II SA/Rz 942/22

II SA/Rz 942/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Ewa Partyka /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 968/23 - Wyrok NSA z 2024-05-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), art. 27 ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 504
art. 95 ust. 1, art. 103 ust. 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 25 maja 2022 r. nr SKO.4115.272.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi E.G. (dalej jako: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia 25 maja 2022 r. nr SKO.4115.272.2022 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia 10 lutego 2022 r. nr GOPS.524.45.2021 odmawiającą ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy;
Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2021 r. skarżąca zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką S.S.
Wymienioną decyzją z dnia 10 lutego 2022 r. Wójt, działając na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3, art. 32 ust. 2, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111; z późn. zm.; dalej: "u.ś.r."), art. 128 ustawy dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359; dalej: "K.r.o.") oraz art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej: "K.p.a.") odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w toku postępowania na podstawie wywiadów środowiskowych przeprowadzonych ze skarżącą oraz z jej bratem ustalono, że skarżąca sprawuje stałą opiekę nad matką. Z przedłożonych dokumentów wynika, że rodzice oraz mąż S.S. nie żyją, oraz że nie posiada ona rodzeństwa. Organ zauważył jednak, że na podstawie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2016 r. nr [...] wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], którym legitymuje się S.S., nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, zatem nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., dotycząca momentu powstania niepełnosprawności. Ponadto ustalono, że skarżąca jest uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia 1 czerwca 2024 r., na podstawie decyzji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] Nr [...] z dnia [...] siepania 2020 r., co z kolei wyklucza przyznanie świadczenia ze względu na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
W odwołaniu od powyższej decyzji reprezentujący skarżącą fachowy pełnomocnik, zarzucił organowi nieuwzględnienie okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że okoliczność pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z ZUS stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pełnomocnik zwrócił ponadto uwagę, że z treści oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.
W wyniku rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 10 lutego 2022 r., SKO, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestią kluczową w sprawie jest wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., na tle którego ukształtowały się odmienne stanowiska orzecznicze. Kolegium wskazało, że skoro wymieniony przepis expressis verbis wskazuje na niemożność pobierania dwóch świadczeń, zasadnym jest przyjęcie stanowiska o możliwości zawieszenia renty w celu ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. SKO zwróciło uwagę, że organ informował skarżącą o powyższym warunku, jednak pomimo tego skarżąca nie doprowadziła do zawieszenia wypłaty renty. Kolegium zaznaczyło, że ponadto w toku postępowania odwoławczego wystąpiono do pełnomocnika skarżącej o przedłożenie decyzji o zawieszeniu wypłaty renty. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżąca w piśmie z dnia 18 maja 2022 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 podniosła, że nie zawiesi prawa do renty, ponieważ powyższy wyrok ma ten skutek, że przepis nie obowiązuje i strona nie musi zawieszać swojego uprawnienia. W ocenie organu odwoławczego zaprezentowane stanowisko jest jednak błędne, a brak realizacji powyższego warunku musiał skutkować odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez jego zastosowanie pomimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt. SK 2/17. Poddając powyższy wyrok analizie, pełnomocnik strony podniósł, że fakt pobierania świadczenia rentowego nie stanowi w obecnym stanie prawnym negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto wskazał, że w niniejszej sprawie nie powinien mieć zastosowania pogląd uzależniający przyznania świadczenia od uprzedniego zawieszenia prawa do renty lub emerytury w związku ze stwierdzeniem niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., ponieważ na ten moment nie istnieje przepis prawa, który stwierdzałby, że niemożliwe jest jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Pełnomocnik skarżącej zaznaczył ponadto, że zawieszenie wypłaty renty stanowiłoby naruszenie uprawnień skarżącej w zakresie przychodów jakie może osiągać będąc do tej renty uprawnionym.
W oparciu o przedstawione wyżej zarzuty, pełnomocnik strony wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. – określanej dalej jako: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w przedstawionych wyżej aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kontrolowana decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w sprawie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawę orzekania organów stanowiły przepisy wcześniej przywołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) tej ustawy.
Zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Z kolei stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego sprawy oba wymienione wyżej przepisy stanowiły podstawę odmownego załatwienia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na etapie jego procedowania przez organ I instancji. Wójt stwierdził bowiem, że po pierwsze nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, co z uwagi na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. stoi na przeszkodzie przyznaniu wnioskowanego świadczenia, po drugie zaś skarżąca jest uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co z kolei wypełnia dyspozycję z wyżej przytoczonego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Decyzja Wójta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, który podzielił stanowisko organu I instancji w kwestii pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jednak co istotne, zwracając przy tym uwagę na jednoczesny brak woli zawieszenia prawa do tego świadczenia. Natomiast fakt spełnienia pozostałych przesłanek uprawniających do przyznania wnioskowanego świadczenia, tak pozytywnych, jak i negatywnych, nie był w sprawie kwestionowany.
W kwestii wykładni i zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy zaznaczyć, że stanowisko Wójta było oczywiście błędne. Mając na uwadze to, że Kolegium pominęło ten aspekt sprawy w swoich rozważaniach, lecz jednocześnie uwzględniając fakt, że kwestia ta jest utrwalona w orzecznictwie, Sąd jedynie krótko przypomni, że w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że skutkiem tego orzeczenia powinna być jego prokonstytucyjna wykładnia i pomijanie przez organy administracji przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne tej części omawianego przepisu, którą Trybunał uznał za niezgodną z Konstytucją. Wniosek taki wyprowadza się z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 1668/14; z dnia 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z dnia 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z dnia 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z dnia 11 lipca 2017 r. I OSK 1600/16; z dnia 5 grudnia 2017 r., I OSK 1079/17; powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w: CBOSA). Problematyka ta aktualnie nie budzi żadnych wątpliwości w judykaturze i takie stanowisko jako prawidłowe jest powszechnie akceptowane. Brak było więc podstaw do odmowy przyznania świadczenia na podstawie tego przepisu przez organ I instancji.
Zasadniczą w sprawie kwestią jest natomiast sposób wykładni i zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., bowiem skarżąca starając się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest również uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jednocześnie, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17, skarżąca oświadczyła, że nie zrezygnuje z pobierania renty, gdyż w jej ocenie, w świetle ww. wyroku, nie stanowi ona przeszkody dla przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżąca wskazała przy tym, że domaga się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w całości. Z kolei Kolegium stanęło na stanowisku, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest możliwe, jednak przy uwzględnieniu konieczności wyboru świadczenia preferowanego. Organ odwoławczy wskazał, że w celu skutecznego nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona musi uprzednio zawiesić nabyte prawo do renty.
W odniesieniu do powyższej kwestii należało podzielić stanowisko Kolegium, które znajduje oparcie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych. Istotne znaczenie w tym względzie ma wymieniony wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17 (Dz.U. z 2019 r., poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r. W wyroku tym Trybunał orzekł o niezgodności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie zgodnie z pkt II powyższego wyroku, Trybunał odroczył moment utraty mocy obowiązującej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. we wskazanym zakresie na okres sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia tego wyroku.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. Zwrócił również uwagę, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.
Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20 i z dnia 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20), nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. W świetle omawianego orzeczenia Trybunału nie może budzić wątpliwości, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Wyraźnego podkreślenia wymaga jednak to, że za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał Konstytucyjny uznał wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bez rozwiązania zagadnienia kolizji wymienionych świadczeń. Nie można zatem z powyższego orzeczenia wywodzić, tak jak to czyni skarżąca, że w jego konsekwencji strona ma prawo pobierania obu wymienionych świadczeń równocześnie w ich pełnej wysokości.
Mimo, że jak już wspomniano, w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana, które pozwoliłoby wyeliminować problem kolizji uprawnień do wskazanych świadczeń, to aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi już wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 504 z późn. zm. - zwana dalej: "u.FUS"). W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
W swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny akcentuje, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 u.FUS, który stanowi, że w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.FUS) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Z kolei przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie ugruntowany pozostaje pogląd, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna mieć możliwość wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (por. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; z dnia 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20). Osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższej renty swój wybór winna zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.FUS. Renta jest co prawda prawem niezbywalnym, ale uznając prawnie dopuszczalną możliwość jej zawieszenia, zlikwidowana zostaje negatywna przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty wynikająca z powyższego przepisu, winna być bowiem rozumiana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (por. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; z dnia 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2918/20; z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, z 2 marca 2022 r., I OSK 1623/21).
Uwzględniając powyższe okoliczności oraz ustawowy cel świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy zastosowaniu wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., sprawiedliwe i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi, jest uznanie prawa do wyboru świadczenia także w sytuacji, gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że skarżąca błędnie odczytuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz jego skutki o ile uważa, że wyrok ten wyeliminował z obrotu prawnego część przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w związku z czym nie ma przeszkód, aby osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogła równocześnie pobierać świadczenie pielęgnacyjne. Według Sądu łączenie tych świadczeń nie jest dopuszczalne i nie mogą być argumentem inne podstawy z ustawy o świadczeniach emerytalnych i rentach z FUS do zmniejszenia czy zawieszenia prawa do renty, w tym przepisy art. 104 tej ustawy związane z wysokością ewentualnie osiąganych przychodów. Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem świadczeniem specyficznym, którego celem ma być częściowa rekompensata zarobku utraconego na skutek sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie mają innych dochodów wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Interpretacja przedstawiona przez skarżącą prowadziłaby do nieuzasadnionego uprzywilejowanego traktowania opiekunów mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w odniesieniu np. do opiekunów – osób, które zrezygnowały z zatrudnienia tylko i wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą, wobec której mają obowiązek alimentacyjny a nie mają ustalonego prawa do jakiegokolwiek innego świadczenia z zabezpieczenia społecznego, bo nie spełniają jeszcze kryteriów. Interpretacja skarżącej narusza zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wynikające z art. 2 i 32 Konstytucji RP, ale też art. 71 ust. 1 Konstytucji.
Takie stanowisko zajęły także inne sądy administracyjne w uzasadnieniach swoich wyroków (zob. m.in. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 4 marca 2021 r., III SA/Gd 1118/20, z dnia 28 kwietnia 2021 r., III SA/Gd 114/21, WSA w Szczecinie z dnia 1 kwietnia 2021 r., II SA/Sz 958/20).
Podsumowując stwierdzić należy, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co do zasady, nie wyklucza możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże jedynie wówczas, gdy nie jest ono realizowane (wypłacanie renty jest zawieszone na wniosek beneficjenta). Nie jest dozwolone pobieranie ww. świadczeń jednocześnie. Wnioskodawca ma prawo dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę między innymi w art. 27 ust. 5 ustawy. Dlatego mając na uwadze treść art. 79a K.p.a. organ winien przed wydaniem decyzji w sprawie wskazać stronie przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od niej zależne, a więc w tym przypadku przedstawienie decyzji o zawieszeniu prawa do renty, czemu na tle analizowanej sprawy organ odwoławczy uczynił zadość.
W kontrolowanej sprawie SKO trafnie zinterpretowało normy wynikające z uregulowań zawartych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zw. z art. 95 i art. 103 ust. 3 u.FUS w powiązaniu ze skutkami wyroku TK o sygn. SK 2/17. W piśmie z dnia 20 kwietnia 2022 r. Kolegium poinformowało stronę, że jedyną przeszkodą dla przyznania prawa do świadczenia jest pobieranie przez nią renty i że powinna wystąpić do ZUS o zawieszenie jej wypłaty. Skarżąca miała więc pewność, że w przypadku uzyskania decyzji o zawieszeniu renty, nie pozostanie bez środków do życia i że spełnia pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W reakcji na powyższe skarżąca w piśmie z dnia 18 maja 2022 r. przedstawiła stanowisko podtrzymywane na dalszym etapie postępowania, że pobieranie renty nie stanowi prawnej przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, mając na uwadze derogacyjny skutek orzeczenia Trybunału.
Wobec powyższego Kolegium słusznie przyjęło, że w niniejszej sprawie nie została wyeliminowana negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., co skutkowało koniecznością odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Z przedstawionych wyżej względów, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.