II SA/Sz 1/25

II SA/Sz 1/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Joanna Wojciechowska
Wiesław Drabik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1640
art. 3 pkt 23
Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
Dz.U. 2023 poz 775
art. 44, art. 39 par. 3, art. 42 par. 1-3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dowódcy 1 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego w Świdwinie z dnia 28 października 2024 r. nr 78 w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny Dowódcy [...] z dnia 19 lipca 2024 r. nr 25
Uzasadnienie
Dowódca 12 Bazy Bezzałogowych Statków Powietrznych (dalej jako: organ I instancji) rozkazem personalnym z dnia 19 lipca 2024 r. nr 25 zwolnił z dniem 30 września 2024 r. szer. S. K. (dalej jako: "strona", "skarżący") z zawodowej służby wojskowej oraz przeniósł ww. do pasywnej rezerwy wskutek nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się przez ww. do wojskowej komisji lekarskiej.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że skarżący w dniu 27 maja 2024 r. skierowany został do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. (dalej: RWKL). Powodem było niewykonywanie zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez co najmniej 3 miesiące, celem określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W związku z przebywaniem skarżącego na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie od dnia 26 września 2023 r. do dnia 18 czerwca 2024 r. ww. skierowanie do RWKL w S. wraz z dokumentacją zostało przesłane do skarżącego na adres miejsca zamieszkania wraz z pismem nr 1217/2024 z dnia 25 kwietnia 2024 r. Pomimo dwukrotnego awiza ww. korespondencji skarżący nie odebrał przesyłki, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy - koperta zwrotna z dokumentacją. Tym samym, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie skierowania na RWKL w S. zostało uznane za dokonane. Ponadto, w dniu 6 czerwca 2024 r. organ otrzymał pismo nr [...] od Przewodniczącego Rejonowej Komisji Lekarskiej w S. informujące, że skarżący do dnia 5 czerwca 2024 r. nie stawił się w RKWL w S., pomimo wyznaczenia mu dwóch terminów stawiennictwa, tj. skierowania w systemie LOGIS MOV na dzień 6 maja 2024 r. i 27 maja 2024 r.
Organ I instancji wskazał, że powyższy fakt zgodnie z art. 226 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny stanowił obligatoryjną przesłankę do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Informacja o zwolnieniu przesłana została do skarżącego w dniu 11 czerwca 2024 r. (pismo nr [...]), a odebrane zostało przez ww. w dniu 24 czerwca 2024 r.
Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem skarżący wniósł od niego odwołanie, w którym wskazał, że organ naruszył art. 226 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez przekroczenie uprawnień i wskazanie trzech przesłanek zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w sytuacji, gdy z treści uzasadnienia zaskarżonego rozkazu wynika, że chodzi o nieusprawiedliwione niezgłoszenie się do tej komisji w określonym terminie i miejscu. Ponadto, skarżący wskazał, że to na organie ciąży obowiązek wykazania, że niezgłoszenie się odwołującego do wojskowej komisji lekarskiej było nieusprawiedliwione. Skarżący zarzucił, że skierowanie do RKWL w S. nie zostało skutecznie doręczone. Zdaniem skarżącego organ I instancji nie przeprowadził dowodów na okoliczność, że niezgłoszenie się do RKWL było nieusprawiedliwione.
Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania, Dowódca 1 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego w Świdwinie decyzją z dnia 28 października 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 226 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 248) uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej daty przeniesienia skarżącego do pasywnej rezerwy, ustalając nową datę przeniesienia na dzień 30 listopada 2024 r., a w pozostałej części, tj. co do zwolnienia skarżącego i przeniesienia do pasywnej rezerwy utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stanowczo podkreślił, że obowiązek usprawiedliwienia niestawiennictwa na Wojskową Komisję Lekarską spoczywa na żołnierzu, a nie na organie. Organ odwoławczy podał, że skarżący nie wnosił o uzupełnienie materiału dowodowego celem wykazania, że jego nieobecność była usprawiedliwiona.
W ocenie organu odwoławczego, organ I Instancji w treści uzasadnienia zaskarżonego rozkazu w sposób szczegółowy odniósł się do konkretnej przyczyny mającej świadczyć o konieczności zwolnienia i przeniesienia żołnierza do pasywnej rezerwy. Nadto wskazał, że zaskarżony rozkaz personalny zawiera wszystkie essentialia negotii decyzji zgodnie z art. 107 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 44 § 1 k.p.a. organ wskazał, że w sytuacji, gdy strona kwestionuje doręczenie zastępcze z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia na podstawie art. 44 § 1-4 k.p.a. poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego.
Zdaniem organu odwoławczego, oczywistym jest, że domniemanie doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. może zostać obalone, m.in. gdy adresat wykaże, że zastosowana zastępcza formy doręczenia pismo nie powinna mieć miejsca albo zastosowano ją wadliwie. Skarżący nie wskazał jednak, jakich uchybień dopuścił się organ I instancji, a swoje rozważania oparł na teoretycznych stwierdzeniach i orzecznictwie. Ciężar udowodnienia wadliwości doręczenia spoczywa bowiem na skarżącym. W materiale dowodowym znajduje się koperta wraz z pieczątkami operatora, datami awizowania, a także podpisem osoby próbującej przesyłkę doręczyć.
Wobec powyższego organ II instancji uznał zarzut skarżącego za chybiony.
Organ odwoławczy nie zgodził się ze skarżącym, że Dowódca 12 Bazy Bezzałogowych Statków Powietrznych nie zebrał i nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób pełny i wyczerpujący. Jak bowiem wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego rozkazu organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, które w sposób prawidłowy ocenił i wskazał w sposób wyczerpujący przesłanki przemawiające za zwolnieniem strony z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do pasywnej rezerwy na podstawie art. 226 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Organ I instancji powołał się bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu na fakt, że skarżący nie zgłosił się do wojskowej komisji lekarskiej, a co więcej nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celu usprawiedliwienie ww. nieobecności.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego i prawidłowo je ocenił.
Odnosząc się końcowo do wniosku skarżącego o zbadanie czy zaskarżony rozkaz organu I Instancji (wydruk z jednolitej ewidencji) spełnia wymogi art. 122 ust 6 ustawy o obronie Ojczyzny, organ wskazał, że zgodnie z treścią ww. przepisu decyzje i rozkazy personalne wydaje się w formie indywidualnej lub zbiorowej. W przypadku sporządzenia decyzji lub rozkazu personalnego w formie zbiorowej, wyciąg z tej decyzji lub rozkazu jest z nimi równoznaczny. W przypadkach sporządzenia decyzji lub rozkazu personalnego albo wyciągu z tej decyzji lub rozkazu personalnego, ich wydruk wykonany z ewidencji wojskowej prowadzonej w postaci elektronicznej, o której mowa w art. 70 ust. 1 jest, z wyjątkiem spraw związanych z powołaniem do zawodowej służby wojskowej oraz zwolnienia z tej służby, z nimi równoznaczny. Zaskarżony rozkaz personalny nr 25 z dnia 19 lipca 2024 r. nie jest wbrew twierdzeniom skarżącego wydrukiem z jednolitej ewidencji, lecz wyciągiem z rozkazu, który zgodnie z powołaną podstawą jest z nim równoznaczny. Jak sama nazwa wskazuje wydruk z ewidencji wojskowej stanowi wydruk ze wskazaniem: daty jego sporządzenia, osoby go sporządzającej, konkretnego kodu i pouczenia. Wydruk z ewidencji wojskowej dotyczący zwolnienia ze służby nie jest równoznaczny z decyzją, bądź rozkazem. Nie mniej zaskarżony rozkaz takiego wydruku z ewidencji wojskowej nie stanowi. Skarżący otrzymał bowiem wyciąg z rozkazu, który zgodnie z ww. podstawą prawną jest równoznaczny z tym rozkazem.
Kwestionując powołaną wyżej decyzję organu odwoławczego z dnia 28 października 2024 r. skarżący złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 226 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że organ I i II instancji udowodnił, że niezgłoszenie do wojskowej komisji lekarskiej było nieusprawiedliwione.
Zdaniem skarżącego, z treści uzasadnienia zaskarżonego rozkazu nie wynika aby organ I lub II instancji prowadziły postępowanie dowodowe, które by wykazało, że niezgłoszenie się przez niego do wojskowej komisji lekarskiej było nieusprawiedliwione. Powyższe w żaden sposób nie zostało wykazane w toku postępowania administracyjnego, które doprowadziło do wydania zaskarżonych decyzji.
Skarżący podkreślił, że jest żołnierzem i doskonale sobie zdaję sprawę z tego, że samo w sobie bycie na zwolnieniu lekarskim nie jest podstawą niezgłoszenia się do wojskowej komisji lekarskiej. Natomiast, zdaniem skarżącego, jednostka chorobowa, stan fizyczny i psychiczny może wykluczać stawienie się do wojskowej komisji lekarskiej mimo, że na zwolnieniu lekarskim jest wskazanie - chory może chodzić. To stan psychiczny i fizyczny żołnierza decyduje o tym czy niezgłoszenie się do wojskowej komisji lekarskiej jest usprawiedliwione, czy też nieusprawiedliwione. Właśnie taka sytuacja zaistniała w stosunku do niego. Wyjaśnił, że przebywał na zwolnieniu lekarskim od lekarza psychiatry i jego stan fizyczny oraz psychiczny wykluczał stawienie się do wojskowej komisji lekarskiej.
Skarżący zarzucił, że ani organ I, ani II instancji w żaden sposób nie podważyły zwolnienia lekarskiego i wystawionego zaświadczenia, nie przedstawiły również dowodów na okoliczność, że mimo choroby mógł się stawić do wojskowej komisji lekarskiej. Obie instancje uznały, że skoro może chodzić to "niewykonanie przez skarżącego badań było nieusprawiedliwione".
Skarżący podkreślił, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej, które dla żołnierza zawodowego jest skutkiem najcięższym wymaga w tej sytuacji zbadania czy jego zaniechanie było rzeczywiście "nieusprawiedliwione". W jego ocenie, nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 226 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Zaświadczenie lekarskie o chorobie ma moc dokumentu urzędowego, którego w niniejszym postępowaniu nikt nie zakwestionował. Wskazany w tym dokumencie rodzaj schorzenia, na które cierpiał nie upośledza narządów ruchu - może jednak nie pozwalać na racjonalne podejmowanie decyzji. Uznanie w tej sytuacji, że jego niestawiennictwo na badaniach było ponad wszelką wątpliwość "nieusprawiedliwione", bo mógł chodzić, zdaniem skarżącego, jest zbyt daleko idące.
Skarżący wskazał dalej, że z uzasadnienia zaskarżonych rozkazów wynika, że organy I i II instancji prezentują pogląd, że przesłanka z art. 226 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny powoduje obligatoryjne zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Powyższemu poglądowi przeczy orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych oraz NSA powołane w skardze.
Skarżący stwierdził nadto, że obie instancje dostrzegły, że doręczenie spornego skierowania do wojskowej komisji lekarskiej odbyło się w trybie doręczenia zastępczego (fikcja prawna) po dwukrotnym awizowaniu przesyłki. Generalnie organ II instancji odniósł się jedynie do zdawkowej informacji na temat tego doręczenia. Natomiast ugruntowane orzecznictwo WSA i NSA zaleca badanie takiego doręczenia zastępczego - pod względem jego zgodności z prawem.
Zdaniem skarżącego, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika aby organ I lub II instancji prowadziły takie postępowanie. Z adnotacji widniejących na kopercie oraz druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nie wynika, gdzie umieszczono zawiadomienie o jej pozostawieniu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, częściowo z przyczyn w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji sądu administracyjnego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W okolicznościach niniejszej sprawy należy przede wszystkim odnieść się do kwestii prawidłowości doręczenia skarżącemu skierowania do RWKL w S. w trybie art. 44 k.p.a., czyli w warunkach tzw. fikcji doręczenia.
Zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym przez organ administracji publicznej regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczenia" Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. I tak, organ administracji publicznej doręcza pisma: przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 tj.). Przesyłka rejestrowana to przesyłka pocztowa przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczana za pokwitowaniem odbioru, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 § 3 k.p.a.). Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (art. 42 § 1 k.p.a.). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się w trybie doręczenia zastępczego (art. 43 k.p.a.). Natomiast w art. 44 § 1-4 k.p.a. uregulowany został tryb postępowania w przypadku niemożności doręczenia korespondencji w sposób wskazany w art. 42 (doręczenie zasadnicze - adresatowi) i art. 43 k.p.a. (doręczenie zastępcze - za pokwitowaniem do rąk osób wymienionych w tym przepisie). Tylko prawidłowe zrealizowanie czynności opisanych w przepisach art. 44 k.p.a. pozwala na przyjęcie tzw. fikcji prawnej doręczenia przesyłki adresatowi, stwarzającej domniemanie skutecznego jej doręczenia.
Stosownie do art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. W przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy lub upoważnioną osobę lub organ, pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3), natomiast doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 44 § 4 k.p.a.).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 3943/17 doręczenie zastępcze uregulowane w powołanym przepisie stwarza domniemanie doręczenia poprzez tzw. fikcję doręczenia. W art. 44 § 4 k.p.a. przewidziano bowiem klasyczne domniemanie prawne polegające na tym, że przepis ten w razie gdy zajdą przewidziane w nim tzw. przesłanki domniemania, nakazuje uznać fakty oznaczone we wniosku domniemania, i to bez przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania dowodowego, które byłoby konieczne, gdyby dane domniemanie nie zostało ustanowione (por. J. Nowacki, O pojmowaniu domniemań prawnych (w:) J. Nowacki, Studia z teorii prawa, Kraków 2003, s. 494).
Dla przyjęcia domniemania doręczenia, a zatem uznania, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki w trybie przewidzianym w art. 44 k.p.a., niezbędne jest spełnienie wszystkich powyższych przesłanek. Jedną z tych przesłanek jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (miasta). W przepisie wprowadzono wiążącą doręczającego kolejność miejsc, w których doręczyciel powinien umieścić zawiadomienie, tj. w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy umieszczenie w ten sposób nie jest możliwe - na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub na drzwiach pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). Umieszczenie zawiadomienia w innym miejscu niż wymienione w tym przepisie jest prawnie bezskuteczne.
W rozpoznawanej sprawie wymóg ten nie został należycie spełniony. Zwrotne potwierdzenie odbioru skierowania organu I instancji nie zawiera bowiem informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia, tj. o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, ani na kopercie z przesyłką, nie ma adnotacji o miejscu pozostawienia korespondencji przy pierwszej próbie dręczenia, jak również nie ma informacji, gdzie pozostawiono powtórne awizo. Nie wiadomo zatem, gdzie i czy w ogóle pozostawiono adresatowi zawiadomienie o złożeniu pisma.
W tym miejscu należy podkreślić, że ze skargi wynika, że skarżący zarzuca, że doręczyciel żadnego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym nie pozostawił. Zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację, że adresat został zawiadomiony - zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. o fakcie pozostawienia pisma, jak i o miejscu pozostawienia oraz o terminie, w jakim przesyłka może być odebrana, z datą i podpisem doręczyciela.
Wadliwie zwrotne potwierdzenie odbioru powoduje, że nie doszło do spełnienia przesłanek, które pozwalają na przyjęcie fikcji doręczenia. W orzecznictwie podkreśla się, że cyt.: "Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a." (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 935/11). Przyjmuje się bowiem, że samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowionemu w art. 44 k.p.a. Pozostawienie przesyłki w skrzynce pocztowej bez adnotacji na druku dowodu doręczenia o przyczynie nieoddania przesyłki adresatowi lub administratorowi domu nie może być uznane za skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. Czytelność i zrozumiałość informacji o tym, gdzie pozostawiono przesyłkę jest konieczne do uznania, że spełnione zostały wymogi doręczenia w tym trybie. Podkreślić należy, że na skutek doręczenia w świetle art. 44 k.p.a. przesyłkę uznaje się za doręczoną, pomimo że faktycznie takie doręczenie nie nastąpiło. W takiej sytuacji prawidłowe spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych dla skuteczności doręczenia w tej formie nie może budzić wątpliwości. W przeciwnym wypadku bowiem mogłoby dojść do niedopuszczalnego naruszenia prawa strony do udziału w postępowaniu (art. 145 k.p.a.).
Z kolei, w wyroku z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2181/17 Sąd wskazał, że okoliczności dotyczące sposobu, w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać, nie mogą nasuwać wątpliwości i muszą wynikać z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, gdyż to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołane przepisy warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia. Jest to o tyle istotne, że w świetle art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru może być umieszczone - w zależności od sytuacji - w różnych miejscach, a nie tylko w oddawczej skrzynce pocztowej. By uznać doręczenie zastępcze za prawidłowo dokonane muszą zostać łącznie spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a.
Na gruncie niniejszej sprawy należy zatem uznać, że na skutek braku właściwych adnotacji o sposobie działania doręczyciela, organ odwoławczy niezasadnie uznał, że w stosunku do skierowanej do skarżącego przesyłki zachodziły podstawy do przyjęcia fikcji doręczenia. Wadliwość zwrotnego potwierdzenia odbioru polegająca na braku wskazania czy i gdzie pozostawiono awiza (art. 44 § 2 k.p.a.)., uniemożliwia przyjęcie domniemania doręczenia skierowania w trybie art. 44 k.p.a.
Tym samym uznać należy, że skierowanie na badania nie zostało doręczone skarżącemu w sposób skuteczny, przez co decyzje organów zostały wydane wadliwie, błędnie powołując jako podstawę art. 226 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Warto w tym miejscu odnotować pogląd wyrażony przez NSA w postanowieniu z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1761/11, zgodnie z którym, cyt.: "adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść". Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym (E. Cisowska-Sakrajda, Doręczanie pism w postępowaniu administracyjnym ogólnym i podatkowym w obrocie zagranicznym, Administracja: teoria - dydaktyka - praktyka 2010, nr 3).
Sąd zwraca uwagę, że organy obu instancji przy doręczaniu korespondencji skarżącemu zastosowały tzw. "żółty blankiet" potwierdzenia odbioru przesyłek. Przedmiotowy blankiet stanowi jeden z formularzy potwierdzenia odbioru dla przesyłek rejestrowanych, uznawanych przez Pocztę Polską. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 366), operator wyznaczony określa w regulaminie świadczenia usług powszechnych warunki ich świadczenia oraz ogólne warunki dostępu do tych usług. Natomiast na podstawie § 13 ust. 1 pkt 1 lit.a Regulaminu świadczenia usług powszechnych (dostępny na www.bip.poczta-polska.pl) nadawca przesyłki rejestrowanej z wyłączeniem przesyłek nadawanych za pośrednictwem samoobsługowych urządzeń nadawczych, dla których druk generowany jest bezpośrednio z urządzenia, przed nadaniem wypełnia odpowiedni dla danej usługi formularz nakładu Poczty Polskiej. W myśl § 13 ust. 4 ww. Regulaminu, stosowanie przez nadawcę przesyłki rejestrowanej nadawanej w obrocie krajowym formularza zgodnego z wzorem umieszczonym przez Pocztę Polską na stronie internetowej www.poczta-polska.pl, a także dostępnego we wszystkich placówkach pocztowych nie wymaga zatwierdzenia, o którym mowa w ust. 2.
Pod ww. adresem internetowym umieszczone zostały obowiązujące w obrocie formularze potwierdzenia odbioru dla przesyłek nadawanych: na zasadach ogólnych (tzw. żółty blankiet), postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym (https://potwierdzenieodbioru.pl/52-zwrotne-potwierdzenia-odbioru).
Sąd stwierdził, że stosowne przez organy obu instancji w toku postępowania formularze potwierdzenia odbioru dla przesyłek nadawanych na zasadach ogólnych uniemożliwiają faktyczne prześledzenie i rzeczywiste ustalenie kolejnych czynności oraz niezbędnych danych, które zobligowany był wykonać doręczyciel w trybie art. 45 k.p.a., a niewątpliwie ich bezsporne ustalenie jest konieczne, ażeby stwierdzić czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem organu będzie prawidłowe doręczenie skarżącemu skierowania do RWKL, a następnie wydanie stosownego rozstrzygnięcia zgodnie z przepisami.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz rozkaz personalny Dowódcy 12 Bazy Bezzałogowych Statków Powietrznych z dnia 19 lipca 2024 r. nr 25.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.