II SA/RZ 966/21

II SA/Rz 966/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska
Stanisław Śliwa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 35/22 - Wyrok NSA z 2022-03-03
II GSK 35/21 - Wyrok NSA z 2023-05-08
VI SA/Wa 1029/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-16
II GZ 228/20 - Postanowienie NSA z 2020-08-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 708
art. 26 ust. 5
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 165b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2018 poz 508
art. 2 ust. 1 pkt 16b, art. 94 ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi A. B. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą B. A. [....] z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Naczelnika Urzędu Celno – Skarbowego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej A. B. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą B. A. [...] z siedzibą w [...] kwotę 2 817 zł /słownie: dwa tysiące osiemset siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (DIAS) na skutek odwołania A. B., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: B. A. [....], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (NUCS) w [....] z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł w związku z naruszeniem obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 ze zm.), zwanej dalej "ustawą SENT". W podstawie prawnej DIAS powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.), określanej w dalszej części jako "O.p." oraz art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. a, c, d, art. 24 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 26 ust. 5 ustawy SENT.
W dniu 25 czerwca 2018 r. w miejscowości L. funkcjonariusze służby celno-skarbowej, na podstawie art. 13 ustawy SENT, przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów tj. samochodu ciężarowego marki [....] nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki [....] nr rej. [...] - będących własnością A. B. Kontrolę przeprowadzono pod kątem zgodności danych zawartych w zgłoszeniu SENT[....] z danymi zawartymi w dokumentach okazanych przez kierującego. Na podstawie tych dokumentów ustalono, że przedmiotem przewozu był towar podlegający monitorowaniu w oparciu o przepisy ustawy SENT tj. susz tytoniowy o masie brutto 18811,500 kg. Nadawcą towaru był podmiot: A. SA, [...], Lausanne, Szwajcaria, zaś odbiorcą podmiot: B. Lietuva, [...], Klaipeda, Litwa. Przewoźnikiem była B. A. [...] ul. [...], [...]. Z kolei, w zgłoszeniu SENT jako nadawcę towaru wskazano: A. SA, [...] [...], [...] Lozanna, Szwajcaria, jako odbiorcę: B. Lietuva, [...], [...] Klaipeda, Litwa, a jako przewoźnika: [...], [...],[...] . Ponadto, w zgłoszeniu tym przewoźnik nie uzupełnił numeru zezwolenia drogowego.
W związku z powyższym, kontrolujący stwierdzili następujące nieprawidłowości
w zgłoszeniu SENT:
- brak wpisanego numeru zezwolenia drogowego przewoźnika,
- wpisany adres przewoźnika: [...] jest niezgodny z dokumentem CMR, gdzie figuruje adres: [...],
- wpisany adres odbiorcy: [...] jest niezgodny z dokumentem CMR, gdzie figuruje adres: [...] ,
- wpisany nadawca: A., [...] Lozanna, CH jest niezgodny z dokumentem CMR, gdzie figuruje nadawca: [...] SA In account of [...][...] , Lausanne, Swizeland.
Ponadto, funkcjonariusze stwierdzili, że w zgłoszeniu SENT, widocznym z ich poziomu jako kontrolujących, brak było daty rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju oraz planowanej daty zakończenia przewozu na terytorium kraju. W trakcie kontroli kierowca okazał na swoim telefonie zdjęcia systemowego zgłoszenia SENT widocznego
z poziomu przewoźnika, na których widoczne były te daty tj. 25 czerwca i 26 czerwca.
W piśmie z dnia 17 czerwca 2019 r. strona wyjaśniła, że zgłoszenie SENT[...] zostało wypełnione prawidłowo, a numer zezwolenia drogowego nie został uzupełniony z uwagi na fakt, że formularz systemowy wskazywał na brak konieczności wpisania tego numeru, a po wypełnieniu wszystkich danych zgłoszenie zostało przyjęte przez system jako prawidłowe. Ponadto, brakujący numer licencji został uzupełniony niezwłocznie po dokonanej kontroli przewozu, a co istotne, kierowca posiadał zezwolenie drogowe przy sobie i okazał je kontrolującym.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, NUCS decyzją
z dnia [...] lipca 2019 r. nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, w związku
z przewozem towaru o numerze referencyjnym SENT[...]. Organ pierwszej instancji uznał, że przewoźnik nie zaktualizował niezwłocznie zgłoszenia SENT w zakresie numeru zezwolenia drogowego oraz danych nadawcy, odbiorcy i przewoźnika. Pierwotnie zgłoszenie nie zawierało informacji dotyczącej numeru zezwolenia drogowego, pomimo że przewoźnik posiadał licencję nr [....] na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy. Z kolei, w adresie nadawcy podano nazwę ulicy "[...]", zamiast "[...]"; w adresie odbiorcy "[...]", zamiast "[...]"; w adresie przewoźnika zaś "[...]", zamiast "[...]". NUCS wskazał również na różnicę w masie towaru, gdzie w dokumentach towarzyszących przesyłce masa brutto wynosiła 18811,5 kg, masa netto - 17400 kg, a w zgłoszeniu masa brutto wynosiła 19800 kg, a masa netto - 16563,7 kg, uznając jednak masę towaru za prawidłową.
A. B. odwołała się od wskazanej decyzji.
DIAS nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego środka zaskarżenia i decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ zwrócił uwagę, że ustawa SENT nałożyła na określone podmioty, tj. podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnika oraz kierującego środkiem transportu obowiązki związane z monitorowaniem drogowego przewozu towarów. DIAS wskazał, że w sprawie, zgodnie ze zgłoszeniem SENT przedmiotem przewozu był susz tytoniowy o masie brutto 18811,500 kg, czyli zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy SENT towar podlegający systemowi monitorowania drogowego. Wykonująca przewóz towarów A. B., prowadząca działalność pod firmą: B. A. [....] - w myśl art. 2 pkt 8 ustawy SENT - była przewoźnikiem, który w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgłoszenie powinno zawierać dane, o których mowa w art. 7 ust. 2 ustawy SENT. Jak ustalono w oparciu o wyniki przeprowadzonej w dniu 25 czerwca 2018 r. kontroli, przewoźnik nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. a, c, d, j ustawy SENT odpowiednio podając w zgłoszeniu dane niezgodne ze stanem faktycznym/nie podając wymaganych danych.
Odnosząc się do rozbieżności co do masy brutto towaru DIAS zauważył, że nie przekracza ona dopuszczalnej granicy określonej art. 23 ustawy SENT, a tym samym słusznie uznał organ I instancji dane dotyczące masy towaru za prawidłowe.
DIAS podkreślił, że zapisy w systemie elektronicznym, dotyczące konkretnego transportu, powinny w pełni odzwierciedlać faktyczny charakter dokonywanych czynności, jak również umożliwić dokonanie identyfikacji wszystkich uczestników dokonywanego przewozu. Dlatego też, niezbędne jest uzupełnienie zgłoszenia SENT o wymagane dane. W niniejszej sprawie nie można zaś uznać, że zgłoszenie takie spełniło wymogi ustawowe w zakresie danych dotyczących uczestników przewozu, skoro dane adresowe nadawcy, odbiorcy i przewoźnika były niezgodne ze stanem faktycznym. Prawidłowo więc przyjął organ I instancji, że przewoźnik podając w zgłoszeniu nieprawidłowy adres przewoźnika, nadawcy i odbiorcy towaru naruszył art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. a, c, d ustawy SENT. Błędnie natomiast uznał NUCS, że przewoźnik nie dopełnił obowiązku niezwłocznej aktualizacji zgłoszenia, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy SENT. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że wystąpiły przesłanki do aktualizacji danych. Strona wskazując w zgłoszeniu niewłaściwe dane adresowe nadawcy, odbiorcy i przewoźnika towaru podała dane niezgodne ze stanem faktycznym, która to okoliczność wyczerpuje dyspozycję art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, nie zaś jak wskazał organ I instancji art. 24 ust. 1 pkt 1 tego aktu. Błędna kwalifikacja naruszenia obowiązków nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem niedopełnienie obowiązków wskazanych w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 1 ustawy SENT skutkuje karą w takiej samej wysokości tj. 10 000 zł.
Z kolei, nieuzupełnienie w zgłoszeniu numeru zezwolenia drogowego stanowi bezsprzecznie naruszenie obowiązku nałożonego na przewoźnika przepisem art. 7 ust. 2 lit. j ustawy SENT. Niemniej jednak, w świetle orzecznictwa sądowego, nieuzupełnienia danych nie można traktować jako wskazania danych nieodpowiadających rzeczywistemu rzeczy. Ponadto, brak uzupełnienia takich danych to zaniechanie, a hipoteza art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT dotyczy wyłącznie działania tzn. zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym.
DIAS podkreślił, że zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów "wrażliwych" zostały ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary nakładane są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Organy nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń niezamierzonych, będące skutkiem błędu, omyłki, czy przyczyn zewnętrznych.
DIAS rozważył podnoszoną przez stronę kwestię możliwości zastosowania art. 30 ust. 4 w związku z art. 30 ust. 1 i 5 ustawy SENT tj. niewszczęcia postępowania. Podniósł, że konstrukcja wskazanych przepisów wskazuje, że nie dotyczy on naruszeń ujawnionych w trakcie kontroli drogowej przewozu, co miało właśnie miejsce w warunkach niniejszej sprawy. Co więcej, przepisu ust. 4 nie stosuje się do przewoźnika.
Kwestią sporną jest natomiast, zdaniem organu, możliwość uwolnienia przewoźnika od kary pieniężnej za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, którą przewiduje art. 24 ust. 3 ustawy SENT. NUCS umożliwił przewoźnikowi uwolnienie się od odpowiedzialności administracyjnej, informując o tym i warunkach jakie muszą być wówczas spełnione, jednak strona nie wypowiedziała się w tej kwestii, jak też nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów. Argumentację zawarła dopiero w odwołaniu. Organ II instancji podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 24 ust. 3 ustawy SENT oparte jest na uznaniu administracyjnym, które ograniczone jest jedynie dyrektywami wyboru "interesem publicznym" oraz "ważnym interesem przewoźnika". W ocenie, organu, nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych, czy też w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną. Nie może zaś stanowić podstawy do odstępstwa od nałożenia kary niedbalstwo.
Oceniając, czy zaistniała przesłanka "interesu publicznego", organ powinien rozważyć, czy nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawy
o systemie monitorowania, czy kara pieniężna narusza wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu.
Zdaniem DIAS, okoliczności sprawy nie wypełniają przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" czy przesłanki "interesu publicznego" i nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 24 ust. 3 ustawy SENT.
W toku postępowania strona nie podała przyczyny zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie danych nadawcy, odbiorcy i przewoźnika, a zatem w ocenie organu odwoławczego błędy w uzupełnieniu zgłoszenia były wynikiem co najmniej braku dostatecznej staranności. Zważywszy natomiast na charakter i wielość błędów, działanie przewoźnika nosi znamiona zwykłego niedbalstwa. Z kolei argumentacja strony w zakresie nieuzupełnienia zgłoszenia o numer zezwolenia drogowego nie zasługuje na uznanie. W ocenie DIAS, słusznie zauważył organ I instancji w odniesieniu do kwestii technicznej, tj. funkcjonowania systemu SENT, że pole, w którym należy wpisać numer zezwolenia drogowego (licencji) posiada ikonkę pomocy, zawierającą zapis: Numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, o ile są wymagane. Informacja ta koresponduje z art. 7 ust.2 pkt 1 lit. j ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego, zgłoszenie zawiera numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, o ile są wymagane. Tak więc to od stanu faktycznego sprawy zależy, czy informacja winna zostać wpisana, czy też pole to może pozostać niewypełnione, co dla profesjonalnego przewoźnika powinno być oczywiste.
DIAS zauważył, że dokonanie przez stronę korekty danych w zgłoszeniu w konsekwencji przeprowadzonej kontroli nie stanowi okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary, zwłaszcza że korekta ta nastąpiła 9 godzin po zakończeniu kontroli. Takiej okoliczności nie może również stanowić fakt braku uszczuplenia należności podatkowych. Strona w toku postępowania nie powołała się na trudną sytuację finansową, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz to, jak wysokość kary ma się do obrotów i obciążeń przedsiębiorstwa, pomimo tego, że była do tego dwukrotnie wzywana przez organ odwoławczy. DIAS podkreślił, że strona ma wprawdzie zobowiązania finansowe, jednak opiewają one na wysokie kwoty i mają krótkie okresy spłat, co świadczy o dużej zdolności kredytowej. Zdaniem organu, skoro celem ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów, a przewidziane w ustawie wymogi treściowe zgłoszenia SENT należą do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie ich przestrzegania, w tym również przez stosowanie proporcjonalnych i odstraszających kar.
Odnosząc się do argumentu o wydaniu decyzji na skutek wszczęcia postępowania po upływie 6 miesięcy od ujawnienia nieprawidłowości organ odwoławczy podniósł, że przepisy art. 165b O.p. nie mogą być stosowane w postępowaniu przed organami KAS w sprawach nałożenia kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy SENT, za czym przemawiają zarówno argumenty natury językowej, systemowej i funkcjonalnej. Norma w nim zawarta odnosi się bowiem do wszczęcia postępowań wymiarowych w podatkach, w których zobowiązanie podatkowe powstaje w następstwie doręczenia decyzji, jak też związanych z weryfikacją samoobliczania podatku dokonanego przez podatnika, a także gdy mimo istnienia takiego obowiązku podatnik nie dokonał w ogóle samoobliczenia. Tymczasem, zakres kontroli przeprowadzonej w sprawie nie obejmował w ogóle wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego.
A. B. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję DIAS z dnia [...] kwietnia 2021 r. zarzucając jej, jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji naruszenie:
- art. 30 ust. 4 ustawy SENT przez niezastosowanie i prowadzenie przedmiotowego postępowania, w sytuacji gdy nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a w konsekwencji pominięcie faktu, że nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej w takiej sytuacji, jaka wystąpiła
w sprawie niniejszej;
- art. 24 ust. 1 w zw. z art. 26 ust 1, 2 i 5, w zw. z art. 8 ust 1 oraz w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy SENT przez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary, mimo iż nie było ku temu podstaw;
- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT przez jego niezastosowanie, który to przepis mógł i powinien organ zastosować z urzędu, gdyż ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że zaistniała sytuacja nie miała wpływu na prawidłowość zgłoszenia, jak i nie pozwalała stwierdzić, że nie dopełniła ona obowiązków wynikających z w/w ustawy, a zachodził ważny interes publiczny;
- art. 187 i art. 191 O.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie;
- art. 120 i art. 122 O.p. przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i takie interpretowanie przepisów na jej niekorzyść by móc nałożyć wysoką karę;
- art. 121 O.p. przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa;
- art. 165b § 1 O.p. przez niezastosowanie i wszczęcie postępowania pomimo tego, że od daty zakończenia kontroli upłynął okres dłuższy niż 6 miesięcy;
- art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 06.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 poz. 1292) przez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na jej niekorzyść jako przedsiębiorcy tak by nałożyć możliwie wysoką karę;
- art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności - przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę;
- art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej;
- pominięcie ratio legis przepisów ustawy SENT, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja tzw. "szarej strefy".
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą; w każdym wypadku o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podkreśliła, że wbrew stanowisku organu, w sprawie winien mieć zastosowanie art. 30 ust. 4 ustawy SENT, a to z uwagi na brzmienie przepisów przejściowych zawartych w nowelizacji tego aktu. Skarżąca wskazała, że wykonywała przewóz na początku obowiązywania nowej ustawy. Była przekonana, że system zgłoszeń SENT wymaga wszystkich niezbędnych danych, a jeżeli jakichś nie wymaga, to są one zbędne. Jej zdaniem, przedmiotowa kara godzi w interes publiczny, m. in. powoduje utratę zaufania do organów Państwa i negatywnie wpływa na konkurencyjność na rynku obrotu paliwami. Ponadto, brak jest rozporządzenia, które zgodnie z delegacją ustawową miał wydać Minister Finansów, a które określałoby zasady na jakich można wnosić o odstąpienie od nałożenia kary.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszym postępowaniu Sąd poddał kontroli decyzję administracyjną, która stanowi dopuszczalny przedmiot takiej kontroli z mocy art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Decyzję tę Sąd ocenił mając na względzie kryterium zgodności z prawem, wynikające z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Przeprowadzona analiza akt sprawy doprowadziła do wniosku o naruszeniu przez organy przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, co obligowało do usunięcia skarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a.
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. NUCS nałożył na skarżącą jako przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT w związku z przewozem towaru. Na skutek odwołania skarżącej, DIAS - decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowa kara pieniężna została nałożona w związku z przeprowadzoną w dniu 25 czerwca 2018 r. przez funkcjonariuszy III Referatu Realizacji w [...]Urzędu Celno-Skarbowego w [...] kontrolą środka transportu przewożącego susz tytoniowy. W toku tej kontroli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili określone uchybienia przepisom ustawy SENT. Mając na uwadze ustalenia zawarte w sporządzonym z powyższej kontroli protokole, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., NUCS wszczął postępowanie. Akt ten doręczony został skarżącej w dniu 12 czerwca 2019 r.
W skardze na decyzję DIAS w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej A. B. wśród szeregu zarzutów podniosła także naruszenie przez organy art. 165b § 1 O.p., a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zarzut ten w pełni podziela. W świetle powołanego przepisu, w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli.
Ze względu na fakt, że argument w postaci naruszenia w niniejszym postępowaniu art. 165b § 1 O.p. podnoszony był już przez skarżącą w złożonym przez nią odwołaniu od decyzji NUCS, organ II instancji, rozpatrujący ten środek zaskarżenia, w wydanej przez siebie decyzji odniósł się do tej kwestii. Wskazał więc, że norma w nim zawarta dotyczy wszczęcia postępowań wymiarowych w podatkach, w których zobowiązanie podatkowe powstaje w następstwie doręczenia decyzji, jak też związanych z weryfikacją samoobliczania podatku dokonanego przez podatnika, a także gdy mimo istnienia takiego obowiązku podatnik nie dokonał w ogóle samoobliczenia. Tymczasem, zakres kontroli przeprowadzonej w sprawie nie obejmował w ogóle wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Istotą niniejszego postępowania jest bowiem nałożenie kary pieniężnej, nie będącej podatkiem, a mającej charakter sankcji administracyjnej.
Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem organu. Jak wskazuje art. 1 ustawy SENT, określa ona zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (pkt 1) oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu (pkt 2). Z art. 13 ustawy SENT wynika natomiast, że kontrola przewozu towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7 (ust. 1). Kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru (ust. 2). Przeprowadzają ją zasadniczo funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej (ust. 3). W przypadku: stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli lub na żądanie kontrolowanego, pobrania próbki towaru, nałożenia zamknięć urzędowych - kontrolujący sporządza protokół (ust. 7).
Jeśli prowadzone postępowanie dostarczy podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia ustawy SENT w zakresie nią określonym, wówczas właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów naczelnik urzędu celno-skarbowego nakłada na stronę w drodze decyzji karę pieniężną (art. 26 ust. 1, ust. 2). Wedle art. 26 ust. 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. DIAS powołał wprawdzie w uzasadnieniu swojej decyzji ten ostatni przepis, jednak uznał, że odpowiednie stosowanie w sprawie art. 165b § 1 O.p. polega w istocie na braku jego zastosowania, z uwagi na odmienności w zakresie postępowania prowadzonego w sprawie i postępowań w przepisie tym wymienionych.
Uwadze organów uszła jednak konieczność uwzględnienia w sprawie także regulacji ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508), zwanej dalej "ustawą o KAS". I tak, w myśl art. 54 ust. 2 pkt 13 tego aktu, kontroli celno-skarbowej podlega wykonywanie innych (tj. niż wskazane w ust. 2 pkt 1-12) obowiązków wynikających z przepisów odrębnych, których kontrola przestrzegania należy do zadań KAS. Zgodnie z kolei z art. 2 ust. 1 pkt 16b ustawy o KAS, do zadań Krajowej Administracji Skarbowej należy wykonywanie zadań wynikających z ustawy SENT.
Tym samym, w świetle powyższego, nie może budzić wątpliwości, że powierzona z mocy art. 13 ust. 3 ustawy SENT funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej kontrola przewozu towarów to kontrola celno-skarbowa. W tym miejscu należy więc zwrócić uwagę na treść art. 94 ust. 1 ustawy o KAS, zgodnie z którym, w zakresie nieuregulowanym do kontroli celno-skarbowej stosuje się odpowiednio m. in. art. 165b Ordynacji podatkowej. Jak słusznie wskazał DIAS, "odpowiednie" stosowanie przepisów prawa oznacza bądź stosowanie ich bez żadnych zmian do innego zakresu odniesienia, bądź stosowanie ich z pewnymi zmianami, bądź też niestosowanie ich w ogóle do innego zakresu odniesienia.
W ocenie Sądu, uwzględniając samo tylko brzmienie wskazanego przez organ II instancji art. 26 ust. 5 O.p. można by ewentualnie uznać prawidłowość stanowiska o niestosowaniu w sprawie art. 165b § 1 O.p. Jeśli jednak weźmie się jeszcze pod uwagę także powołany wyżej art. 94 ust. 1 ustawy o KAS, to stanowisko takie nie może się ostać. Unormowanie to bowiem wskazuje konkretne przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, które mają odpowiednie zastosowanie - w zakresie nieuregulowanym – do kontroli celno-skarbowej.
Wniosku takiego nie przekreśla to, że w art. 28 ust. 1 ustawy SENT prawodawca postanowił, iż kara pieniężna nie może być nałożona, jeżeli od dnia niedopełnienia obowiązku upłynęło 5 lat, jak też art. 28 ust. 2 ustawy SENT, wedle którego, obowiązek zapłaty kary pieniężnej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zapłaty. Są to bowiem niewątpliwie regulacje dotyczące innej kwestii niż ta zawarta w art. 165b § 1 O.p. Dotyczą mianowicie niemożności nałożenia kary pieniężnej oraz przedawnienia w zakresie zapłaty kary.
Skoro więc art. 94 ust. 1 ustawy o KAS nakazuje stosowanie unormowania o przedawnieniu w odniesieniu do wszczęcia postępowania także na gruncie postępowań będących następstwem kontroli celno-skarbowej, to nie może budzić wątpliwości, że fakt, iż art. 165b § 1 O.p. odnosi się do kontroli podatkowej i wywiązania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego nie może stanowić przeszkody do przyjęcia, że w przypadku postępowań prowadzonych w wyniku kontroli celno-skarbowej również ma on zastosowanie.
Zdaniem Sądu, poprzez regulację z art. 26 ust. 5 ustawy SENT uzupełnioną unormowaniem w art. 94 ust. 1 ustawy o KAS prawodawca świadomie zdecydował o ograniczeniu czasowym w zakresie możliwości wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem ustawy SENT. Termin ten wynosi 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Jak już wyżej wskazano, w sprawie niniejszej kontrola ta miała miejsce dnia 25 czerwca 2018 r., a postanowienie o wszczęciu postępowania noszące datę [...] czerwca 2019 r. doręczone zostało skarżącej w dniu 12 czerwca 2019 r. Tym samym, nie ulega kwestii, że znacznie przekroczony został termin umożliwiający wszczęcie przedmiotowego postępowania.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że w dotychczasowej linii orzeczniczej sądy administracyjne wypowiadały się przeciwko możliwości zastosowania na gruncie spraw związanych z nałożeniem kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z ustawy SENT unormowania zawartego w art. 165b O.p. [tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gorzowie Wielkopolskim z 2.09.2021 r. II SA/Go 584/21, wyrok WSA w Opolu z 9.03.2021 r. II SA/Op 306/20, wyrok WSA w Szczecinie z 24.02.2021 r. II SA/Sz 1011/20]. Jednak w ostatnim czasie pojawiły się orzeczenia, w których zaprezentowano przeciwstawne stanowisko, z którym Sąd w składzie orzekającym zgadza się z powodów wyżej przedstawionych, a podnoszonych właśnie w tych wyrokach (por. wyroki WSA w Warszawie: z 29.09.2020 r. VI SA/Wa 978/20, z 12.02.2021 r. VI SA/Wa 2103/20, z 16.03.2021 r. VI SA/Wa 2452/20, wyroki WSA w Białymstoku: z 10.06.2021 r. II SA/Bk 382/21, z 19.08.2021 r. II SA/Bk 381/21).
W takich zaś okolicznościach koniecznym stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego tak decyzji zaskarżonej, jaki i decyzji ją poprzedzającej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 135 P.p.s.a. Ponadto, mając na uwadze brzmienie art. 145 § 3 P.p.s.a. Sąd, stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umorzył to postępowanie. Skoro bowiem prowadzenie postępowania wobec A. B. było niedopuszczalne wobec zaistnienia ujemnej przesłanki procesowej w postaci upływu terminu do wszczęcia takiego postępowania, to jego prowadzenie jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 § 1 O.p. W związku z powyższym zbędnym stało się odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
Z kolei w pkt II wyroku orzeczono o zasądzeniu od DIAS na rzecz skarżącej kwoty 2817 zł, na którą składa się wpis od skargi (400 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa dla radcy prawnego (17 zł) oraz wynagrodzenie tego pełnomocnika - 2.400 zł. Określając wielkość tego wynagrodzenia Sąd miał na uwadze aktywność pełnomocnika wyrażającą się w sporządzeniu imieniem strony pism procesowych.