II SA/Sz 1012/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2022-01-05
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneroboty budowlanepozwolenie na budowęsamowola budowlanarurociągbudowlanadzór budowlanylegalizacjapostanowienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie wstrzymujące roboty budowlane i nakazujące przedłożenie dokumentów dotyczących budowy rurociągu bez pozwolenia na budowę, uznając rurociąg za budowlę wymagającą pozwolenia.

Skarżący J.B. kwestionował postanowienie nakazujące przedłożenie dokumentów legalizacyjnych dla rurociągu wybudowanego bez pozwolenia na budowę, twierdząc, że nie jest to obiekt budowlany. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie PINB i wydał nowe, wstrzymujące roboty i nakazujące przedłożenie dokumentów, uznając rurociąg za 'inną budowlę' wymagającą pozwolenia. WSA w Szczecinie oddalił skargę, potwierdzając, że rurociąg stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego i wymagał pozwolenia na budowę.

Sprawa dotyczyła skargi J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) wstrzymujące roboty budowlane i nakazujące przedłożenie dokumentów legalizacyjnych dla rurociągu służącego do rozprowadzania wód podziemnych, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) pierwotnie nałożył obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. WINB uchylił to postanowienie i wydał nowe, wstrzymujące roboty i nakazujące przedłożenie dokumentów, uznając rurociąg za 'inną budowlę' (kategoria VIII Prawa budowlanego) wymagającą pozwolenia na budowę. Skarżący argumentował, że rurociąg służy jedynie do czasowego rozprowadzania wody i nie jest obiektem budowlanym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę. Sąd uznał, że rurociąg nie mieści się w żadnej z kategorii obiektów zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 Prawa budowlanego), w tym obiektów tymczasowych. Podkreślono, że przepisy te stanowią wyjątek od zasady i nie podlegają wykładni rozszerzającej. Sąd potwierdził, że rurociąg stanowi obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę, a postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych jest obligatoryjne i nie jest bezprzedmiotowe, nawet jeśli roboty zostały zakończone, gdyż stanowi zakaz ich wznowienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, rurociąg taki stanowi obiekt budowlany (inną budowlę) w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ponieważ nie mieści się w żadnej z kategorii obiektów zwolnionych z tego obowiązku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rurociąg nie jest obiektem tymczasowym ani nie spełnia definicji żadnej z kategorii zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Przepisy zwalniające z tego obowiązku są wyjątkiem i nie podlegają wykładni rozszerzającej. Rurociąg jest trwale związany z gruntem i służy do okresowego, ale stałego wykorzystania, co czyni go budowlą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego nakazuje wstrzymanie robót budowlanych postanowieniem, jeśli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a nie narusza przepisów techniczno-budowlanych uniemożliwiających doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. W postanowieniu ustala się wymagania dotyczące zabezpieczeń i nakłada obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych.

u.p.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

u.p.b. art. 29

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymienia przypadki, w których nie jest wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie.

u.p.b. art. 3 § pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 3 § pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu małej architektury.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani podstawą prawną.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r.

u.z.w.o.ś. art. 2

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Definicja sieci wodociągowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rurociąg służący do rozprowadzania wód podziemnych, nawet jeśli wykorzystywany okresowo, stanowi 'inną budowlę' w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych jest obligatoryjne i zasadne nawet po zakończeniu robót, pełniąc funkcję zakazu ich wznowienia.

Odrzucone argumenty

Rurociąg służy jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie może być uznany za obiekt budowlany, a zatem nie wymaga pozwolenia na budowę. Obowiązek przedłożenia dokumentów i wstrzymania robót jest niewykonalny lub bezprzedmiotowy, gdyż prace zostały zakończone.

Godne uwagi sformułowania

nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych w art. 29 ustawy Prawo budowlane, jako niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowy rurociąg stanowi 'inną budowlę', o której mowa w VIII kategorii obiektów budowlanych wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych [...] stanowi zakaz prowadzenia takich robót na przyszłość, do zakończenia postępowania

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

przewodniczący sprawozdawca

Patrycja Joanna Suwaj

członek

Krzysztof Szydłowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla instalacji podziemnych oraz zasad wstrzymania robót budowlanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy rurociągu bez pozwolenia na budowę i jego kwalifikacji jako budowli.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów Prawa budowlanego, co jest interesujące dla prawników zajmujących się tą dziedziną.

Czy podziemny rurociąg do nawadniania pól wymaga pozwolenia na budowę? WSA rozstrzyga.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Sz 1012/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-01-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 959/22 - Wyrok NSA z 2024-12-18
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 25, art. 29, art. 3 pkt 5, art. 28 ust. 1, art. 48 ust. 2 i 3.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Z. W. I. N. B. w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (dalej: PINB) postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] nałożył na J. B. obowiązek przedłożenia następujących dokumentów dotyczących budowy rurociągu służącego rozprowadzaniu wód podziemnych do celów rolniczych wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działek oznaczonych nr [...], [...], [...] obręb ewidencyjny nr [...] [...], jednostka ewidencyjna C. - Obszar Wiejski, umiejscowionego na szkicu sytuacyjnym nr 5 stanowiącym załącznik postanowienia:
1) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowalne, tj. potwierdzającym uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, aktualnym na dzień opracowania projektu;
2) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
3) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Organ ustalił, że inwestor wybudował na terenie działek oznaczonych nr [...] [...], [...] obręb ewidencyjny nr [...] [...], jednostka ewidencyjna C. - Obszar Wiejski rurociąg służący rozprowadzaniu wód podziemnych do celów rolniczych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W ramach powyższej inwestycji wykonano na terenie nieruchomości kilka odcinków układu przewodów wodociągowych, z których każdy należy traktować jako oddzielny, mogący samodzielnie funkcjonować obiekt budowlany.
Mając na względzie treść art. 48 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., organ uznał za uzasadnione umożliwienie inwestorowi legalizację powyższego obiektu budowalnego, czego następstwem było nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia dokumentów ujętych w sentencji. Wyjaśniono też, iż wobec stwierdzenia, że roboty budowlane zostały zakończone, rozstrzygnięcie dotyczące wstrzymania robót budowlanych uznano za niemające racji bytu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. B., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Zdaniem strony, wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany, a zatem nie wymagają pozwolenia na budowę.
W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego zażalenia Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w S., postanowieniem z [...] lipca 2021 r., nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) orzekł o:
1) wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych polegających na budowie rurociągu służącego rozprowadzaniu wód podziemnych do celów rolniczych wybudowanego na terenie działek oznaczonych numerami [...], [...], [...], położonych w obrębie ewidencyjny nr [...] [...], jednostka ewidencyjna C. -Obszar Wiejski, uwidocznionego na szkicu sytuacyjnym nr 5, stanowiącym załącznik do postanowienia i integralną jego część,
2) nakazaniu przedłożenia w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia dokumentów:
a) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, tj. potwierdzającym uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, aktualnym na dzień opracowania projektu; przy czym do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2,
b) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
c) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania legalizacyjnego są roboty budowlane polegające na ułożeniu pod ziemią rur z PCV o średnicy 100 mm, tworzące rurociąg o długości około 180 m, z odgałęzieniami rozmieszczonymi co 70 m, których zakończenia wyprowadzone są ponad teren i dostosowane do dalszego rozprowadzania wody.
Organ po przytoczeniu przepisów ustawy Prawo budowalne wskazał, iż brak jest podstaw do zaklasyfikowania przedmiotowych robót budowlanych jako wykonanie "sieci wodociągowej". Stosownie bowiem do art. 2 ustawy dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2015 r., poz. 139 z późn. zm.), warunkiem uznania urządzeń za sieć wodociągową jest ich pozostawanie w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Tymczasem inwestor nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków.
W ocenie organu odwoławczego, inwestycja ta nie wypełnia również znamion budowy zewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej, której definicja znajduje się w § 3 pkt 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. nr 74, poz. 836 z późn. zm.). Dalej zaś, odnosząc się do definicji "instalacji" w rozumieniu Słownika języka polskiego PWN, organ wyjaśnił, iż instalacja (niezależnie czy wodociągowa, czy też inna) stanowi urządzenie budowlane, służące do obsługi obiektu budowlanego.
Wobec powyższego uznano, iż wykonane roboty budowlane będące przedmiotem postępowania nie mieszczą się w zakresie definicji pojęcia "instalacja" w tym "instalacja wodociągowa". Przedmiotowy rurociąg bowiem nie jest związany z żadnym obiektem budowlanym (w celu zapewnienia możliwości jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem), lecz stanowi oddzielny i samodzielnie funkcjonujący zbiór połączonych ze sobą rur z dodatkowym osprzętem (tj. złączem).
Powyższe doprowadziło organ do wniosku, iż przedmiotowych robót nie można zaklasyfikować do żadnej z kategorii wymienionych w art. 29 ustawy Prawo budowlane, jako niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Innymi słowy, wykonanie tych robót wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W przedmiocie zaklasyfikowania przedmiotowego rurociągu, organ odnosząc się do nazw rodzajów obiektów budowlanych zdefiniowanych w ustawie Prawo budowlane stwierdził, iż skoro przedmiotowej inwestycji nie można uznać za instalację wodociągową (urządzenie budowlane), ani też za sieć wodociągową (obiekt budowlany kategorii XXVI - zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane), ani też nie można jej zakwalifikować do jakiejkolwiek innej nazwanej kategorii obiektów budowlanych wg przepisów Prawa budowlanego, to należy — wbrew twierdzeniom podniesionym w zażaleniu - przyjąć, że przedmiotowy rurociąg stanowi "inną budowlę", o której mowa w VIII kategorii obiektów budowlanych, zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane i to niezależnie od tego, czy będzie on użytkowany jedynie okresowo, zapewne w czasie wegetacji uprawianych roślin. Nadto w ocenie organu, oczywistym jest również to, iż w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z wybudowaniem budynku lub obiektu małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane.
Jak wyjaśnił organ kwalifikacja przedmiotowego obiektu budowlanego nie do kategorii XXVI — zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane (sieci, jak: elektroenergetyczne, telekomunikacyjne, gazowe, ciepłownicze, wodociągowe, kanalizacyjne oraz rurociągi przesyłowe), lecz do kategorii VIII — zgodnie z załącznikiem do tej ustawy (inne budowle), jest dla inwestora korzystna, bowiem współczynnik kategorii obiektu (k) — stanowiący składową do wyliczenia opłaty legalizacyjnej dla przedmiotowej samowoli budowlanej — wynosi dla kategorii VIII: 5,0, podczas gdy dla kategorii XXVI jest wyższy i wynosi: 8,0.
Wyjaśniono też dalej, że obiekty budowlane zaliczane do kategorii VIII — zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane (inne budowle), nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Organ dostrzegł przy tym, że bez względu na kwalifikację przedmiotowego obiektu budowlanego, nie wpływa ona w żaden sposób na tryb przyjętego postępowania legalizacyjnego. Mimo zatem pierwotnie błędnego zakwalifikowania przedmiotowego obiektu budowlanego jako "sieć", zamiast jako "inna budowla", przyjęty przez PINB tryb postępowania legalizacyjnego należało, w ocenie organu odwoławczego, uznać za prawidłowy.
Końcowo wskazano, że zaskarżone postanowienie zostało wydane co do zasady prawidłowo, lecz nie zawiera nakazu wstrzymania robót budowlanych, którego wydanie - jak wynika z treści art. 48 ustawy Prawo budowalne - jest obligatoryjne. Ponadto, w ocenie organu, należało skorygować treść rozstrzygnięcia, w szczególności precyzując dokumenty, które adresat powinien przedłożyć.
Pismem z 31 sierpnia 2021 r. J. B. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie:
1) art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez uznanie przez organ I instancji oraz organ II instancji, iż układ przewodów z rur PCV ułożony pod ziemią, znajdujących się na działce skarżącego, stanowi obiekt budowlany w rozumieniu przepisów ustawy i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany (inna budowla - kategoria VIII obiektów budowlanych zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane) w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a zatem nie wymagają pozwolenia na budowę;
2) art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., poprzez uznanie przez organ I instancji oraz organ II instancji, iż skarżący wybudował obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a zatem nie wymagają pozwolenia na budowę;
3) art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., poprzez uznanie przez organ II instancji, iż w niniejszej sprawie przepisy prawa obligują organ nadzoru budowlanego do wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych w sytuacji, kiedy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a nadto w obliczu realizacji prac związanych z wykonaniem rzeczonych przewodów nałożony przez organ II instancji obowiązek jawi się jako niewykonalny, a postanowienie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe;
4) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a polegający na niewyjaśnieniu w postanowieniu organu I instancji, jak i w zaskarżonym postanowieniu organu II instancji przyczyn i przesłanek na podstawie których organ stwierdził, iż układ rur PCV ułożony pod ziemią i znajdujący się na działkach skarżącego, należy uznać jako obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego;
5) art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez organ I instancji oraz organ II instancji, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie i wydania zaskarżonego postanowienia.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonego jak i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie.
Jak wskazano w uzasadnieniu skargi, organy obu instancji w sposób błędny przyjęły, że układ przewodów z rur PCV ułożony pod ziemią, znajdujących się na działce skarżącego, stanowi obiekt budowlany (inna budowla - kategoria VIII obiektów budowlanych zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane) w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Tymczasem wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a zatem nie wymagają pozwolenia na budowę.
Ponadto, organ II instancji błędnie przyjmując, że układ przewodów z rur PCV ułożony pod ziemią, znajdujących się na działce skarżącego, stanowi obiekt budowlany, niewłaściwie zastosował przepis art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r.) - uznając, iż organ nadzoru budowlanego winien obligatoryjnie wydać postanowienie w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych w sytuacji, kiedy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a nadto w obliczu realizacji prac związanych z wykonaniem rzeczonych przewodów nałożony przez organ II instancji obowiązek jawi się jako niewykonalny, a postanowienie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a.").
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.), stosowany zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471). w brzemieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. włącznie.
Zgodnie z powyższym przepisem:
1. Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.
W badanej sprawie jest bezspornym, że na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] [...], [...] od ujęcia wód podziemnych rozprowadzone są pod ziemią rury z PCV o średnicy 100 mm, od których co około 70 metrów wyprowadzone są punkty do ujmowania wody ze złączem, których zakończenia wyprowadzane są ponad teren i dostosowane do dalszego rozprowadzania wody.
Nie jest także sporne, iż przed wykonaniem robót polegających na ułożeniu powyższych rur nie dokonano zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowalnych ani nie uzyskano pozwolenia na budowę.
Sporne natomiast pomiędzy skarżącym a organem nadzoru budowalnego jest to, czy tego rodzaju roboty wymagały dokonania ich zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę.
W ocenie skarżącego, takie czynności nie były wymagane, albowiem wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany. Natomiast organ nadzoru budowalnego uznał, iż powyższy układ przewodów wodociągowych nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych w art. 29 ustawie Prawo budowlane, jako niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Organ wskazywał w tym zakresie, iż przedmiotowy układ przewodów nie jest związany z żadnym obiektem budowlanym i stanowi oddzielny, samodzielnie funkcjonujący zbiór połączonych ze sobą rur z dodatkowym osprzętem (tj. złączem). W konsekwencji, w ocenie organu II instancji, wykonanie takiego obiektu budowalnego wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowalne.
Mając na względzie argumentację skarżącego opartą na twierdzeniu, iż będące przedmiotem postępowania przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody należy dostrzec, iż niewątpliwie tego rodzaju obiekt jak opisywany przez skarżącego nie jest ujęty w katalogu obiektów nie wymagających pozwolenia na budowę wymienionych w art. 29 ustawy Prawo budowalne. W szczególności powyższy przepis regulował brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku:
- tymczasowego obiektu budowlanego niepołączonego trwale z gruntem i przewidzianego do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu,
- obiektu przeznaczonego do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy, oraz ustawianie barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych;
- tymczasowego obiektu budowlanego stanowiącego wyłącznie eksponat wystawowy, niepełniący jakichkolwiek funkcji użytkowych, usytuowany na terenach przeznaczonych na ten cel.
Nie sposób zakwalifikować wykonanych obiektów do żadnych z wymienionych powyżej kategorii obiektów "tymczasowych". W tym miejscu warto też zauważyć, iż jak wynika z art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowalne pod pojęciem tymczasowego obiektu budowalnego należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe.
Nie sposób uznać aby przedmiotowe rury ułożone w ziemi miały konstrukcję umożliwiająca przeniesienie takiego obiektu w inne miejsce czy też aby nie były trwale połączone z gruntem. Zresztą sam skarżący wskazuje nie tyle na tymczasowość obiektu lecz na czasowość jego wykorzystywania ("czasowe rozprowadzenie wody"). Trafnie zatem organ uznał, iż chodzi tu o wykorzystanie obiektu w okresach w których rozprowadzenie wody jest skarżącemu potrzebne do podlewania upraw, przy czym sam obiekt pozostaje na stałe w gruncie i może być wykorzystywany w kolejnych okresach.
Badając zasadność stanowiska skarżącego należy też zwrócić uwagę, iż przypadki opisane w art. 29 ustawy Prawo budowalne, w których nie jest wymagane pozwolenie na budowę, stanowią wyjątek od zasady określonej w art. 28 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro wyjątki od zasady zostały enumeratywnie określone w art. 29–31, jako takie nie mogą być interpretowane w drodze wykładni rozszerzającej. W celu pełnego i właściwego zrozumienia przepisów art. 29 należy je odczytywać z uwzględnieniem postanowień art. 28, 29a, 30 i 31. Każdy potencjalny inwestor, mający sprecyzowany zamiar wykonania określonych robót budowlanych, powinien rozpocząć lekturę prawa budowlanego od analizy tych przepisów, aby w przyszłości uniknąć komplikacji związanych z realizacją inwestycji (por. A. Gliniecki [w:] A. Despot-Mładanowicz, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 29.).
Stąd organ trafnie zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako obiekt budowlany w rozumieniu przepisów ustawy wymagający uzyskania pozwolenia na budowę i nie mieszczący się pośród tych obiektów które pozwolenia na budowę nie wymagają.
Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z uwagi na orzeczenie o wstrzymaniu robót budowlanych co zostało uargumentowane zrealizowaniem prac. W tym zakresie organ odwoławczy trafnie dostrzegł, iż obowiązek zawarcia tego rodzaju rozstrzygnięcia wynika wprost z art. 48 ustawy Prawo budowalne.
Wbrew twierdzeniu skarżącego nie może być w tym przypadku mowy o niewykonalności takiego postanowienia czy też jego bezprzedmiotowości. Skoro bowiem obiekt będący przedmiotem rozstrzygania nie został zgłoszony organowi administracji ani też nie uzyskano nań pozwolenia na budowę, w istocie nie doszło do zdefiniowania stanu docelowego obiektu budowalnego. Tym samym nie jest wykluczone, iż w zamierzeniach inwestora jest kontynuacja robót budowalnych.
Jak wskazuje się w literaturze, wstrzymanie robót budowlanych (kiedy nie są prowadzone) przez organ można rozumieć jako zakaz podjęcia lub wznowienia robót budowlanych w pewnym momencie po wszczęciu postępowania. Nie ma bowiem nigdy pewności, czy – gdyby organ nie wstrzymał robót budowlanych – inwestor nie zacząłby ich prowadzić, nie mając formalnego zakazu. W świetle regulacji art. 48 ust. 2 ustawy, w takiej sytuacji organ byłby bezsilny, gdyby wcześniej wydał postanowienie na podstawie wymienionego przepisu, którym nie wstrzymał prowadzenia robót budowlanych, uznając, że budowa została zakończona. Wydaje się więc, że nieprzypadkowo w art. 48 ust. 2 Prawa budowalnego ustawodawca nie zastrzegł tak, jak w art. 49b ust. 2, że wstrzymuje się prowadzenie robót budowlanych tylko wtedy, gdy budowa nie została zakończona. Należy więc przyjąć, że wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych w tym przypadku ma dwojakie znaczenie. Po pierwsze, wstrzymuje roboty budowlane, jeżeli są one obecnie prowadzone, a po drugie, stanowi zakaz prowadzenia takich robót na przyszłość, do zakończenia postępowania, z konsekwencjami wynikającymi z art. 50a pkt 1 (patrz: Prawo budowlane. Komentarz. Wyd. III, pod red. Andrzeja Glinieckiego, opublikowany WK 2016 – Lex).
Sąd podziela powyższe stanowisko i uważa, że w realiach kontrolowanej sprawy wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych nie stanowi naruszenia przepisów art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowalnego i należy je rozumieć jako zakaz prowadzenia takich robót przez skarżącego tak długo dopóki nie zostanie zakończone postępowanie.
W zakresie pozostałych zarzutów skarżącego Sąd uznał, iż organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz należycie rozpatrzyły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dochodząc na jego podstawie do prawidłowych wniosków.
Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienie, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI