II SA/RZ 986/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-12-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo wodneopłata zmiennazaległość podatkowaodsetki za zwłokępostanowieniedecyzja administracyjnagminaWody PolskieOrdynacja podatkowa

WSA w Rzeszowie uchylił postanowienia Dyrektora RZGW o zaliczeniu wpłat na poczet zaległości i odsetek, uznając, że zobowiązanie z opłaty zmiennej powstaje dopiero z chwilą doręczenia decyzji, a nie informacji.

Gmina skarżyła postanowienia Dyrektora RZGW o zaliczeniu wpłat na poczet zaległości w opłacie zmiennej i odsetek za zwłokę. Sąd uznał, że kluczowe jest rozróżnienie między informacją o opłacie a decyzją ją ustalającą. Zgodnie z prawem, zobowiązanie z opłaty zmiennej powstaje dopiero z chwilą doręczenia decyzji, a nie informacji, co oznacza, że odsetki za zwłokę nie mogły być naliczane przed upływem terminu płatności wynikającego z decyzji. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienia.

Sprawa dotyczyła skarg Gminy na postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) dotyczące zaliczenia wpłat na poczet zaległości w opłacie zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych oraz odsetek za zwłokę. Gmina kwestionowała zasadność tych postanowień, argumentując, że zaległości nie powstały, ponieważ zobowiązanie z tytułu opłaty zmiennej nie powstaje z chwilą doręczenia informacji o jej wysokości, lecz dopiero z chwilą doręczenia decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przychylił się do stanowiska Gminy. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami Prawa wodnego i Ordynacji podatkowej, informacja o wysokości opłaty zmiennej ma charakter techniczno-materiałowy i nie kreuje zobowiązania. Dopiero decyzja administracyjna, wydana na podstawie art. 272 ust. 19 lub art. 273 ust. 6 Prawa wodnego, ma charakter konstytutywny i ustala wysokość zobowiązania. W związku z tym, termin płatności opłaty wynosi 14 dni od doręczenia decyzji, a odsetki za zwłokę mogą być naliczane dopiero po upływie tego terminu. Ponieważ Gmina dokonała wpłaty w terminie po doręczeniu decyzji, nie powstała zaległość ani podstawa do naliczania odsetek. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia Dyrektora RZGW i zasądził od organu na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, informacja ta ma charakter techniczno-materiałowy i nie kreuje zobowiązania. Zobowiązanie powstaje dopiero z chwilą doręczenia decyzji administracyjnej ustalającej jego wysokość.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach Prawa wodnego i Ordynacji podatkowej, wskazując, że tylko decyzja administracyjna ma charakter konstytutywny i ustala wysokość zobowiązania. Informacja jest jedynie etapem poprzedzającym ewentualną decyzję, a termin płatności i naliczania odsetek jest związany z doręczeniem decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.p.w. art. 272 § ust. 19

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określenie wysokości opłaty za usługi wodne w drodze decyzji administracyjnej, gdy podmiot zaniechał obowiązku.

u.p.w. art. 273 § ust. 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określenie wysokości opłaty za usługi wodne w drodze decyzji administracyjnej w przypadku nieuwzględnienia reklamacji.

Pomocnicze

u.p.w. art. 272 § ust. 17

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Informacja o sposobie obliczenia opłaty za usługi wodne nie jest aktem władczym i nie kreuje zobowiązania.

u.p.w. art. 300 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do opłat za usługi wodne.

Op. art. 21 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej jego wysokość.

Op. art. 47 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Termin płatności dla decyzji ustalających zobowiązanie podatkowe wynosi 14 dni od doręczenia decyzji.

Op. art. 51 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Definicja zaległości podatkowej.

Op. art. 53 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

Op. art. 62 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zaliczenie wpłat na poczet zaległości podatkowych i odsetek.

Op. art. 62 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wydanie postanowienia o zaliczeniu wpłaty z urzędu.

Op. art. 55 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji lub postanowienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zobowiązanie z opłaty zmiennej za usługi wodne powstaje z chwilą doręczenia decyzji administracyjnej, a nie informacji. Odsetki za zwłokę mogą być naliczane dopiero po upływie terminu płatności wynikającego z decyzji. Postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości i odsetek jest bezpodstawne, gdy zaległość nie istnieje.

Godne uwagi sformułowania

informacja nie jest rozstrzygnięciem, które w sposób władczy kreuje wysokość zobowiązania zobowiązanie z tytułu opłaty za korzystanie z wód nie powstaje z mocy prawa, lecz poprzez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym naliczanie odsetek od nieuiszczonej opłaty za usługi wodne po upływie 14 dni od doręczenia informacji... jest nieuzasadnione

Skład orzekający

Tomasz Smoleń

przewodniczący

Grzegorz Panek

członek

Jarosław Szaro

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja momentu powstania zobowiązania z tytułu opłat za usługi wodne i zasad naliczania odsetek za zwłokę w kontekście Prawa wodnego i Ordynacji podatkowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu ustalania opłat za usługi wodne w Prawie wodnym i stosowania przepisów Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczową kwestię proceduralną dotyczącą momentu powstania zobowiązania podatkowego w specyficznym obszarze opłat za usługi wodne, co ma znaczenie praktyczne dla wielu jednostek samorządu terytorialnego i przedsiębiorców.

Kiedy naprawdę powstaje Twój dług? Sąd rozstrzyga o opłatach za wodę.

Dane finansowe

WPS: 2040 PLN

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 986/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OZ 63/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 272 ust. 19, art. 273 ust. 6, art. 300
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 21 § 1 pkt 2, art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 62 § 1 i § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2023 r. spraw ze skarg Gminy [...] na postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 14 kwietnia 2023 r. - nr RZ.RUZ.4219.14.2023.JP z dnia 20 kwietnia 2023 r. - nr RZ.RUZ.4219.18.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.19.2023.JP dnia 21 kwietnia 2023 r. - nr RZ.RUZ.4219.20.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.21.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.22.2023.JP w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet kwoty głównej zaległości i odsetek za zwłokę 1) uchyla zaskarżone postanowienia, 2) zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie na rzecz skarżącej Gminy [...] kwotę 2.040 (dwa tysiące czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 986/23
U Z A S A D N I E N I E
Przedmiotem skarg Gminy [....] (dalej: Gmina) są postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie (dalej: Dyrektor RZGW) z 14 kwietnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.14.2023.JP z 20 kwietnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.18.2023.JP, RZ.RUZ.4219.19.2023.JP, z 21 kwietnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.20.2023.JP, RZ.RUZ.4219.21.2023.JP, RZ.RUZ.4219.22.2023.JP utrzymujące w mocy postanowienia Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej: Dyrektor Zarządu Zlewni) z 7 lutego 2023 r., 10 lutego 2023 r. o zaliczeniu wpłat z 19 grudnia 2022 r., 21 grudnia 2022 r., 13 stycznia 2023 r. na poczet zaległości w opłacie zmiennej oraz odsetek za zwłokę.
Kwestionowane postanowienia zapadły w następujących stanach faktycznych.
Dyrektor Zarządu Zlewni, informacjami kwartalnymi, doręczonymi Gminie do końca 2021 r. ustalił opłatę zmienną za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód powierzchniowych:
- informacją z 16 grudnia 2021 r. nr 3190 [...] OZ/II kwartał/2018 – w wysokości 151 zł, za II kwartał 2018 r., za odprowadzenie wód wylotem nr [...] do potoku [...],
- informacją z 22 grudnia 2021 r. nr 3400 [...] OZ/III kwartał/2018 – w wysokości 553 zł, za III kwartał 2018 r., za odprowadzenie wód wylotem nr [...] do rzeki [...],
- informacją z 15 grudnia 2021 r. nr 3019 [...] OZ/III kwartał/2018 – w wysokości 881 zł, za III kwartał 2018 r., za odprowadzenie wód wylotem nr [...] i [....] do potoku [...],
- informacją z 15 grudnia 2021 r. nr 3029 [...] OZ/II kwartał/2018 – w wysokości 91 zł, za II kwartał 2018 r., za odprowadzenie wód (działka nr [...]) do potoku [...],
- informacją z 15 grudnia 2021 r. nr 3013 [...] OZ/I kwartał/2018 – w wysokości 533 zł, za I kwartał 2018 r., za odprowadzenie wód wylotem nr [...] do potoku [...],
- informacją z 15 grudnia 2021 r. nr 3015 [...] OZ/II kwartał/2018 – w wysokości 747 zł, za II kwartał 2018 r., za odprowadzenie wód wylotem nr [...] do potoku [...].
W wyniku rozpoznania reklamacji Gminy wniesionych od wymienionych wyżej informacji kwartalnych, Dyrektor Zarządu Zlewni decyzjami z 2 grudnia 2022 r., 5 grudnia 2022 r., 27 grudnia 2022 r., 28 grudnia 2022 r. nie uznając wniesionych reklamacji określił Gminie za wyżej wskazane okresy kwartalne wysokość opłaty zmiennej w kwotach tożsamych z kwotami wynikającymi z wcześniej przesłanych informacji kwartalnych. Odpisy decyzji zostały doręczone Gminie w dniu 5 grudnia 2022 r., 7 grudnia 2022 r., 30 grudnia 2022 r.
19 grudnia 2022 r., 21 grudnia 2022 r., 13 stycznia 2023 r. Gmina dokonała wpłat tytułem opłat zmiennych ustalonych ww. decyzjami.
Opisanymi na wstępie postanowieniami z 7 lutego 2023 r. i 10 lutego 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni, działając na podstawie art. 62 § 4 w zw. z art. 55 § 2, art. 62 § 1 i 1a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej: Op.) – zaliczył dokonane 19 grudnia 2022 r., 21 grudnia 2022 r., 13 stycznia 2023 r. wpłaty na poczet zarówno zaległości w opłatach zmiennych z wyżej wymienionych tytułów, jak i na poczet odsetek za zwłokę, informując Gminę, że do uregulowania pozostają niedopłaty w konkretnych kwotach.
W zażaleniach na powyższe postanowienia, Gmina zarzuciła naruszenie powołanych w ich podstawie prawnej przepisów Op., polegające na bezpodstawnym wydaniu postanowień w sytuacji, gdy zaległości w opłacie zmiennej nie powstały.
Opisanymi na wstępie postanowieniami z 14 kwietnia 2023 r., 20 kwietnia 2023 r., 21 kwietnia 2023 r. Dyrektor RZGW utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia Dyrektora Zarządu Zlewni. W uzasadnieniach, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdził że odpowiednikiem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (decyzji wymiarowej) jest na gruncie ustawy Prawo wodne informacja organu Wód Polskich o ustaleniu wysokości opłaty za usługi wodne, zawierająca sposób obliczenia tej opłaty. W ocenie organu zobowiązanie z tytułu opłaty za usługi wodne powstaje w momencie doręczenia podmiotowi korzystającemu z usług wodnych informacji o ustaleniu opłaty zmiennej. Wskazał, że informacje z 15 grudnia 2021 r., 16 grudnia 2021 r., 22 grudnia 2021 r. kreujące po stronie Gminy zobowiązania za korzystanie z usługi wodnej, zostały doręczone Gminie 27 i 29 grudnia 2021 r., tj. przed końcem terminu wskazanego w art. 68 § 1 Op. i późniejsza data wydania decyzji kontrolujących ustalenia ww. informacji nie zmienia faktu, że zobowiązania podatkowe skutecznie powstały w 2021 r. Wydane decyzje nie zwiększyły obciążenia fiskalnego podmiotu, a dodatkowo nie posiadały cech aktu konstytutywnego m.in. ze względu na brak ustalonych w niej terminów płatności. Terminy te zostały jednorazowo określone w informacjach i nie było podstaw prawnych do ich zmiany w decyzjach wydanych po rozpatrzeniu reklamacji, w których utrzymano wysokość zobowiązań ustalonych w informacjach.
Dyrektor RZGW wyjaśnił, że art. 55 § 2 Op. obliguje organ podatkowy do określonego zaliczenia wpłaty i nie pozostawia organowi pola do uznaniowości. Zaliczenie wpłaty (dokonanej przez podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat) proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę jest czynnością realizowaną z mocy ustawy, a wydane w tym przedmiocie postanowienie ma charakter deklaratoryjny, czyli jedynie informujący podmiot o dokonanym rozliczeniu.
W ustawowym terminie Gmina wniosła skargi na powyższe postanowienia Dyrektora RZGW, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie:
1) art. 62 § 4 w zw. z art. 55 § 2, art. 62 § 1 i 1a Op. w zw. z art. 300 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.; dalej: u.p.w.), które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez:
a) bezpodstawnie uznanie, że zachodzą przesłanki wynikające z art. 62 § 4 Op., do wydania z urzędu postanowień o rozliczeniu wpłat uiszczonych przez Gminę tytułem należności wynikających z decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z 2 grudnia 2022 r., 5 grudnia 2022 r., 27 grudnia 2022 r., 28 grudnia 2022 r. określających opłaty zmienne za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych i bezpodstawne rozliczenie dokonanych wpłat na poczet zaległości głównej i odsetek za zwłokę, kiedy brak jest zaległości,
b) bezpodstawne uznanie, że informacje wydane na podstawie art. 272 ust. 17 u.p.w. należy potraktować jako decyzje administracyjne, w rozumieniu art. 21 § 1 pkt 2 Op. w zw. z art. 300 ust. 1 u.p.w. i bezpodstawnie uznanie, że opłaty zmienne za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ustalone w informacjach są należne i wobec nieuiszczenia ich w terminie 14 - dni od doręczenia informacji stanowią zaległości, podczas gdy zobowiązanie do uiszczenia tych opłat nie powstało, a tym samym nie powstały zaległości,
2) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 62 § 4 w zw. z art. 55 § 2, art. 62 § 1 i 1a Op. w zw. z art. 300 ust. 1 u.p.w., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżanych postanowień o zaliczeniu dokonanych wpłat na poczet zaległości w zapłacie opłat zmiennych, mimo istnienia uzasadnionych podstaw do uchylenia tych postanowień, ponieważ Organ I instancji wydał postanowienia w sytuacji gdy nie istniały zaległości w uiszczeniu opłat zmiennych, przez co naruszył art. 62 § 4 w zw. z art. 55 § 2, art. 62 § 1 i 1a Op.
Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień oraz poprzedzających je postanowień Dyrektora Zarządu Zlewni, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, stwierdzając że informacja kwartalna wydawana jest w trybie "przeddecyzyjnym" i nie ma charakteru władczego, toteż w wyniku jej doręczenia nie powstaje zobowiązanie, a nieuiszczona w terminie 14 dni od jej doręczenia należność nie staje się zaległością. Przepis art. 55 § 2 Op. nie znajduje zatem zastosowania.
W odpowiedziach na skargi Dyrektor RZGW podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. –
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
Przedmiotem skarg są postanowienia Dyrektora RZGW o zaliczeniu dokonanych przez Gminę wpłat na poczet zaległości w opłatach za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód powierzchniowych potoku [...] , wydane na podstawie art. 62 § 1 i § 4 Op. w zw. z art. 300 u.p.w.
Postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, ale informującym o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty. Należy podkreślić, że ze względu na charakter tego postanowienia, jego kwestionowanie w drodze skargi do sądu nie może prowadzi do powstania kolejnej fazy postępowania wymiarowego, niemniej dla zaliczenia wpłaty na zaległość podatkową konieczne jest ustalenie, że zaległość ta istnieje i od kiedy należy naliczać odsetki (tak np. NSA w wyroku z 26 września 2023 r., III OSK 759/22).
Spór pomiędzy stronami dotyczy w istocie charakteru prawnego wydanej przez organ informacji w przedmiocie wysokości opłaty zmiennej, a w szczególności tego, czy źródłem zobowiązania z tytułu opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych jest wydana na podstawie art. 272 ust. 17 u.p.w. informacja, czy też wydana na podstawie art. 272 ust. 19 (lub art. 273 ust. 6) u.p.w. decyzja administracyjna, określająca wysokość opłaty za usługi wodne.
W zależności bowiem od przyjętego stanowiska, odmiennie kształtują się terminy zapłaty opłat, a w konsekwencji moment rozpoczęcia naliczania odsetek za zwłokę w razie ich nieuiszczenia. Źródłem zobowiązania odsetkowego nie są bowiem ani informacja, ani decyzja wymiarowa, lecz wprost przepisy prawa – art. 53 § 1 i § 4 Op.
Sąd wyjaśnia, że wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności (art. 272 ust. 5 u.p.w.). Wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-7 i 9, ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty (art. 272 ust. 17 u.p.w.). Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę na rachunek bankowy Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia, w którym doręczono mu informację, o której mowa w ust. 17 (art. 272 ust. 18 u.p.w.). Jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 18, właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty w drodze decyzji (art. 272 ust. 19 u.p.w.). Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę określoną w decyzji, o której mowa w ust. 19, na rachunek bankowy Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu tej decyzji (art. 272 ust. 20 u.p.w.). Zaskarżenie decyzji, o której mowa w ust. 19, nie wstrzymuje jej wykonania (art. 272 ust. 21 u.p.w.).
Natomiast zgodnie z art. 273 ust. 1 u.p.w. podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. Złożenie reklamacji nie wstrzymuje wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 271 ust. 6 oraz w art. 272 ust. 18 albo 23 (art. 273 ust. 3 u.p.w.). W razie uznania reklamacji Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne (art. 273 ust. 5 u.p.w.). W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji (art. 273 ust. 6 u.p.w.).
Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca przewidział dwa alternatywne tryby kwestionowania istnienia i wysokości opłaty zmiennej za usługi wodne. Pierwszy z nich polega na braku podejmowania jakichkolwiek działań po doręczeniu informacji o sposobie obliczenia opłaty, w tym na braku uiszczania płatności wynikających z tej informacji, w następstwie czego dochodzi do wydania przez organ na podstawie art. 272 ust. 19 u.p.w. decyzji określającej wysokość opłaty, która następnie może być zaskarżona. Drugi tryb, uproszczony i przyśpieszony, z którego skorzystać może adresat informacji kwestionujący wysokość ustalonej w niej opłaty, to reklamacja, która musi zostać rozpoznana przez organ w terminie 14 dni. Również w tym wypadku, w razie przyjęcia, że ustalona w informacji wysokość opłaty jest prawidłowa, organ wydaje decyzję administracyjną określającą jej wysokość.
Treść powołanych wyżej przepisów dowodzi, że opłaty zmienne za usługi wodne nie wynikają bezpośrednio z przepisów prawa, ale konieczne jest każdorazowo dokonanie obliczenia ich wysokości z uwzględnieniem konkretnych okoliczności sprawy. Organ czyni to w sposób pozbawiony charakteru władczego, w formie wydanej na podstawie art. 272 ust. 17 u.p.w. informacji. Jeżeli jednak podmiot obowiązany nie zgadza się z ustaloną w informacji opłatą, co do zasady lub wysokości i demonstruje to poprzez jej nieuiszczenie w zakreślonym terminie lub wniesienie reklamacji, organ ma obowiązek określić wysokość tej opłaty w sposób władczy, poprzez wydanie decyzji wymiarowej.
W świetle powyższego należy przyjąć, że informacja ustalająca wysokość opłaty za korzystanie z usług wodnych jest czynnością materialno-techniczną podejmowaną poza jakimkolwiek postępowaniem administracyjnym lub podatkowym i nie stanowi źródła zobowiązania z tytułu opłaty zmiennej. Charakter konstytutywny, ustalający wysokość zobowiązania podatkowego mają wyłącznie decyzje wydane na podstawie art. 272 ust. 19 lub art. 273 ust. 6 u.p.w. (tak również NSA w wyrokach z 26 września 2023 r., sygn. akt III OSK 761/22, z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4525/21, z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4513/21). Dopiero bowiem taka decyzja w sposób władczy kreuje zobowiązanie z tytułu opłaty zmiennej. Takich cech nie można przypisać wydawanej na wcześniejszym etapie informacji, bowiem, jak wyżej wskazano, informacja nie jest rozstrzygnięciem, które w sposób władczy kreuje wysokość zobowiązania. Z upływem czternastodniowego terminu na uiszczenie opłaty zmiennej wynikającej z informacji, bądź z chwilą wniesienia reklamacji, informacja zostaje pozbawiona jakiegokolwiek znaczenia prawnego, a sama opłata musi zostać ustalona w sposób władczy, poprzez wydanie decyzji wymiarowej.
Sąd zwraca również uwagę, że w trakcie projektowania przedmiotowej regulacji, informacja ustalająca wysokość opłat za usługi wodne była traktowana jako forma podobna do wystawienia faktury. Podkreślano, że etap wydawania informacji nie jest jeszcze trybem administracyjnym (por. zapis wideo posiedzenia Podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy Prawo wodne - druk nr 1529 z 27 czerwca 2017 r. godz. 13:01, 17:23 i 17:30).
Zgodnie z art. 300 ust. 1 u.p.w. do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Sąd podkreśla, że odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Działu III Ordynacji podatkowej oznacza, że podlegają one wykładni i odpowiedniemu stosowaniu, a więc z uwzględnieniem przepisów u.p.w.
Ze względu na ustalony w art. 272 ust. 19 i art. 273 ust. 6 u.p.w. decyzyjny sposób rozstrzygania o wysokości opłaty zmiennej, na mocy odesłania wyrażonego w art. 300 ust. 1 u.p.w., zastosowanie znajdzie przepis art. 21 § 1 Op. , który stanowi, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: 1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania; 2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Poczynione powyżej oceny prawne uzasadniają tezę, że zobowiązanie z tytułu opłaty za korzystanie z wód nie powstaje z mocy prawa, lecz poprzez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym, czyli decyzji, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Op. Sąd podkreśla, że decyzja określająca wysokość opłaty zmiennej nie weryfikuje "zobowiązania" ustalonego w informacji. Aby powstało zobowiązanie podatkowe, konieczne jest obliczenie wysokości opłaty przez organ i doręczenie decyzji ustalającej to zobowiązanie, w myśl art. 21 § 1 pkt 2 Op. Z kolei zgodnie z art. 272 ust. 20 u.p.w., podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę określoną w decyzji w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Takie unormowanie koreluje z treścią art. 47 § 1 Op. , który dla decyzji ustalających przewiduje termin płatności wynoszący 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2023r., sygn. akt III OSK 761/22, zgodnie z którym nie mogą obowiązywać dwa terminy realizacji obowiązku – zobowiązania podatkowego - do uiszczenia opłaty za korzystanie z usług wodnych: jeden rozpoczynający się z chwilą doręczenia informacji ustalającej wysokość tej opłaty i drugi, rozpoczynający się w dniu doręczenia decyzji administracyjnej określającej wysokość tej opłaty. Naliczanie odsetek od nieuiszczonej opłaty za usługi wodne po upływie 14 dni od doręczenia informacji, w sytuacji gdy bezskuteczny upływ tego terminu zobowiązuje organ do wydania decyzji wymiarowej i jednocześnie uprawnia zobowiązanego do realizacji wynikającego z niej obowiązku w terminie 14 dni od jej doręczenia, jest nieuzasadnione. Upływ czternastodniowego terminu na uiszczenie opłaty za usługi wodne w wysokości ustalonej przez organ w informacji wydanej na podstawie art. 272 ust. 17 u.p.w. nie powoduje powstania zaległości podatkowej w rozumieniu art. 51 § 1 i art. 53 § 1 Op. w zw. z art. 300 u.p.w., obliguje natomiast organ do wydania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 47 § 1 Op. Podobnie nieuzasadnione byłoby naliczanie odsetek za zwłokę po upływie 14 dni od dręczenia informacji o wysokości opłaty, w sytuacji gdy obowiązany wniósłby od niej reklamację. I w tym wypadku, w razie nieuwzględnienia informacji wydanie decyzji wymiarowej jest obowiązkowe, a termin jej realizacji wynosi 14 dni od doręczenia. Konsekwentnie przyjmując, że decyzje wymiarowe wydane na podstawie art. 272 ust. 19 i art. 273 ust. 6 u.p.w. mają charakter konstytutywny i kreują zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkowa może powstać wyłącznie po upływie terminu na ich wykonanie. Akceptacja odmiennego stanowiska musiałaby oznaczać, że podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty za usługi wodne pozostaje jednocześnie w swego rodzaju dwóch reżimach prawnych, jednym kreowanym przez informację wydaną w trybie art. 272 ust. 17 u.p.w. i drugim kształtowanym treścią decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o art. 272 ust. 19 albo art. 273 ust. 6 u.p.w.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że Organy obu instancji błędnie dokonały naliczenia odsetek od nieuiszczonej opłaty zmiennej, wynikającej z informacji wydanej na podstawie art. 272 ust. 17 u.p.w. Zgodnie z art. 53 § 1 i § 4 Op., odsetki za zwłokę od należności podatkowych naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego. Jeżeli więc termin uiszczenia opłaty zmiennej, stosownie do postanowień art. 47 § 1 Op. w zw. z art. 300 u.p.w. należy liczyć jako 14 dni od dnia doręczenia decyzji określającej wysokość tej opłaty, jak wynika natomiast z akt sprawy, decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe została doręczona Gminie 15 marca 2023 r., a Gmina uiściła opłatę 24 marca 2023 r., a więc z zachowaniem terminu, to tym samym brak było podstaw do wydania postanowienia w trybie art. 62 § 4 w zw. z art. 55 § 2 Op. i zaliczenia części wpłaty na poczet odsetek za zwłokę. Ewentualne odsetki należy naliczać dopiero po upływie wymagalności zobowiązania podatkowego powstałego w momencie doręczenia decyzji, o której stanowi art. 272 ust. 19 i art. 273 ust. 6 u.p.w.
Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienia.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) zasądzono od Dyrektora RZGW na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę 2 040 zł składają się wpisy od skarg - 600 zł (6 x 100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI