierdzone wywiadem środowiskowym. Zdaniem Organu opieka jest sprawowana w sposób trwały i jest na tyle absorbująca, że nie pozwala na podjęcie zatrudnienia. Zatem Organ przyznał świadczenie do dnia ważności orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS.
Kolegium zwróciło również uwagę na błędną interpretację art. 17 ust. 1b tej ustawy, dokonaną przez Organ I instancji, wbrew ugruntowanej linii orzecznictwa sądowo-administracyjnego w odniesieniu do granicy wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
5. Niezadowolona z treści rozstrzygnięcia, Skarżąca, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że nie zgadza się z decyzją, że świadczenie powinno być przyznane do 31 listopada 2022 r. Wskazała, że matka złożyła w ZUS wniosek wydanie nowego orzeczenia i na nie czeka.
6. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
7. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznanie sprawy zostało dokonane w trybie uproszczonym, na wniosek Organu, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
8. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej. Stąd – sąd świadczenia pielęgnacyjnego nie może przyznać, może za to skontrolować prawidłowość decyzji wydanej przez organy w tej sprawie i wskazać kroki jakie przez organ powinny zostać podjęte w przypadku gdy stwierdzi, że decyzja narusza prawo.
9. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w sytuacji gdy orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji osoby wymagającej opieki było wydane na czas określony, zaś jego ważność upływała 31 sierpnia 2022 r..
10. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zatem, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę tę opiekę sprawującą, to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia kompensacyjnego,
b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
Zacytowane wyżej przepisy określają przesłanki, których wystąpienie warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W tym miejscu Sąd zauważa, że należy zwrócić uwagę także na przepisy ustawy o koronawirusie, których nie dostrzegł ani Organ I ani Organ instancji
Zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej przywoływana jako "ustawa o koronawirusie") z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej przywoływana jako: "ustawa o rehabilitacji"), którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Co prawda, od dnia 16 maja 2022 r. zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027) odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Jednocześnie, zgodnie z tym samym rozporządzeniem, ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego, który będzie aktualny do odwołania. Zniesienie stanu epidemii rząd uzasadnił poprawą stanu epidemiologicznego w Polsce, zmniejszeniem gwałtownego rozprzestrzeniania się zakażeń i zmniejszeniem liczby osób hospitalizowanych. Z kolei zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu zagrożenia epidemicznego, stan ten został przedłużony do 31 marca 2023 r.
Zgodnie z art. 5 pkt 1a ustawy o rehabilitacji orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu nie ma żadnych przeszkód aby uznać, że dyspozycja normy zawartej w art. 15 h ust. 1 pkt 2 ustawy o koronawirusie obejmuje także dzięki regulacji zawartej w art. 5 pkt 1a ustawy o rehabilitacji – orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Przyjęcie poglądu przeciwnego byłoby w sposób nieuzasadniony niesprawiedliwe.
11. Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, że naruszenie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 spowodowało niezasadne uznanie, że osoba wymagającej opieki legitymowała się orzeczeniem traktowanym na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jedynie do 31 sierpnia 2022 r. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu analizowany przepis "przewiduje dwie zasadnicze sytuacje, w których może dojść do przedłużenia ważności orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wydanych na czas określony.
W przypadku pierwszej z nich wydłużeniu ulegają terminy ważności orzeczeń o niepełnosprawności oraz o stopniu niepełnosprawności, których ważność upłynęła maksymalnie na 90 dni przed dniem wejścia w życie ustawy. Orzeczenia, które utraciły ważność między 9 grudnia 2019 r. a 8 marca 2020 r. zachowują zatem swoją ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wprowadzona regulacja obejmuje zatem sprawy wszczęte a niezakończone wydaniem orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność wyłącznie z powodu wprowadzonego stanu epidemicznego, jak i stanu epidemii" (art. 15h ust. 1 pkt 1).
"Z kolei druga sytuacja zakłada wydłużenie terminu ważności orzeczeń o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, których termin ważności upłynął po 8 marca 2020 r. Wydłużenie ważności tej grupy orzeczeń nie jest już warunkowane złożeniem wniosku o wydanie ponownych orzeczeń ustalających niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności z powodu wystąpienia sytuacji zagrożenia rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem SARS-CoV-2. Ustawodawca przewidział, że maksymalny termin ważności wydłużonych orzeczeń upływa w terminie do 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności" (art. 15h ust. 1 pkt 2) (zob. M. Borski [w:] Komentarz do niektórych przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych [w:] Tarcza antykryzysowa 1.0 - 4.0, ustawa o dodatku solidarnościowym i inne regulacje, jako szczególne rozwiązania w prawie pracy, prawie urzędniczym i prawie ubezpieczeń społecznych związane z COVID-19. Komentarz, red. K.W. Baran, Warszawa 2020, art. 15(h)., Lex el.).
Przekładając powyższe na grunt tej sprawy pozbawione postaw pozostaje ustalenie jakoby osoba wymagająca opieki legitymowała się ograniczonym czasowo do dnia 31 sierpnia 2022 r. orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, traktowanym na mocy art. 5 pkt 1a ustawy o rehabilitacji na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
12. Wyraźnego zaznaczenia zatem w tej sprawie wymaga relacja między terminem ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wydanego na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływała w terminie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), w związku z przedłużeniem terminu ważności tego orzeczenia do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii a wydaniem nowego orzeczenia o niepełnosprawności.
W tym miejscu Sąd zauważa, że w pełni podziela argumentację WSA w Gliwicach zawartą w wyroku z dnia 16 listopada 2021 r. (sygn. akt II SA/Gl 704/21) oraz wyroku WSA w Poznaniu z dnia 11 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Po 461/21) i uważa za swoją, a zgodnie z nią, proces wypłacania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, jak i jego kres zbiegły się z okresem pandemii wirusa SARS-CoV-2. Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji matki Skarżącej (na mocy art. 5 pkt 1a ustawy o rehabilitacji jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), zostało wydane do dnia 31 sierpnia 2022 r. Ponieważ w tym czasie działalność wszystkich podmiotów i organów władzy publicznej oraz całego społeczeństwa wymagały przyjęcia odmiennego trybu działania, wszystkie czynności podejmowane przez te podmioty były podejmowane z uwzględnieniem restrykcji związanych ze stanem pandemii. Racjonalny prawodawca uwzględnił te okoliczności, dochodząc do wniosku, że "normalne" działanie podmiotów administracji publicznej będzie istotnie zaburzone. W związku z tym przyjęto ww. ustawę o koronawirusie, która miała i ma na celu reagowanie na ziszczenie się okoliczności, które w stanie przed pandemią wiązałyby się z wystąpieniem określonych skutków prawnych. Jednym z tych rozwiązań było wydłużenie okresu obowiązywania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności osób dotkniętych różnymi schorzeniami, które uregulowano w przywołanym już art. 15h ust. 2 pkt 1 ustawy o koronawirusie.
Sąd wskazuje, że sposób sformułowania zacytowanego przepisu może dostarczać istotnych wątpliwości, co może prowadzić do błędów w procesie jego wykładni.
Powołaną normę należy zatem rozumieć następująco. Jeżeli orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niezdolności do samodzielnej egzystencji, wygasa w okresie trwania pandemii wirusa SARS-CoV-2, ulega ono, z mocy prawa, przedłużeniu do 60. dnia licząc od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ale nie dłużej niż do momentu wydania nowego orzeczenia. Okres, na jaki ustawodawca przedłużył ważność terminowego orzeczenia, a więc 60 dni dotyczy sytuacji, w której już odwołano stan zagrożenia epidemicznego lub stanu pandemii. Znamienne jest bowiem to, że w dniu wydania decyzji przez Organ I instancji – 1 lipca 2022 r., jak też w dniu orzekania przez Organ odwoławczy – 23 września 2022 r., choć stan epidemii został odwołany, to stan zagrożenia epidemicznego nie, w związku z czym okresy, o których mowa w art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o koronawirusie nie rozpoczęły swojego biegu. Innymi słowy, orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji (traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) matki Skarżącej wydane w dniu 1 września 2021 r. jest nadal orzeczeniem ważnym.
13. Przedstawione rozumienie art. 15h ust. 2 pkt 1 ustawy o koronawirusie wiąże się nie tylko z jego brzmieniem, ale także celem, jaki przyświecał ustawodawcy. Stan zagrożenia epidemicznego SARS-CoV-2 jest na tyle niebezpieczny, że ustawodawca "odkłada" wygaśnięcie omawianego uprawnienia do momentu zakończenia tegoż stanu. Celowo wydłuża się termin zakończenia obowiązywania orzeczenia do 60 dni, aby dać szansę uprawnionym do zachowania ciągłości pobieranego świadczenia w związku z terminacją orzeczenia i wszcząć właściwe postępowanie w tej materii. To samo dotyczy sytuacji, w której uprawnionemu uda się szybciej pozyskać orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Zatem upływ 60. dnia albo szybsze uzyskanie nowego orzeczenia kończy okres ważności orzeczenia wcześniejszego, który został wydłużony z mocy prawa.
Powyższe oznacza, że nie ma i nie było podstaw do uznania, iż Skarżąca byłaby uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z datą graniczną 31 sierpnia 2022 r.
Podsumowując, skoro nie odwołano w dniu wydania zaskarżonej decyzji stanu zagrożenia epidemicznego, orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane wobec matki Skarżącej z dnia [...] września 2021 r. jest z mocy prawa orzeczeniem ważnym, którego skutki trwają nadal tj. matka Skarżącej jest osobą traktowana na równi z osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ten stan utrzyma się do dnia wygaśnięcia orzeczenia. Wygaśnie ono dopiero z upływem 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, chyba, że Skarżąca przed tym dniem uzyska nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
Jednocześnie Sąd podziela ustalenia Organu odwoławczego, że Skarżąca w okresie od dnia 1 sierpnia 2020 r, do dnia 31 maja 2022 r. miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Matka natomiast, jak wynika z akt sprawy, ma 48 lat, jest osobą rozwiedzioną i legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 20 sierpnia 2021 r. o całkowitej trwałej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 sierpnia 2022 r. oraz orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 1 września 2021 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 sierpnia 2022 r., jest w czwartym stadium nowotworu z przerzutami, jest osobą paliatywną wymagającą stałej opieki, którą należycie i z poświęceniem sprawuje Skarżąca. Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji jest równorzędne z orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności. Skarżąca nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie posiada uprawnień emerytalno-rentowych.
14. Uwzględniając powyższe uzasadnione stało się w ocenie Sądu zastosowanie uprawnień kasatoryjnych. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19, które miało wpływ na rozstrzygnięcie.
15. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu - Organ w odniesieniu do oceny terminu ważności orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji osoby wymagającej opieki uwzględni treść art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19, a następnie uzna prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadniając swoje stanowisko w zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a.
16. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji - uchylił zaskarżoną decyzję.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę