II SA/RZ 943/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2006-03-07
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamiwejście na nieruchomośćkanalizacjacel publicznyrokowaniadecyzja administracyjnaplan zagospodarowania przestrzennegoodszkodowanieWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy Miasta Rzeszowa na decyzję Wojewody uchylającą zezwolenie na wejście na nieruchomość w celu budowy kanalizacji, uznając, że rokowania z właścicielką nie zostały przeprowadzone prawidłowo.

Gmina Miasto Rzeszów zaskarżyła decyzję Wojewody, która uchyliła zezwolenie na wejście na prywatną działkę w celu budowy kanalizacji. Wojewoda uznał, że organ I instancji nieprawidłowo przeprowadził rokowania z właścicielką, A. P., nie oferując jej odszkodowania i nie wyjaśniając jej sytuacji prawnej. Sąd administracyjny oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko Wojewody, że rokowania były wadliwe, ponieważ nie obejmowały propozycji odszkodowania ani nie wyjaśniały właścicielce jej praw, a także ze względu na brak pełnej dokumentacji planu zagospodarowania przestrzennego.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miasta Rzeszowa na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa zezwalającą na wejście na nieruchomość oznaczoną jako działka nr 264, stanowiącą własność A. P., w celu przeprowadzenia sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej. Wojewoda uznał, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego i prawa materialnego, ponieważ rokowania z właścicielką nie zostały przeprowadzone prawidłowo. W szczególności, nie zaproponowano A. P. odszkodowania, a jedynie nieodpłatne użyczenie nieruchomości, a także nie wyjaśniono jej sytuacji prawnej. Ponadto, istniał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który należało uwzględnić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Gminy, podzielając argumentację Wojewody. Sąd podkreślił, że rokowania, zgodnie z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mają charakter przygotowawczy i powinny prowadzić do porozumienia stron co do wszystkich składników umowy. W tym przypadku, brak było propozycji odszkodowania, a dokumentacja rokowań była niepełna. Sąd wskazał również, że w momencie składania wniosku obowiązywał już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a dołączona jego część graficzna była niepoświadczona i nieopisana, co utrudniało ocenę zasadności wniosku. Sąd rozróżnił rokowania od ustalania odszkodowania za szkodę, stwierdzając, że w fazie rokowań chodzi o zaoferowanie właścicielowi wynagrodzenia za zgodę na wejście w teren, a nie o odszkodowanie za już wyrządzoną szkodę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rokowania nie zostały przeprowadzone prawidłowo, jeśli nie obejmowały propozycji odszkodowania lub wynagrodzenia dla właściciela za zgodę na wejście w teren.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rokowania mają charakter przygotowawczy i powinny prowadzić do porozumienia stron co do wszystkich składników umowy, w tym wynagrodzenia. Brak propozycji odszkodowania lub wyjaśnienia sytuacji prawnej właściciela czyni rokowania wadliwymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.g.n. art. 124 § ust. 1, 2, 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa możliwość ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na zakładanie i przeprowadzanie urządzeń, jeżeli właściciel nie wyraża zgody. Ograniczenie następuje zgodnie z planem miejscowym lub decyzją o celu publicznym. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami.

PPSA art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.g.n. art. 112 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definiuje ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jako jedną z form wywłaszczenia.

u.g.n. art. 6

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wymienia cele publiczne, w tym wydzielanie gruntów pod drogi publiczne.

KPA art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

KPA art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy wydawania decyzji administracyjnych.

KPA art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania w celu prawdy obiektywnej.

KPA art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.

KPA art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

KPA art. 33

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy pełnomocnictwa.

k.c. art. 71

Kodeks cywilny

Dotyczy rokowań.

k.c. art. 72

Kodeks cywilny

Dotyczy rokowań.

PPSA art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Kontrola zgodności aktu z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwość rokowań z właścicielem nieruchomości z uwagi na brak propozycji odszkodowania i niepoinformowanie o sytuacji prawnej. Niewystarczające udokumentowanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Gminy o prawidłowości rokowań i możliwości ustalenia odszkodowania po inwestycji. Argumentacja Gminy o celu publicznym inwestycji wynikającym z decyzji o lokalizacji i planu zagospodarowania. Argumentacja Gminy o braku umocowania F. K. do prowadzenia rokowań.

Godne uwagi sformułowania

Istotą rokowań jest sformułowanie dla stron konkretnej oferty, w której przedstawiona zostanie wysokość odszkodowania w zamian za przymusowe wejście w teren. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że rokowania przeprowadzono z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym. Rokowania (pertraktacje) nie oznaczają składania oświadczeń woli, mają one charakter przygotowawczy.

Skład orzekający

Jerzy Solarski

przewodniczący

Stanisław Śliwa

sprawozdawca

Maria Zarębska-Kobak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Prawidłowe przeprowadzenie rokowań jako warunek wydania zezwolenia na wejście na nieruchomość w celu realizacji celu publicznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wymogami rokowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie prawidłowego przeprowadzenia rokowań w postępowaniach administracyjnych dotyczących ograniczenia prawa własności, co jest częstym problemem w praktyce.

Właściciel nieruchomości wygrał z gminą, bo rokowania były wadliwe – kluczowe znaczenie ma odszkodowanie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 943/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Maria Zarębska-Kobak
Stanisław Śliwa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Wywłaszczanie nieruchomości
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. ąrt. 112 ust. 2, art. 124,
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ NSA Maria Zarębska-Kobak Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy Miasta L. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wejście na nieruchomość -skargę oddala-
Uzasadnienie
do wyroku z dnia 7 marca 2006 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 2 KPA po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji Prezydenta Miasta Rz. z dnia [...] kwietnia 2005 r., Nr [...] przedmiocie zezwolenia na wejście na nieruchomość uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu aktu podano, że pismem z dnia 9 marca 2005 r. Gmina Miasto Rz. wystąpiła do Starosty Powiatu Grodzkiego w Rz. z o ograniczenie korzystania z nieruchomości poprzez wydanie zezwolenia na przeprowadzenie sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej na działce nr 264 obr. 214, stanowiącej własność A. P.. Wniosek uzasadniono faktem, że Gmina Miasto Rz. przygotowała zadanie inwestycyjne pn." Kanalizacja deszczowa i sanitarna od ul. S. do ul. W." w Rz., zgodnie z prawomocną decyzją z dnia [...].09.2004 r. o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, a właścicielka działki nie wyraziła zgody na przeprowadzenie inwestycji.
Prezydent Miasta Rz. na podstawie art. 104 Kpa i art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603) decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] udzielił Gminie Miasto Rz. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów oraz urządzeń, celem realizacji zamierzenia inwestycyjnego na nieruchomości oznaczonej jako działka nr 264 o pow. 14 a 20 m2 , położonej w obr. 214 Rz. – S. II, obj. Kw. nr [...], stanowiącej własność A. P..
Decyzję tę zaskarżyła do Wojewody A. P., wnosząc o jej zmianę przez odmowę zezwolenia lub o jej uchylenie z powodu naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem odwołującej się zgodnie z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości powinno nastąpić zgodnie z planem miejscowym, a dopiero w przypadku braku planu z decyzją o ustaleniu celu publicznego. W przedmiotowej sprawie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony uchwałą z dnia 31.08.2004 r. i w oparciu o jego zapis należało wydać zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie o wydanie przedmiotowego zezwolenia jest prowadzone na podstawie art. 124 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do tego przepisu starosta, może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazu i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji a także innych podziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel i użytkownik wieczysty nie wyraża zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym o uzyskanie zgody na wykonanie prac.
Z akt sprawy wynika, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji istniała ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Rz. z dnia [...] września 2004 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie kanalizacji deszczowej i sanitarnej oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nr [...], uchwalony przez Radę Miasta Rz. uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., ogłoszony w Dz. Urz. Województwa nr 116, poz. [...] z dnia [...] października 2004 r. Akta sprawy nie posiadają opisu treści tego planu. Powoduje to trudność w ocenie celu publicznego ustalonego w w/w decyzji i uchwalonego w/w planie miejscowym. Drugim z niezbędnych warunków, o których mowa w art. 124 ust. 3 cytowanej ustawy jest dowód z przeprowadzonych rokowań z właścicielem nieruchomości lub użytkownikiem wieczystym o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta; Rz. w dniu 10 października 2004 r. na podstawie art. 33 kpa upoważnił J. J. do występowania w imieniu Gminy Miasto Rz., przed organami administracji publicznej w zakresie niezbędnym do prowadzenia m. innymi rokowań z właścicielem nieruchomości w zakresie uzyskania zgody na wejście w teren z budową inwestycji. W aktach sprawy jest notatka służbowa z dnia 24 listopada 2004 r. sporządzona przez pełnomocnika na okoliczność prowadzonych rokowań między innymi z A. P. w sprawie użyczenia jej działki nr 264 dla potrzeb budowy kanalizacji deszczowej i sanitarnej zgodnie z w/w decyzją oraz projekt umowy użyczenia z dniu 24.11.2004 r. pomiędzy Gminą Miasto Rz. reprezentowaną przez F. K. - Zastępcę Prezydenta Miasta Rz. a A. P.. Umowa użyczenia została podpisana przez zastępcę prezydenta, który został upoważniony do reprezentowania Gminny Miasta Rz. na podstawie pełnomocnictwa Prezydenta Miasta Rz. wydanego dopiero w dnia 10 lutego 2005 r. Zgodnie § 2 i 3 tej umowy właścicielka działki nr 264 miała wyrazić zgodę na nieodpłatne wejście w teren w celu budowy kanalizacji deszczowej i sanitarnej oraz późniejszej eksploatacji, naprawy i konserwacji sieci, oraz umieszczenie sieci kanalizacyjnej. Z treści notatki wynika, że właścicielka działki nie dała się przekonać, że inwestycja ta przyszłościowo będzie obsługiwać jej działkę, jej trasa przebiegu jest zgodna z decyzją o ustaleniu lokalizacji dla tej inwestycji. Do tej notatki dołączono pisemne oświadczenie A. P. o niewyrażeniu zgody na przebieg przez jej działkę nr 264 kanalizacji deszczowej i sanitarnej w ramach inwestycji.
Warunkiem zastosowania art. 124 ustawy jest poprawne przeprowadzenie rokowań. Ustawa nie definiuje pojęcia rokowań. W tym celu należy sięgnąć do Kodeksu Cywilnego a szczególności do art. 71 i 72. Rokowania (pertraktacje) nie oznaczają składania oświadczeń woli, mają one charakter przygotowawczy. Przedmiotem rokowań mogą być wszystkie składniki umowy. Udokumentowanie przeprowadzenia takich rokowań powinno polegać na dołączeniu do wniosku pism zawierających propozycje zawarcia w wyznaczonym terminie umowy w sprawie sposobu wykonania przedmiotowych prac, wraz z projektem tej umowy i dowodu jego doręczenia właścicielowi lub wieczystemu użytkownikowi nieruchomości, na której prace te mają być wykonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 16 marca 2005 r. sygn. akt SA/Rz 1857/03 przyjął, że istotą rokowań jest sformułowanie dla stron konkretnej oferty, w której przedstawiona zostanie wysokość odszkodowania w zamian za przymusowe wejście w teren. W rozstrzyganej sprawie kwestia odszkodowania nie była przedmiotem rozważań. Z treści mającej się zawrzeć umowy użyczenia z dnia 24.11.2004 r. jednoznacznie wynika, że A. P. - właścicielka działki nr 264 powinna wrażać zgodę na nieodpłatne wykonanie inwestycji. Nie określenie w przeprowadzonych rokowaniach tak istotnego elementu jakim jest odszkodowanie narusza reguły wynikające z ustawy. W takiej sytuacji organ uznał, że rokowania z właścicielką działki nr 264 nastąpiło z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym tj. art. 7 - 11 i 77 kpa , które to naruszenie spowodowało naruszenie przepisu prawa materialnego (art. 124 ust. 3 ustawy). Decyzja Prezydenta Miasta Rz. została wydana przedwcześnie.
W ponownym postępowaniu organ I instancji m. innymi powinien zobowiązać Wnioskodawcę do przedłożenia dowodu przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości na której ma być realizowana inwestycja zgodnie z decyzją z dnia 13 września 2004 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, względnie do przedstawienia dowodów z których niezbicie będzie wynikać, że próby rokowań były podjęte, lecz ze względu na postawę A. Paja nie jest możliwe ich przeprowadzenie.
Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła Gmina Rz. i zarzucając jej naruszenie prawa materialnego - art. 124 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że ocena celu publicznego zamierzenia inwestycyjnego nie jest w pełni możliwa na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i że rokowania przeprowadzone z A. P. były "niepoprawne", oraz naruszenie przepisów art. 7 i 75 § 1 KPA poprzez pominięcie dowodu z pełnomocnictwa wystawionego dla F. K., z-cy Prezydenta Miasta Rz. z dnia 3 listopada 2003 r. powodującego przyjęcie że nie posiadał on umocowania do prowadzenia rokowań w dniu 24 listopada 2004 r. domagała się jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi podano, że art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary gazów i energii elektrycznej, a także innych podziemnych i naziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Oczywistość planowanej inwestycji jako celu publicznego wynika z decyzji Prezydenta Miasta Rz. z dnia [...] wrześnią 2004 r. o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Znajdujący się w aktach sprawy załącznik graficzny pn. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...] w rejonie ul. Sz. w Rz., stanowiący załącznik do uchwały Rady Miasta Rz. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Województwa nr 116, poz. [...] z dnia [...] października 2004 r. potwierdza lokalizację celu publicznego na przedmiotowej nieruchomości poprzez określenie jej przeznaczenia pod drogę o funkcji zbiorczej określoną symbolem KZ. Na wspomnianym załączniku graficznym umieszczona jest legenda ze wskazaniem oznaczeń przeznaczenia nieruchomości na konkretne cele oraz ich opisem. W tym konkretnym przypadku symbol KZ oznacza drogę o funkcji zbiorczej. Cele publiczne natomiast, w sposób enumeratywny określone są w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami a w pkt. 1 powołanego artykułu jako cel publiczny wymienione jest "wydzielanie gruntów pod drogi publiczne".
Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że rokowania przeprowadzono z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym. Rokowania przeprowadza, zgodnie z art. 124 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Skoro to nie organ administracji publicznej a inwestor prowadzi rokowania i to przed wszczęciem postępowania administracyjnego, to trudno w tej sytuacji zarzucać naruszenia wskazanych wyżej przepisów o postępowaniu administracyjnym. Ani kodeks cywilny ani ustawa o gospodarce nieruchomościami nie precyzuje formy rokowań a zatem mogą być to zarówno oferty pisemne, jak i ustne rokowania, z których sporządza się protokół. W zebranym materiale dowodowym wykazano przeprowadzenie rokowań 24 listopada 2004 r. (notatka służbowa) jak również propozycję zawarcia umowy użyczenia z tej samej daty podpisaną przez zastępcę Prezydenta Miasta Rz. F. K.. Do przeprowadzenia takich czynności - w imieniu Gminy Miasta Rz. – F. K. posiadał umocowanie Prezydenta Miasta Rz. z dnia 3 listopada 2003 r. O stanowisku A. P. przesądzało jej pisemne oświadczenie o niewyrażeniu zgody na przebieg przez działkę nr 264 obr. 214 kanalizacji deszczowej i sanitarnej. Po zajęciu takiego stanowiska wdrożono procedurę postępowania administracyjnego. Podobny sposób przeprowadzenia rokowań aprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Rz 479/04.
W ocenie Gminy organ II instancji naruszył przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że "nie określono w przeprowadzonych rokowaniach tak istotnego elementu jakim jest odszkodowanie, co narusza reguły wynikające z ustawy". Zarówno analiza art. 124 jak i jego literalne brzmienie prowadzi to do wniosku, że ustalenie odszkodowania można dokonać dopiero po przeprowadzeniu inwestycji liniowej. Ustalenie odszkodowania za powstałą szkodę może być przedmiotem odrębnej decyzji, co wynika z istoty unormowań art. 124 - 126, a także z treści art. 129 ust, 5 ustawy
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, jakie okoliczności muszą być wyjaśnione i ustalone przed wydaniem decyzji z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Pełnomocnictwo dla F. K. z dnia 3 listopada 2003 r. oraz oświadczenie A. P. z dnia 24 listopada 2003 r. zostało dołączone do akt sprawy I instancji przy ponownym przesłaniu akt do tut. Urzędu przy piśmie Prezydenta z 11 października 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżone decyzja prawa nie narusza.
Podstawę materialnoprawną objętej postępowaniem decyzji stanowi przepis art. 124 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą. Zgodnie z nim starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości między innymi kanalizacji deszczowej i sanitarnej, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zezwolenie może być udzielone z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Organ I instancji uwzględnił wniosek Gminy Miasto Rz. o wydanie zezwolenia, a organ II instancji uchylił wydaną w tej materii decyzję, wskazując na konieczność wykazania treści obowiązującego dla przedmiotowego terenu planu zagospodarowania przestrzennego oraz przeprowadzenia w sprawie rokowań, spełniających wymogi z art. 124 KPA. Ze sporządzonej, przez prowadzącego rokowania, notatki nie wynika, by proponowano A. P. jakiekolwiek odszkodowanie za udostępnienie nieruchomości, żądano od niej jedynie podpinania umowy nieodpłatnej.
Strona skarżąca zarzuciła w skardze, że planowana inwestycji dotyczy celu publicznego, co wynika z decyzji Prezydenta Miasta Rz. z dnia [...] września 2004 r. o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz z załącznika graficznego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego ustalonego uchwałą Rady Miasta Rz. z dnia 31 sierpnia 2004 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa nr 116, poz. [...] z dnia [...] października 2004 r. Ponadto stwierdziła, że rokowania zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, a odszkodowanie może być właścicielowi wypłacone dopiero po wejściu w teren i wykonaniu inwestycji, bo dopiero wtedy możliwym będzie ustalenie czy doszło do wyrządzenia jakiejkolwiek szkody. Stanowisko organu odwoławczego zdaniem skarżącego narusza przepis art. 124 ust. 4 i 5 ustawy.
Rozstrzygając sporną pomiędzy stronami kwestię należy stwierdzić, że stanowisko organu II instancji jest uzasadnione.
Przepis art. 124 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewiduje możliwość udzielenia zezwolenia tylko wówczas, gdy właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na działania określone w tym przepisie. Zgodnie z tym przepisem udzielenie zezwolenia musi być poprzedzone rokowaniami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Ustawa nie definiuje użytego w art. 124 ust. 3 pojęcia "rokowania". Przez rokowania należy rozumieć wszelkie legalne czynności i działania prowadzące do zawarcia umowy. Konstrukcja prawna przewidzianego w art. 124 ustawy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskazuje, że jest to jedna z form wywłaszczenia zdefiniowana w ąrt. 112 ust. 2 ustawy, a w związku nie ma przeszkód by odwołać się do orzecznictwa sądów administracyjnych związanego ze stosowaniem art. 114 ust. 1 ustawy. Istotę problemu oddaje wyrok NSA z 16.01.2003 r., SA/Rz 426/01, wskazując iż w celu zrozumienia pojęcia ,,rokowania" należy sięgnąć do kodeksu cywilnego, gdzie w jego art. 71 i 72 używane jest to pojęcie. Rokowania nie oznaczają składania oświadczeń woli, mają charakter przygotowawczy. Przedmiotem rokowań mogą być wszystkie składniki umowy. Zawarcie umowy następuje wtedy, gdy strony osiągną porozumienie co do wszystkich składników umowy. Przeprowadzenie rokowań wymaga współdziałania i woli stron do ich przystąpienia, a następnie podjęcia rokowań.
Obowiązkiem obciążającym podmiot zamierzający wystąpić z wnioskiem o zezwolenie w świetle zdania 3 ust. 3 art. 124 ustawy jest dołączenie dokumentów z przeprowadzonych rokowań do wniosku.
Mając na uwadze fakt, że wydanie zezwolenia na założenie urządzeń na nieruchomości osoby trzeciej ingeruje w jej prawo własności, obowiązkiem wnioskodawcy jest szczególnie dokładne realizowanie przesłanek określonych w art. 124 ustawy.
Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia w tym zakresie Sąd stwierdza, że stanowisko organu II instancji, iż wnioskodawca nie przeprowadził w sposób prawidłowy rokowań jest w pełni uzasadnione.
Dokumentując tę kwestię wnioskodawca przedstawił notatkę służbową z dnia 24.11.2004 r. sporządzoną przez J. J., oświadczenie A. P. z dnia 24.11.2004 r., że nie wyraża zgody na przebieg przez jej działkę nr 264 kanalizacji deszczowej i sanitarnej oraz umowę użyczenia z dnia 24.11.2004 r.
Dokumenty te wcale nie wskazują że wnioskodawca w sposób prawidłowy przeprowadził rokowania. Przedmiotowa notatka, jak wynika z jej treści została sporządzona po przeprowadzonej przez J. J. rozmowie z A. P.. Z treści notatki wynika, że spotkał się on w celu rokowań "bezpośrednio" z A. P. w dniach 15.11.2004 r., 18.11.2004 r. i 24.11.2004 r. Przebieg rokowań w dniach 15.11.2004 r. i 18.11.2004 r. nie został w żaden sposób udokumentowany. Z notatki wynika, że któregoś z tych dni A. P. wróciła ze szpitala, więc trudno jest stwierdzić czy rokowania te zostały rzeczywiście przeprowadzone. Z notatki nie wynika, jakie elementy przyszłej umowy objęte były rokowaniami. Prawdopodobnie rokowania obejmowały jedynie propozycję "nieodpłatnego użyczenia nieruchomości", a przecież nie jest to jedyna forma możliwego porozumienia uczestników rokowań. Możliwym jest przykładowo uzyskanie dostępu do przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy dzierżawy, czy poprzez ustanowienie służebności gruntowej. Istotą rokowań jest sformułowanie przez strony konkretnej oferty, a nie przedstawienie jednostronnie przygotowanej: treści umowy, którą właściciel nieruchomości może podpisać albo nie. Rodzi się pytanie. Skoro osoba prowadząca rokowania stawiła się na nie z gotową umową to co było przedmiotem rokowań ? Notatka pomija milczeniem problem pouczenia właściciela nieruchomości odnośnie jego sytuacji prawnej. Chodzi tutaj o brzmienie art. 124 ustawy, zwłaszcza w zakresie wyjaśnienia przyczyn takiego, a nie innego przebiegu kanalizacji deszczowej i sanitarnej. Znajomość stanu prawnego sprawy umożliwi przecież A. P. Podjęcie decyzji co do ewentualnych rokowań.
Mając na uwadze okoliczność, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie odzwierciedlają faktu przeprowadzenia przez wnioskodawcę w sposób prawidłowy rokowań stwierdzić należy, że decyzja organu II instancji kasująca z tej przyczyny decyzję organu I instancji prawa nie narusza.
Przepis art. 124 ustawy przewiduje możliwość zastosowania określonego w nim ograniczenia w pierwszej kolejności zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie budzi wątpliwości, że wnioskodawca składając w dniu 9.03.2005 r. przedmiotowy wniosek dysponował decyzją z dnia 13.09.2004 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja stała się ostateczna w dniu 12.10.2004 r. Stwierdzić jednak należy, że przesłankę rozpatrzenia wniosku nie mogła stanowić ta decyzja, bowiem w dniu złożenia wniosku dla terenu w którym znajduje się przedmiotowa działka obowiązywał już Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego ustalony uchwałą Rady Miasta Rz. z dnia [...] sierpnia 2004 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa nr 116, poz. [...] z dnia [...] października 2004 r. Plan ten wszedł w życie przed dniem złożenia przedmiotowego wniosku. Każdy plan zagospodarowania przestrzennego składa się z części tekstowej i graficznej. Strona skarżąca do wniosku dołączyła jedynie niepoświadczoną, nieopisaną, czarno-białą kserokopię części graficznej jakiegoś Planu. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu II instancji, że taka sytuacja utrudnia zbadanie zasadności złożonego wniosku.
Zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Z aktu organu II instancji wcale nie wynika, że organ ten kwestionując decyzję organu I instancji mówiąc o milczeniu notatki dotyczącej rokowań odnośnie odszkodowania dla właścicielki nieruchomości miał na myśli ustalenie odszkodowania w trybie art. 124 ust. 4 ustawy. Zarówno Wojewodzie, jak i Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie w powołanej przez organ II instancji sprawie SA/Rz 1857/03 chodziło o zaoferowanie właścicielowi nieruchomości pewnej sumy (odszkodowania-wynagrodzenia) w zamian za zgodę na wejście w teren, a nie o odszkodowanie za wyrządzoną szkodę. Oczywistym jest, że nie można na obecnym etapie postępowania nie można mówić o odszkodowaniu w rozumieniu art. 124 ust. 4 ustawy, bowiem inwestor jeszcze w teren nie wszedł i szkody wyrządzić jeszcze nie mógł.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI