II SA/Rz 936/09

II SA/Rz 936/09 - Postanowienie WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2010-01-29
Data wpływu
2009-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Piotr Godlewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 245 § 3 i 4, art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadnienie
F. S. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych.
W jego uzasadnieniu wskazał na podeszły wiek swój i mieszkającej z nim żony (86
i 83 lata) oraz zły stan ich zdrowia skutkujący koniecznością kosztownej rehabilitacji (w tym dojazdów na nią) i dużymi wydatkami na lekarstwa; miesięczne koszty leczenia siebie i żony wnioskodawca oszacował na 1000 zł.
Jak wynika z zawartego we wniosku oświadczenia, jedyny wartościowy składnik posiadanego przez nich majątku stanowi zajmowane mieszkanie o pow. 49 m²; koszt jego utrzymania to 800 zł./m-c. Źródłem ich utrzymania są pobierane emerytury
w wysokości brutto 1736,89 zł. (wnioskodawca) i 1159,54 zł. (żona).
Ze złożonego przez F. S. w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia wynika ponadto, że:
- na zakup żywności przeznacza z żoną ok. 900 – 1000 zł. miesięcznie,
- kwoty netto pobieranych przez nich świadczeń to odpowiednio 1621 i 1155 zł.,
- kwota 800 zł. przeznaczana co miesiąc na utrzymanie mieszkania obejmuje opłaty za czynsz z funduszem remontowym, energię elektryczną, gaz, telefon, telewizję
i środki czystości,
- "odnośnie rehabilitacji jest to zakup sprzętu na własne potrzeby np. zdrowa pościel, lampy do naświetleń lub urządzenia do masażu".
Jako załączniki zostały dołączone odcinki przekazów pocztowych pobieranych emerytur, zaświadczeń o stanie zdrowia z dnia 14 stycznia 2010 r., posiadanych paragonów fiskalnych za zakup lekarstw na łączną sumę 680 zł. w okresie od 28 sierpnia 2009 r. do 11 stycznia 2010 r. oraz laski inwalidzkiej (23 zł.), kserokopia faktury z zakupu aparatu do masażu z dnia 2 grudnia 2009 r. na kwotę 1990 zł., pisma potwierdzającego wysokość opłat za mieszkanie oraz odcinek wpłaty na fundusz remontowy (łącznie 306 zł./m-c), faktury opłat za: telefon z 11 października
i 9 listopada 2009 r. (62 i 54 zł.), telewizję kablową w okresie październik – grudzień 2009 r. (po 52,90 zł./m-c), gaz za okres 14 września do 13 listopada 2009 r. i od 13 listopada 2009 do 13 stycznia 2010 r. (135 i 132 zł.), energię elektryczną za okres 18 lipca do 9 września i od 9 września do 16 listopada 2009 r. (81 i 91 zł.).
Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych (składają się na nie opłaty sądowe: wpis
i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a.
Jak wynika z powyższego, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, ponadto jej sytuacja majątkowa jest jedynym wyznacznikiem, na podstawie którego ocenia się jej zdolność do poniesienia tych kosztów; z tej przyczyny bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku nie mają takie czynniki, jak wiek czy stan zdrowia, lecz związane z nimi wydatki.
Dokonana ocena udzielonych informacji nie potwierdza zasadności wniosku F. S. tak w całości, jak i w części. Skarżący mimo odwoływania się do ponoszonych wydatków w żaden sposób nie wykazał, z jakim negatywnym wpływem na konieczne utrzymanie jego i żony wiązałoby się opłacenie przez niego kosztów sądowych i jakich uzasadnionych potrzeb życiowych nie mogliby przez to zaspokoić.
Za uwzględnieniem wniosku nie przemawia również analiza wykazanych przez skarżącego wydatków związanych z ich miesięcznym utrzymaniem (żywność ok. 900 – 1000 zł., leczenie – ok. 1000 zł., mieszkanie – ok. 800 zł.), mimo że wydatki te równoważą się z uzyskiwanymi dochodami (łącznie 2776 zł. netto).
Podkreślenia w tym zakresie wymaga, że ewentualny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu związany z poniesieniem kosztów sądowych (kosztów postępowania) oznacza brak możliwości zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, które osoba wnioskująca ma obowiązek ograniczyć do niezbędnego minimum.
O ile zatem w przypadku F. S. i jego żony w/w wydatki same w sobie nie budzą wątpliwości, to zastanowienie jednak wzbudza wielkość przeznaczanych na nie środków. Abstrahując od wydatków na zakup żywności (które zapewne również
w jakimś stopniu mogłyby być zracjonalizowane), dotyczy to zwłaszcza ponoszonych w skali miesiąca wydatków na utrzymanie mieszkania i leczenie. W kontekście przedstawionych rachunków /faktur wydają się one zawyżone w stosunku do rzeczywiście ponoszonych, a w każdym bądź razie nie ograniczają się tylko do wydatków niezbędnych dla koniecznego utrzymania.
Wśród wydatków mieszkaniowych za najważniejsze należy niewątpliwie uznać opłaty za mieszkanie i fundusz remontowy oraz należności za energię elektryczną
i gaz; ich rozliczenie w stosunku miesięcznym daje ok. 415 zł. Gdyby nawet do tej kwoty doliczyć zakup środków czystości oraz rachunki za telefon i abonament telewizji kablowej (DTV Złoty), ich łączna wysokość daje kwotę o ok. 200 - 250 zł. niższą od wskazywanej. Warto przy tym zauważyć, że przynajmniej ostatniej pozycji z tych wydatków i to w całości z całą pewnością nie można zakwalifikować jako służącej zaspokajaniu koniecznych i niezbędnych potrzeb życiowych.
Kolejnych oszczędności można doszukać się również w deklarowanych przez skarżącego nakładach na leczenie. Nie negując wydatków na zakup leków
i wyrażając zrozumienie, że skarżący nie przewidując takiej potrzeby nie jest obecnie w stanie w całości ich udokumentować, należy zwrócić uwagę, że opisana przez niego "kosztowna rehabilitacja" w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy w praktyce sprowadzała się do zakupu masażera i laski inwalidzkiej. Mimo znacznej wydatkowanej na ten cel kwoty (ponad 2 tys. zł.), zakup tych urządzeń, tak samo jak np. zdrowej pościeli czy lamp do naświetleń ma charakter wydatków jednorazowych lub najwyżej okresowych, i nie może być kwalifikowana jako stałe comiesięczne obciążenie.
Dowodzi to także jeszcze jednej bardzo ważnej okoliczności, a to zdolności skarżącego do poczynienia stosownych oszczędności i wygospodarowania dodatkowych środków finansowych. W oczywisty sposób przekłada się to więc na uznanie jego zdolności do opłacenia w sprawie objętej skargą kosztów sądowych, które również oprócz ich jednorazowego charakteru są także zdecydowanie niższe niż w/w wydatki; oprócz wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (200 zł.), do najbardziej prawdopodobnych, które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należą opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej
w przypadku jej wnoszenia – w niniejszej sprawie obydwie w wysokości po 100 zł.
Powyższe w dobitny sposób rzutuje na pozytywną ocenę możliwości płatniczych skarżącego i wyłącza wobec niego możliwość zwolnienia z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie (statuuje go art. 199 P.p.s.a.). Obowiązek ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04), które to kryterium skarżący spełnia. Ubocznie należy zaznaczyć, iż w przypadku uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi będzie przysługiwał skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.).
Skoro zatem F. S. nie spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy
w zakresie objętym złożonym wnioskiem, z powołanych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.