II SA/Rz 995/23

II SA/Rz 995/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Ewa Partyka /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 281 ust. 1, art. 282, art. 285 ust. 2, art. 288 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2023 r. nr SKO.4170/68/2022 w przedmiocie opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej R. w L. kwotę 152 zł /słownie: sto pięćdziesiąt dwa złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 23 marca 2023 r. nr SKO.4170/68/2022 w przedmiocie wymierzenia opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza.
W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 288 ust. 1 pkt 2, art. 276 ust. 1 art. 292 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2556; dalej: "P.o.ś.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Marszałek Województwa [...] (dalej: "Marszałek", "Organ I instancji") decyzją z 18 sierpnia 2022 r. nr OS-II-7252.21.37.2022-PDz-E/2020 w pkt 1 wymierzył R. [...] w [...] opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za 2020 r. w wysokości 3.793,00 zł., stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną w kwocie 10.765,00 zł, a wynikającą ze złożonego przez podmiot wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat w kwocie – 6.972,00 zł; w pkt 2 wskazał, że wymierzona opłata wraz z należnymi odsetkami w wysokości odsetek od zobowiązań podatkowych winna zostać wpłacona na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w [...]. Wskazano także, że ustawowy termin płatności minął dnia 31 marca 2021 r., natomiast orzeczona zaległość podatkowa powstała od dnia 1 kwietnia 2021 r.; w pkt 3 przedstawiono zestawienie tabelaryczne przedstawiające sposób skalkulowania opłaty.
W uzasadnieniu decyzji Marszałek wskazał, że R. [...] w [...] (dalej: "Strona skarżąca") rozlicza podmiot wprowadzający gazy i pyły do powietrza, tj. R. w [...], z instalacji znajdującej się na terenie [...] w [...], przy ul. [...]. Podmiot ten jest obowiązany do ustalania we własnym zakresie i wnoszenia w ustawowym terminie opłaty za korzystanie ze środowiska w związku z wprowadzaniem gazów lub pyłów do powietrza. Podmiot ten w dniu 19 marca 2021 r. złożył wykaz za 2020 r., zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat za R. w [...]. W konsekwencji powyższego podmiot ten wniósł na rachunek Urzędu opłatę w wysokości 10.765,00 zł, w tym opłatę podwyższoną za brak pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za 2020 r. w kwocie 3.793,00 zł.
Natomiast w dniu 19 stycznia 2022 r. do Marszałka wpłynęło pismo R. [...] w [...] dotyczące uiszczonej opłaty podwyższonej za rok 2020, z którego wynika, że opłata została wniesiona nienależnie. Z kolei w dniu 7 czerwca 2022 r. strona złożyła korektę wykazu za 2020 r. zawierającą informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, zgodnie z którym opłata za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za 2020 r. wynosi 6.972,00 zł. W związku z tym, że podmiot umieścił w wykazie dane nasuwające zastrzeżenia, tj. nie ujął opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, Marszałek w dniu 4 lipca 2022 r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji określającej wysokość należnej opłaty.
Wydając decyzję Organ I instancji ustalił wysokość należnej opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za 2020 r. w wysokości 10.765 zł, w tym 500% opłaty podwyższonej za brak pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w kwocie 3.973,00 zł. Wymierzenia opłaty dokonano na podstawie ustaleń własnych, danych technicznych i technologicznych oraz danych przekazanych przez zakład. W ocenie Organu I instancji podstawa do wymierzenia opłaty podwyższonej zachodzi w sytuacji, w której podmiot korzystający ze środowiska mimo obowiązku posiadania ciągłości pozwolenia nie dysponował nim.
Od powyższej decyzji Strona skarżąca złożyła odwołanie, zaskarżając ww. decyzję Marszałka w całości.
Strona skarżąca w swoim odwołaniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewystarczającym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia niniejszej sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy faktycznie zaistniały przesłanki do wydania przedmiotowej decyzji, a także pominięcie istotnych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, które miały wpływ na wydanie decyzji, takich jak: złożenie przez Stronę skarżącą w terminie kolejnego wniosku o uzyskanie pozwolenia, posiadanie w poprzednim okresie przez Skarżącego pozwolenia na eksploatację instalacji w rozumieniu art. 180 w związku z art. 181 P.o.ś. oraz przebiegu postępowania w tej sprawie, a także braku naruszenia zasad ogólnych prawa ochrony środowiska, czy też tego w jakich warunkach Skarżący korzysta ze środowiska i czy z tego tytułu doszło co najmniej do realnego niebezpieczeństwa pogorszenia stanu środowiska;
2. art. 7a k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej - art. 276 ust. 1 P.o.ś, jak również art. 193 ust. 1 pkt 1 P.o.ś.;
3. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego Organ I instancji nie wziął pod uwagę całokształtu okoliczności niniejszej sprawy, tj. nie rozpatrzył przyczyny braku pozwolenia, a w szczególności, faktu, że podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie kolejnego wymaganego pozwolenia w rozumieniu art. 180 i 181 P.o.ś. w związku z art. 276 ust. 1 P.o.ś. oraz faktu, że przyczyna braku pozwolenia jest związana z działaniem organu podczas rozpatrywania wniosku o wydanie nowego pozwolenia (nie była zależna od Skarżącego);
4. naruszenie art. 276 ust. 1 P.o.ś., poprzez dokonanie błędnej subsumpcji normy prawnej do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącego wynikiem błędnego przyjęcia, że przepis ten może być zastosowany wobec Skarżącego w niniejszej sytuacji, w której de facto Skarżący nie korzystał ze środowiska bez wymaganego prawem pozwolenia, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu przy wydaniu przedmiotowej decyzji;
5. art. 191 ust. 1 pkt 1 P.o.ś., poprzez błędne uznanie, że decyzja z [...] września 2010 r., nr [...] wygasła w dniu 1 października 2020 r., gdyż RDOŚ w [...] wygasił tę decyzję w dniu [...] października 2021 r. decyzją nr [...], co w konsekwencji doprowadziło do wydania przedmiotowej decyzji zawierającej błędne podstawy prawne w tymże zakresie.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Strona skarżąca wniosła o uwzględnienie odwołania w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez Organ I instancji, a w razie nieuwzględnienia odwołania przez Marszałka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez Organ odwoławczy i umorzenie postępowania.
Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 23 marca 2023 r. nr SKO.4170/68/2022 w pkt 1 uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie punktu 2 sentencji decyzji i w tym zakresie umarzyło postępowanie Organu I instancji; w pkt II w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ II instancji wskazał, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Strona skarżąca w dniu 19 marca 2021 r. złożyła wykaz za 2020 r. zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat w związku z eksploatacją instalacji położonej w [...], przy ul. [...]. Podmiot ten w dniu 18 marca 2021 r. wniósł na rachunek Urzędu opłatę w wysokości 10.765,00 zł, w tym opłatę podwyższoną za brak pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za rok 2020 w kwocie 3.793,00 zł.
Następnie, pismem z 19 stycznia 2022 r. Strona skarżąca zwróciła się do Marszałka o zwrot kwoty 3.792,99 zł, wniesionej tytułem opłaty podwyższonej wynikającej z przepisu art. 292 P.o.ś. W piśmie wskazano, że wniosek o wydanie nowego pozwolenia emisyjnego został złożony w dniu 5 sierpnia 2020 r., jednakże z przyczyn nie leżących po stronie R. [...] w [...], a znanych RDOŚ w [...], decyzja w przedmiotowej sprawie nie została wydana do czasu wniesienia opłat za korzystanie ze środowiska za 2020 r. Następnie, za pismem z 31 maja 2022 r. R. [...] w [...] przedłożył korektę wykazu zawierającego dane do naliczania opłat za korzystanie ze środowiska w 2020 r. za R. w [...]. Z korekty tej wynika, że wysokość należnych opłat za wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza wynosi 6.972,00 zł.
Następnie Kolegium stwierdziło, że nie podziela prezentowanego w odwołaniu stanowiska, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyjęcia obowiązku wniesienia przez podmiot korzystający ze środowiska opłaty podwyższonej. Poza sporem pozostaje, że Strona skarżąca legitymowała się pozwoleniem na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji eksploatowanej na terenie 21 [....] w [...], ul. [...] z lakierni, spawalni, akumulatorowni, hamowni i stolarni - decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] września 2010 r., nr [...]. Z treści tej decyzji wynika, że termin obowiązywania pozwolenia ustalono na dzień 1 października 2020 r.
W dalszej kolejności Strona skarżąca wnioskiem 5 sierpnia 2020 r. zwróciła się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o wydanie kolejnego pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z zespołu instalacji [...] znajdujących się na terenie jednostki wojskowej w [...], przy ul. [...]. Postępowanie zainicjowane tym wnioskiem zostało zakończone wydaniem przez organ decyzji z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] odmawiającej wydania wnioskowanego pozwolenia. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że wnioskodawca był kilkukrotnie wzywany przez organ do uzupełnienia braków złożonego wniosku w zakresie szczegółowo wskazanym przez organ, jednak nie zostały one uzupełnione, zaś pismem z 10 marca 2021 r. wnioskodawca poinformował, że odstępuje od uzupełnienia wniosku oraz o zleceniu wykonania nowej dokumentacji i zamiarze ponownego wystąpienia do RDOŚ z wnioskiem o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji wskazanej we wniosku.
Nowy wniosek w przedmiotowej sprawie wpłynął do organu w dniu 9 czerwca 2021 r. W wyniku jego rozpoznania, decyzją z [...] września 2021r. nr [...] udzielono R. [...] w [...] pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji eksploatowanej na terenie [...] w [...] przy ul. [...].
W ocenie SKO w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że Regionalny Zarząd [...] dochował należytej staranności i terminowo podjął działania mające na celu uzyskanie w terminie wymaganego pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Okolicznością przemawiającą na niekorzyść Strony skarżącej jest to, że pierwotnie złożony w dniu 5 sierpnia 2020 r. wniosek był niekompletny, a strona, pomimo wielokrotnych wezwań RDOŚ w [...] nie uzupełniła jego braków, stwierdzając finalnie, że dopiero zleci przygotowanie stosownej dokumentacji niezbędnej dla uzyskania pozwolenia. Kompletny wniosek skutkujący wydaniem decyzji pozytywnej w dniu [...] września 2021 r. strona złożyła zaś dopiero w dniu 9 czerwca 2021 r., a zatem długo po tym jak decyzja RDOŚ w [...] z [...] września 2010 r. nr [...] wygasła (co nastąpiło 1 października 2020 r.).
Organ odwoławczy nie podzielił również argumentacji Strony skarżącej, że dopiero z dniem wydania przez RDOŚ w [...] decyzji z [...] października 2021 r. nr [...] wygasła decyzja RDOŚ w [...] z [...] września 2010 r. nr [...], gdyż z uzasadnienia decyzji z [...] października 2021 r. wynika jednoznacznie, że decyzja z [...] września 2010 r. stała się bezprzedmiotowa dnia 1 października 2020 r,. tj. po upływie czasu na jaki zostało wydane pozwolenie.
Wobec powyższego Kolegium uznało, że R. [...] w [...] do dnia 22 października 2021 r. legitymował się pozwoleniem emisyjnym na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza udzielonym decyzją z [...] września 2010 r. nr [...]. Tym samym nie ulega wątpliwości, że podmiot ten od dnia 1 października 2020 r. nie posiadał wymaganego pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, co z kolei pociągało za sobą konieczność wniesienia opłaty podwyższonej.
Końcowo SKO wyjaśniło, że Organ I instancji wadliwie zobowiązał adresata w punkcie 2 sentencji decyzji do wniesienia wymierzonej opłaty w wysokości 3.793,00 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną 10.765,00 zł, a opłatą wynikającą ze złożonego przez podmiot wykazu, w wysokości 6.972,00 zł. Bezsporne w sprawie pozostaje bowiem, że opłata w wymaganej wysokości, tj. 10.765 zł została już uiszczona w terminie ustawowym (w dniu 18 marca 2021 r.). Postępowanie zakończone wydaniem decyzji zostało zaś wywołane korektą wykazu złożoną przez podmiot korzystający ze środowiska.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewystarczającym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia niniejszej sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy faktycznie zaistniały przesłanki do wydania przedmiotowej decyzji, a także pominięcie istotnych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, które miały wpływ na wydanie decyzji, takich jak:
– złożenie przez Stronę skarżącą w terminie kolejnego wniosku o uzyskanie pozwolenia;
– posiadanie w poprzednim okresie pozwolenia na eksploatację instalacji w rozumieniu art. 180 w związku z art. 181 P.o.ś. oraz przebiegu postępowania w tej sprawie;
– braku naruszenia zasad ogólnych prawa ochrony środowiska, m in. poprzez nieustalenie w jakich warunkach Strona skarżąca korzysta ze środowiska i czy z tego tytułu doszło co najmniej do realnego niebezpieczeństwa pogorszenia stanu środowiska;
2. art. 7a k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej - art. 276 ust. 1 P.o.ś, jak również art. 193 ust. 1 pkt 1 P.o.ś.;
3. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego Organ nie wziął pod uwagę całokształtu okoliczności niniejszej sprawy, tj. nie rozpatrzył wnikliwie przyczyny braku pozwolenia, a w szczególności faktu, że podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie kolejnego wymaganego pozwolenia w rozumieniu art. 180 i 181 P.o.ś. w związku z art. 276 ust. 1 P.o.ś. oraz faktu, że przyczyna braku pozwolenia jest związana z działaniem organu podczas rozpatrywania wniosku o wydanie nowego pozwolenia, a nie była zależna od Skarżącego;
4. art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na dowolnym ustaleniu i przyjęciu, że Strona skarżąca zobowiązana była do wniesienia opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za 2020 r. w podwyższonej wysokości;
5. art. 193 ust. 1 pkt 1 P.o.ś., poprzez błędne uznanie, że decyzja z [...] września 2010 r. nr [...] wygasła w dniu 1 października 2020 r., podczas gdy RDOŚ w [...] wygasił tę decyzję dopiero w dniu [...] października 2021 r. decyzją nr [...], a tym samym oznacza to, że opłata za korzystanie środowiska powinna być poniesiona w wysokości dotychczasowej;
6. art. 276 ust. 1 P.o.ś., poprzez dokonanie błędnej subsumpcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącego wynikiem błędnego przyjęcia, że przepis ten może być zastosowany wobec Strony skarżącej w niniejszej sytuacji, w której de facto nie korzystała ze środowiska bez wymaganego prawem pozwolenia, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu przy wydaniu przedmiotowej decyzji.
Wobec powyższego Strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz.1634; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w opisanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja: wymierzająca R. [...] w [...] opłatę za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za 2020 r. w wysokości 3.793,00 zł stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną w wysokości 10.765,00 zł, a wynikającą ze złożonego przez podmiot wykazu zwierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat w kwocie 6.972,00 zł.
Strona skarżąca nie zgadza się z powyższym stanowiskiem i twierdzi, że kwota 3.793,00 zł stanowi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia, podczas, gdy korzystała ona z poprzednio wydanej decyzji udzielającej takiego pozwolenia, a przed upływem jego ważności wystąpiła o wydanie pozwolenia na kolejny okres. Z uwagi na przedłużające się postępowanie decyzja została wydana dopiero [...] września 2021 r., a decyzja o wygaszeniu poprzedniego pozwolenia została wydana dopiero [...] października 2021 r. Skarżąca podnosi, że decyzja wygaszająca ma charakter konstytutywny, a co za tym idzie dopiero po dacie jej wydania można mówić o korzystaniu ze środowiska bez wymaganego pozwolenia.
Wskazała również, że w dniu 18 marca 2021 r. dokonała zapłaty kwoty wynikającej zarówno z korzystania ze środowiska według przedstawionego wykazu, jak również opłaty podwyższonej, nie mniej jednak twierdzi, że opłata podwyższona była nienależna w związku z czym pismem z 19 stycznia 2022 r. zwróciła się o jej zwrot. Ponadto w dniu 7 czerwca 2022 r. dokonała korekty wykazu za 2020 r. zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat, zgodnie z którym opłata za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za 2020 r. wynosi 6.972,00 zł
W opozycji Organ stoi na stanowisku, że ustawodawca nie przewidział żadnego luzu decyzyjnego w przypadku ustalania opłaty podwyższonej zatem w związku z tym, że Skarżąca w okresie od 2 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. korzystała ze środowiska bez wymaganego pozwolenia konieczne było ustalenie opłaty podwyższonej.
W sprawie bezsporne jest, że decyzją z [...] września 2010 r. Stronie skarżącej udzielono pozwolenia na wprowadzenie pyłów i gazów do powierza na czas do dnia 1 października 2020 r.
Nie ulega również wątpliwości, że w dniu 3 sierpnia 2020 r., tj. przed upływem terminu obowiązywania pozwolenia Strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na wprowadzenie pyłów i gazów do powietrza na kolejny okres.
Z akt sprawy wynika również, że decyzją z [...] kwietnia 2021 r. odmówiono jej udzielenia pozwolenia i dopiero w dniu [...] września 2021 r. została wydana decyzja pozytywna w tej sprawie. Z kolei decyzją z [...] października 2021 r. wygaszono decyzję o udzieleniu pozwolenia z [...] września 2010 r.
Nie jest również w sprawie sporne, że 18 marca 2021 r. Skarżąca uiściła należność za korzystanie ze środowiska w łącznej kwocie 10.765,00 zł obejmującą również opłatę podwyższoną w wysokości 3.793,00 zł.
Pismem z 19 stycznia 2022 r. wystąpiła o zwrot kwoty 3.793,00 zł, wskazując, że zwróciła się o udzielenie pozwolenia przed upływem ważności poprzedniego pozwolenia i nie może ponosić winy za niewydanie przez Organ stosownej decyzji w odpowiednim czasie. Na wezwanie Marszałka Województwa [...] z 9 maja 2022 r. o sprecyzowanie żądania wskazała, że wnosi o stwierdzenie nadpłaty.
Organ wszczął postępowanie w sprawie opłaty podwyższonej za 2020 r., w oparciu między innymi o art. 281 ust. 1, 282, 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. efektem czego są wydane w sprawie decyzje.
Zgodnie z art. 288 ust. 2 ustawy P.o.ś.,
1. Jeżeli podmiot korzystający ze środowiska, będąc do tego obowiązanym:
1) nie przedłożył wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1 - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska;
2) przedłożył wykaz zwierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, ale zamieścił w nim informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu.
Na podstawie art. 281 P.o.ś.:
1. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
W Ordynacji podatkowej w przypadku niewywiązania się z obowiązku podatkowego, którego konieczność zapłaty wynika z mocy prawa, ustawodawca upoważnia organy administracji do określenia w drodze decyzji wysokości zobowiązania podatkowego (art. 21 § 3 O.p.).
Odpowiednie stosowanie art. 21 § 1 O.p. do opłat za korzystanie ze środowiska, uwzględniające specyfikę tych opłat, a zwłaszcza sposób ich ustalania (art. 284 ust. 1 P.o.ś.) oraz deklarowania (art. 286 P.o.ś.), prowadzi do wniosku, że zobowiązanie do ponoszenia tych opłat (w tym także opłat podwyższonych) powstaje z mocy prawa, jako następstwo korzystania ze środowiska w zakresie objętym obowiązkiem opłatowym. Stanowisko takie jest prezentowane zarówno w doktrynie (zob. W. Radecki (w:) M. Górski i in., Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2014, art. 281 Nb 3), jak i w judykaturze (por. wyrok NSA z 22 grudnia 2011 r., II OSK 1730/10, wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 21 § 2 in principio O.p. jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty (z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego). Z kolei zgodnie z art. 81 § 1 O.p., jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Z zestawienia cytowanych przepisów Ordynacji podatkowej (art. 21 § 2 i art. 81 § 1) wynika, że w przypadku dokonania korekty deklaracji, to podatek wykazany w skorygowanej deklaracji staje się odtąd podatkiem do zapłaty w rozumieniu art. 21 § 2 O.p. oraz przedmiotem ewentualnych czynności kontrolnych organu podatkowego, o jakich mowa w art. 21 § 3 O.p. Innymi słowy, skorygowana deklaracja zastępuje deklarację pierwotną, która z chwilą dokonania korekty traci doniosłość prawną.
Odnosząc odpowiednio, na mocy art. 281 ust. 1 P.o.ś., przywołane wyżej unormowania do przewidzianych w art. 286 ust. 1 P.o.ś., a składanych obligatoryjnie przez podmioty korzystające ze środowiska, wykazów zawierających informacje i dane, o których mowa w art. 287, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat, należy stwierdzić, że z chwilą złożenia przez podmiot korzystający ze środowiska korekty takiego wykazu (np. w związku z wystąpieniem przezeń o stwierdzenie nadpłaty), wykaz skorygowany, zastępuje wykaz pierwotny, a marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu.
W konsekwencji odtąd skorygowany wykaz podlega kontroli właściwych organów pod względem prawidłowości ustalenia wysokości należnych opłat za korzystanie ze środowiska i ewentualnej władczej ingerencji organów w tym przedmiocie.
Sposób tej ingerencji określa art. 288 P.o.ś., więc w zakresie w tym przepisie unormowanym nie ma potrzeby (ani podstaw) do sięgania do przepisów Ordynacji podatkowej, w tym instytucji nadpłaty. W myśl art. 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś., jeżeli podmiot korzystający ze środowiska zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Konieczną, a zarazem wystarczającą przesłanką do wszczęcia z urzędu postępowania na podstawie cytowanego art. 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. w zw. z art. 282 P.o.ś. jest stwierdzenie przez marszałka województwa, że wykaz zawiera "informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia". Chodzi oczywiście o zastrzeżenia uzasadnione, znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, gdyż tylko takie mogą skutkować prawnie relewantnym stwierdzeniem rozbieżności pomiędzy wysokością opłaty należnej a opłaty wynikającej z wykazu i w konsekwencji - potrzebą wydania decyzji wymiarowej, o jakiej mowa w art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. ( wyrok NSA z 3 listopada 2015 r. II OSK 498/14 ).
Ustalenie przez Marszałka Województwa, że dane zawarte w skorygowanym wykazie złożonym przez Spółkę wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty budzą uzasadnione zastrzeżenia - które wynikały z zastosowania, przy obliczaniu opłaty, stawki: podstawowej, zamiast podwyższonej, za korzystanie ze środowiska - skutkujące wystąpieniem różnicy pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu, uprawniały organ do wszczęcia postępowania i wydania decyzji, o której mowa w art. 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. Zatem pomimo wyraźnie sformułowanego żądania zwrotu nadpłaty Organ I instancji prawidłowo uruchomił postępowanie w trybie art. 288 ust. 2 P.o.ś.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, że Organ nie miał podstaw do określenia terminu uiszczenia opłaty wraz z odsetkami. Termin płatności opłat za korzystanie ze środowiska (w tym opłat podwyższonych) został określony wprost w art. 285 ust. 2 P.o.ś. Nie istniały zatem podstawy do określania terminu zapłaty w decyzji wymiarowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy ta została już opłacona ( podobnie NSA w powołanym wyroku z 3 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 498/14).
Niemniej jednak rozstrzygnięcie Organu II instancji nie odpowiada prawu.
Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem, że w sytuacji, w której podmiot korzystający z pozwolenia, przed upływem jego ważności wystąpi w stosownym czasie z wnioskiem o udzielenie kolejnego pozwolenia, a decyzja w tym przedmiocie zostanie wydana po dacie ważności poprzedniego pozwolenia, korzysta ze środowiska bez wymaganego pozwolenia.
Kwestia ta była i jest przedmiotem wielu orzeczeń sądowych. Zwrócić należy uwagę na uchwałę NSA z dnia 12 grudnia 2011 r. II OPS 2/11, w której to stwierdzono, że w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. Przedsiębiorca oczekujący na wydanie kolejnego pozwolenia na korzystanie ze środowiska nie może być ukarany wyższą opłatą środowiskową.
W uzasadnieniu NSA stwierdził, że opłatę za korzystanie ze środowiska za okres, w którym z przyczyn leżących po stronie organu upłynął już termin ważności dotychczasowego pozwolenia (ale właściwy organ nie stwierdził jeszcze jego wygaśnięcia), a nowe pozwolenie nie zostało jeszcze wydane, istnieje obowiązek poniesienia opłaty w wysokości takiej, jak w okresie ważności dotychczasowego pozwolenia.
W tym, jak i w innych orzeczeniach Sądów podkreśla się bowiem różnice pomiędzy sytuacją, w której podmiot korzysta ze środowiska bez jakiejkolwiek zgody, a sytuacją w której podmiot korzysta ze środowiska w ramach ciągłości na podstawie wcześniej uzyskanego pozwolenia, którego termin upłynął przed wydaniem kolejnej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie powołując się na tą uchwałę stwierdziło, że to nie Organ ponosi winę za wydanie decyzji po upływie terminu ważności poprzedniego pozwolenia, lecz strona, która pomimo kilkakrotnych prób wzywania do uzupełnienia wniosku, nie zastosowała się do wezwań, co było skutkiem wydania decyzji odmownej z [...] kwietnia 2021 r.
Tymczasem Skarżąca twierdzi, że wystąpiła z wnioskiem ze stosownym wyprzedzeniem tj. 3 sierpnia 2020 r., podczas gdy pozwolenie zostało wydane na okres do 1 października 2020 r.
W ocenie Sądu porównanie daty złożenia wniosku 3 sierpnia 2020 r. z datą decyzji odmownej [...] kwietnia 2021 r. a końcowo także decyzji udzielającej pozwolenia z [...] września 2021 r. świadczy o kilkakrotnym przekroczeniu terminów do załatwienia sprawy i świadczy o nieefektywnym prowadzeniu tego postępowania. Wystąpienie z wnioskiem o udzielenie kolejnego pozwolenia, na 3 miesiące przed upływem końca terminu ważności, świadczy o zachowaniu przez Skarżącą wymogów staranności, skoro załatwienie sprawy przez organ I instancji powinno zgodnie z art. 35 k.p.a. nastąpić niezwłocznie, w sprawie wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - w terminie 1 miesiąca, w sprawie skomplikowanej - 2 miesięcy.
Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że Organ II instancji w ogóle nie ocenił wagi uchybień Skarżącej, nie przeanalizował treści kierowanych do niej wezwań, czy w istocie dowodziło ono nieprawidłowego postępowania Strony skarżącej, czy też może wielość kierowanych do niej wezwań świadczyła o nieprawidłowym i przewlekłym postępowaniu Organu, niezrozumiałej i niekompletnej treści wezwań.
Jak wynika z uzasadnienia do decyzji z [...] kwietnia 2021 r. Organ wzywał stronę skarżącą kolejnymi pismami:
- 1 października 2020 r. do uzupełnienia przedłożonej dokumentacji,
- 5 października 2020 r. poinformował stronę o nowym terminie załatwienia sprawy,
- 13 listopada 2020 r. wezwał do ponownego uzupełnienia dokumentacji, ponownie wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy ( odpowiedzi udzielono w dniu 17 listopada 2020 r.),
- 27 listopada 2020 r. po raz kolejny skierowano wezwanie o uzupełnienie wniosku w przedmiocie wydania pozwolenia ( odpowiedź wpłynęła w dniu 1 grudnia 2020 r.).
- 11 grudnia 2020 r. Organ ponownie wezwał Stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku,
- 28 grudnia 2020 r. Strona skarżąca wystąpiła o zmianę terminu, którego w konsekwencji nie dochowała.
- 20 stycznia 2021 r. Organ ponownie wezwał Stronę skarżącą do uzupełnienia braków wniosku, (odpowiedź wpłynęła w dniu 26 stycznia 2021 r. ),
- 29 stycznia 2021 r. Organ poinformował o nowym terminie załatwienia sprawy,
- 1 lutego 2021 r. po raz kolejny wystosowano do Strony skarżącej wezwanie do uzupełnienia wniosku, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa,
- 9 lutego 2021 r. Strona skarżąca poinformowała Organ o odwołaniu pełnomocnictwa i podjęciu działań mających na celu wyłonienie nowego wykonawcy dokumentacji,
- 26 lutego 2021 r. Organ ponownie wezwał Stronę skarżącą do uzupełnienia dokumentacji, wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy,
- 10 marca 2021 r. Organ wystosował pismo o braku możliwości przedłożenia uzupełnienia ze względu na bezprzedmiotowość postępowania,
- 24 marca 2021 r. zawiadomił strony o zakończeniu postępowania, możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i możliwością składania uwag, a następnie wydał decyzję o odmowie udzielenia pozwolenia.
Z powyższego wynika, że od 3 sierpnia 2020 r. do 1 lutego 2021 r. Strona skarżąca pozostawała w stałym kontakcie z Organem odpowiadając na kierowane do niej wezwania. Dopiero 9 lutego 2021 r. poinformowała Organ o odwołaniu pełnomocnictwa oraz o podjęciu kroków celem ustanowienia nowego.
Procedując od sierpnia 2020 r. do lutego 2021 r. Organ nie podjął żadnych decyzji pomimo prawidłowej reprezentacji i udzielanych przez Stronę skarżącą odpowiedzi na kierowane do niej wezwania. Zmiana pełnomocnika, która nastąpiła w lutym i spowodowała trudności po Stronie skarżącej w uzupełnieniu dokumentacji doprowadziła do tego, że Organ w dalszym ciągu procedując w dniu [...] kwietnia 2021 r. wydał decyzję odmowną.
W ocenie Sądu w świetle powyższych faktów trudno przyjąć by winą za niewydanie decyzji o udzieleniu zgody na korzystanie ze środowiska, przed upływem ważności poprzedniego pozwolenia obciążyć stronę Skarżącą i z tego powodu nałożyć na nią obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej. W sytuacji gdy strona w okresie ważności pozwolenia na korzystanie ze środowiska, w odpowiednim czasie, wystąpiła z kolejnym wnioskiem o uzyskanie pozwolenia i swoim zachowaniem nie przyczyniła się do braku wydania decyzji, nie można przyjąć, że korzystała ze środowiska bez wymaganego pozwolenia, nawet w sytuacji gdy w trakcie trwającego postępowania upłynął termin ważności poprzedniego pozwolenia. Powołana na wstępie uchwała NSA doprowadziła Sąd do zgoła odmiennych wniosków aniżeli wyprowadził je Organ II instancji.
Odnosząc się do zarzutu wygaśnięcia decyzji udzielającej pozwolenia, która została wydana [...] października 2022 r. wskazać należy, że w doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że "Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie innej decyzji ma charakter aktu deklaratoryjnego, jako że wywołuje skutki prawne ex tunc, czyli wstecz, od dnia, w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji (T. Woś, Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej jako bezprzedmiotowej (art. 162 k.p.a., PiP 1992/7, s. 50). Jednak w przypadku decyzji stanowiących podstawę korzystania ze środowiska przyjmuje się, że "samo wygaśnięcie uprawnienia z uwagi na upływ okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego nie eliminuje z obrotu prawnego decyzji, gdyż istnieje ona nadal w sensie procesowym. Podkreśla się, że do czasu aż taka decyzja potwierdzająca wygaśnięcie nie zostanie wydana, nie można skutecznie powoływać się na to, że uprawnienie wynikające z pozwolenia wodnoprawnego wygasło. Dopiero ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia powoduje de facto wyeliminowanie tego pozwolenia z obrotu prawnego" (wyrok WSA w Łodzi z 3.06.2011 r., II SA/Łd 422/11, LEX nr 821574; podobny pogląd został zaprezentowany także w wyroku WSA w Poznaniu z 17.06.2014 r., IV SA/Po 419/14, LEX nr 1486394; wyrok WSA w Łodzi z 24.03.2015 r., II SA/Łd 1189/14, LEX nr 1792604; wyrok WSA w Krakowie z 6.10.2016 r., II SA/Kr 719/16, LEX nr 2141467). Z przytoczonego poglądu wynika więc, że w przypadku pozwoleń na korzystanie ze środowiska, w przeciwieństwie do ogólnego postępowania administracyjnego, przeważa pogląd wskazujący na konstytutywny charakter decyzji wygaszających te pozwolenia. Powyższe argumenty również przemawiają za przyznaniem racji Stronie skarżącej.
Mając to wszystko na uwadze Sąd rzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.